Belediye Şirketleri Açısından Özellik Arz Eden Konular

Belediyelerde Harcama Yetkilileri, Sorumlulukları, Harcama Yetkisinin Birleştirilmesi ve Devri5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3 üncü maddesinde harcama birimi; Kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim şeklinde tanımlanmıştır.

Harcama yetkilisi ise anılan Kanun’un 31 inci maddesinde; bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi şeklinde tanımlanmıştır.

Belediyelerde harcama yetkilileri, kurumsal sınıflandırmanın üçüncü ve dördüncü düzeyinde ödenek tahsis edilen ana hizmet birimleri ve yardımcı hizmet birimleri ile danışma ve denetim birimlerinin en üst yöneticileri şeklinde belirlenmektedir.

Dolayısıyla bütçe yapısı itibariyle, büyükşehir belediyelerinde daire başkanları harcama yetkilisi olmakta, diğer belediyelerde ise bu görevi müdürler üstlenmektedirler.

Harcama Yetkiliği ile Kadro Arasında Bir İlişki Bulunmakta Mıdır?

Kanun’da ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi tanımlaması ile harcama yetkisi ve kadro arasında bir ilişki kurulmadığı anlaşılmaktadır.

Bunun anlamı, harcama yetkilisi olmak için kadroya atanmış olmanın şart olmadığıdır. Bu bakımdan ödenek verilen birimin yöneticisi olarak görevlendirilen kişi, ayrıca bir görevlendirme yapılmasına gerek kalmaksızın, Kanun gereği harcama yetkilisi olarak da görevlendirilmiş olmaktadır.

Bu bakımdan, yöneticiliğin vekâleten yürütülüyor olması ya da tedviren görevlendirme yapılması, görevlendirme yapılan kadroya atanma şartlarının taşınıp taşınmaması, harcama yetkilisi olmayla ilişkili konular değildir.

Görevlendirildiği kadronun atama şartlarını taşımayan yönetici, harcama yetkisini kullanabileceği gibi, herhangi bir mevzuata aykırılık durumunda, örneğin Sayıştay tarafından kamu zararı sorgusu gönderilmesi durumunda; görevlendirilmesinin kadro şartlarını taşımaması bakımından geçersiz sayılacağı ve harcama yetkisi bakımından da sorumlu olmayacağı savunması bir anlam ifade etmeyecektir.

Belediyelerde Harcama Yetkisinin Birleştirilmesi

1 Seri No.lu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğde harcama birimlerinin harcama yetkisinin kısmen ya da tamamen birleştirilebileceği belirtilmiştir. Ancak, bu birleştirmenin yapılabilmesi için üst yönetici ile harcama birimleri arasında yönetim kademesi bulunması gerektiği, üst yönetici ve yardımcılarında harcama yetkisinin birleştirilemeyeceği ifade edilmiştir.

Tebliğde yer alan hükümler değerlendirildiğinde, belediyelerde belediye başkanları, genel sekreterleri ve başkan yardımcılarına, harcama yetkisi birleştirilmesi suretiyle harcama yetkisi verilemeyeceği, ancak harcama yetkililerinin kısmen ya da tamamen büyükşehir belediyelerinde genel sekreter yardımcılarında birleştirilebileceği anlaşılmaktadır.

Harcama yetkisinin birleştirilebilmesi için Tebliğ hükmü gereği belediye başkanının onayının ve İçişleri Bakanlığı’nın (mer’i mevzuat gereği Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın) uygun görüşünün alınması gerekmektedir.

Belediyelerde Harcama Yetkisi Devri ve Devir Şartları

Yine 1 Seri No.lu Tebliğin hükümleri çerçevesinde; belediye ve bağlı idarelerinin harcama yetkilileri bu yetkilerini yardımcılarına, yardımcısı olmayanlar ise hiyerarşik olarak bir alt kademedeki yöneticilere kısmen ya da tamamen devredebileceklerdir.

Dolayısıyla büyükşehir belediyelerinde şube müdürlerine, diğer belediyelerde ise şeflere harcama yetkisi devredilebilecektir.

Ancak, Her bir harcama işlemi itibarıyla, mal ve hizmet alımlarında 250.000,00 TL’yi, yapım işlerinde ise 1.000.000,00 TL’yi aşan harcamalara ilişkin harcama yetkisi hiçbir şekilde devredilemeyecektir.

Tebliğ gereği, harcama yetkisi devrinin geçerli olabilmesi için, devrin yazılı olarak yapılması ve sınırlarının açıkça belirlenmiş olması zorunludur.

Şekil şartları yerine getirmeden yapılan harcama yetkisi devirlerinde, ödeme emrinde imzası bulunan hatalı devir yapılmış görevliler hukuken sorumlu olsalar da, bu sorumluluklarına yetki devrini yapan asıl harcama yetkililerinin de müştereken katılacağı açıktır.

2 Seri No.lu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ hükümleri çerçevesinde ise harcama yetkilileri, ilgili mevzuatı uyarınca ihale usulleriyle yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihale işlemlerine ilişkin olarak, ihale yetkisiyle sınırlı olmak üzere harcama yetkilerini, üst yöneticiden onay almak suretiyle, idarenin destek hizmetlerini yürüten birim yöneticilerine devredebileceklerdir.

5018 sayılı Kanun’un 60 ıncı maddesinde harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi görevinin aynı kişide birleşemeyeceği belirtildiğinden; muhasebe yetkilisi görevini yürüten mali hizmetler birim yöneticilerinin, harcama yetkilerini yukarıda yer verilen usullere uyarak devretmeleri gerekmektedir.

Harcama Yetkilisinin İzinli Olması ya da Bir Başka Nedenle Geçici Olarak Görevi Başında Bulunmaması

Harcama yetkilisinin kanuni izin, hastalık, geçici görev, disiplin cezası uygulaması, görevden uzaklaştırma ve benzeri nedenlerle geçici olarak görevinden ayrılması halinde, ilgili harcama biriminin harcama yetkilisi bir üst kademe yönetici ya da bir alt kademe yönetici (Belediye başkan yardımcısı, şube müdürü ya da şef) olmayacak, yerine vekaleten görevlendirilen kişi harcama yetkilisi olacaktır.

Harcama Yetkililerinin Sorumluluğu

5018 sayılı Kanun’un 32 nci maddesi hükümleri çerçevesinde bütçeden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesine bağlanmıştır. Kanun’un 33 üncü maddesinde ise giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla, harcama sürecini başlatan da sonlandıranlarda harcama yetkilileri olmaktadırlar.

Harcama yetkilileri, harcama talimatının içeriğinden yani; hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulünden sorumludurlar.

Ayrıca harcama sürecinin, bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu tutulmaktadırlar.

Malimevzuat.com