Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Danıştay, 2006/302 E. ve 2006/437 K. sayılı kararında, bir belediyeye ait iş makinesinin bir çocuğun ölümüne neden olduğu olayda, belediye başkanı ve diğer yetkililer hakkında soruşturma izni verilmesine ilişkin İçişleri Bakanlığı kararını incelemiştir. Olayda, iş makinesi operatörünün gerekli sürücü belgesine sahip olduğu ve güvenlik önlemlerinin alındığı tespit edilmiştir.

Mahkeme, ilgililerin eylemlerinin, haklarında hazırlık soruşturması yapılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı sonucuna varmıştır. Bu bağlamda, İçişleri Bakanlığı’nın verdiği soruşturma izni kararının kaldırılmasına ve dosyanın İçişleri Bakanlığına iadesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Sonuç olarak, Danıştay, kamu görevlilerinin yargılanması için gerekli olan soruşturma izni sürecinde, eylemlerin niteliğinin ve hukuksal durumlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu karar, kamu görevlilerinin sorumlulukları ve yargılanma süreçleri açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur.

1. Daire 2006/302 E. , 2006/437 K.

“İçtihat Metni”

T.C.
D A N I Ş T A Y
BİRİNCİ DAİRE
Esas No : 2006/302
Karar No : 2006/437

K A R A R

Hakkında Soruşturma
İzni İstenenler : 1- …- … İli, … Belediyesi Başkanı
2- …- Aynı Belediyede görevli

İtiraz Edilen Karar : Hakkında soruşturma izni istenenlerin tümü için soruşturma izni verilmesine ilişkin İçişleri Bakanının 5.1.2006 günlü, Kont.Bşk…. sayılı kararı

Karara İtiraz Edenler : … vekili Av…. ile …

Soruşturulacak Eylem : … İlçesi, … Sokakta yol çalışması yaparken 2.2.2005 tarihinde bir çocuğun ölümüne neden olan Belediyeye ait iş makinesinde (G) sınıfı ehliyeti olmayan birini görevlendirmek ve çalışma yapılan alanda yeterli güvenlik tedbiri almamak suretiyle görevi ihmal etmek

Eylem Tarihi : 2005 Yılı

İçişleri Bakanlığının 6.4.2006 günlü, 3507 sayılı yazısı ile gönderilen dosya, İçişleri Bakanının 5.1.2006 günlü, Kont.Bşk…. sayılı soruşturma izni verilmesine ilişkin kararı ve bu karara yapılan itirazlar, Tetkik Hakimi …’un açıklamaları dinlendikten sonra 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca incelendi;

Gereği Görüşülüp Düşünüldü :
Dosyanın incelenmesinden, 2.2.2005 tarihinde Belediyeye ait iş makinesinin Belediye Başkanı tarafından … Sokakta yol çalışması için görevlendirildiği, çalışmalar sırasında makinenin bir çocuğa çarparak ölümüne neden olduğu, iş makinesi operatörü hakkında tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu ölüme neden olmak suçundan … Asliye Ceza Mahkemesinde dava açıldığı, … ve … hakkında ise, . Cumhuriyet Başsavcılığının … günlü, Hazırlık No:… sayılı görevsizlik kararı ile görevlerini ihmal ederek söz konusu olayın meydana gelmesine neden oldukları gerekçesiyle adı geçenler için İçişleri Bakanlığından soruşturma izni istenmesi üzerine yapılan ön incelemede, …’nin Belediye Başkanı olarak, iş makinesi sürücü belgesine ((G) sınıfı) sahip olmayan operatörü çalışmalar sırasında görevlendirdiği, …’ın ise, Başkana isnad edilen eylemin yanında Belediye sürücülerinin ve iş makinelerinin sevk ve idaresinden sorumlu personel olarak çalışma yapılan sokakta yeterli güvenlik önlemlerini almadığı, çalışmalar sırasında yardımcı eleman görevlendirmediği belirtilerek, söz konusu kişilerin görevlerini ihmal ettikleri gerekçesiyle haklarında Bakan tarafından soruşturma izni verildiği anlaşılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 38 inci maddesinde, iş makinelerini (G) sınıfı sürücü belgesine sahip kişilerin kullanabileceğinin hükme bağlandığı, ön inceleme raporuna ekli belgelerde ise, kazaya neden olan operatörün 2.2.1996 tarihinde düzenlenen sürücü belgesinin, (G) sınıfı kanal kazıcı yükleyici olarak belirtildiği, operatörün kullandığı ve söz konusu ölüm olayına neden olan iş makinesinin 14.4.2003 tarihli trafik tescil belgesinde, sınıfının, lastik tekerlekli kazıyıcı-yükleyici iş makinesi olarak vurgulandığı, ayrıca operatörün, iş makinesinin üreticisi firmanın 2000 Yılında kuruluş içi eğitim programına katılarak başarı belgesi aldığı, söz konusu iş makinesinin ehliyetsiz biri tarafından kullanılmasının söz konusu olmadığı,
…’ın Belediye sürücülerinin ve iş makinelerinin sevk ve idaresinden sorumlu personel olarak, çalışma yapılacak bölgede güvenlik önlemleri almak gibi bir görev ve sorumluluğunun bulunmadığı, buna rağmen …’ın, söz konusu sokak sakinlerinin çalışmalardan bir gün önce uyarılmasını, sokağın başına ve sonuna çalışma yapıldığını gösterir trafik işaretlerinin konulmasını sağladığı, adı geçenin görevine girmeyen bir konuda görevini ihmal ettiğinden söz edilemeyeceği,
Bu nedenlerle ilgililere isnat edilen eylemin, haklarında hazırlık soruşturması yapılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, itirazların kabulüyle İçişleri.Bakanının 5.1.2006 günlü, Kont.Bşk…. sayılı soruşturma izni verilmesine ilişkin kararının kaldırılmasına, dosyanın İçişleri Bakanlığına, kararın bir örneğinin itiraz edenlere gönderilmesine 19.4.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:

1. **Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’da** ne gibi bir değişiklik yapılmış?
Cevap: Bu kanunun 4483 sayılı kısmına göre, İçişleri Bakanlığı’nın soruşturma izni verilmesine ilişkin kararları daha sonra ilgililerin itirazları değerlendirildikten sonra kaldırılabilecek.

2. **İçişleri Bakanlığı’nın soruşturma izni verilmesine ilişkin kararı** ne amaçla verilmiş?
Cevap: Bu kararlar, kamu görevlilerinin yargılanması için gerekli ön inceleme yapılanlar için alınır ve bu kişilerin hukuksal durumuna göre daha sonra ilgililerin itirazları değerlendirilir.

3. **Bu kararın kaldırılması nedenlerine bağlıdır**.
Cevap: Kararın kaldırılmasına, ilgililerin yargılanmasını gerektirecek nitelikte eylemlerinin olup olmadığına bağlıdır.

4. **Kamu görevlilerine soruşturma izni verilmesinin amacı** nedir?
Cevap: Bu amaç, kamu görevlilerinin hukuksal durumuna göre gerekli ön inceleme yapılıp edilmemesi hususunda bir karardır.

5. **Hukuki sorumlulukları bulunan kişilerde**, hangi eylem ve eylemlerinden dolayı soruşturma izni verilebilir?
Cevap: Bu kişiler tarafından herhangi bir kamu görevlisi veya başka kimsenin ölümü ya da daha ağır diğer kazalardan doğması gibi eylemlerin bulunmasıyla ilgili soruların soruşturulmasını gerektirecek nitelikte eylemlerden dolayı soruşturma izni verilebilir.

6. **Kamu görevlilerine** soruşturma izni verilmeden önce hangi prosedürün uygulanması gerekiyorsa?
Cevap: Bu kişilerin hukuksal durumuna göre gerekli ön inceleme yapılanlar için soruşturma izni verilmesinden sonra ilgililerin itirazları değerlendirilir.

7. **Soruşturmacı personelinin yargılanmasına ilişkin karar** nasıl işlev görür?
Cevap: Soruşturmacı personele karşı açılacak bir dava bulunması hususunda herhangi bir suç işlemesi, kamu görevlisi veya başka kimsenin ölümü ya da daha ağır diğer kazalardan doğması gibi eylemlerin bulunmasıyla ilgili soruların soruşturulmasını gerektirecek nitelikte eylemlerden dolayı ilgililerin yargılanma kararını alındıktan sonra işlev görür.

8. **Soruşturma izni verilmesine ilişkin karardan sonra** hangi prosedürle işlem yapılır?
Cevap: İlgililerin yargılanması hususunda herhangi bir eylem ve eylemlerinden dolayı soruşturmacı personelinin hukuksal durumuna göre gerekli ön inceleme yapılanlar için soruşturma izni verilir.

9. **Kamu görevlilerine** hangi eylemlerin işlenmesiyle soruların soruşturulmasını gerektirecek nitelikte bulunması hususunda soruşturma izni verilebilir?
Cevap: Kamu görevlilerinin kamu görevini kötüye kullanma suçundan dolayı yargılanması için soruşturma izni verilir.

10. **Soruşturmacı personelinin hukuksal durumuna göre** gerekli ön inceleme yapılanlar hangi amaçla yapılır?
Cevap: Soruşturmacı personele karşı açılacak bir dava bulunması hususunda herhangi bir suç işlemesi, kamu görevlisi veya başka kimsenin ölümü ya da daha ağır diğer kazalardan doğması gibi eylemlerin bulunmasıyla ilgili soruların soruşturulmasını gerektirecek nitelikte eylemlerden dolayı yargılanma kararını alındıktan sonra işlev görür.