Becayiş talebinin reddi: 657 sayılı Kanun ve yönetmeliklere göre alt bölgeye atama ve kamu hizmetinin devamlılığı değerlendirmesi. (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/13829-S.21.22180

BAŞVURU NO : 2021/8240

KARAR TARİHİ : 27/09/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

Başvuranın alt bölge becayiş talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 18/04/2021

I I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Sağlık Bakanlığına Bağlı İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yaptığını, becayiş talebinin bölge şartı nedeniyle reddedildiğini, pandemi nedeniyle okula gönderemediği iki tane çocuğu olduğunu, eşinin de sağlık çalışanı olduğunu, mevcut durumda bakıcı bulmak mümkün olmadığından kayınvalidesinin ikamet ettiği Çanakkale iline becayiş yapmak istediğini, mevcut durumda

Bakanlığın düzenlemesinin aynı hizmet bölgesi içinde değişikliğe izin verdiğini, farklı hizmet bölgeleri ile becayiş yapılabilmesinin kamu hizmetini aksatmasının mümkün olmadığını ifade ederek Bakanlığın mevcut yönetmeliği kamu ve çalışan menfaatini düşünerek yeniden düzenlemesini, en azından 6 bölge içinde 1 ve 2 ler, 3 ve 4 ler, 5 ve 6 lar kendi arasında becayiş yapılmasının sağlanmasını, pandemi nedeniyle tükenmişliğin arttığı bu dönemde mevzuat nedeniyle mağdur edilmemesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Bilgi ve belge talebine istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan

21/06/2021 tarihli yazıda özetle; başvuranın, İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Laborant unvanında görev yaptığı, Çanakkale İline becayiş talebinin bölge şartı nedeniyle reddedildiği, Bakanlık teşkilatında Sağlık Memuru/Sağlık Teknikeri (Laboratuvar) unvanı ile Laborant unvanının standartları ortak olup, 16/06/2021 tarihi itibariyle bahse konu unvanlarda Çanakkale İlinde standart:339 olup çalışan sayısının 137 olduğu ve İzmir İlinde standart: 1506 olup çalışan sayısının 730 olduğu, Sağlık Bakanlığı

Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde başvuranın talebinin reddedildiği, Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği’nin 16. maddesinin l. fıkrası (Dönem tayinleri) ile 26. maddesinin (Alt bölge) I.

fıkrasına göre isteğe bağlı olarak tayin talebinde bulunabileceği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 25.06.1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in;

5.1) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinde; “Sağlık,

aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir. Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir.”

5.2) Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde ; Aile birliği mazeretine

dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (2) 7. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının

Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, “İstek Üzerine Daha Alt Hizmet Bölgesine

Atanma” başlıklı 19’uncu maddesinde, “Memurlar, istekleri ve kurumlarının uygun görmesi üzerine bulundukları hizmet bölgesinden daha alt hizmet bölgesine atanabilirler.

5.3. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, “İstek Üzerine Daha Alt Hizmet Bölgesine

Atanma” başlıklı 19’uncu maddesinde, “Memurlar, istekleri ve kurumlarının uygun görmesi üzerine bulundukları hizmet bölgesinden daha alt hizmet bölgesine atanabilirler.

6) 26.03.2013 tarihli ve 28599 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği’nin;

6.1) “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Standardın uygun

olması kaydıyla bu Yönetmeliğin puan, süre ve dönem ile ilgili hükümlerine bağlı kalmaksızın; a) Eşinin, çocuklarının, annesinin, babasının veya kardeşlerinden birinin ağır engelli olduğunu belgelendirmesi halinde engelli yakınının ikamet ettiği yere, kendisinin engelli olduğunu belgelendirmesi halinde ise talep ettiği yere, … g) Sağlık ile ilgili bir alanda en az (Değişik ibare:RG-30/9/2016-29843) dört yıllık örgün öğrenim gördüğünü belgelendirmesi hâlinde, öğrenim süresi ile sınırlı olmak kaydıyla, öğrenim gördüğü

yere, bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir. (Ek cümle:RG-9/2/2019-30681) Bu fıkranın (a) bendinde bulunanlar bir defaya mahsus atama kısıtlamasına tabi değildir.”,

6.2) “Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği;

(1) Eşlerin ikisinin de (Değişik ibare:RG-2/3/2018-30348) Bakanlıkta kamu personeli olması hâlinde; a) Astlık üstlük sıralaması esas alınarak astın görev yeri üste bağlı olarak değiştirilir. (Değişik cümle:RG-2/3/2018-30348) Üstlük astlık sıralaması; Bakanlık merkez teşkilatı kadroları, il ve ilçe sağlık müdürü, başkan, başhekim, eğitim görevlisi, başasistan, yan dal uzmanları, uzman tabipler, uzman diş tabipleri, tabipler, diş tabipleri, eczacı ve diğer sağlık personeli şeklindedir.

b) (Değişik:RG-2/3/2018-30348) Her iki eşin birinci fıkranın (a) bendindeki aynı sıralama grubunda yer alması halinde aile birliğinin D veya C hizmet grubu bir ilde sağlanması esastır. D veya C hizmet grubunda aile birliğinin sağlanamaması halinde; her iki eşin unvan ve branşında eşlerinin görev yaptığı ilin doluluk oranı az olan ilde aile birliği sağlanır. Doluluk oranlarının da eşit olması halinde; aynı hizmet bölgesinde görev yapan eşlerden yer değiştirme talebinde bulunanın, farklı hizmet bölgelerinde görev yapan eşlerden ise üst hizmet bölgesinde görev yapan personelin görev yeri değiştirilir. Ancak birinci fıkranın (a) bendindeki aynı sıralama grubunda yer alanlardan, üst hizmet bölgelerinden 2, 3, 4 ve 5 inci hizmet bölgelerine atama taleplerinde hizmet grubu şartı, üst hizmet bölgelerinden 6 ncı hizmet bölgesine atama taleplerinde ise astlık, üstlük ve hizmet grubu şartı aranmaz.

6.3) “Üst hizmet bölgelerinden alt hizmet bölgelerine ve bölge içi atama” başlıklı 26 ncı maddesinin

birinci fıkrasında; “İlgililerin talebi hâlinde aynı hizmet bölgesinin A grubu illerinden B, C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin bütün hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin B hizmet grubu illerinden C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin B, C ve D hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin C hizmet grubu illerden D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin C ve D hizmet grubundaki illere; D hizmet grubu illerden alt hizmet bölgelerinin D hizmet grubundaki illere

PDC’nin uygun olması durumunda her zaman atama yapılabilir. (Ek cümleler:RG-16/1/2020-31010) 1, 2,

3 ve 4 üncü hizmet bölgelerinden 5 ve 6 ncı hizmet bölgesine yapılacak atamalarda hizmet grubu şartı

aranmaz. İlgililerin bu madde kapsamında atanma talebinde bulunabilmesi için bu Yönetmelik hükümlerine göre atandığı tarihten itibaren fiilen bir yıl çalışmış olması şarttır.”

6.4) Karşılıklı yer değiştirme başlıklı 29 uncu maddesinde; “Aynı hizmet bölgesi illerde aynı unvan ve

branşta (Değişik ibare:RG-2/3/2018-30348) standardın uygun olması hâlinde karşılıklı olarak yer değiştirebilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvurunun reddi yönünde

hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) Başvuran; 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, İzmir ilinden alt bölge olan Çanakkale iline becayişle

yer değişikliğinin yapılmasının sağlanmasını talep etmektedir.

9) 657 sayılı Kanunun 76’ncı maddesinde, kurumların görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak

aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri hüküm altına alınmakta, 86’ncı maddesinde boş kadrolara ait görevlerin lüzum görüldüğü takdirde

memurlara vekaleten gördürülebileceği öngörülmektedir. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle

Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 19’uncu maddesinde ise memurların, istekleri ve kurumlarının uygun görmesi üzerine bulundukları hizmet bölgesinden daha alt hizmet bölgesine atanabilecekleri hükme bağlanmaktadır.

10) Somut olayda, her ne kadar bölgelerin standardı uygun olsa da, bölgelerde istenen görev sürelerinin

birbirinden farklı olması, başvuranın alt bölgeye tayininin yapılmasında bir sakınca olmasa da alt bölgede görev yapan ve becayiş talebinde bulunulan kişiler bakımından görev sürelerinin tamamlanmaması olasılığı göz önüne alındığında, başvuranın becayiş talebinin karşılanmamasında bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir. Kaldı ki başvuranın Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 16. maddesinin l. fıkrası (Dönem tayinleri) ile 26. maddesinin (Alt bölge) I. fıkrasına göre isteğe bağlı olarak tayin talebinde bulunabileceği idare tarafından kurumumuza bildirilmiştir.

11) İdarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının

verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate almasının kaçınılmaz olduğu, aynı zamanda kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almanın ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğu olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın becayişle yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden

itibaren, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İzmir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi