Belediyelerin durak harici yolcu indirip bindirme yerlerini belirleme yetkilerine ilişkin (Danıştay)

Temyiz İsteminde Bulunan: ……. Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. …….

Karşı Taraf : …….

Vekili : Av …….

İstemin Özeti : ……. Belediye Encümeninin, ……. hattında çalışan otobüslerin ……. yolcusu almayacakları, belediyece belirlenen durak haricinde yolcu indirip bindiremeyeceklerine ilişkin 27.1.1992 gün ve 4 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; dosyanın incelenmesinden Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 18/C maddesinde belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu taşıtlarının çalışma şekil ve şartlarının belediyece, teklif getirilmesi halinde il ve ilçe trafik komisyonlarınca saptanacağının belirtildiği, olayda, davalı idarece il ve ilçe trafik komisyonunun görüşünü almadan işlem tesis edildiğinin anlaşıldığı, Yasa kuralıyla görev alanına bırakılmayan bir konuda tesis edilen işlemde mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal edilen işlemde mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden ……. İdare Mahkemesinin 15.12.1993 gün ve 1432 sayılı kararının; Belediye Kanununun belediyelere verdiği yetkiler dahilinde karar alındığı öne sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemidir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi Y.A.”nın düşüncesi: Uyuşmazlığa konu belediye encümen kararı ……. otobüslerinin ….. yolcusu alamayacakları, durak harici yolcu indirip bindiremeyeceklerine ilişkindir.

İdare mahkemesi kararının dava konusu işlemin ……. otobüslerinin …… yolcusu alamayacaklarına ilişkin kısmının iptaline yönelik temyiz isteminin reddi, belirli duraklar dışında yolcu indirip bindirmeyi yasaklayan kısmının iptaline yönelik temyiz isteminin kabulü ile kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Danıştay Savcısı H.E.Ç.”nin Düşüncesi: Uyuşmazlığa konu belediye encümeni kararı…… hattında çalışan otobüslerin belediye sınırları içinde bu otobüsler için belirli olan duraklar dışında yolcu indirme ve bindirme yapmasının yasaklanması ve bu duraklarda …. giden yolcuları indirebileceğine ilişkindir.

İşlemin; belediye sınırları içindeki belirli duraklarda…. giden yolcular dışında yolcu alamayacağı anlamını içeren kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilen idare mahkemesi kararında yer alan gerekçe ile iptalinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ancak karamı belde içinde belirli duraklar dışında yolcu indirip bindirmeyi yasaklayan kısmında ise, beldenin düzen ve huzurunu bozucu davranışları önlemeye yönelik olması nedeniyle 1580 sayılı Yasanın 15/19. maddesinde tanınan yetkinin kullanımı içerikli olduğu kuşkusuzdur.

Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin kısmen kabulü ile mahkeme kararının bu kısmının bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Uyuşmazlık ….. hattında çalışan otobüslerin ……. yolcusu alamayacakları, belirtilen duraklar dışında yolcu indirip bindiremeyeceklerini ilişkin ……. Belediye Encümeninin 27. l .1992 gün ve 4 sayılı işleminden doğmuştur.

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 18/c maddesinde Belediyelerce trafik düzeni ve güvenliği yönünden zorunlu görülerek teklif edilmesi halinde belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartlarının, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarının il ve ilçe trafik komisyonlarınca belirleneceği hükmü yer almaktadır.

Anılan yönetmelik kuralına göre belediyelerin teklif götürmesi halinde, ticari taşıtların çalışma şekil ve şartlarını belirlemek trafik komisyonlarının yetkisindedir. Bu konularda il veya ilçe trafik komisyonları kendileri doğrudan karar alabilecekleri gibi, belediyeler tarafından getirilen teklifleri değerlendirerek de karar alabilirler. Ticari araçların çalışma şekil ve şartlarının belirlenmesinde belediyelerin görev ve yetkisi belediye sınırları içinde çalıştırılacak ticari araçlarla sınırlı olmak koşuluyla ilgili trafik komisyonuna teklif götürmekten ibarettir.

İlçe veya il mülki sınırları içindeki farklı idari birimleri arasında çalışan ticari araçların çalışma şekil ve şartlarını belirlemede yetkili organın hangi organ olduğu yolunda mevzuatımızda açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, il veya ilçe trafik komisyonlarının yetkilerinin tüm mülki sınırlar içinde geçerli olacağı göz önüne alındığında, bu konularda düzenleme yapma yetkisine sahip organın da duruma göre ilçe veya il trafik komisyonu olduğunun kabulü gerekir.

Dolayısıyla ……. hattında çalışan ve Belediyesi sınırlarından doğrudan geçen ticari araçların, ……. yolcusu alıp alamayacakları konusunda karar alma yetkisi de doğrudan ilgili trafik komisyonuna aittir.

Bu nedenle dava konusu işlemin ……. hattında çalışan araçların ……. yolcusu alamayacaklarına ilişkin kısmı yetki yönünden hukuka aykırı olup, idare mahkemesince işlemin anılan kısmının bu gerekçeyle iptal edilmesi gerekirken, ilgili trafik komisyonunun görüşü alınmadan işlem tesis edildiği gerekçesiyle verilen iptal kararında gerekçe yönünden hukuka uyarlık bulunmamakla birlikte, kararın bu bölümü sonucu itibariyle doğru olduğundan temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenler kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

……. idare mahkemesi kararının dava konusu işlemin …… otobüslerinin durak harici yolcu indirip bindiremeyecekleri yolundaki kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına gelince:

1580 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinin 19. fıkrasında beldenin selamet, düzen ve güvenliğinin sağlanmasının belediyelerin görevi olduğu belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan Kanun hükmü uyarınca belediye sınırları içinde belediyenin trafik güvenliğinin ve düzenin sağlanması yönünden davalı idarenin durak harici yolcu indirilip bindirilmesini yasaklama konusunda yetkili ve görevli olduğu açıktır.

Bu durumda İdare Mahkemesince bu husus göz önünde bulundurulmaksızın, dava konusu işlemin durak harici yolcu indirilip bindirilemeyeceğine ilişkin kısmı hakkında verilen iptal kararında hukuka uyarlık yoktur.

Açıklanan nedenlerle, ……. İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin ……. otobüslerinin ……. yolcusu alamayacaklarına ilişkin kısmının iptaline yönelik temyiz isteğinin reddine, işlemin durak harici yolcu indirilip bindirilemeyeceğine ilişkin kısmının iptaline yönelik temyiz isteminin kabulü ile kararın bu bölümünün bozulmasına ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan mahkemeye gönderilmesine 28.9.1995 gününde oybirliği ile karar verildi.