Başvuran, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi’nde üstten ders seçimi yapabilmek için gerekli olan koşulları yerine getiremediğini ve bitirme sınavında “40” başarı notu kıstası (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

2022/13021-S.22.19937

SAYI : 2022/12966-S.22.19864

BAŞVURU NO : 2022/5968 2022/5868

KARAR TARİHİ : 07/10/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması ve bitirme (final) sınavında “40” başarı notu kıstasının kaldırılması talepleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2022 19/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran başvurusunda; İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Egzersiz ve Spor

Bilimleri Bölümü 2.sınıf öğrencisi olduğunu, 2021-2022 eğitim öğretim güz dönemi sınavlarında çok kez hata yapıldığını, sorularda mantık, anlatım bozukluğu, imla hataları bulunduğunu, soru ile cevapların örtüşmediğini, üstten ders seçimi yapmak istediğinde bir önceki döneme FF (başarısız) ders olduğunda ders seçimi yapamadığını, sınav başarı durumuna göre vize sınav notu 100 bile olsa bitirme (final) notu 40 altı olduğunda direkt başarısız sayıldığını belirtmekte olup sınavların şeffaf bir şekilde yapılmasını, sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması hususunda daha adil olunmasını ve bitirme (final) sınavında “40” başarı notu kıstasının kaldırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire

Başkanlığı tarafından konuya ilişkin olarak Kurumumuza gönderilen 02/06/2022 tarihli sayılı cevabi yazı ve ekinde özetle;

2.1. Fakülte tarafından gerçekleştirilen sınavlara ait soruların dersin öğretim üyeleri ve birim alan uzmanları tarafından ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun olarak hazırlandığı, birçok profilden öğrencinin yer aldığı AUZEF açıköğretim programlarında hem ders içeriklerinin hem de tüm ölçme araçlarının Türkiye’de en üst akademik unvana sahip, alanında etkin akademisyenler tarafından hazırlandığı ve yürütüldüğü, alan uzmanlarıyla işbirliği içinde hazırlanan her bir sorunun en az 4 aşamada titizlikle incelendiği, /

2.2. Başvuran öğrencinin 2020-2021 eğitim öğretim yılı kayıtlı olup 4. yarıyıl öğrencisi olduğu, 2020-2021 eğitim öğretim yılı 2. yarıyılında dönem dersleriyle birlikte maksimum alabileceği kredi tutarında 4.

yarıyıldan üstten ders aldığı ancak 2021-2022 eğitim öğretim yılında 3. yarıyılda iki dersinin FF (başarısız)

olması nedeniyle üst dönemden ders alamayıp 4. yarıyıl derslerinden hiç alamadığı dersleri almakta olduğu,

2.3. Fakülte tarafından ölçe değerlendirme usullerinin İstanbul Üniversitesi Önlisans, Lisans Ölçme ve

Değerlendirme Esasları ile İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve

Sınav Yönetmeliği hükümlerince gerçekleştirildiği,

belirtilmiştir.

3. Başvuran tarafından konuyla ilgili daha evvel yapılmış olan 2022/3369 başvuru no.lu dosyası kapsamında Kurumumuzun 14/03/2022 tarihli Gönderme Kararı üzerine İstanbul Üniversitesi

Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 13/04/2022 tarih ve sayılı cevabi yazı ve ekinde;

“İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi eğitim öğretim ve ölçme ve değerlendirme faaliyetlerini Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde gerçekleştirmektedir.

Öğrencinin itirazına konu olan sınav geçme notunun belirlenmesi, ders seçimi işlemleri ilgili yönetmelikte ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Sınav soruların içeriğinin belirlenmesi işlemleri de programın öğrenim çıktılarına uygun şekilde konu ile ilgili ders veren öğretim elemanları tarafından hazırlanmaktadır.

Öğrenci, 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu kapsamında girmiş olduğu sınava ilişkin cevaplarını ve sorularını idarenin belirleyeceği tarih ve saatte gözetim altında inceleyebilme imkanına sahiptir.”

şeklinde açıklamaya yer vermiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun;

6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.”

6.2. “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla

yükümlüdürler. Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.”

6.3. “Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme” başlıklı 9 uncu maddesinde; “İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.”

7. 23.10.2018 tarihli ve 30574 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İstanbul Üniversitesi Açık ve

Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Ders kaydı” başlıklı 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendinde; “(Ek:RG-15/8/2020-31214) Öğrenciler aşağıdaki şartları sağladıkları takdirde üst yarıyıldan ders alabilir. a) Kayıt yaptırdığı öğretim yılının ikinci yarıyılından itibaren alması gereken tüm derslerinden başarılı olanlardan AGNO’su 2,50 ve üstünde olan öğrenciler geçtikleri yarıyılın derslerinin yanında ön şartlı veya bağlantılı şartlı olmayan üst yarıyılın ders/derslerini de alabilir.” “Başarı notunun belirlenmesi ve harf notları” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1) Bitirme/bütünleme sınav notu değerlendirme alt sınırı esasları aşağıda belirtilmiştir: a) Öğrencilerin, yarıyıl/yıl içi etkinlik notlarına bakılmaksızın bir dersten koşullu veya doğrudan geçebilmeleri için açıköğretim programlarında yarıyıl/yılsonu sınavından 100 (yüz) tam puan üzerinden en az 40 (kırk), uzaktan öğretim programlarında ise en az 50 (elli) puan almaları gerekir.

Bitirme/bütünleme sınavında bu değerlerin altında not alan veya bu sınavlara girmeyen öğrenciler FF harf notu alarak başarısız sayılır.”

8. Nisan 2022 Güncelleme Tarihli İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sınav

Uygulama Yönergesinin “1.4.3. Sınavların Değerlendirilmesi” başlıklı maddesinde; “Bir öğrencinin değerlendirmeye katılabilmesi için açık öğretim programı öğrencilerinin bitirme ve telafi sınavlarında en az 40, uzaktan öğretim programı öğrencilerinin ise en az 50 alma zorunluluğu vardır.”

hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “ Kısmen

Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, üstten ders seçimi yapmak istediğinde bir önceki döneme ait FF (başarısız) ders olduğunda ders seçimi yapamadığını belirterek sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması hususunda daha adil olunmasını ve bitirme (final) sınavında “40” başarı notu kıstasının kaldırılmasını talep etmektedir.

11. Başvuranın üstten ders seçimi yapmak istediğinde bir önceki döneme ait FF (başarısız) ders olduğunda ders seçimi yapamadığı yönündeki iddiası ile bitirme (final) sınavında “40” başarı notu kıstasının kaldırılması yönündeki talebi incelendiğinde; İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından

Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda da belirtildiği üzere İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim

/

Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Ders kaydı” başlıklı 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendinde; “(Ek:RG-15/8/2020-31214) Öğrenciler aşağıdaki şartları sağladıkları takdirde üst yarıyıldan ders alabilir. a) Kayıt yaptırdığı öğretim yılının ikinci yarıyılından itibaren alması gereken tüm derslerinden başarılı olanlardan AGNO’su 2,50 ve üstünde olan öğrenciler geçtikleri yarıyılın derslerinin yanında ön şartlı veya bağlantılı şartlı olmayan üst yarıyılın ders/derslerini de alabilir.” “Başarı notunun belirlenmesi ve harf notları” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “(1)

Bitirme/bütünleme sınav notu değerlendirme alt sınırı esasları aşağıda belirtilmiştir: a) Öğrencilerin, yarıyıl/yıl içi etkinlik notlarına bakılmaksızın bir dersten koşullu veya doğrudan geçebilmeleri için açıköğretim programlarında yarıyıl/yılsonu sınavından 100 (yüz) tam puan üzerinden en az 40 (kırk), uzaktan öğretim programlarında ise en az 50 (elli) puan almaları gerekir. Bitirme/bütünleme sınavında bu değerlerin altında not alan veya bu sınavlara girmeyen öğrenciler FF harf notu alarak başarısız sayılır.” hükümleri yer almaktadır. Belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca başvuranın 2021-2022 eğitim öğretim yılında 3. yarıyılda iki dersinin FF (başarısız) olması nedeniyle üst dönemden ders alamayıp 4. yarıyıl derslerinden hiç alamadığı dersleri almak zorunda olduğu ve bitirme (final) sınavında “40” başarı notu kıstasının açık olduğu ayrıca Resmi Gazete’de yayımlanarak herkesin bilgisine ilan edilen hükümler karşısında, söz konusu iddia ve taleplerin mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.

12. Başvuranın sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması yönündeki talebi incelendiğinde; bilgi edinme hakkının öneminden hareketle, Anayasa ile güvence altına alınan bilgi edinme hakkının kullanımının zorlaştırılması veya imkânsız hale getirilmesinin önüne geçmek amacı ile

4982 sayılı mezkûr Kanunun 5 inci maddesi uyarınca, kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunda yer alan

istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri alma yükümlüğünde bırakılmıştır. Bu noktada 4982 sayılı Kanunda, bilgi edinme hakkının istisnaları tek tek sayılmış olup; Kanunun Dördüncü Bölümünde 15 ila 27 nci maddeleri arasında yer alan bu istisnaların, yargı denetimi kapsamındaki işlemler, devlet sırrına, ülkenin ekonomik çıkarlarına, istihbarata, idari ve adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi ve belgeler, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği, ticari sır, fikir ve sanat eserleri, kurum içi düzenlemeler, kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyelerden oluştuğu görülmektedir.

