Belediye şirketleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında bulunmaktadır.
Kanun’un 2’nci maddesine göre, il özel idareleri ve belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülmektedir.
Kanun’un 3’üncü maddesinin g fıkrasına göre bu şirketlerin, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli ikitrilyon üçyüzmilyar Türk Lirasını (2019 yılı için 13.857.591 TL) aşmayan mal veya hizmet alımları, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanun’a tabi değildir. Kanun’un geçici 4’üncü maddesine göre ise, 3’üncü maddenin (g) bendi kapsamındaki mal ve hizmetler, ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmektedir. Bu amaçla Kuruma yapılan başvuru üzerine, Kamu İhale Kurulunun alacağı bir kararla şirketin “istisna” kapsamında olan mal ve hizmet alımları tespit edilerek şirkete bildirilmektedir.
Belediye şirketleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında bulunmamaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun kapsam başlıklı 1’nci maddesine göre, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütülür.
Buna göre, belediye şirketleri Kanun kapsamında yer almamaktadır. Belediye şirketlerinin gelir getirici (taşınmaz kira ve satış gibi) işlemlerinde 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmamasının tek istisnası büyükşehir belediyeleri kapsamındaki şirketlerdir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun “Şirket Kurulması” başlıklı 26’ncı maddesine göre;
“Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. (Ek cümle: 12/11/2012-6360/10 md.) Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir”.
Buna göre, belediye şirketlerinin işletmesini bu şekilde devraldıkları yerleri üçüncü kişilere devretmek (işletme devri) istemeleri halinde belediye şirketleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri doğrultusunda hareket edeceklerdir.
Mahalli İdare Şirketleri Denetim Kılavuzu
| ÖZET: Belediye şirketleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabidir ve il özel idareleri ile belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerin mal ve hizmet alımları bu kanun hükümlerine göre yürütülmektedir. Ancak, belirli şartlar altında, yaklaşık maliyeti 13.857.591 TL’yi aşmayan alımlar bu kanun kapsamı dışında kalmaktadır. Öte yandan, belediye şirketleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi değildir; yalnızca büyükşehir belediyeleri kapsamındaki şirketler için bazı istisnalar bulunmaktadır. |