Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar ayrılmış taşınmazlar için ecrimisil hesaplaması (BİM)

ÖZET : Dava, ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemine ilişkindir.

Düzenlenen bilirkişi raporunda iki türlü bedel hesaplaması yapılması yoluna gidildiği, bunlardan birisinde emsal taşınmaz kira ve ecrimisil bedelleri esas alınarak ve işgal dönemi için toplam 346.729,00-TL ecrimisil hesaplandığı, diğer yöntem de ise, taşınmazın cephe aldığı ve en yakın olduğu İdari Aşık Veysel Mahallesi, Esenkent Bahçeşehir Yolu Caddesinin emlak vergi değerinin %3’ü esas alınarak ve nihayet taşınmazın işgal dönemi için 521.051,64-TL ecrimisil getirisi olabileceği belirtildiği, mahkemece birinci yöntemde hesaplanan değerler dikkate alınarak karar verildiği görülmektedir. Oysa, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği’nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin % 3’ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği kuralı dikkate alındığında, bilirkişiler tarafından hesaplanan ikinci yöntemin gözetilerek karar verilmesi gerektiği, hal böyle olunca, bilirkişiler tarafından idarenin istediği tutardan daha fazla ecrimisil hesaplanması karşısında, davacıdan 407.232,33-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından davanın tümüyle reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İSTEMİN ÖZETİ : İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, Aşık Veysel Mahallesi, 250 ada, 14 parsel sayılı yerde bulunan belediyenin mülkiyetindeki 2.777.80 m² alanın cafe, spor tesis yerleri ( spor kompleksi ) olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 10.04.2018-24.08.2020 tarihleri arası dönem 407.232,33-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin Esenyurt Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün 06.10.2020 tarih ve 349606541308-25141 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, Aşık Veysel Mahallesi, 250 ada, 14 parsel sayılı yerde bulunan belediyeye ait 2.777.80 m² alanın cafe, spor tesisi binaları ve duvarlarla çevrili alan olarak kullanılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinin sabit olduğu, bu nedenle de yer verilen mevzuat uyarınca davacı tarafından ecrimisil bedelinin ödenmesi gerektiği anlaşıldığından, bilirkişi raporundaki hesaplamalar da dikkate alınarak, dava konusu olan davacıdan 407.232,33-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilşkin 06.10.2020 tarih ve 349606541308-25141 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin 346.729,00-TL’lik ecrimisile ait kısmının hukuka uygun, bu tutarı aşan 60.503,33-TL’lik ecrimisile ait kısmın da ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 60.503,33-TL’lik ecrimisile ait kısmının iptaline, 346.729,00-TL’lik ecrimisile ait kısmı yönünden ise davanın reddine ilişkin İstanbul 3. İdare Mahkemesince verilen 31/05/2022 tarih ve E:2021/825, K:2022/1014 sayılı karara karşı taraflarca istinaf yoluna başvurularak; aleyhlerine olan kısımlarının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla kaldırılmasına karar verilmesi istenilmektedir.

SAVUNMALARININ ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Sekizinci İdari Dava Dairesince gereği görüşüldü:

KARAR : Dava; İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, Aşık Veysel Mahallesi, 250 ada, 14 parsel sayılı yerde bulunan belediyenin mülkiyetindeki 2.777.80 m² alanın cafe, spor tesis yerleri ( spor kompleksi ) olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 10.04.2018-24.08.2020 tarihleri arası dönem 407.232,33-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin Esenyurt Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün 06.10.2020 tarih ve 349606541308-25141 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 sayılı Kanun’un 19. maddesi ile değişik 45. maddesinin 3. fıkrasında; “Bölge İdare Mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.” hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden dayandığı gerekçe karşısında, istinafa başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının davanın kısmen reddine ait bölümü hukuka ve usule uygun olup, bu sebeple davacının istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir.

Dava konusu işlemlerin kısmen iptaline ilişkin kısmına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusuna gelince;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek veya tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği; ecrimisilin talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı kuralı yer almaktadır.

Ecrimisil, Devlete ait taşınmazın, bu taşınmaz üzerinde kamu adına ve malik sıfatıyla tasarruf yetkisiyle donatılan kamu idaresinin bilgisi ve rızası dışında kullanılması durumunda, taşınmazı kullanandan, diğer bir ifadeyle yetkili kamu idaresinin tasarruf yetkisini engelleyen işgalciden istenen, yine idarenin tek yanlı iradesiyle belirlediği tazminatı ifade etmekte olup, Devlete ait veya hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin, sonuçta kamuya ait taşınmazların korunmasını amaçlamaktadır. Bu nedenle yasakoyucu, ecrimisilin belirlenmesi ve işgalciden gerekirse kamu gücü kullanılarak tahsili için, idarenin, işgal nedeniyle zarar uğraması ve bunu kanıtlaması koşulunu aramadığı gibi, işgalcinin taşınmazı kullanımının haklı ihtiyaçlara ve kabul edilebilir nedenlere dayanmasının da ecrimisil istenilmesine engel olmadığını belirtmektedir.

Öte yandan, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği’nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin % 3’ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ve emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu sebeple, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilmesi gerektiği ortadadır. ( Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24.05.2021 tarih ve E:2020/496, K:2021/1023 sayılı kararı ).

Dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, Aşık Veysel Mahallesi, 250 ada, 14 parsel sayılı yerde bulunan belediyenin mülkiyetinde olup, imar planında park alanında kalan 2.777.80 m² alanın cafe, spor tesis yerleri ( spor kompleksi ) olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 10.04.2018-24.08.2020 tarihleri arası dönem 407.232,33-TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararıyla yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu dava konusu işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine karar verildiği anlaşılmıştır .

Taraflar arasında işgalin varlığı ve işgal edilen alanın miktarı yönünden çekişme olmayıp, uyuşmazlık ecrimisilin bedeli yönünden hukuka uygunluğu noktasında toplanmaktadır.

Düzenlenen bilirkişi raporunda iki türlü bedel hesaplaması yapılması yoluna gidildiği, bunlardan birisinde emsal taşınmaz kira ve ecrimisil bedelleri esas alınarak ve işgal dönemi için toplam 346.729,00-TL ecrimisil hesaplandığı, diğer yöntem de ise, taşınmazın cephe aldığı ve en yakın olduğu İdari Aşık Veysel Mahallesi, Esenkent Bahçeşehir Yolu Caddesinin emlak vergi değerinin %3’ü esas alınarak ve nihayet taşınmazın işgal dönemi için 521.051,64-TL ecrimisil getirisi olabileceği belirtildiği, mahkemece birinci yöntemde hesaplanan değerler dikkate alınarak karar verildiği görülmektedir.

Oysa, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği’nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin % 3’ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği kuralı dikkate alındığında, bilirkişiler tarafından hesaplanan ikinci yöntemin gözetilerek karar verilmesi gerektiği, hal böyle olunca, bilirkişiler tarafından idarenin istediği tutardan daha fazla ecrimisil hesaplanması karşısında, davacıdan 407.232,33-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından davanın tümüyle reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, davacı istinaf başvurusunun reddine, davalı idare istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 31/05/2022 tarih ve E:2021/825, K:2022/1014 kararının kaldırılmasına, davanın reddine, dava ve istinaf aşamasında davacı tarafından karşılanan 4.159,30-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında davalı idare tarafından karşılan 260,70-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, dava aşamasında davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden tekrar avukatlık ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, istinaf kanun yolu aşamasında sehven fazla yatırıldığı anlaşılan 80,70-TL karar harcının davalıya iadesine, artan posta ücretinin karar kesinleştikten sonra ilgililerine iadesine, 01.02.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.