|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, belediyelerde çalışan işçilere yapılan özel gıda yardımı ödemelerinin gelir ve damga vergisine tabi olduğunu ortaya koymaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 2. ve 61. maddeleri gereğince, işçilere yapılan bu ödemelerin ücret sayılması nedeniyle, ilgili vergi kesintilerinin belediye bütçesinden yatırılmaması durumunda kamu zararı oluştuğu belirtilmiştir.
Ayrıca, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, bu tür ödemelerin sosyal güvenlik sigorta primine ve işsizlik sigortası primine de tabi olduğu vurgulanmıştır. Belediyenin, bu kesintileri ilgili vergi idaresine ve SGK’ya yatırmaması, toplamda önemli bir kamu zararı yaratmıştır. Sonuç olarak, yapılan incelemelerde, belirtilen vergilerin ve primlerin ödenmemesi nedeniyle oluşan kamu zararı tespit edilmiş, ancak bazı savunmalar doğrultusunda belirli tutarların tahakkuk ettirildiği ve kamu zararı oluşmadığına dair değerlendirmeler yapılmıştır. Bu durum, kamu idarelerinin mali yükümlülüklerini yerine getirmelerinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2012 |
| Dairesi | 5 |
| Karar No | 60 |
| İlam No | 192 |
| Tutanak Tarihi | 25.3.2014 |
| Kararın Konusu | Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar |
Gelir ve damga vergisi kesintisinin belediye bütçesinden ilgili vergi idaresine yatırılmaması
…………….. Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan işçilere toplu iş sözleşmesinde net tutar olarak belirlenen özel gıda yardımı ödemelerinde;
A) Gelir ve damga vergisi kesintisinin Belediye bütçesinden ilgili vergi idaresine yatırılmaması sonucunda …………….. TL,
B) Sosyal güvenlik sigorta primi (işçi-işveren payları) ve işsizlik sigortası primlerinin Belediye bütçesinden SGK’na yatırılmaması sonucunda ……………… TL,
Olmak üzere toplam ………………. TL kamu zararına neden olunduğu hususu ile ilgili olarak;
A) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 2’nci maddesinde gelirin unsurları arasında sayılan ücret, aynı Kanunun 61’inci maddesinde;
“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.(…)” şeklinde tanımlanmakta, devamında ise;
“Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır:
1. (…)
2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler; (…)” denilmektedir.
Buna göre, toplu iş sözleşmesinde net tutar olarak belirlenen özel gıda yardımı ödemeleri de gelir vergisine tabidir. Ayrıca; söz konusu ücret ödemeleri 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli 1 sayılı tabloda sayıldığından damga vergisine de tabidir. Toplu iş sözleşmesinde net tutar olarak belirtilen söz konusu ücret ödemesine ait gelir ve damga vergisini Belediye işveren olarak yüklenmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun 96’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında “Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.” denilmektedir.
Belirtilen hükümlere rağmen yapılan incelemede, Belediyede çalışan işçilere her ay nakden yapılan özel gıda yardımı ödemesinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinin Belediye bütçesinden ilgili vergi idaresine yatırılmadığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen ek savunmalarda; bordrolardan kesilmeyen söz konusu gelir ve damga vergisi toplamı …………….. TL’nin Belediyenin 2013 yılı Eylül ayı muhtasar beyannamesinde beyan edilerek ilgili vergi dairesi tarafından tahakkuk işlemlerinin yapıldığı belirtilerek tahakkuk bordroları, muhtasar beyannamesi, tahakkuk fişi, vergi beyan liste dokümanı, yevmiye defterinin sureti gönderildiğinden, kamu zararı oluşmayan ……………. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle,
B) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80’inci maddesinin (c) bendinde aynı maddenin (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulacağı belirtilmiştir. Buna göre, işçilere net ödenen özel gıda yardımı sosyal güvenlik sigorta primine dâhildir. Ayrıca; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49’uncu maddesinde;
“…işsizlik sigortası primi, sigortalının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 ve 82 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından %1 sigortalı, %2 işveren ve %1 Devlet Payı olarak alınır…” hükmü gereğince işçilere verilen özel gıda yardımı işsizlik sigortası primine de tabidir.
Toplu iş sözleşmesinde nakdi ve net tutar olarak belirlenen özel gıda yardımı ödemelerine ait sosyal güvenlik işçi prim paylarını Belediye işveren olarak yüklenmiştir.
Belirtilen hükümlere rağmen yapılan incelemede, Belediyede çalışan işçilere her ay nakden yapılan özel gıda yardımı ödemesinden sosyal güvenlik sigorta primi (işçi-işveren payları) ve işsizlik sigortası primlerinin Belediye bütçesinden ilgili SGK’na yatırılmadığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda ve ek savunmalarda; SGK sigorta bildirgelerinin verildiği, daha sonra ilk verilen bildirgelerde hatalı olan hususlarla ilgili de ek SGK sigorta bildirgeleri verilerek düzeltme işlemlerinin yapıldığı belirtilerek düzeltme işlemleri yapılan SGK ek tahakkuk bildirgeleri ile SGK tahakkuk bilgi yazısı gönderildiğinden, kamu zararı oluşmayan …………….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle,
Karar verildi.