Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyesi gayrimenkul değerleme şirketleri ve uzmanlarının, belediyelerden proje incelemesi için talep edilen ücretlerin adaletli ve standart hale getirilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, belediyelerin farklı tarifeler uyguladığını ve bu durumun eşitsizlik yarattığını belirtmiştir. Başvuru, 16 Kasım 2018 tarihinde yapılmış olup, 8 Ocak 2019 tarihinde ret kararı ile sonuçlanmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, belediyelerin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca, ilgililerin isteğine bağlı olarak sundukları hizmetler için ücret talep etme yetkisine sahip olduğunu vurgulamıştır. Bu çerçevede, tarifelerin belirlenmesinin belediye meclislerinin takdirine bırakıldığı, dolayısıyla ücretlerin farklılık göstermesinin hukuka aykırı olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, başvurunun haklı bir gerekçeye dayanmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve ilgili idarelere tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yerel yönetimlerin özerkliği ve mali kaynakların yönetimi konularında mevcut mevzuata uygun hareket edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 379-379 |sayi|36311982-101.07.05.99-E.36311982-101.07.05.99-E.

BAŞVURU NO : 2018/15138 2018/ 15138

KARAR TARİHİ : 08/01/2019 |tarih|

RET KARARI ,

Adres : Maslak Mah . Eski Büyükdere Cad .

Sümer Sok. No:3 Ayazağa Ticaret Merkezi

Kat :14 /B Sarıyer/İSTANBUL

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü (Resen)

2- Gelir İdaresi Başkanlığı (Resen)

BAŞVURUNUN KONUSU : Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyesi gayrimenkul değerleme şirketleri ve değerleme uzmanlarının değerleme raporu hazırlarken gerekli olan proje incelemesi için ilgili Belediyeler tarafından alınan ücretler hakkında .

BAŞVURU TARİHİ : 16/11/2018 16.11.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; Türkiye Değerleme Uzmanları

Birliği ( Birlik) üyesi gayrimenkul değerleme şirketleri ve değerleme uzmanlarının değerleme raporu hazırlarken gerekli olan proje incelemesi için ilgili belediyeler tarafından, Harçlar Kanunu’nun

“Ücrete tabi işler” başlıklı 97 nci hükmüne dayanılarak ücretler tahsil edildiğini, anılan maddeye göre belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaları mümkün bulunmakla beraber, söz konusu ücretlerin hizmetten faydalananlardan yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundurularak adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesi gerektiğini,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

1 / 81.1. Anılan madde hükmünde, bir hizmet sunumunda bulunulması ve bu hizmet sunumunun ilgililerin

isteğine bağlı olması gerektiğinin düzenlendiğini, belediyelerin sadece dosya inceleme ücreti olarak talep ettikleri ücretin bir hizmet karşılığı olduğunun düşünülmemesi gerektiğine inandıklarını, belediyeler tarafından talep edilen ücretlerin farklılıklar gösterdiğini, her belediyenin farklı tarifeler uygulayabildiğini, hatta yapılan çalışmalarda aynı belediyenin aynı iş için farklı fiyatlar talep ettiğinin de gözlendiğini iddia ve ifade ederek 1.2. 19.03.2018 tarihli başvurularıyla ilgili olarak Kurumumuzca verilen 17/ 04/ 2018 tarihli sayılı Gönderme Kararına istinaden, T.C. İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü ve

T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından taraflarına iletilen görüş yazılarının dilekçe ekinde sunduklarını, sorunun çözümü ile ilgili olarak ücret tarifelerinin hakkaniyetli, adil ve eşit bir çözüme ulaşılması için ücret tarifelerinin standart hale getirilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunulduğu tespit edilmiştir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikayet konusu hakkında Kurumumuza yapılan 19.03.2018 tarihli başvuruyla ilgili olarak 17/ 04/ 2018 tarihli sayılı Gönderme Kararımıza istinaden; 2.1. Gelir İdaresi Başkanlığı’nca şikayetçiye gönderilen 04/ 05/ 2018 tarih sayılı yazıda özetle; “… Bilindiği üzere, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97 nci maddesinde, belediyelerin, bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili oldukları ve belediyeye tekel olarak verilmiş işlerin kendi özel hükümlerine tabi olacağı hükme bağlanmıştır .

2.1. Ayrıca, ücret uygulaması ile ilgili olarak 16.05.2005 tarihli ve 25817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 31 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir .

2.1. Söz konusu Tebliğin ” 2.Belediyelerce Ücret Uygulama Esasları” başlıklı bölümünde, belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almalarının mümkün bulunduğu, ancak ücretlerin hizmetten faydalananlardan yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundurularak adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesinin gerektiği belirtilmektedir .

2.1. Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre, belediyeler üyelerinizin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet ( 2464 sayılı Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir .” açıklamaları yer almaktadır .

3. Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce şikayetçiye gönderilen 02/ 05/ 2018 tarih sayılı yazıda özetle ; “ … Bilindiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye Meclisinin

Görev ve Yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinin (f) bendinde; “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek . ” hükmü,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

2 / 83.1. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97 nci maddesinde de;

“Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet ( …) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir . Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir .” hükmü, yer almaktadır .

3.2. Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; belediyeler, vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili olup, talebiniz değerlendirilmek üzere not edilmiştir .” açıklamalarına yer verilmiştir .

4. Kurumumuzun 26/ 11/ 2018 tarih ve sayılı görüş isteme yazısına istinaden Türkiye

Belediyeler Birliği’nden alınan 30/ 11/ 2018 tarih ve sayılı yazısında özetle ;

“ …Anayasanın 90’ıncı maddesi kapsamında ülkemiz için Kanun hükmünde olan Avrupa Yerel

Yönetimler Özerklik Şartının 4’üncü maddesinin ( 2)’nci fıkrasında “Yerel Yönetimler, kanun tarafından belirlenen sınırlar içerisinde, yetki alanlarının dışında bırakılmış olmayan veya başka herhangi bir makamın görevlendirilmemiş olduğu tüm konularda faaliyette bulunmak açısından tam takdir hakkına sahip olacaklardır .” ve 9’uncu maddesinin ( 3) üncü fıkrasında “Yerel makamların mali kaynaklarının en azından bir bölümü oranlarını kendilerinin kanunun koyduğu sınırlar dâhilinde belirleyebilecekleri yerel vergi ve harçlardan sağlanacaktır” hükmü yer almaktadır .

4.1. 5393 sayılı Belediye Kanununun 3’üncü maddesinde belediyenin, 5216 sayılı Büyükşehir

Belediyesi Kanununun 3’üncü maddesinde ise büyükşehir belediyesinin idari ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi olduğu vurgulanmıştır .

4.2. Belediyelerin öz gelirlerinin düzenlendiği 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Ücrete tabi işler ’ başlıklı 97’nci maddesindeki “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir” hükmünün yukarıda belirtilen mevzuatla uyumlu bir hüküm olarak değerlendirilmesi gerekmektedir . Söz konusu hükme istinaden tarifeler, beldenin ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeyi, projelerin incelemeye sunulması için yapılması muhtemel hazırlıklar, personel tahsisi ve harcanan zaman dikkate alınarak farklı belirlenebilmektedir . Bu konudaki takdir her belediyenin meclislerine ait bulunmaktadır .

…

4.3. Öte yandan başvurucu Birlik, ücret tarifelerinin belediyeler arasında farklılık arz ettiğini şikâyet konusu yapmıştır . Oysa 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 76’ncı maddesinin ( 6)’ncı fıkrası doğrultusunda hazırlanan değerleme hizmetlerine ilişkin ücret tarifesi de ‘asgari’ kaydıyla hazırlandığından farklı ücret belirlenmesine imkân vermektedir . 30.12.2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 46/ 1559 sayılı Sermaye Piyasası Kurulu Kararı eki tarife incelendiğinde bu husus daha açık şekilde anlaşılacaktır . Bu kararın 6’ncı maddesinde yer alan “Ekli tarifede belirtilen brüt metre kare büyüklüklerinin belirlenmesinde Belediye İmar Yönetmelikleri dikkate alınır” hükmü de başvurucu Birlik üyelerine, farklı belediye sınırlarındaki taşınmazlar için farklı ücret talep etme imkânı kazandırmaktadır . Hal böyleyken belediyelerin farklı ücret talep etmelerinden yakınmak hakkaniyetli olmayacaktır .

4.4. Ayrıca başvurucu Birliğin ve üyelerinin, belediyelerce alınan (farklı) ücretler nedeniyle menfaatleri etkilenmemektedir . Nitekim 46/ 1559 sayılı Sermaye Piyasası Kurulu Kararının 2’nci maddesinde “Ekli tarife ile belirlenen asgari ücret ve masraf tutarları sadece verilecek değerleme hizmetine ilişkin olup, hizmetin verilmesi için gereken ulaşım masrafları ile bu hizmetin verilebilmesi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

3 / 8için zorunlu olan bilgi ve belgelerin temininde resmi kurumlara yapılan harç ve benzeri ödemeler,

işbu esaslarda belirtilen gayrimenkul bilgi merkezi payı ile KDV ve diğer vergiler gibi ek ücret ve masraflar tahsil edilecek asgari ücrete dâhil edilemez, ayrıca ödenir” dendiğinden belediyelere ödenen ücretler değerleme uzmanlarından değil iş sahibinden alınmaktadır .

4.5. Bütün bu nedenlerle başvurunun haklı ve yerinde olmadığı düşünülerek söz konusu tarifelerin standartlaştırılması konusunda Birliğimizde şimdilik bir çalışma bulunmadığı” yönünde açıklamalara yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 6. Anayasanın “2. Mahalli idareler” başlıklı 127 nci maddesinde , “ Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir . Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir . … Bu idarelere, görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır .” 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 8. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “ Bu Kanunun uygulanmasında; a) Belediye : Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini, … İfade eder .” 9. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu

Kanunun uygulanmasında; a) Büyükşehir belediyesi : Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini, … İfade eder .” 10. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97 nci maddesinde, “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir . Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir” 11. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinin (f) bendinde, “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek .” 12. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59 uncu maddesinin (e)

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

4 / 8bendinde; “ Belediyenin gelirleri şunlardır : …Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere

göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler .” 13. 31 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde “2.Belediyelerce Ücret Uygulama

Esasları” başlıklı maddesinde “…Belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaları mümkün bulunmakla beraber, ücretlerin hizmetten faydalananlardan yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundurularak adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesi gerekmektedir .” 14. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 76 ncı maddesinin altıncı fıkrası uyarınca belirlenen; Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyelerinin vereceği değerleme hizmetlerine ilişkin ücretlerin tutarlarına ve sınırlarına ilişkin esaslar hakkında, 30.12.2017 tarihli Resmi

Gazete’de yayımlanan 46/ 1559 sayılı Sermaye Piyasası Kurulu Kararı’nın 2 nci maddesinde, “ Ekli tarife ile belirlenen asgari ücret ve masraf tutarları sadece verilecek değerleme hizmetine ilişkin olup, hizmetin verilmesi için gereken ulaşım masrafları ile bu hizmetin verilebilmesi için zorunlu olan bilgi ve belgelerin temininde resmi kuramlara yapılan harç ve benzeri ödemeler, işbu esaslarda belirtilen gayrimenkul bilgi merkezi payı ile KDV ve diğer vergiler gibi ek ücret ve masraflar tahsil edilecek asgari ücrete dâhil edilemez, ayrıca ödenir .” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir .

IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

15. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında, belediye meclislerince belirlenen ücret tarifesi üzerinden, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hizmetlerin karşılığı olarak belediyelerin, ücret tahsil etmesine ilişkin işlemlerinde hukuka aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 16. Uyuşmazlık konusu özetle; Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyesi gayrimenkul değerleme şirketleri ve değerleme uzmanlarının değerleme raporu hazırlarken gerekli olan proje incelemesi için belediyeler tarafından talep edilen ‘ücret’lerin farklılıklar gösterdiğini, her belediyenin farklı tarifeler uygulayabildiğini, hatta yapılan çalışmalarda aynı belediyenin aynı iş için farklı fiyatlar talep ettiğinden bahisle belediyelerin söz konusu ücret tarifelerinin standart hale getirilmesi hakkındadır .

17. 26/ 01/ 2011 tarihli ve sayılı Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere; “ 2464 sayılı Kanun’da harç veya katılma payı konusu yapılmamış olan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edilecek olan hizmetler için, belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret alma yetkisi verilmektedir . Kural uyarınca, belediyeler tarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için, o hizmetin harç veya katılım payına konu edilmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişilerin bizzat belediyeden bu hizmetin yapılmasını talep etmiş olmaları gerekmektedir . Bir başka anlatımla, harç veya katılma payı konusu yapılmamış olan ve ilgililerin isteği üzerine sunulacak olan hizmetler için belediyelerce sadece ‘ücret’ istenilebilecektir . Kurala göre, ilgililerin isteği olmaksızın yapılan hizmetler ile kanunlarda veya sair mevzuatta belediyece yapılması zorunlu kılınan hizmetler için ücret alma yetkisi bulunmamaktadır . Kuralın verdiği yetki çerçevesinde belediye meclislerince ücret tarifesine konu edilebilecek hizmetler, kişilerin tamamen

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

5 / 8kendi isteklerine ve tercihlerine bağlı olarak yararlanacakları hizmetlerdir .”

18. Yukarıdaki paragrafta değinilen yetki çerçevesinde belediye meclislerince ücret tarifesine konu edilebilecek hizmetlerin, kişilerin tamamen kendi isteklerine ve tercihlerine bağlı olarak yararlanacakları hizmetler olduğu hususu açıktır .

19. Anayasa’nın 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır .” hükmüyle verginin kanuniliği ilkesi belirtilmiştir . Verginin kanuniliği ilkesi, takdire dayalı keyfî uygulamaları önleyecek sınırlamaların yasada yer almasını gerektirmekte ve vergi yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelerin konulması, değiştirilmesi veya kaldırılmasının yasa ile yapılmasını zorunlu kılmaktadır . Buna göre vergide, yükümlü, matrah, oran, tarh, tahakkuk, tahsil, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibi konuların yasayla düzenlenmesi zorunludur .

20. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Usul hükümleri” başlıklı 98 inci maddesinde “ Bu

Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü

Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır .” hükmüne yer verilerek, 2464 sayılı Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma paylarının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Kanuna tabi olacağı açıkça belirtilirken, anılan madde hükmünde ‘ücretler ’ e yer verilmemesi hususu dikkate alındığında, belediyelere tekel olarak verilmemiş, kişilerin isteği üzerine sunulan hizmetler için bir tarifeye dayalı olarak istenilen ‘ücret’in; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır .

21. Anayasa Mahkemesinin 10.4.2013 günlü, sayılı kararında :

Anayasallık denetiminde, Anayasa’nın 73 üncü maddesinde öngörülen vergilendirmeye ilişkin hükümler, mahalli idareler yönünden, Anayasa’nın 127 nci maddesinde belirtilen kurallarla birlikte ele alınıp yorumlanması gerektiği belirtilerek; 21.1. “ Anayasa’nın 127. maddesinin birinci fıkrasında, mahalli idarelerin il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları yine kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileri oldukları ifade edilmiştir . Anayasa’da merkezi yönetim – yerel yönetim ayrımının yapılması, yerel yönetimlerin organlarının seçimle göreve gelmesinin öngörülmesi, seçimlerinin süreli olması, kararlarını kendi organları eliyle alması ve uygulatması, kendilerine özgü bütçelerinin bulunması, görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanması gibi yetki ve ayrıcalıkların tanınmış olması, bu idarelerin özerkliklerinin göstergeleridir . Anayasa’nın 127. maddesinde öngörülen “yerel yönetimlerin özerkliği” ilkesi, yerinden yönetimin varlık şartlarından olan mali özerkliği de kapsamaktadır . Mali özerklik kavramı ise mahalli idarelerin mali kaynaklarının bir bölümünü yerel vergi ve harçlardan oluşturmalarını, gelirlerini ve varlıklarını kendi amaçlarına uygun bir biçimde kullanabilmelerini ve esnek bir bütçe sistemine sahip olmalarını öngörmektedir . Diğer bir ifade ile mahalli idarelerin mali özerkliği, merkezi yönetimin malvarlığından ayrı malvarlığı, bağımsız gelir kaynakları ve bütçeleri olması esasına dayanır . Nitekim Anayasa’nın 127. maddesinin altıncı fıkrasının son cümlesinde de “Bu idarelere görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır .” hükmüne yer verilmek suretiyle mahalli idarelerin mali özerkliği teminat altına alınmıştır .” açıklamalarına yer verilmiştir .

22. Bu kapsamda, 2464 sayılı Kanun’un 97 nci maddesi hükmü gereği belediyelerin, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

6 / 8tarifelere göre ücret almalarının mümkün olduğu, kişilerin isteği üzerine sunulan hizmetler için

belediyeler tarafından istenilen ‘ücret’in; kanunla konulan, değiştirilen veya kaldırılan , vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük olarak nitelendirilmeyeceği dolayısıyla, bahse konu ‘ücret’lerin bu bağlamda standart hale getirilmesi talebinin, “yerel yönetimlerin özerkliği” ilkesi ve meri mevzuat kapsamında mümkün olmadığı değerlendirilmiştir .

23. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin, belediye meclislerince belirlenen ücret tarifesi üzerinden, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hizmetlerin karşılığı olarak ücret tahsil etmesine ilişkin işlemlerinde, hukuka aykırı bir husus tespit edilmemiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir . 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır .

25. 2464 sayılı Kanun’un 97’nci maddesinde belediyeler, anılan Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili kılınmış olup, anılan madde hükmünden de anlaşılacağı üzere belediye meclislerine bu konuda geniş bir takdir yetkisi tanınmıştır . İdareye belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda serbesti tanınması ya da idarenin belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması idarenin takdir yetkisi olarak tanımlanmaktadır .

26. Ancak idareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır . İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bu koşullara uymalı, takdir yetkisini gerekçeli olarak kullanmalıdır . Somut olaya ilişkin olarak belediyelere tanınan takdir yetkisinin ne şekilde kullanılması gerektiği hususu 31 seri no.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde “2.Belediyelerce Ücret Uygulama Esasları” başlıklı maddesinde belirtilmiştir .

27. Ülkemizde inşaat sektöründe yaşanan büyüme ile birlikte gayrimenkul değerleme işlemlerinde meydana gelen artış dikkate alındığında, bu sektörde faaliyet gösteren gayrimenkul değerleme şirketleri ve değerleme uzmanlarının iş ve işlemlerinde ihtiyaç duydukları bilgi/belge ve destek sistemlerinde ortaya çıkan sorun alanlarının ilgili tüm tarafların görüşü alınarak tespit edilmesi ve

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi

7 / 8bunların giderilmesine yönelik çalışmaların, ülke ekonomisi ile birlikte bu sektörde gerek hizmet

alan gerekse hizmet veren taraflara önemli faydalar sağlayacağı düşünülmektedir .

28. Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü), Türkiye

Değerleme Uzmanları Birliği’nin mezkur talebi hakkındaki görüş yazısında “…Talebiniz değerlendirilmek üzere not edilmiştir .” açıklaması ile yukarıda yer verilen hususlar birlikte dikkate alındığında; gayrimenkul değerleme şirketleri ve değerleme uzmanlarının değerleme raporu hazırlarken gerekli olan proje incelemesi için belediyeler tarafından alınan ücret tutarı hakkında belediye meclislerine tanınan takdir yetkisinin, iyi yönetim ve hakkaniyet ilkeleri gözetilerek kullanılması, belirlenecek ücret tutarının ise ifa edilecek hizmetin maliyeti tutarı kadar ve orantılı ölçüde tespit edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

29. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret

Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın TÜRKİYE DEĞERLEME UZMANLARI BİRLİĞİ’NE ve YEREL YÖNETİMLER

GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi