|
ÖZET: Başvuran, 1970-1980 yılları arasında Şanlıurfa’da Belediye Başkanlığı yapmış ve bu süre zarfında emeklilik hesaplamasında bu hizmet sürelerinin dikkate alınmasını talep etmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın emeklilik hakkından yararlanabilmesi için gerekli başvuruları zamanında yapmadığını belirterek talebi reddetmiştir. Başvuran, 80 yaşında ve Alzheimer hastası olup, belediye başkanlığı döneminde prim ödemesi yapılmadığı için emeklilik süresinin yetersiz olduğunu ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun kararının hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. 5434 sayılı Kanun çerçevesinde, başvuranın belediye başkanlığı döneminde emeklilikle ilgili gerekli başvuruları yapmadığı, bu nedenle emeklilik hakkından yararlanamayacağı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın belirtilen süreler içinde başvuru yapmadığı için emeklilikle ilişkilendirilmesi mümkün olmamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na tebliği sağlanmıştır. Başvuranın, bu karara itiraz etme hakkı bulunmaktadır ve yargı yolu açıktır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16393-16393 |sayi|53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/4020 2018/ 4020
KARAR TARİHİ : 01/10/2018 |tarih|
RET KARARI ,
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın belediye başkanlığı yaptığı dönemlerin emeklilik hesaplanmasında dikkate alınması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/04/2018 2.4.2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Şanlıurfa ilçesinde 1970- 1980 tarihleri arasında
Belediye Başkanı olarak seçildiğini, Belediye Başkanlığının birinci döneminde ( 13.09.1970- 09.02.1973) 3 yıl 2 ay 26 gün, ikinci döneminde ( 12.12.1977- 12.09.1980) 4 yıl süre ile seçildiğini fakat askeri darbe nedeniyle 2 yıl 9 ay görev yaptığını, şuanda 80 yaşında ve Alzheimer hastası olduğunu, belediye başkanlığı görevinden sonra prim yatırılan günlerinin emekli olmasına yetmediğini, başkanlık yaptığı hizmet sürelerinin emeklilik süresinin hesaplanmasına dahil edilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptığı başvuruların ret edildiğini belirterek, belediye başkanlığı yaptığı dönemlerin hizmet sürelerinin tespitinde dikkate alınmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 24/ 04/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 06/ 07/ 2018 tarihli sayılı yazıda ve eklerinde özetle ; 2.1. 1/ 1/ 1950 tarihinde yürürlüğe giren 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesinin (II) işaretli
.
1 / 5fıkrasının (e ) bendinde, iller daimi komisyon üyeleri ile seçilmiş veya tayin edilmiş belediye
başkanlarının emeklilik hakkı tanınan vazifede evvelce bulunmuş olmaları şartıyla isteklerine bakılmaksızın iştirakçi olarak 5434 sayılı Kanuna tabi olacakları, 2.2. 13/ 3/ 1971 tarihinde yürürlüğe giren 1/ 3/ 1971 tarihli ve 1377 sayılı Kanunla eklenen (n)
bendinde de, emekliliğe tabi görevlerde bulunmadan illerin daimi komisyon üyeliğine seçilenlerle, emeklilikle veya Sosyal Sigortalarla ilgilenmeden Belediye Başkanlığına seçilenlerin, Kanunun yürürlük tarihinden önce seçilmiş ise, Kanunun yürürlük tarihinden itibaren ( 6) ay içinde, sonra seçilmişlerse, seçildikleri tarihten itibaren ( 6) ay içinde yazı ile müracaat etmeleri halinde 5434 sayılı
Kanuna tabi olacakları hükmünün getirildiği, 2.3. Daha sonra bu süre içinde müracaat etmemiş olanlar için 3/ 6/ 1976 tarihinde yürürlüğe giren
2012 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile Kanunun yürürlük tarihinden itibaren ( 6) aylık müracaat
süresi tanındığı ve 6/ 6/ 1978 tarihinde yürürlüğe giren 2161 sayılı Kanun ile de müracaat süresi kaldırılarak görevde iken müracaat edenlerin 5434 sayılı Kanuna tabi olmaları imkanı getirildiği, 2.4. Başvuranın belediye başkanı seçildiği tarihte ya da daha önce 5434 sayılı Kanuna tabi olarak görevde bulunmadığı gibi belediye başkanlığı görevi sırasında da 5434 sayılı Kanuna tabi olarak
Kurumla ilgilendirilme isteğinde bulunmadığı, 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (II) işaretli fıkrasını gerek (e ) bendi gerekse (n) bendi gereğince 1970- 1980 yılları arasında Şanlıurfa
Belediye Başkanlığı görevinden dolayı Kurumla ilgilendirilmesine imkan bulunmadığı belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “(…) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler(…)” 4. 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunun; 4.1. 12’inci maddesinin ‘Faydalanacaklar ’ başlıklı (II) kısmının (e) bendinde “ İller daimi komisyon üyeleri ile seçilmiş veya tayin edilmiş belediye başkanları (Emeklilik hakkı tanınan bir vazifede evvelce bulunmuş olmaları şartıyla) ” hükmü yer almakta iken 13/ 3/ 1971 tarihinde yürürlüğe giren 1/ 3/ 1971 tarihli ve 1377 sayılı kanunla (n) bendi eklenmiştir; “ Emekliliğe tabi görevlerde bulunmadan illerin daimi komisyon üyeliğine seçilenlerle, emeklilikle veya Sosyal Sigortalarla ilgilenmeden belediye başkanlığına veya T.B .M.M. üyeliğine seçilenler, seçimlerden itibaren 6 ay içinde yazı ile Sandığa müracaat ederek emeklilikle ilgilenmelerini istedikleri ve emekli keseneklerini ödedikleri takdirde, kesenek karşılıklarıda ilgili kurumlardan alınmak suretiyle, ,” hükmü eklenmiştir .
5. 2012 Sayılı 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa Üç Geçici Madde ile
Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanunun Geçici Madde 1’de “İştirakçilerden 1136 ve 1238
2 / 5sayılı kanunlar uyarınca serbest avukatlıkta geçen hizmet sürelerinin borçlanmak suretiyle fiilî
hizmetlerine eklenmesi için zamanında müracaat etmemiş olanlara ve bu kanunların yürürlük tarihinden sonra ve bu kanundan yararlanarak iştirakçi olanlar dahil olmak üzere 5/ 3/ 1970 gün ve
1243 sayılı Kanunun geçici 1 ve geçici 2 nci ve 8/ 7/ 1971 gün ve 1425 sayılı Kanunun geçici 18 inci
maddesine göre müracaat etmemiş bulunanlarla 1/ 3/ 1971 gün ve 1377 sayılı Kanunla 5434 sayılı
Kanunun 12 nci maddesinin (II) işaretli fıkrasına eklenen (n) bendi ve geçici 1, geçici 2 nci, 26/ 8/ 1971 gün ve 1476 sayılı Kanunun geçici 4 üncü, 8/ 1/ 1972 gün ve 1512 sayılı Kanunun geçici 15 ve 16 nci, 22/ 9/ 1972 gün ve 1623 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddelerine göre başvurma sürelerini geçirmiş olanlara bu kanunun yayımı tarihinden itibaren yeniden altı aylık müracaat süresi tanınmıştır” hükmü, 6. 2161 Sayılı 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa 3 Geçici Madde İle
1 Ek Madde Eklenmesi Hakkındaki 2012 Sayılı Kanunun Geçici Maddelerinin, Ek Maddeler
Olarak Ve Bu Maddelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 1 maddesinde
“İştirakçilerden 1136 ve 1238 saydı kanunlar uyarınca serbest avukatlıkta geçen hizmet sürelerini borçlanmak suretiyle fiili hizmetlerine eklenmesi için zamanında müracaat etmemiş bulunanlardan veya bu kanunların yürürlük tarihinden sonra ve bu Kanundan yararlanarak iştirakçi olanlardan, 5.3.1970, gün ve 1243 sayılı Kanunun geçici 1 ve geçici 2 nci ve 8.7.1971 gün ve 1425 sayılı
Kanunun geçici 18 nci maddesine göre müracaat etmemiş bulunanlardan, 1.3.1971 gün ve 1377 sayılı Kanunla 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (II) işaretli fıkrasına eklenen (n) bendi ve geçici 1, geçici 2 nci, 26.8.1971 gün ve 1476 sayılı Kanunun geçici 4 ncü, 8.1.1972 gün ve 1512 sayılı Kanunun geçici 15 ve 16 nci maddelerine göre, TC Emekli Sandığına yazı ile müracaat edenlerin borçlanmaları 3.6.1976 gün ve 2012 sayılı Kanunun ek maddesinin (d) fıkrasındaki esaslara göre yapılır .” hükmü, 7. 5393 Sayılı Belediyeler Kanununun 85’inci maddesinin a fıkrasında “Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi görevlerde bulunmadan veya bu kuruluşlara tabi olarak çalışmakta iken illerin daimi komisyon üyeliğine veya belediye başkanlığına seçilen ve atananlar ile Sandıktan veya diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından emekli, yaşlılık veya malullük aylığı almakta iken belediye başkanlığına seçilen ve atananlar, istekleri üzerine istek dilekçelerinin Sandık kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren emekli kesenekleri kendilerince, karşılıkları kurumlarca ödenmek ve emekli aylıkları Sandıkla ilgilendirildikleri tarihten itibaren kesilmek suretiyle ,” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, talebin reddi yönünde hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
.
3 / 59. Başvuran Şanlıurfa ilçesinde 1970- 1980 tarihleri arasında Belediye Başkanı olarak
seçildiğini, Belediye başkalığının birinci döneminde ( 13.09.1970- 09.02.1973) 3 yıl 2 ay 26 gün, ikinci döneminde ( 12.12.1977- 12.09.1980) 4 yıl süre ile seçildiğini fakat askeri darbe nedeniyle 2 yıl
9 ay görev yaptığını, şuanda 80 yaşında ve Alzheimer hastası olduğunu, belediye başkanlığı
görevinden sonra prim yatırılan günlerinin emekli olmasına yetmediğini, başkanlık yaptığı hizmet sürelerinin dahil edilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptığı başvuruların ret edildiğini belirterek, belediye başkanlığı yaptığı dönemlerin hizmet sürelerinin tespitinde dikkate alınmasını talep etmektedir .
10. Dosya kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgeler incelendiğinde başvuranın 13/ 09/ 1970 ile 09/ 12/ 1973 tarihleri arasında 3 yıl 2 ay 26 gün, 12/ 12/ 1977 ile 19/ 09/ 1980 tarihleri arasında 2 yıl 9 ay Belediye Başkanlığı görevlerinde bulunduğu, Belediye Başkanı seçilmiş olduğu 13/ 09/ 1970 tarihinden 13/ 3/ 1971 tarihine kadar yürürlükte bulunan 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanunun (e) bendi uyarınca ilgili kanuna tabi olma imkanı bulunmamaktadır .
13/ 3/ 1971 tarihinde 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda değişiklik yapılarak yürürlüğe giren (n) bendi uyarınca ilgili belediye başkanlarının Emekli sandığına tabi olmaları için 6 ay içinde müracaat etmeleri gerekmektedir fakat başvuran belirtilen süre zarfında ilgili idareye sandığa tabi olmak amacıyla başvuru yapmamıştır . 3/ 6/ 1976 tarihinde yürürlüğe giren
2012 sayılı Kanunun ile emekli sandığı ile ilişkilendirilmek için yenı bir 6 aylık süre tanınmışsa da
başvuran ikinci 6 aylık sürede de başvuru yapmamıştır . Başvuranın belediye başkanlığının ikinci döneminde yürürlüğe giren 2161 Sayılı Kanun ile getirilen Geçici 1. Maddeye göre; emekli sandığı ile ilişkilendirilmek isteyenlerin ilgili idareye müracaat etmeleri gerekmek olup, bu süre zarfında da başvuran yürürlükte olan Kanun gereği ilgili idareye herhangi bir başvuru yapmamıştır .
11. Başvuranın Belediye başkanlığı döneminde yapmış olduğu çalışmalarının emekli sandığı ile ilişkilendirilmesi amacıyla herhangi bir başvuru yapmadığı, bu dönemler ile ilgili olarak kendisi ile ilgili olarak emekli keseneklerinin kesilmediği tespit edilmiştir .
12. Başvuranın İddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin gerçekleştirdiği işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediğinden kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar verilmesi sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığı fakat kararlarına karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uygun davranmadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması
.
4 / 5önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Şanlıurfa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi