|
ÖZET: Başvuran, 2023 Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda 783. olarak ODTÜ Tarih bölümünü kazanmış ve lisans bursu talep etmiştir. Ancak, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından belirlenen burs kontenjanlarının dolması nedeniyle burs alamamıştır. Başvuran, başarı sıralamasına göre daha düşük sıralarda yer alan öğrencilerin burs almasının adaletsiz olduğunu savunarak, burs sisteminde başarı sırasının korunarak gruplar arası geçiş yapılmasını talep etmiştir.
İdare, bursların belirli başarı gruplarına göre verildiğini ve bu sistemin, fırsat eşitliği sağlama amacı taşıdığını açıklamıştır. Kurum, bursların yalnızca belirli üniversitelerin değil, tüm üniversitelerdeki öğrencilere ulaşmasını hedeflediğini belirtmiştir. Başvuranın, burs ilanında yer alan şartları kabul ederek başvurduğu, ancak kontenjan sıralamasına giremediği için burs alamadığı ifade edilmiştir. İdare, başvuranın itirazının, bursa ilişkin süreçler tamamlandıktan sonra yapıldığını ve dolayısıyla talebinin uygun bulunmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine karar vermiştir. İdare, burs sisteminin adaletli bir şekilde uygulanması için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğini ve ilan metninin daha açıklayıcı olmasının faydalı olacağını önermiştir. Bu öneriler, başvuranların haklarının daha iyi korunması amacıyla yapılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5054-S.24.7991
BAŞVURU NO : 2023/20854
KARAR TARİHİ : 10.05.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
BAŞKANLIĞI
Başvuranın, Türk Tarih Kurumu tarafından verilen 2024 Yılı Yurt İçi
BAŞVURUNUN KONUSU :
Lisans Eğitim Bursuna ilişkin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2023 yılında Yükseköğretim Kurumları Sınavında 783. sıraya girerek 3. sıradaki tercihi olan ODTÜ Tarih bölümünü kazandığını ve hâlihazırda birinci sınıf öğrencisi olarak eğitimine devam ettiğini, Türk Dil Kurumu ile Türk Tarih Kurumunun Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu nezdinde lisans öğrencilerine burs verdiğini, 2024 yılı yurt içi lisans eğitim bursu ilanında burs alacakların başarı sırasına göre; 1. Grup ilk 1000 kişi arasında yer alanlar, 2. Grup 1001-5000 arasında yer alanlar, 3.
Grup 5001-15.000 arasında yer alanlar ve 4. Grup 15001-30.000 arasında yer alanlar olmak üzere 4 gruba ayrıldığını ve her grup için belirli bir kontenjan belirlendiğini, birinci gruba ayrılan kontenjanın dolması sebebi ile kendisine burs verilmediğini, kendisinin sınav sonucuna göre 783. olmasına rağmen birinci gruptaki kontenjanın dolması nedeniyle burs alamamasına karşın başarı sıralaması itibarıyla çok daha geride olan ve diğer gruplara giren öğrencilere burs verilmesinin adaletli olmadığını, birinci gruptaki kontenjanın dolması halinde diğer gruplara geçilirken yine başarı sırasına göre sıralama yapılması gerektiğini ve 1. Gruptaki bir öğrencinin o gruptan burs alamaması durumunda 2, 3. veya 4. Gruba aktarılarak burs verilmesi gerektiğini, zira söz konusu bursun bir başarı bursu olduğunu, mevcut durumun bursun veriliş amacına da ters düştüğünü ve haksızlığa sebebiyet verdiğini, üniversite tercihlerini yaparken bu bursu alacağını varsayarak tercih yaptığını ve ilgili Yönetmelikteki başka kurumlardan burs alma yasağı sebebi ile de diğer kurumlara burs başvurusu yapmadığını ifade etmiş ve mağduriyetinin giderilmesi için başarı sırası korunarak gruplara geçiş yapılmasının sağlanması ile tarafına burs verilmesinin sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden
Kurumumuza gönderdiği 17.01.2024 tarihli ve – – sayılı cevap yazısında özetle; 3.1. Kurum lisans burslarının, 2024 Yılı Burs İlanında da belirtildiği üzere ÖSYM başarı sıralaması, ilk 3 tercihinden biri olarak 2023 yılında sosyal bilimler alanındaki ilgili bölümlere yerleşme şartları ile 5 farklı kategoride verildiğini ve bu kategorilerin; YKS Başarı Sıralaması 1. Grup, YKS Başarı Sıralaması 2. Grup, YKS Başarı Sıralaması 3. Grup, YKS Başarı Sıralaması 4. Grup ve Yerleştirme Sıralaması Bursu olduğu, 3.2. Kurum lisans burslarının bu kategoriler çerçevesinde verilmesinin amacının, Kurumun kurucusu
Mustafa Kemal Atatürk’ün belirlediği misyon çerçevesinde Türk ve Türkiye tarihini çağdaş, sosyal bilim anlayışıyla araştırarak bu alandaki araştırmaları desteklemek olduğu, bu çalışmaların desteklenmesi ve bu çalışmaları gerçekleştirecek tarihçilerin yetiştirilmesi amacıyla verilen bursların, ülkemizin ve Türk tarihçiliğinin geleceği olan gençlere fırsat eşitliği sağlamak, bursların belli bir sıralama ve üniversite grubunu destekleyen bir organizasyon yerine ülkemizdeki tüm üniversitelere ve tarih öğrencilerine ulaşan bir organizasyon olmasını sağlamak olduğu, 3.3. Belirlenen kategoriler çerçevesinde burs verilmemesi halinde bursların yalnızca belli başlı birkaç üniversitenin tekeline gireceği ve bu durumun Kurumun kuruluş misyonuna ve eşitlik ilkesine uymadığı, Türk Tarih Kurumunun tarih bölümü başta olmak üzere sadece sosyal bilimler alanındaki bölümlere burs veren tek ve yegâne Kurum olduğu, 3.4. Başvuranın ÖSYM sıralaması kategorisinde birçok kamu kurumu ve özel kuruluş destek verirken diğer kategorilerde bu imkânların sunulmadığı, bu kapsamda sosyal bilimler, ülkemizde burs alanında yeterli desteği göremezken bu burs imkânının mümkün olduğunca geniş kitlelere ulaştırılması Kurum burs politikasının temel ilkelerinden olduğu, 3.5. Kurumun 2021 yılından bu yana farklı başarı kategorilerindeki öğrencilere burs imkânı sağladığı, bu kapsamda hem ulaşılan üniversite ve öğrenci sayısı hem de öğrencilerin yüksek not ortalamasının, Kurumun lisans burslarının belirlenen amaç doğrultusunda başarılı sonuçlar elde ettiğini gösterdiği, mevcut burs politikasının başarılı bir grafik çizerek bu başarı istatistikleri çerçevesinde birçok lisans bursiyerinin, yurt içinde ve yurt dışında çeşitli üniversitelerde lisansüstü eğitimlerini sürdürmekte olduğu, 3.6. Kurumun lisans burslarına ilişkin süreç ve kontenjan belirleme işlemlerinin, YÖK ve ÖSYM’den sağlanan bilgiler ve analizler doğrultusunda Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Burs
Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesine uygun olarak belirlendiği, 3.7. Başvuranın burs ilanında yer alan burs başvuru şartlarını sağladığı, burs başvurusunu duyurulan kontenjan ve şartları kabul ederek yaptığı, ancak duyurulan kontenjan sıralamasına giremediğinden bursa hak kazanamadığı, 3.8. Kurum burslarında, Burs Yönetmeliği ve bursiyerliğe hak kazanılmasının ardından bursiyerliğin başlatılması için onaylanan Burs Sözleşmesi gereği Kurum bursu ile beraber başka bir kamu kurumu/kuruluşu bursu alınamayacağından burs ilanında yer alan “2024 yılı Ocak ayı itibarıyla burs süresi boyunca herhangi bir kamu kurum veya kuruluşundan burs almamayı taahhüt etmek” ibaresi çerçevesinde adaylardan başka bir kamu bursuna başvurmamaları değil Kurum bursuna hak kazanmaları halinde bu
kamu burslarından feragat etmelerinin talep edildiği, bu kapsamda Kurum Burs Yönetmeliği ya da burs ilanından kaynaklı bir mağduriyet olmadığının belirlendiği, 3.9. Başvuranın itirazını, bursa ilişkin tüm süreçler tamamlandıktan sonra gerçekleştirdiğinin görüldüğü, Yönetim Kurulu kararı ile burs başvuru şartlarının Burs Yönetmeliği’ne uygun olarak belirlendiği, 2024
Yılı Burs İlanı’nın kamuoyuna duyurulmasının ardından hukuksuz işlem tesis edilemeyeceği ve başvurulara ilişkin sürecin Burs Yönetmeliği ve burs ilanına uygun olarak yürütülmesi dolayısıyla başvuru sahibinin talebinin gerçekleştirilmesinin uygun bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca:
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un “Burs ve
kredilerin verilmesi” başlıklı 2’nci maddesi uyarınca:
“Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.
Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadî teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tâbi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (…) birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler. […]” 7. 14.02.2014 tarih ve 28913 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek
Kurumu Eğitim ve Araştırma Bursları Yönetmeliği’nin:
7.1. “Başvuru şartları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Sosyal ve beşerî bilimler alanında ülke için öncelikli konularda uygulanacak projelere katılacak lisans öğrencileri; Kurumların kendi çalışma alanlarıyla ilgili veya sosyal ve beşerî bilimler alanında ülke için öncelikli konularda hazırlanacak projelere katılan, tez konularını bu projeler çerçevesinde belirleyen yüksek lisans ve doktora öğrencileri ile şartları üçüncü bölümünde belirlenmiş doktora sonrası araştırma yapacaklar;
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak, c) Bu Yönetmelik ile burs ilanında yer alan, Yönetim Kurulunca belirlenmiş, başarı, yabancı dil, bölüm ve tez konusu gibi şartları taşıyor olmak, şartlarıyla burs talebinde bulunabilirler.” 7.2. “İlan ve bildirim” başlıklı 7’nci maddesinde; “Yönetim Kurulunca onaylanan burs alanları, süreleri, miktarları, sayıları, tez konuları ve başvuruda istenecek belgeler ile burs verilecek kişilerde aranacak şartlar, Yüksek Kurum ve Kurumların genel ağ sayfalarında ve gerektiğinde basın yolu ile ilan edilir.” 7.3. “Sözleşme” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Lisansüstü, doktora sonrası veya buna eş değer burs almaya hak kazananlarla Kurum Başkanı arasında bir sözleşme imzalanır. […]” 8. Kültür ve Turizm Bakanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2024 Yılı Yurt İçi
Lisans Eğitim Bursu İlanı’nın:
8.1. “Başvuru Şartları” başlıklı bölümünde; “1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
2) Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak,
3) Yukarıda belirtilen lisans programlarından birinde örgün öğrenim görüyor olmak,
4) Öğretim kurumuna kayıt tarihi itibarıyla bir öğretim yılı kaybı olmamak,
5) YKS Başarı Sıralaması Bursu veya Yerleştirme Sıralaması Bursuna başvuru yapanlar için kontenjan
tablosunda belirtilen şartları taşıyor olmak,
6) 2024 yılı Ocak ayı itibarıyla burs süresi boyunca herhangi bir kamu kurum veya kuruluşundan burs
almamayı taahhüt etmek.” 8.2. “Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı bölümünde; “Başvurular, eğitime yeni başlayanlar ve hazırlık sınıfını başarıyla tamamlayıp 1.sınıf öğrenimi görmeye hak kazananlar için yerleştiği lisans programının puan türündeki başarı sıralaması dikkate alınarak ilgili kurum (Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu) tarafından değerlendirilir.
Burs Sistemi’nde (BURSİS) otomatik olarak oluşturulan listeler çerçevesinde adaylardan başarı sıralaması en yüksek olandan başlayarak adaylardan kontenjan sayısı kadar öğrenci burs almaya hak kazanır. […]” 8.3. “Burs Sonuçları ve Taahhüt” başlıklı bölümünde; “[…] Bu duyuru tebliğ mahiyetinde olup adaylara ayrıca bir bildirimde bulunulmayacaktır. Burs almaya hak kazananların sonuç takip ekranında yer alan bursiyerlik yükümlülüklerine ilişkin taahhütnameyi ve başka bir kamu kurum veya kuruluşundan burs veya öğrenim kredisi alanların burs başvurusu yapılan tarihi takip eden yılın ocak ayı itibarıyla ilgili burstan feragat ettiğine ve burs süresi boyunca başka bir kamu kurum veya kuruluşundan burs almayacağına dair feragatnameyi onaylamaları gerekmektedir. İlan edilecek süreler içerisinde onaylama işlemi yapmayanlar bursiyer olma hakkından feragat etmiş sayılır ve bursiyerlikleri iptal edilerek kendilerine herhangi bir ödeme yapılmaz.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. 2023 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavında (YKS) 783. olarak ODTÜ Tarih bölümünü kazanan başvuran; Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu nezdinde Türk Tarih Kurumu tarafından lisans öğrencilerine verilen karşılıksız eğitim bursuna ilişkin burs sisteminde uygulanan gruplandırma usulünden kaynaklı olarak başarı sıralaması önde olmasına rağmen yer aldığı grupta belirlenen kontenjanın dolması ve sıralama aralığı itibarıyla diğer gruplara da dâhil olamaması sebebiyle hiçbir gruptan burs alamaması gibi bir sonucun doğduğunu, bu nedenle söz konusu sistemin adaletli olmadığını belirtmiş olup başarı sırası korunarak gruplara geçiş yapılmasının sağlanmasını ve tarafına söz konusu bursun verilmesini talep etmiştir.
11. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Eğitim ve Araştırma Bursları Yönetmeliği (Yönetmelik)
kapsamında, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesindeki Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih
Kurumu tarafından sosyal ve beşerî bilimler alanlarında öğrenim görmekte olan lisans öğrencilerine karşılıksız yurt içi eğitim bursu verilmektedir. Söz konusu bursa ilişkin olarak Yönetmelikte belirtilen, “Bu
Yönetmelik ile burs ilanında yer alan, Yönetim Kurulunca belirlenmiş, başarı, yabancı dil, bölüm ve tez konusu gibi şartları taşıyor olmak” ifadesi ile Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim
Kuruluna (Yönetim Kurulu) takdir yetkisi tanınarak verilecek bursun şartlarına ilişkin hususların belirlenmesi Yönetim Kuruluna bırakılmıştır (§ 7.1). Bu bağlamda, Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde belirlenen şartların yanında Yönetmelik’in verdiği yetki ile Yönetim Kurulunca belirlenecek burs ilanında yer alan şartların da sağlanması gerekmektedir.
1 12. Başvuru konusu 2024 Yılı Yurt İçi Lisans Eğitim Bursu İlanı’na bakıldığında; YKS BAŞARI
SIRALAMASI BURSU başlığındaki tablolar ile burs verilecek lisans programları, kontenjanları ve başarı şartlarının belirlendiği ve verilecek burs miktarına göre öğrencilerin dört gruba ayrıldığı görülmüştür. Bu kapsamda, ÖSYM tarafından yapılan sınav sonucuna göre yerleştiği programın puan türü esas olmak üzere; 1. Grupta ilk 1.000 kişi arasında yer alan, 2. Grupta 1.001 ile 5.000 kişi arasında yer alan, 3. Grupta 5.001 ile 15.000 kişi arasında yer alan ve 4.grupta 15.001 ile 30.000 kişi arasında yer alan öğrencilerden ilk 3 tercihinden biri olarak 2023 yılında, tabloda yer alan bölümlere yerleşen, kontenjan sayısı kadar lisans öğrencisinin söz konusu eğitim bursunu almaya hak kazanacağı anlaşılmıştır. Ayrıca, YERLEŞTİRME
SIRALAMASI BURSU (Bölümüne en yüksek puanla yerleşen) başlığı ile dört gruptan birine girerek burs almaya hak kazanamamış olup ÖSYM tarafından yapılan sınav sonucuna göre belirtilen bölümlerden birine
2023 yılında birinci sırada (en yüksek puanla) yerleşen lisans öğrencileri için ayrı bir burs belirlendiği
görülmüştür.
13. İdarenin hareket serbestliğini ifade eden takdir yetkisi kapsamında idareler; belli bir konuda, tanınan alan içerisinde, belli ölçüde, serbest karar alma gücü ve özgürlüğüne sahiptir. İdarenin, kamu hizmetlerinin 2 yerine getiriliş biçimini saptarken ve kamu hizmetlerini yerine getirirken takdir yetkisi bulunmaktadır .
1 https://burs.ayk.gov.tr/wp-content/uploads/2023/11/2024-Yili-Lisans-Burs-Ilani.pdf, Erişim Tarihi: 02.04.2024
2
Giritli, İsmet – Bilgen, Pertev – Akgüner, Tayfun – Berk, Kahraman, “İdare Hukuku”, İstanbul, 2013, s.125
Hukuk devleti olmanın gereği olarak idarenin hukuk kuralları ile kendisine tanınan takdir yetkisini adalet, 3 hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekmektedir .
14. Bir hukuki işlemin amaç unsurunu oluşturan kamu yararı, kişisel çıkarların toplamı olmamakla birlikte bunlardan bağımsız olarak da değerlendirilemeyecektir. Nitekim kamu yararı, çeşitli kişi ve grupların yararları arasında bir denge kurulmasını gerektirmektedir. İdarelerin de takdir yetkisi kapsamında işlem tesis ederken veya eylemde bulunurken kamu yararı amacını gözetmesi bir gerekliliktir ve idareler, belli bir kamu yararı amacını gerçekleştirmek için kendisine tanınmış olan bir yetkiyi bu amaca aykırı olarak 4 kullanamayacağı gibi, bir başka kamu yararı amacıyla da kullanamayacaktır .
15. Başvuru konusu lisans eğitim bursuna ilişkin takdir yetkisini kullanarak gruplandırma yöntemi ile burs dağıtılmasını esas alan Yönetim Kurulu, bu burs sisteminin amacının; fırsat eşitliği sağlamak, bursların belli bir sıralama ve üniversite grubunu destekleyen bir organizasyon yerine ülkemizdeki tüm üniversitelere ve tarih öğrencilerine ulaşan bir organizasyon olmasını sağlamak olarak ifade etmiş; ayrıca, belirlenen kategoriler çerçevesinde burs verilmemesi halinde bursların yalnızca belli başlı birkaç üniversitenin tekeline gireceği ve bu durumun Kurumun kuruluş misyonuna ve eşitlik ilkesine uymadığını belirtmiştir (§ 3).
16. Somut olayda, Yönetim Kurulunun, ulaşmak istenen amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak söz konusu gruplandırma yöntemini belirlerken kullandığı takdir yetkisinin, çeşitli gruplardaki kişilerin yararları arasında bir denge kurmayı hedefleyen meşru bir amaca yönelmesi sebebiyle kamu yararı amacına aykırı olmadığı değerlendirilmiştir. Zira söz konusu bursu daha farklı kategorilerdeki öğrencilere dağıtabilmek maksadıyla gruplandırma yöntemi belirlenmiş ve her grubun kendi içerisinde bir başarı değerlendirmesi yapılmıştır. Bu haliyle, grupların iç içe geçecek şekilde düşünülmemesi, aksine ayrı birer kategori niteliğinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Böylece her grupta yer alan öğrencilerin dâhil olduğu grup içerisinde bir sıralamaya tabi tutularak burstan faydalanabilme olanağı tanınması, İdarenin belirlediği amaç doğrultusunda hareket edebilmesi için makul bir araç olarak değerlendirilebilir.
17. Diğer yandan, başvuran başvurusunda, ilgili Yönetmelikteki başka kurumlardan burs alma yasağı sebebi ile de diğer kurumlara burs başvurusu yapmadığını ifade etmiştir. Burs İlanı’na bakıldığında Başvuru
Şartları bölümünde (§ 8.1) “2024 yılı Ocak ayı itibarıyla burs süresi boyunca herhangi bir kamu kurum veya kuruluşundan burs almamayı taahhüt etmek” ibaresinin yer aldığı görülmüş olup Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un 2’nci maddesindeki düzenleme (§ 6) sebebiyle söz konusu ifadeye yer verildiği anlaşılmıştır. Öte yandan bu ibareden, adayların başka bir kamu bursuna başvurabilecekleri, fakat Kurum bursuna hak kazanmaları halinde bu kamu burslarından feragat etmelerinin talep edildiği yönünde net bir ifade bulunmamaktadır. Dolayısıyla, söz konusu ilan metninden aday öğrencilerin şüpheye yer vermeyecek şekilde başvuru koşullarını anlayabilmeleri ve işlem yapabilmeleri için ilan metninin daha açıklayıcı olması gerektiği değerlendirilmiştir. Ayrıca, söz konusu bursun amacının da ilan metninde adaylarla paylaşılmasının faydalı olacağı kanaatine varılmıştır. Zira idarenin işlemlerinde gerekçe ilkesi, bireylerin hak ve özgürlükleri ile menfaatlerini ilgilendiren işlemlerin sebeplerinin anlaşılır bir şekilde açıklanmasını gerekli kılmaktadır.
18. Dosya kapsamı, ilgili mevzuat ve yukarıda izah edilen hususlar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; Yönetim Kurulunun, ulaşmak istenen amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak söz konusu gruplandırma yöntemini belirlerken kullandığı takdir yetkisinin, çeşitli gruplardaki kişilerin yararları arasında bir denge kurmayı hedefleyen meşru bir amaca yönelmesi ve kamu yararı amacına aykırı
3
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2005/270, K. 2008/1286, Karar Tarihi : 10.05.2024 17.04.2008 4
Kaya, Cemil, “İdarenin Takdir Yetkisi ve Yargısal Denetimi”, İstanbul, 2014, s.160
olmaması nedeniyle başvuranın, tarafına burs verilmesinin sağlanması yönündeki talebin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
20. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; bireylerin hak ve özgürlükleri ile menfaatlerini ilgilendiren işlemlerin sebeplerinin anlaşılır bir şekilde açıklanmasını gerektiren “kararın gerekçeli olması” ilkesi çerçevesinde başvuru konusu lisans bursun ilan metninin adaylar için daha açıklayıcı ve bilgilendirici olacak şekilde düzenleme yapılarak yayımlanması ile bahsi geçen ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
22. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi