Belediye personelinin engelli başvuranın yardım talebine yönelik olumsuz tutum ve davranış iddiaları (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/13221-S.24.19906

BAŞVURU NO : 2024/12602

KARAR TARİHİ : 29.11.2024

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : PURSAKLAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Yardım başvurusunda bulunduğu belediyede personelin olumsuz

BAŞVURUNUN KONUSU :

tutum ve davranışına maruz kaldığı iddiaları hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 11.10.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, engelli olduğunu, Belediyeden kira yardımı talebinde bulunduğunu, bu süreçte Belediye yetkilileri tarafından hakaret ve tehdide maruz kaldığını belirterek; gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Pursaklar Belediye

Başkanlığının 01.11.2024 tarih ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, 19.04.2022 tarihinde Kurumlarına başvurarak bir iş kazası neticesinde iş göremez hale geldiğini, ev kirasını dahi ödeyemediğini, çalışamadığı için geçimini sağlayamadığını, ayrıca geçirdiği iş kazası nedeniyle iş göremez olduğunu tıbbi raporla kanıtlamasına karşın ilgili kurumların kendisine malulen emeklilik hakkı tanımadığını belirterek yardım talebinde bulunduğu, 2.2. 5393 sayılı Belediye Kanunu tarafından tanınan yetki ve sorumluluklar kapsamında Belediyenin ihtiyaç sahibi vatandaşlara sağladığı sosyal yardımlara ilişkin detaylı bilginin kendisine verildiği, ancak ısrarla ev kirasının Belediye tarafından ödenmesini ve kendisine nakdi yardım yapılmasını talep ettiği, Kurum görev ve yetkilerini aşan bu konularla ilgili Kaymakamlık makamına da yönlendirildiği, ancak Kaymakamlığa giderek başvurmayı reddettiği, 2.3. Devam eden süreçte Kurumsal telefon hatlarını gün içinde defalarca arayarak gerek idarecilere gerekse personellere asılsız ithamlarda bulunduğu, izinsiz ve hukuka aykırı olarak görüşmeleri gizlice kayıt altına aldığı ve Kurumda görev yapan kamu çalışanlarına şantaja varan söylemlerde bulunduğu, bununla da yetinmeyip başta Ak Parti Genel Merkezi ve teşkilat birimleri olmak üzere başka kişi ve kurumları da arayarak benzer şekilde ses kayıtları aldığı, tehdit, hakaret ve şantaj içerikli söylemlerde bulunduğu, bu

kayıtları Kurum idarecilerine WhatsApp uygulaması üzerinden gönderdiği, aynı şekilde Kurumla yapmış olduğu görüşmeleri de kaydederek bahsi geçen diğer kişi ve kurumlara ileterek maddi kazanç elde etmeye çalıştığı, 2.4. Kurumlarının yasal mevzuat ve Pursaklar Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği kapsamında ihtiyaç sahibi vatandaşlara sağladığı her türlü yardım ve imkanın başvurana da sunulduğu, ancak bununla tatmin olmayıp kira bedelini karşılayacak miktarda aylık nakdi yardım başta olmak üzere başka talepler ilettiği, her gün onlarca kez Belediye santrallerini ve Kurum çalışanlarını arayarak rahatsız ettiği, ithamlarda bulunduğu, elde edemediği talepleri nedeniyle suçladığı, gizlice ses kayıtları yaparak suç teşkil edecek şekilde başkalarına ilettiği ve bu kayıtlarla şantaj yapmaya çalıştığı, kendisine Kurumlarının hiçbir personeli tarafından hukuka aykırı hiçbir işlem, eylem yahut söylemde bulunulmadığı, 2.5. Sürece ilişkin yazılı evrak ile başvurucunun Kurum kamu personeline göndermiş olduğu kayıtlar dahil tüm belgelerin ekte iletildiği, 2.6. Tüm bu açıklamalar ve sunulan belgelerden de anlaşılacağı üzere, Kurum bünyesinde görev yapan kamu görevlilerinin hukuka aykırı hiçbir eylemi ve işlemi olmadığından herhangi bir disiplin soruşturması yürütülmediği, 2.7. Başvuruya ilişkin ekte sunulan belgelerden de açıkça anlaşılacağı üzere ilgili kişinin kamu kurumları ve kamu görevlilerini gereksiz yere meşgul ederek, tehdit ederek, hukuka aykırı şekilde ses ve mesaj kaydı yaparak ve bunları üçüncü kişilere ileterek menfaat temin etmeye çalıştığı ve kamu huzurunu sürekli olarak bozduğu, gelinen son noktada başvurucunun hukuka aykırı eylem ve söylemlerine son vermediği gibi görevini ifa eden kamu görevlilerine karşı suç işlemeyi alışkanlık haline getirmiş olup hiçbir surette bu eylemlerine son vermeye ikna olmadığı, bu nedenle Kurum tarafından konunun ceza yargısına taşınması dışında bir çözüm yolu görünmediği, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, engelli olduğunu, Belediyeden kira yardımı talebinde bulunduğunu, bu süreçte Belediye yetkilileri tarafından hakaret ve tehdide maruz kaldığını belirterek; gerekli incelemelerin yapılmasını talep etmiştir.

8. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdareden temin edilen bilgilerden; başvuranın, 19.04.2022 tarihinde

Belediyeye başvurarak bir iş kazası neticesinde iş göremez hale geldiğini, ev kirasını dahi ödeyemediğini, çalışamadığı için geçimini sağlayamadığını belirterek yardım talebinde bulunduğu; 5393 sayılı Belediye

Kanunu tarafından tanınan yetki ve sorumluluklar kapsamında Belediyenin ihtiyaç sahibi vatandaşlara sağladığı sosyal yardımlara ilişkin detaylı bilginin kendisine verildiği, ancak ısrarla ev kirasının Belediye tarafından ödenmesini ve kendisine nakdi yardım yapılmasını talep ettiği, Kurum görev ve yetkilerini aşan bu konularla ilgili Kaymakamlık makamına da yönlendirildiği, ancak Kaymakamlığa giderek başvurmayı reddettiği; devam eden süreçte Belediye telefon hatlarını gün içinde defalarca arayarak gerek idarecilere gerekse personellere asılsız ithamlarda bulunduğu, izinsiz ve hukuka aykırı olarak görüşmeleri gizlice kayıt altına aldığı ve Kurum çalışanlarına tehdit, hakaret ve şantaj içerikli söylemlerde bulunduğu, Belediyeyle yapmış olduğu görüşmeleri de kaydederek diğer kişi ve kurumlara ileterek maddi kazanç elde etmeye çalıştığı; Belediyenin yasal mevzuat kapsamında ihtiyaç sahibi vatandaşlara sağladığı her türlü yardım ve imkanın başvurana da sunulduğu, ancak bununla tatmin olmayıp kira bedelini karşılayacak miktarda aylık nakdi yardım başta olmak üzere başka talepler ilettiği, her gün onlarca kez Belediye santrallerini ve çalışanlarını arayarak rahatsız ettiği, ithamlarda bulunduğu, elde edemediği talepleri nedeniyle suçladığı; Belediye personeli tarafından hukuka aykırı hiçbir işlem, eylem yahut söylemde bulunulmadığından herhangi bir disiplin soruşturması yürütülmediği; kamu kurumları ve kamu görevlilerini gereksiz yere meşgul ederek, tehdit ederek, hukuka aykırı şekilde ses ve mesaj kaydı yaparak ve bunları üçüncü kişilere ileterek menfaat temin etmeye çalıştığı ve kamu huzurunu sürekli olarak bozduğu, gelinen son noktada başvurucunun hukuka aykırı eylem ve söylemlerine son vermediği gibi görevini ifa eden kamu görevlilerine karşı suç işlemeyi alışkanlık haline getirmiş olup hiçbir surette bu eylemlerine son vermeye ikna olmadığı, bu nedenle Kurum tarafından konunun ceza yargısına taşınması dışında bir çözüm yolu görünmediği anlaşılmıştır.

9. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin

“İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkeleri sayılarak, Kurumun, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözeteceğine ve iyi yönetim ilkelerine uyacağına hükmedilmiştir. Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan iyi yönetim ilkelerinin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen “Avrupa Doğru İdari

Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir.

10. Bu kapsamda, İdarelerden, iyi yönetim ilkelerine uygun işlem, eylem, tutum ve davranışta bulunmaları beklenmektedir. İyi yönetim ilkelerinden nezaket ilkesi, kamu hizmetlerinin vatandaşa saygılı ve adil bir şekilde sunulmasını ifade eder. Kamu kurumlarının vatandaşlara karşı nezaketli davranması sorumluluğu, iyi yönetim ilkeleri kapsamında yalnızca bir davranış biçimi değil, aynı zamanda vatandaşın haklarını güvence altına alan, devletle olan ilişkisini sağlıklı kılan ve hizmet kalitesini artıran bir yaklaşımdır. Bu

ilke, kamu kurumlarına bazı temel sorumluluklar yükler. Bu sorumluluklar, kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak, vatandaşların devletle olan ilişkilerini daha sağlıklı hale getirmek ve sosyal güveni tesis etmek amacı taşır. Bu ilke kapsamında, kamu görevlileri, vatandaşa karşı her durumda saygılı, nazik ve hoşgörülü bir tutum sergilemelidir. Bu, vatandaşın kendisini değerli ve iyi hissedebilmesi için önemlidir. Bu ilke kapsamında, kamu kurumları, vatandaşın taleplerine hızlı ve duyarlı bir şekilde cevap vermelidir.

Vatandaşların sorunlarına duyarsız kalmamalı, onları önemseyerek çözüm üretmelidir. Kamu kurumları, tüm vatandaşlara eşit, adil ve ayrımcılık yapmadan hizmet sunmakla sorumludur. Bu anlamda, kamu kurumları, vatandaşları bilgilendiren açıklamalar yapmalı ve hizmet süreçlerini net bir şekilde iletmelidir.

Kamu görevlilerinin, görevlerini yerine getirirken, kamu hizmeti kapsamında vatandaşla iletişim kurarken profesyonel bir tutum sergilemesi beklenmektedir. Bu, hem hizmet kalitesini artırır hem de vatandaşların kamu kurumlarına güvenini pekiştirir. Kamu kurumları, vatandaşların karşılaştığı sorunları çözmeye yönelik yaklaşım sergilemeli ve çözüm yolları üretmelidir. Sorunlara sadece prosedürel bir şekilde yaklaşmak yerine, vatandaşın memnuniyetini ve sorununu ön planda tutmalıdır. Bu kapsamda, nezaketli bir yaklaşım benimsemek için, kurum içi eğitimlerle çalışanların vatandaşlara karşı nasıl daha nezaketli ve profesyonel bir tutum sergileyebilecekleri konusunda eğitimler verilmesi beklenmektedir.

11. Kamu kurumlarının vatandaşlara nezaketli davranması, kamu hizmetlerinin sunulmasında ve devletvatandaş ilişkilerinde, vatandaşlara saygılı, hoşgörülü ve profesyonel bir şekilde yaklaşılması anlamına gelir. Bu davranış, sadece bir nazik dil kullanmakla sınırlı kalmaz; aynı zamanda hizmetin sunulma biçiminde, vatandaşın ihtiyaçlarına duyarlı, empatik ve çözüm odaklı bir yaklaşım sergilemeyi de kapsar.

İletişimde agresif veya küçümseyici bir dil kullanmaktan kaçınılmalıdır. Vatandaşların başvurularına hızlı ve etkili şekilde yanıt verilmesi, aynı zamanda saygılı ve profesyonel bir dil kullanılarak yapılmalıdır.

Kamu görevlilerinin, her durumda hoşgörülü ve yardımsever bir tavır takınması beklenmektedir.

12. Başvuruya konu edilen iddialara ilişkin olarak İdare tarafından yapılan açıklamadan ve sunulan belgelerden; Belediye yetkilileri ve çalışanları tarafından başvuranın yardım talebine ilişkin olarak ilgili mevzuat kapsamında gerekli açıklamaların ve yönlendirmelerin yapıldığı görülmekte olup; Belediye yetkilileri veya çalışanları tarafından başvurana hukuka veya iyi yönetim ilkelerine aykırı bir işlem, eylem, tutum veya davranışta bulunulduğu yönünde herhangi bir tespit bulunmamaktadır.

13. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Belediye yetkilileri veya çalışanları tarafından başvurana hukuka veya iyi yönetim ilkelerine aykırı bir işlem, eylem, tutum veya davranışta bulunulduğu yönünde herhangi bir tespit veya emare oluşmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Pursaklar Belediye Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi