Belediye meclislerinin belediye başkanlarını görevden alma yetkisi Anayasa ve yasalarla sınırlıdır, yasal düzenleme olmadan yetki kullanılamaz. (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay kararında, belediye başkanlarının görevden alınmasına ilişkin işlemlerin yasal çerçevesi 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun 61. ve 76. maddeleri ile belirlenmiştir. Bu maddelere göre, belediye meclisi üyeleri, belediye başkanları hakkında gensoru önergesi verebilir ve bu önerge gündeme alındığında başkanın cevap vermesi gerekmektedir. Eğer verilen cevap yeterli görülmezse, yetersizlik kararı alınarak ilgili tutanak mahallin en büyük mülkiye amirine gönderilir.

Belediye başkanının görevden alınması için başka bir yasal düzenleme bulunmadığından, belediye meclislerinin bu konuda yetki kullanmaları mümkün değildir. Anayasa gereği, hiçbir organın kaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle, belediye meclislerinin, yasada öngörülmeyen bir yetkiyi kullanarak belediye başkanlarını görevden alma yetkisi bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, görevini terk eden bir belediye başkanı hakkında uygulanacak işlemlerin belirlenmesi, yasal bir düzenleme gerektirmekte ve bu durum, Anayasa ve ilgili yasalar çerçevesinde değerlendirilmelidir.

1. Daire         1985/261 E.  ,  1985/266 K.

“İçtihat Metni”

Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1985
Karar No : 266
Esas Yılı : 1985
Esas No : 261
Karar Tarihi : 18/11/985

GÖREVİNİ TERKEDEN BİR BELEDİYE BAŞKANI İÇİN UYGULANACAK İŞLEMİN BELİRLENMESİNİN, BİR YASAL DÜZENLEME KONUSU OLDUĞU HK.

1- Belediye Meclislerinin belediye başkanlarıyla ilgili olarak alabilecekleri kararların niteliği, sınırları ve hükümleri 1580 sayılı Belediye Kanununun 19.7.1963 günlü ve 307 sayılı Yasayla değiştirilen 61.ve76.maddelerinde düzenlenmiştir. Sözü edilen 61.maddede, belediye meclis üyelerinden her birinin belediye işleriyle ilgili herhangi bir husus hakkında meclis başkanlığına önerge vererek gensoruda bulunabileceği, gensoru önergesi gündeme alınırsa belediye başkanlarının gensoruya cevap vereceği, verilen cevap yeterli görülmediği takdirde 76.maddede
sözü edilen işlemin yapılacağı; 76.maddede ise, belediye başkanının belediye meclisine her toplantı dönemi başında senelik çalışma raporu ve receği, meclisce verilen rapor yeter görülmesse, yetersizlik kararı ile müzakereleri kapsayan tutanağın mahallin en büyük mülkiye amirine gönderileceği, valinin bu dosyayı il merkezi olmayan yerlerde kaymakamın, il merkezi olan yerlerde kendisinin mütalaasıyla Danıştaya sunacağı, Danıştayca yetersizlik kararı verildiği takdirde belediye başkanının düşeceği hükme bağlanmıştır.
Bu hükümler dışında, Yasada, belediye meclislerine belediye başkanları nın görevden alınmaları konusundaki karar verme yetkisi tanıyan başka bir hüküm yer almamaktadır. Hiç bir organın kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamayacağı, mahalli idarelerin kuruluş görev ve yetkilerinin Yasayla düzenleneceği yolundaki Anayasa hükümleri karşısında, belediye meclislerinin belediye başkanları hakkında yasada öngörülmeyen bir yetkiyi kullanamayacağı kuşkusuzdur.
Belediye meclislerinin kamu hizmeti yürütmekle görevli kılınmış bir organ oldukları açık bulunduğuna göre de, bu hizmetin iyi yürütülmemesinden sorumlu olmaları doğaldır. Ancak, bu sorumluluk, yetkili yargı mercilerince, şekli ve maddi ceza hukuku kurallarını uygulanmasıyla belirlenebilir.
2- Belediye başkanlığı, başkanın ölümü, görevinden çekilmesi, süresinin dolması dışında, 1580 sayılı Belediye Kanununun yukarıda sözü edilen 61,76.maddeleriyle 91.maddesinin uygulanmasıyla boşalabilir. Bunun dışında mevzuatta belediye başkanının boşalmasına ilişkin herhangi bir hüküm yer almış bulunmadığı cihetle, sözü edilen … Belediye Başkanlığının boşalmış sayılmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Görülmektedir ki, görevini terkeden bir belediye başkanı hakkında uygulanacak işlemin belirlenmesi, bir yasal düzenleme konusu durumundadır.
Keyfiyet bu yolda mütalaa kılındı.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. GÖREVİNİ TERKEDEN BİR BELEDİYE BAŞKANI İÇİN UYGULANACAK İŞLEMİN BELİRLENMESİNİN, BİR YASAL DÜZENLEME KONUSU OLDUĞU HANGİ SEBEPTEN OLUP, NEDEN OLMUŞTUR?
Cevap: Bu durumun nedeni, Belediye Meclislerinin belediye başkanlarıyla ilgili olarak alabilecekleri kararların niteliği, sınırları ve hükümlerinin 1580 sayılı Belediye Kanununun 19.7.1963 günlü ve 307 sayılı Yasayla değiştirilen 61.ve76.maddelerinde düzenlenmiştir.

2. Belediyede Başkanlık makamının boşalması halinde neler yapılabilir?
Cevap: Belediye başkanlığı, başkanın ölümü, görevinden çekilmesi, süresinin dolması dışında, 1580 sayılı Belediye Kanununun yukarıda sözü edilen 61,76.maddeleriyle 91.maddesinin uygulanmasıyla boşalabilir.

3. Belediyedeki Başkanlık makamının boşalması için hangi maddeler uygulanır?
Cevap: Belediye başkanlığı, başkanın ölümü, görevinden çekilmesi, süresinin dolması dışında, 1580 sayılı Belediye Kanununun yukarıda sözü edilen 61,76.maddeleriyle 91.maddesinin uygulanmasıyla boşalabilir.

4. Daire kararının esas olduğu yılı hangi yılın kararıdır?
Cevap: Karar Yılı : 1985

5. Gerekli işlemin yerine getirilmesi hususunda hangi merci mütalaası ile Danıştaya sunulur?
Cevap: Valinin bu dosyayı il merkezi olmayan yerlerde kaymakamın, il merkezi olan yerlerde kendisinin mütalaasıyla Danıştaya sunileceği…

6. Belediye Başkanlarının yetkisi ve görevi tanımlayan hangi maddelerdir?
Cevap: 1580 sayılı Belediye Kanununun 19.7.1963 günlü ve 307 sayılı Yasayla değiştirilen 61.ve76.maddeleri.

7. Belediyedeki bir başkanın görevini neden terkettiği bilinmemektedir?
Cevap: Çünkü, bu durumun nedeni, Belediye Meclislerinin belediye başkanlarıyla ilgili olarak alabilecekleri kararların niteliği, sınırları ve hükümlerinin 1580 sayılı Belediye Kanununun 19.7.1963 günlü ve 307 sayılı Yasayla değiştirilen 61.ve76.maddelerinde düzenlenmiştir.

8. Belediyede bir başkanın görevini terkettiği durumunu hangi maddelerle düzenleme konularak çözülür?
Cevap: Görevini terkeden bir belediye başkanı hakkında uygulanacak işlemin belirlenmesi, bir yasal düzenleme konusu durumundadır.

9. Görevini terkeden bir belediye başkanının boşalma nedenleri nelerdir?
Cevap: Belediye Meclislerinin kamu hizmeti yürütmekle görevli kılınmış bir organ oldukları açık bulunduğuna göre de, bu hizmetin iyi yürütülmemesinden sorumlu olmaları doğaldır.

10. Belediye başkanlığı görevini terkeden kişinin boşalma nedenleri nelerdir?
Cevap: Görevini terkeden bir belediye başkanı hakkında uygulanacak işlemin belirlenmesi, bir yasal düzenleme konusu durumundadır.

11. Daire kararı hangi yılda verilmiştir?
Cevap: 1985

12. Belediye Meclislerinin yetkisinin sınırları ve hükümlerinin nerede belirlendiği?
Cevap: 1580 sayılı Belediye Kanununun 19.7.1963 günlü ve 307 sayılı Yasayla değiştirilen 61.ve76.maddeleri.

13. Belediyede başkanlık makamının boşalma nedenleri nelerdir?
Cevap: Belediye Meclislerinin kamu hizmeti yürütmekle görevli kılınmış bir organ oldukları açık bulunduğuna göre de, bu hizmetin iyi yürütülmemesinden sorumlu olmaları doğaldır.

14. Gerekli işlemin yerine getirilmesi hususunda hangi merci mütalaası ile Danıştaya sunulur?
Cevap: Valinin bu dosyayı il merkezi olmayan yerlerde kaymakamın, il merkezi olan yerlerde kendisinin mütalaasıyla Danıştaya sunileceği…

15. Daire kararının hangi yılı esas aldığıdır?
Cevap: Karar Yılı : 1985

**Tanımlar**

1. GENSORU : Ayrıntılı olarak bir gelişmede veya durumda herhangi bir karışıklık bulunduğu ya da haksızlık olduğu inancıyla, resmi makamları eleştirenek için, bir organın (Belediye Başkanı) Meclis üyeleri tarafından önerge verilmek suretiyle yapılan bir şikayet türüdür.
2. VALİ : Yerel Yönetim birimlerinin en üst mercii olup; ildeki Belediyeler ve diğer yerel yönetim birimlerinin genel olarak denetimi ve kontrolü ile görevlidir.