|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, belediyeler tarafından işletme hakkının devri suretiyle kiralanan gayrimenkullerin kira bedellerinden katma değer vergisi (KDV) tahsil edilmemesi nedeniyle oluşan kamu zararını konu almaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre, gayrimenkul kiralamalarının KDV’ye tabi olduğu, ancak belediyelerin iktisadi işletme mahiyetinde olmadıkları için bu tür kiralamaların KDV’den istisna olduğu belirtilmiştir. Ancak, işletme hakkının devri şeklinde yapılan kiralamaların KDV’ye tabi olduğu vurgulanmıştır.
Kararda, belediye ile özel şirketler arasında yapılan sözleşmelerin market amaçlı olduğu ve bu nedenle KDV tahsil edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. KDV tahsil edilmemesi, kamu zararına yol açmış ve bu durumdan Emlak ve İstimlak Müdürlüğü personeli sorumlu tutulmuştur. Ayrıca, tahsil edilemeyen KDV tutarının bir kısmının özel şirketten tahsil edildiği, geri kalan kısmının ise sorumlu personelden tahsil edilmesine karar verilmiştir. Sonuç olarak, KDV tahsilatının yapılmaması nedeniyle oluşan kamu zararının, ilgili personelden tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiş ve kararın temyiz yolu açık olduğu ifade edilmiştir. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2021 |
| Dairesi | 5 |
| Karar No | 591 |
| İlam No | 150 |
| Tutanak Tarihi | 16.03.2023 |
| Kararın Konusu | Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar |
KDV
İdare tarafından market amacıyla kullanılmak üzere işletme hakkının devri suretiyle kiralanan gayrimenkullerin kira bedellerinden katma değer vergisi (KDV) tahsil edilmemesi sonucunda …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin KDV’ye tabi olduğu, “Mükellef” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde söz konusu mal ve hakları kiraya verenlerin KDV mükellefi olacağı, “Sosyal ve askeri amaçlı istisnalarla diğer istisnalar” başlıklı Altıncı Bölümünde yer alan 17 nci maddede ise;
“4. Diğer İstisnalar: (…)
d) İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda kantin olarak belirlenen alanların okul aile birlikleri tarafından kiraya verilmesi işlemleri ile Sağlık Bakanlığına bağlı hastane, klinik, dispanser, sanatoryum gibi kurum ve kuruluşların yapacağı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri” hükümlerine yer verilmştir.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “Kiralama işlemleri” başlıklı 2.1.2.3 üncü bölümünde; 3065 sayılı Kanun’un (1/3-f) maddesine göre 193 sayılı Kanun’un 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiraya verilmesi işlemlerinin KDV’nin konusuna girdiği ve söz konusu mal ve hakların kiraya verilmesi işlemlerinin; ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde verilen bir hizmet olmasa dahi KDV’ye tabi olacağı belirtilmiştir.
Buna göre, belediyeler iktisadi işletme mahiyetinde olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri KDV’den istisnadır. Ancak, belediyeler tarafından 193 sayılı Kanun’un 70/5 inci maddesinde belirtilen işletme hakkının devri şeklinde yapılacak bir gayrimenkul kiralaması iktisadi işletmeye dahil olsun veya olmasın KDV’ye tabidir.
İşletme hakkı ise; herhangi bir tesisin mülkiyet hakkı devreden tarafta saklı kalmak üzere belirli süre ve bir bedel karşılığında sözleşmede belirtilen esas ve usuller dahilinde kârı ve zararı işletme hakkını devralan tarafa ait olmak koşulu ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilmesidir. Başka bir deyişle gayrimenkulün kendi başına iktisadi işletme mahiyetinde olması gerekmektedir. İşletme hakkının devrinde tek ölçüt teçhizat veya donanımın mevcut olması değildir. Kiralama işlemiyle gayrimenkule bağlı bir hak kiraya veriliyorsa, söz konusu kiralama işlemi işletme hakkının devri niteliğinde sayılmalıdır.
İktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilen ve işletilmeye hazır hale getirilen gayrimenkuller üzerinde sahip olunan işletme hakkının devri, ticari nitelikte bir kiralama ise, bu tür kiralamalarda KDV’nin doğması gerekmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, Belediye ile ….. ve …… Ticaret A.Ş. arasında yapılan sözleşmelerde gayrimenkulün kullanım amacının market olarak işletilmesi olduğu, yapılan işlemin işletme hakkının devri şeklinde yapılan gayrimenkul kiralaması olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, işletme hakkının devri suretiyle kiralanan gayrimenkullerin kira bedellerinden KDV tahsil edilmesi gerekirken mevzuata aykırı olarak KDV tahsilatının yapılmaması sonucu kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlulukla ilgili olarak; kira bedellerine ilişkin katma değer vergisinin tahsil edilememesi söz konusu verginin tahakkuk ettirilmemesinden kaynaklandığından tahakkuku gerçekleştiren Emlak ve İstimlak Müdürlüğü personeli ….. ile anılan müdürlüğün birim amiri …..’nün oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Diğer taraftan sorumluların savunmalarına ekli belgelerinden kamu zararına ilişkin …. tarafından ödenmesi gerektiği belirtilen ….. TL KDV tutarının tahsil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, İdare tarafından market amacıyla kullanılmak üzere işletme hakkının devri suretiyle kiralanan gayrimenkullerin kira bedellerinden katma değer vergisi (KDV) tahsil edilmemesi sonucunda oluşan ….. TL kamu zararının;
…. TL’sinin ahizi ….. A.Ş’den ….. tarih ve …..sayılı muhasebe işlem fişi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,
Geriye kalan …. TL’sinin ise Diğer Sorumlu (Emlak Ve İstimlak Müdürü) …. ve (Kadrolu İşçi) ……’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunu’nun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.