12.1. 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu’nun 2 nci maddesine eklenen “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme

Merkezi Başkanlığı tarafından uygulanan sınavlara ait soru ve cevaplar bu Kanun kapsamı dışındadır.” cümlesinin iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesi’nin 04/12/2014 tarih ve E:2013/114, K:2014/184 sayılı kararında “(…) konular değişmediği hâlde sürekli yeni sorular oluşturmanın zor olduğu, bu yönüyle soruların ölçme kalitesini düşürmemek amacıyla yeniden sorulmasını sağlamakta kamu yararı bulunduğu açıktır. Ancak yapılan sınavlara ilişkin olarak kişilerin bilgi sahibi olması da son derece önemli olup kişilerin bu soru ve cevapların doğru olarak tespit edilip edilmediğini öğrenme ve buna göre yanlış olarak belirlenen soru ve cevaplara karşı hak arama özgürlüğünü kullanabilmesinde de ciddi bir kamu yararı bulunmaktadır. Zira kişilerin eğitim veya iş hayatı bakımından geleceklerini belirleyen bu sınavların, doğru olarak uygulanıp uygulanmadığını denetleyebilmeleri ve buna ilişkin hak arama özgürlüklerini kullanabilmeleri için anılan soru ve cevaplara erişebilmeleri gerekmektedir. (…) dava konusu kuralda ulaşılmak istenen kamu yararı ile bilgi edinme hakkı ve hak arama özgürlüğü arasındaki makul dengenin kurulamadığı ve kurala konu sınırlayıcı önlemin zorunlu bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanmadığı, dolayısıyla kuralın bilgi edinme hakkının ve hak arama özgürlüğünün ölçüsüzce sınırlandırılmasına neden olduğu anlaşılmaktadır.” şeklinde değerlendirmeye yer verilmiş ve Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatine varılarak anılan hüküm iptal edilmiştir.

12.2. Danıştay 8 inci Dairesinin E.2014/8893, K.2015/3715 sayılı Kararında; “davalı idarece hukuki güvenlik, açıklık ve şeffaflık ilkelerine aykırı olarak tesis edilen ve 2014 YGS’de sorulacak soruların belli bir kısmının yayımlanmaması niteliğinde bulunan dava konusu işlemin, ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan ve hukuk devletinin vazgeçilmez ilkelerinden olan “hak arama özgürlüğü”, “adil yargılanma hakkı” ve “mahkemeye başvuru hakkı”nı doğrudan veya dolaylı olarak ihlal ettiği sonucuna varılmış ve 2014 YGS’de sorulacak soruların %20’sinin yayımlanmasına ilişkin

ÖSYM Yönetim Kurulu’nun 12.03.2014 gün ve 7 sayılı kararının iptaline” karar verilmiştir.

12.3. Somut olay açısından meseleye yaklaştığımızda, sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması sınava giren adayların kendi cevaplarıyla idarece açıklanan cevapları karşılaştırılarak sınav hakkında genel bir kanaate ulaşmalarında yol gösterici olabileceği gibi, gerek sorularda gerekse idarece açıklanan cevaplarda herhangi bir hata olması halinde bu hataların düzeltilmesine de yardımcı olacağı kuşkusuzdur. Bu suretle, yapılan sınavın kitapçığı ve optik cevap formunun öğrencilere açılmaması kararının hatalı soru ve cevapların tespit edilememesine ve sınava girenlerin mağduriyet yaşamasına sebebiyet vereceği değerlendirilmektedir.

12.4. Ayrıca Anayasal bir hak olan bilgi edinme hakkının ancak 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunda yer verilen sınırlama sebeplerine bağlı olarak sınırlanabileceği açık olmasına rağmen başvuranın bilgi edinme talebinin idare tarafından yerine getirilmemesinde sebep olarak Kanunda yer alan sınırlama sebeplerinin herhangi birine atıf yapılmadığı görülmüştür.

13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması yönündeki talebinin yerinde olduğu değerlendirilerek diğer talepleri yönünden yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilen kısımları ile ilgili olarak durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup söz konusu 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise başvurunun tavsiye verilen kısımları ile ilgili olarak kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE;

Başvuranın üstten ders seçimi yapmak istemesi ile bitirme (final) sınavında “40” başarı notu kıstasının kaldırılması yönündeki talepleri yönünden REDDİNE,

Bilgi edinme hakkı kapsamında sınav kitapçığı ve optik cevap formu görselinin öğrencilere açılması yönündeki talebinin karşılanması hususunda İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin

otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA, İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi