TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/2919-S.4174
BAŞVURU NO : 2018/14382
KARAR TARİHİ : 13/05/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İNÖNÜ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah ödenmesi ve hizmet aracı tahsis edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 15/11/2015 tarihinden beri İnönü Belediye Başkanlığında sözleşmeli memur olarak … görevinde çalışmaya başladığını, İnönü Belediye Başkanlığının kendisini 17/08/2018 tarih ve … sayılı yazı ile ilçe sınırları içerisinde yer alan ve 6360 sayılı Kanunun ile yeni mahalle statüsü kazanan Dereyalak mahallesine görevlendirildiğini, Dereyalak mahallesine gidebileceği herhangi bir toplu taşıma aracı olmadığı için kendisine belediye hizmet aracı tahsis edilmesini ve harcırah verilmesini talep ettiğini, ancak hizmet sözleşmesinde sadece görev mahalli dışında geçici olarak görevlendirilen sözleşmeli personele harcırah ödeneceği hususunun düzenlenmesi ve Dereyalak mahallesine görevlendirilmesinin ise geçici görev kapsamında olmaması nedeniyle tarafına harcırah verilmesi talebinin ret edildiğini, hizmet araçlarından müsait olan her aracı kullanabilmesinin mümkün olduğu ifade edilmesine rağmen şu ana kadar hizmet aracı verilmesi talebinin de karşılanmadığını belirterek, kendisine görev mahalline gidebilmek için Belediyenin hizmet aracının tahsis edilmesini ve 28/08/2018 tarihinden sonra başladığı geçici görev için Harcırah Kanununa göre yolluk ve günlük harcırah verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden İnönü Belediye
Başkanlığı tarafından gönderilen, 28/01//2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvurana hitaben yazılan 17.08.2018 tarih ve … sayılı yazı ile başvuranın daimi görev yerinin ilçe sınırları içerisinde bulunan Dereyalak Mahallesi olduğu, ilk olarak bu mahalleye ait sayısal haritalar ve imar planlarına altlık oluşturulması için bina envanterlerinin çıkartılması akabinde aynı işlemi Erenköy ve Esnemez mahallelerinde de yapmak üzere daimi olarak görevlendirildiği, çalışma ofisinin Dereyalak Mahalle Muhtarlığı ve diğer mahalle muhtarlıkları olduğunun başvurana bildirildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.2. Başvuran tarafından söz konusu mahalleye gidip gelmek üzere belediye başkanlığından araç talebinde bulunulduğu, bu talep ile ilgili olarak da belediye başkanlığı envanterinde kayıtlı bulunan araç sayısının sınırlı sayıda olduğu, müsait olduğu zamanlarda kendisine araç tahsis edilebileceği, yapılan görevlendirmenin geçici değil daimi bir görevlendirme olması sebebiyle şahsına geçici görev yolluğu ödenemeyeceğinin 05.10.2018 tarih ve … sayılı yazı ile başvurana bildirildiği, 2.3. Başvuru konusuna ilişkin olarak herhangi bir uzlaşmaya gerek olmadığı, yapılan tüm iş ve işlemlerin yasal ve kanun çerçevesinde yapıldığı, başvurana yasal olmayan bir uygulama yapılmadığı, mevzuatlar çerçevesinde idare olarak üzerine yüklenen tüm sorumlulukları yerine getirdikleri, 3. Eskişehir Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün 30/04/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısında, İnönü ilçesi ile Dereyalak arası (36) km, İnönü-Erenköy arası (22) km ve
İnönü-Esnemez arası (10) km olduğu, söz konusu yerlerin belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibariyle bütünlük arz etmeyen yerlerden olduğu, memuriyet mahalli dışı kabul edilerek görevlendirmenin türüne göre geçici veya sürekli görev yolluğu ödenebileceği, Bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(a) Harcırah:
Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını, … (g) Memuriyet mahalli: (Değişik: 10/9/20146552/89 md.) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade eder.” 7. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı maddesinin üçüncü ve beşinci fıkrasında, “Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. (…) Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.”, 8. 06/06/1978 tarihli 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar”ın 4 üncü maddesinde; “Personel, sözleşmelerinde belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamaz. Görev yeri dışında geçici olarak gönderilenlerin gündelik ve yol giderleri, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinde saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet Memurlarına ödenen harcırah miktarını açmamak üzere sözleşmelerde belirtilir.”, 9. 27/11/2014 tarih ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 39 Seri Nolu Harcırah
Kanunu Genel Tebliğinin 8 inci bendinde, “…30/3/2014 tarihinden sonra yapılan görevlendirmelere ilişkin olarak, idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.” 10. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince 27/08/2018 tarihinde imzalanan “Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli
Personelle İlişkin Hizmet Sözleşmesi”nin; 10.1. 1 inci maddesinde, “Sözleşmeli personel, kurumca gösterilecek görev yerlerinde mevzuat ve verilecek emirler çerçevesinde göreviyle ilgili olarak kendisine verilen tüm işleri yapmayı taahhüt eder. Sözleşmeli personel sözleşmesinde belirtilen görev dışında başka bir işte çalıştırılamaz.” 10.2. 10 uncu maddesinde, “Görev mahalli dışında geçici olarak görevlendirilen sözleşmeli personelin gündelik ve yol masrafı, 6245 sayılı harcırah kanununda düzenlenmiş olan esas ve usuller çerçevesinde ve 9. dereceli Devlet Memuru için belirlenmiş olan tutar dikkate alınarak hesaplanır.”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
10.3. 18 inci maddesinde, “Bu sözleşme, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 ncu maddesinin üçüncü ve beşinci fırkaları uyarınca akdedilmiştir. Bu sözleşmede yer almayan hususlar hakkında 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararının (3 ncü maddesinin birinci fırkası, 5 ncı maddesinin ikinci fırkası,8 ncı maddesi ve 14 ncü maddesi hariç olmak kaydıyla) 5393 sayılı Belediye Kanununa aykırı olmayan hükümleri ile 5393 sayılı Belediye
Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Başvuranın talebine ilişkin olarak başvurunun kısmen kabul kısmen reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. İnönü Belediye Başkanlığında sözleşmeli … olarak görev yapan başvuran, geçici olarak
Dereyalak mahallesine görevlendirildiğini, Dereyalak mahallesine gidebileceği herhangi bir toplu taşıma aracı olmadığı için kendisine belediye hizmet aracı tahsis edilmesini ve harcırah verilmesini talep ettiğini, ancak yapılan görevlendirmenin geçici değil daimi bir görevlendirme olması sebebiyle şahsına geçici görev yolluğu ödenmediğini, ayrıca müsait olduğu zamanlarda kendisine araç tahsis edilebileceği ifade edilmesine rağmen araç tahsisi yapılmadığını belirterek, kendisine görev mahalline gidebilmek için Belediyenin hizmet araçlarından tahsis edilmesini ve 28/08/2018 tarihinden sonra başladığı geçici görev için Harcırah Kanununa göre yolluk ve günlük harcırah verilmesini talep etmektedir.
13. Başvuru konusu incelendiğinde söz konusu uyuşmazlığın İdarece yapılan görevlendirmenin geçici görevlendirme kapsamında mı yoksa daimi görevlendirme kapsamında mı değerlendirilmesi gerektiği hususunda ortaya çıktığı görülmektedir. Bu doğrultuda, kurum içi geçici görevlendirme; bir kamu kurumunun mevzuatla belirlenmiş olan görev alanı içinde yer alan “geçici” nitelikteki bir hizmeti ya da değişen ve gelişen sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların sonucu olarak ortaya çıkan, henüz örgütsel altyapısı oluşturulmamış ve bir kadro ile ilgilendirilmemiş olan “yeni bir kamu hizmetini” yürütmek amacı ile gerçekleştirilmeli, görevlendirilecek memurların görev ve yetkileri net bir şekilde belirlenip, kadroları ile hukuki bağları sürdürülmelidir. Ayrıca sunulacak hizmet ile ilgili konuda uzmanlaşmış/durumu uygun olan kamu görevlilerinin hizmetlerine duyulan ihtiyaç net bir şekilde ortaya konulmalı, belli bir süre ile sınırlı olmalı ve atamaya yetkili amir tarafından yapılmalıdır.
14. Meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun başka bir yerde geçici görevlendirilmesi, olağan bir yöntem olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde istisnai olarak başvurulabilecek bir müessese olarak öngörülmüştür. Somut olayımızda; başvuranın daimi görev yerinin İdarece Eskişehir ili İnönü ilçesi sınırları içerisinde bulunan Dereyalak Mahallesi olarak belirlendiği, görev tanımının da bu mahalleye ait sayısal haritalar ve imar planlarına altlık oluşturulması için bina envanterlerinin çıkartılması olduğu, daha sonra aynı işlemi Erenköy ve Esnemez
Mahallelerinde yapmasının istendiği anlaşılmaktadır. Ancak başvuranın hizmet
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sözleşmesinden de anlaşıldığı üzere başvuran İnönü Belediyesinde boş bulunan 4. dereceli …
kadro unvanına ilişkin görevi yürütmek üzere istihdam edilmiştir. Bu kapsamda başvuranın daimi görev yerinin İnönü Belediyesi olduğu, söz konusu işin mahiyetinden de anlaşıldığı üzere
Kurumca gösterilecek görev yerlerinde geçici sürede yapılıp bitirilebilecek işlerin daimi görev kapsamında nitelenemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
15. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince başvuranla 27/08/2018 tarihinde imzalanan “Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli Personelle
İlişkin Hizmet Sözleşmesi”nin 10 uncu maddesinde, görev mahalli dışında geçici olarak görevlendirilen sözleşmeli personelin gündelik ve yol masrafının ödenmesi usulü belirlenmiştir. Bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak görev mahalli dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
16. Öte yandan 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3/g maddesinde memuriyet mahalli; memur ve hizmetinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü veya kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler olarak tanımlanmış, memuriyet mahalli dışındaki yerler ise (h) bendinde “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükme göre, kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilebilmesi için bu görevlendirmelerin memuriyet mahalli dışına yapılmış olması gerekmektedir. Somut olayımızda bu şartın gerçekleştiği görülmektedir.
17. Başvuranın bir diğer talebi ise görev yerine gidip gelmek üzere Belediye Başkanlığı tarafından kendisine araç tahsis edilmesidir. Söz konusu talep ile ilgili olarak başvurana
Belediye Başkanlığı envanterinde kayıtlı bulunan araç sayısının sınırlı sayıda olduğu, müsait olduğu zamanlarda kendisine araç tahsis edilebileceği bildirilmiştir. Bu kapsamda İdarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde başvuranın araç talebini yerine getirip getirmeme hususunda takdir yetkisi bulunmaktadır. İdarenin envanterinde kayıtlı bulunan araç sayısının sınırlı olması nedeniyle başvuranın araç talebini yerine getiremediği ve söz konusu mahalleye ulaşımın Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanmaya başlandığının şikâyete konu edilen İdarece Kurumumuza bildirildiği görüldüğünden, başvuranın kendisine araç tahsis edilmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İnönü Belediye Başkanlığında sözleşmeli … olarak görev yapan başvuranın, geçici olarak Dereyalak mahallesine görevlendirildiği soncuna ulaşıldığından başvuranın Hizmet Sözleşmesinin 10 uncu maddesi çerçevesinde belirlenecek gündelik ve yol masrafının başvurana ödenmesi gerektiği yönünde idareye tavsiyede bulunmak gerektiği, başvuranın görev yerine gidip gelmek üzere Belediye
Başkanlığı tarafından kendisine araç tahsis edilmesi talebine ilişkin ise İdarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanmadığına dair bir tespit yapılmadığından söz konusu talebin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise varsa durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, başvuranın kendisine araç tahsis edilmesi talebinin REDDİNE,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince başvuranla
27/08/2018 tarihinde imzalanan “Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli Personelle
İlişkin Hizmet Sözleşmesi”nin 10 uncu maddesi gereğince başvurana geçici görev harcırahı ödenmesi hususunda İNÖNÜ BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İNÖNÜ BELEDİYE
BAŞKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin veya eylemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA ve İNÖNÜ BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.