|
ÖZET: Başvuru, İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’ne yönelik olarak, doktora programı öğrencisi tarafından seminer dersinin tekrar alınmasına ilişkin itiraz hakkını içermektedir. Başvuran, doktora yeterlilik sınavından önce başarıyla tamamladığı seminer dersinin, tez aşamasında “Seminer (Yükseltme)” olarak yeniden tanımlanmasının mevzuata aykırı olduğunu belirtmiş ve bu işlemin iptalini talep etmiştir.
İskenderun Teknik Üniversitesi, başvuranın daha önceki danışmanından başarılı bir şekilde seminer dersi aldığını ve yeni danışmanının belirleyeceği tez konusuna katkı sağlamak amacıyla dersin tekrar alınmasının uygun olduğunu ifade etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan inceleme sonucunda, başvuranın daha önce başarıyla tamamladığı seminer dersinin tekrar alınmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçisi, İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’ne, başvuranın durumunu göz önünde bulundurarak gerekli düzeltici işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, ilgili idarenin otuz gün içinde bildirimde bulunmasını gerektirmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9816-S.24.15143
BAŞVURU NO : 2024/4694
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Seminer dersinin tekrar aldırılması işlemine itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE) Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Deniz Ulaştırma
Mühendisliği bölümünde doktora programı öğrencisi olduğunu; kendisinden kaynaklanmayan sebeplerle dört kez danışman değişikliğine maruz kaldığını; ilgili mevzuat hükümleri kapsamında doktora yeterlilik sınavından önce alınması gereken seminer dersini alarak başarı ile tamamladığını ve akabinde doktora yeterlilik sınavına girerek başarılı addedildiğini; tez yazım aşamasında iken, daha önce başarı ile tamamladığı seminer dersinin bu defa “Seminer (Yükseltme)” olarak iradesi dışında tarafına tanımlandığını; bu durumun mevzuat hükümlerine aykırı olduğunu belirtmiş ve söz konusu dersi alması yönündeki işlemin iptal edilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
3. Bilgi ve belge talep yazımıza cevap olarak İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörlüğü tarafından iletilen
14.06.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevap yazısında özetle; Deniz Ulaştırma Mühendisliği
Anabilim Dalı Doktora Programı öğrencisi olan başvuranın 30.09.2020 tarihinde Lisansüstü Eğitim Enstitüsü nezdinde kaydını yaptırdığı; 08.06.2023 tarihinde ikinci kez katıldığı yeterlik sınavında başarılı addedildiği ve tez aşamasında olduğu; başvuranın daha önceki danışmanından seminer dersi aldığı ve başarılı olduğu; danışmanın, İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Uygulama Esasları’nın 4’üncü maddesi uyarınca öğrencilerine seminer dersi aldırabileceği; bu bağlamda seminer dersinin amacının, öğrencilerin tez konuları ile ilgili güncel ve eğitim öğretim sürecine katkı sağlayacak bir çalışmayı bilimsel araştırma yöntemlerine uygun olacak şekilde hazırlayarak, grup önünde anlatabilme, tartışabilme ve iletişim yeteneğini geliştirmesine yönelik olduğu göz önüne alınarak, başvuranın yeni danışmanı ile belirleyeceği tez konusuna katkı sağlaması amacıyla seminer dersini tekrar almasının uygun olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
/
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesi uyarınca:
Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:
Madde 44 – […] c. […], lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
[…]
7. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Genel esaslar
MADDE 4 – (1) Yüksek lisans programı, tezli ve tezsiz olmak üzere iki şekilde yürütülebilir. Bu programların hangi enstitü anabilim/anasanat dallarında ve nasıl yürütüleceği ile yükseköğretim kurumlarının yetkisinde olan tezli ve tezsiz yüksek lisans programları arasında geçişe izin hususları senatolar tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
[…]
Genel esaslar
MADDE 15 – (1) Doktora programı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel problemleri, verileri geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma, analiz etme ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli becerileri kazandırır.
(2) Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için toplam yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden oluşur. Lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için de en az kırk iki kredilik 14 ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 300 AKTS kredisinden oluşur.
[…]
Yeterlik sınavı
MADDE 19 – (1) Yeterlik sınavı, derslerini ve seminerini tamamlayan öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir.
Bir öğrenci bir yılda en fazla iki kez yeterlik sınavına girer.
/
[…] (6) Yeterlik sınavı jürisi, yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile, toplam kredi miktarının üçte birini geçmemek şartıyla fazladan ders/dersler almasını isteyebilir. Öğrenci, ilgili enstitü kararıyla belirlenecek dersleri başarmak zorundadır.
[…]
8. İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Dersler ve kredileri
MADDE 14- (1) Lisansüstü programlardaki dersler zorunlu ve seçmeli olmak üzere iki gruba ayrılabilir.
(2) Derslerin adı, kodu, içeriği, kredi değeri, kategorisi, ön koşulları, eş koşulları, ara sınav ve yarıyıl sonu sınavları ve benzeri özellikleri ile bu özelliklerde yapılacak değişiklikler, ilgili EABD’nin önerisi üzerine Enstitü
Kurulu tarafından kararlaştırılarak Senatonun onayına sunulur.
(3) Herhangi bir dersin ön koşulu veya eş koşulu olan bir dersten muaf olunması durumunda, ilgili dersin ön koşulu veya eş koşulu sağlanmış sayılır.
(4) Gerekmesi durumunda, bir dersin alınabilmesi için ön koşul ve eş koşul dersleri dışında ilgili EABD tarafından ek koşullar belirlenebilir.
(5) Bilimsel araştırma teknikleri ile araştırma ve yayın etiği konularını içeren en az bir dersin lisansüstü öğrenimi sırasında alınması zorunludur. Bu derslerle ilgili düzenlemeler Enstitü Kurulu tarafından yapılır.
[…]
Derste başarı ve ders tekrarı
MADDE 21- (1) Derste başarı ve ders tekrarı ile ilgili hususlar şunlardır:
a) Yüksek lisans programlarında kredili bir derste başarılı olmak için en az CB notu alınmış olması gerekir.
b) Doktora programlarında kredili bir derste başarılı olmak için en az BB notu alınmış olması gerekir.
c) Lisansüstü programlarda kredisiz bir derste başarılı olmak için G notu alınmış olması gerekir.
ç) Tez çalışmalarını sürdürmekte olan öğrencilere akademik danışmanları öğrencinin yarıyıl içindeki çalışmalarına bağlı olarak G (Geçti) ya da K (Kaldı) notu verir.
d) Başarısız olunan zorunlu derslerin tekrarlanması gerekir.
e) Zorunlu bir dersten başarısız notu alan veya zorunlu bir dersi müfredatta belirtilen yarıyılda almayan/alamayan öğrenciler, bu dersi açıldığı ilk yarıyılda almak zorundadır. Tekrarlanacak seçmeli derslerin yerine müfredat çerçevesinde akademik danışman tarafından uygun bulunan dersler alınabilir.
f) Öğrenci, genel not ortalamasını yükseltmek amacıyla başarılı olduğu dersleri danışmanının onayı ile tekrarlayabilir. Tekrar alınan derste, alınan son not geçerlidir.
[…]
Genel esaslar
MADDE 34- (1) Doktora programı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel problemleri, verileri kapsamlı ve bütünsel bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma, analiz etme ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli becerileri kazandırır.
(2) Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için toplam yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, yüksek lisans programında alınmamışsa bilimsel araştırma teknikleri ile araştırma ve yayın etiği konularını içeren ders, seminer dersi, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden oluşur. […]
Yeterlik sınavı
MADDE 38- (1) Yeterlik sınavı, derslerini ve seminerini tamamlayan öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma kapasitesine sahip olup olmadığının ölçülmesidir.
Bir öğrenci bir yılda en fazla iki kez yeterlik sınavına girebilir.
[…] (6) Yeterlik sınavı jürisi, yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile, ilgili
EABD müfredatında alabileceği derslerden en fazla ikisini belirleyerek ilave olarak almasını isteyebilir.
[…] 9. İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim – Öğretim Uygulama Esasları’nın ilgili hükümleri
uyarınca:
Tanımlar
MADDE 4 – Bu Uygulama Esaslarında geçen; […] q) Uzmanlık Alan ve Seminer Dersi: Her öğretim üyesinin, danışmanlık yapmakta olduğu lisansüstü öğrenciye verdiği dersleri (4 AKTS), […] ifade eder.
[…]
Dersler, Ders Alma, İntibak ve Kredi Transferi
MADDE 18 – (1) Bilimsel hazırlık programları hariç, açılacak lisansüstü dersler ve bunların sorumlu öğretim üyeleri her yarıyıl ana bilim dalı kurulu önerileri ile EYK tarafından belirlenir.
[…] (10) Ders aşamasını bitirip tez aşamasına geçen her öğrencinin Tez Çalışması ve Uzmanlık Alan Dersi yarıyıl ve yaz ayları da dâhil olmak üzere öğrencinin mezuniyetine kadar devam eder. Bu dersleri, doktora programındaki öğrenciler yeterlik aşamasını geçtikten sonra alabilirler.
[…]
Danışmanlık dersi, Uzmanlık Alan dersi uygulaması
MADDE 22- (1) Danışmanlık, öğrencinin ders ve tez aşaması süresince öğretim üyesi tarafından yürütülen mentorlüğü ifade eder.
[…]
Doktora Yeterlik Sınavı
MADDE 23- (1) Derslerini başarı ile tamamlayarak Doktora Yeterlik sınavına girmek isteyen öğrenci Doktora
Yeterlik dersine yarıyıl başında sistem üzerinden kayıt yaptırır. Doktora Yeterlik dersine kayıt yaptırdığı halde yeterlik sınavına giremeyen öğrenci başarısız sayılır ve bir sonraki yarıyılda yapılmak üzere ikinci bir sınav hakkı tanınır.
/
[…] (5) Doktora Yeterlik sınavı jürisi, sınavı başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile, toplam ders kredisinin 1/3 ‘ünü geçmemek şartıyla fazladan ders/dersler almasını isteyebilir. EABD başkanlığı aracılığıyla
Enstitüye iletilen dersler EYK ile karara bağlanır.
[…]
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle; ilgili mevzuat hükümleri kapsamında doktora yeterlilik sınavından önce alınması gereken seminer dersini alarak başarı ile tamamladığını ve akabinde doktora yeterlilik sınavına girerek başarılı addedildiğini; tez yazım aşamasında iken, daha önce başarı ile tamamladığı seminer dersinin bu defa “Seminer (Yükseltme)” ibaresi altında ve iradesi dışında tarafına tanımlandığını ancak bu durumun mevzuat hükümlerine aykırı olduğunu belirtmiş ve söz konusu dersi alması yönündeki işlemin iptal edilmesini talep etmiştir.
12. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 13. Başvuran 2020-2021 bahar döneminde DUM3-0790 kodlu Seminer dersini almış ancak K harf notu ile başarısız olmuştur. Başvuran, 2021-2022 güz döneminde söz konusu Seminer dersini alttan alarak G (Geçti)
harf notu ile tamamlamıştır.
14. Başvuran, derslerini ve seminerini tamamlaması üzerine (bkz. §8, madde 38) yeterlik sınavına girmiş ve
08.06.2023 tarihinde ikinci kez katıldığı yeterlik sınavında başarılı addedilerek tez aşamasına geçmiştir.
15. İdare tarafından, seminer dersinin amacı ve başvurana yeni bir danışman atanmış olması hususları göz önünde bulundurularak, başvuranın yeni danışmanı ile belirleyeceği tez konusuna katkı sağlaması amacıyla seminer dersini tekrar alması uygun görülmüş ve DUM3-7090 (DUM3-0790) ders kodlu Seminer dersi
Yükseltme açıklaması altında başvuranın aldığı dersler arasında tanımlanmıştır.
16. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinin altıncı fıkrasında, yeterlik sınavı jürisi tarafından, yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin ders yükünü tamamlamış olsa bile toplam kredi miktarının üçte birini geçmemek şartıyla fazladan ders/dersler almasını isteyebileceği; bu durumda öğrencinin, ilgili enstitü kararıyla belirlenecek dersleri başarmak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.
17. Benzer yöndeki bir düzenlemelere İskenderun Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 38’inci maddesinin altıncı fıkrası ile Lisansüstü Eğitim – Öğretim Uygulama Esasları’nın 23’üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer verilmiştir. Söz konusu mevzuat kapsamında, öğrencinin başarı ile tamamladığı bir dersi tekrar almasının veya fazladan ders almasının istenebileceğine yönelik başkaca bir hüküm bulunmamaktadır. Diğer yandan, İdare tarafından başvuru konusu işlemin dayanağı olarak mezkûr Esaslar’ın 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (q) bendi gösterilmiş ise de anılan hüküm, uzmanlık alan dersi ve seminer dersinin tanımından ibaret olup buradan hareketle başarılı olunan bir dersin tekrar ettirilebileceği yönünde bir anlam çıkartılması mümkün değildir.
18. İdare tarafından sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuranın başarılı bulunduğu yeterlik sınavı sonucunda, ilgili jüri tarafından fazladan ders alınmasının istendiğine yönelik herhangi bir bilgi ve belge yer almamaktadır. Keza, İdare tarafından sunulan açıklamalarda da seminer dersinin amacı ve başvurana yeni bir danışman atanmış olması hususları göz önünde bulundurularak bu yönde bir karar alındığı belirtilmiştir.
İdarenin söz konusu karar ile ulaşmak istediği amaç makul ve öğrenci yararına görebilecek olsa da başvuranın
hali hazırda almakta olduğu uzmanlık alan dersi kapsamında da söz konusu gayeye matuf çalışmaların yürütülmesinin mümkün olacağı değerlendirilmiştir.
19. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; başvurana daha önce alarak başarı ile tamamladığı Seminer dersinin tekrar aldırılması yönündeki işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
21. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı kanaatine varılmış olup bundan sonraki işlemlerinde bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
23. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Hatay
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun KABULÜNE, Gerekçede belirtilen açıklamalar gözetilerek, gerekli düzeltici işlemlerin tesis edilmesi hususunda
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi