ÖZET: Danıştay, belediye meclisinin Ekim 1988 döneminde aldığı kararların hukuka uygunluğunu incelemiştir. İnceleme sonucunda, bazı belediye personeline gerekçe gösterilmeksizin ikramiye verilmesi ve kadrolu işçilerin yevmiyelerinin artırılması kararlarının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, hizmet akdi ve toplu iş sözleşmeleriyle çalışan personel arasında haksız ayrıcalık yaratmakta ve ilgili kanunların öngördüğü ilke ve usullere uymamaktadır.

Öte yandan, geçici işçilerin ücretlerinin belirlenmesi konusunda Belediye Meclisinin yetkili olduğu belirtilmiş ve bu bağlamda mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, belediye memurlarına verilen ikramiye ve takdirname kararları ile kadrolu işçilerin yevmiyelerinin artırılması kararları iptal edilirken, geçici işçilerin ücret artışına ilişkin itirazlar reddedilmiştir. Bu karar, kamu görevlileri ve işçiler arasındaki hak ve görevlerin belirlenmesinde hukukun üstünlüğünü vurgulamaktadır.

1. Daire         1989/48 E.  ,  1989/66 K.

“İçtihat Metni”

Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1989
Karar No : 66
Esas Yılı : 1989
Esas No : 48
Karar Tarihi : 18/04/989

BELEDİYEYE KADROLU İŞLERDE ÇALIŞANLARIN 657 SAYILI YASAYA TABİ OLDUKLARI, HAK VE GÖREVLERİNİN BUNA GÖRE SAPTANMASI GEREKTİĞİ HK.

… Belediye Meclisinin yapmış olduğu toplantılarda alınan 13 kararın 1580 sayılı Kanunun 74.maddesine göre incelenmesi istemine ilişkin İçişleri Bakanlığı yazısında incelendi.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnameyle değişik 1.maddesiyle, Belediyelerde ve belediyelerin kurdukları birliklerde çalışan memurlar 31.5.1974 tarihi itibariyle 657 sayılı Kanun kapsamına alınmışlardır. Bu Kanunun 29.11.1984 gün ve 243 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnameyle değişik 123.maddesinde ödül başlığı altında “Bağlı bulundukları kurumlarda olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları görülen Devlet memurlarına bağlı veya ilgili Bakanın uygun görmesi üzerine bir mali yıl içinde bir aylıkları tutarını aşmamak üzere ödül verilebilir.” hükmü yer almakta 122.maddesindeyse görevinde olağanüstü gayret ve çalışması ile başarı sağlıyan memurlara merkezde atamaya yetkili amirler, illerde valiler ve kaymakamlar tarafından takdirname verilebilir …” denilmektedir.
İncelenen dosyada Yasanın aradığı koşullar gerçekleşmeden, Belediye Meclisinin Ekim 1988 dönemi toplantılarında görev alan belediye personelinden …’ye toplantılarda emeğinin geçtiği gerekçesiyle, Belediye Başkan Yardımcısı memurlardan …’eyse hiçbir gerekçe gösterilmeksizin birer maaş tutarında ikramiye verilmesinin kararlaştırıldığı, bir memurun da takdirnameyle taltif edildiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Belediyeye bağlı çeşitli iş yerlerinde çalışan kadrolu işçilerden bazılarının yevmiyelerinin 1.1.1989 gününden geçerli olarak attırılması da hizmet akdi ve toplu iş sözleşmeleriyle çalışmakta olan bu personel arasında farklı ücret ödenmesi suretiyle ayrıcalık yaratacağı gibi, 1475 sayılı İş Kanunu, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ve 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve lokavt Kanununda öngörülen ilke ve usullere de uygun bulunmamaktadır. Belediyede çalışan geçici işçilerin ücretleri ise işveren durumunda bulunan … Belediyesince saptandığından, toplu sözleşme hükümlerine tabi olmayan bu işçilerin ücretlerinin tespitinde ve bazı sosyal haklar tanınmasında, Belediyenin üst karar organ olan ve belediye bütçesini müzakere ve kabul etme görevi bulunan Belediye Meclisinin yetkili bulunması nedeniyle mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Belediye memurlarından bazılarına 1 maaş tutarın da ikramiye verilmesine ilişkin Belediye Meclisi kararlarıyla bir memura takdirname verilmesine ilişkin kararın ve Belediyenin çeşitli birimlerinde görevli kadrolu işçilerinden bazılarının yevmiyelerinin arttırılmasına ilişkin kararların iptaline, geçici işçilerden bazılarının ücretlerinin arttırılmasına ve sosyal haklardan faydalandırılmalarına ilişkin karara ilişkin itirazın ise reddine, dosyanın yerine gönderilmek üzere Danıştay Başkanlığına sunulmasına karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. **Daire Nedir?**
Tanım: Daire ya da birincil mahkeme; idari yargı sistemlerindeki en alt kademedir.

2. **İçtihat Metni Nedir?**
Tanım: İçtihat metni, dairesin kararlarına dayanan hukuksal dokümantasyondur. Kararlara ilave olarak ayrıca açıklanır ve genellikle “İÇTİHAT” kelimesi ile başlar.

3. **Belediye Memurlarının 657 Sayılı Yasaya Tabili Oldukları Gereği Nedir?**
Cevap: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre, Belediyelerde görev yapan kadrolu memurlar devlet memurluğuna dahil edilmiştir.

4. **Hak Ve Görevlerinin Saptanması Gerektiği Nedeniyle İlişkin İçişleri Bakanlığı Yazısında İncelenmiş Midir?**
Cevap: Evet, böyle bir durum gerçekleşmiştir.

5. **Belediye Memurlarına Ödül Verilmesinin Yasaya Uygunluğu Nedir?**
Cevap: Belediye memurlarına ödül verilmesinin yasanın 29.11.1984 gün ve 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle değişik 123.maddesine göre uygun olduğu belirtildikten sonra, bir mali yıl içinde ödülde aylığını aşmamak kaydıyla ödenebilmesi gerektiği açıklanmıştır.

6. **Görevinde Olağanüstü Gayret Ve Çalışması İle Başarı Sağlıyan Memurlara Takdirname Verilebilir Mi?**
Cevap: Evet, görevinde olağanüstü gayret ve çalışması ile başarı sağlıyorsa memur, merkezde atamaya yetkili amirler, illerde valiler ve kaymakamlar tarafından takdirname verilebilir.

7. **Belediyede Çalışan Geçici İşçilerin Ücretinin Tespitinde Yetki Kimde Bulunmaktaydı?**
Cevap: Belediyenin üst karar organı olan Belediye Meclisindedir.

8. **İçtihat Metnine Uygun Fikir ve Teoriler Nerede Bulunmaktadır?**
Cevap: İçtihat metnine uygun fikir ve teoriler, dairesin kararlarında açıklanmıştır.