Belediyenin akaryakıt alımlarında ödeme kaydedici cihaz fişleri ile otomasyon sistemi fişleri arasındaki farklılıklar nedeniyle kamu zararına yol açılması ve tazmin hükmünün kaldırılması talebi

KONU: Belediye tarafından yapılan akaryakıt alımlarına ilişkin olarak Belediye otomasyon sistemi ile akaryakıt firmasının pompasından çıkan ödeme kaydedici cihaz fişlerinin önemli ölçüde farklılıklar içermesi ve bazı akaryakıt alımlarına ilişkin teslimatların hiç yapılmaması, bazı alımlarda ise Belediyeye eksik akaryakıt teslim edilmesi.

295 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle; … Belediyesi tarafından 2013 yılında gerçekleştirilen akaryakıt alımlarına ilişkin olarak Yüklenicilere yapılan ödemelerde, Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliğ hükümlerine göre akaryakıt alımlarına ilişkin ödemelere esas alınan firma faturalarının ekinde bulunması gereken ödeme kaydedici cihaz fişlerinin söz konusu faturalara eklenmediğinin tespit edilmesi üzerine ilgili akaryakıt şirketlerinden temin edilen ve bahsi geçen alımlara ilişkin olan ödeme kaydedici cihaz fişleri ile Belediyenin otomasyon sisteminden çıkan fişlerin karşılaştırılması sonucunda; Belediye otomasyon sistemi ile akaryakıt firmasının pompasından çıkan ödeme kaydedici cihaz fişlerinin önemli ölçüde farklılıklar içermesi ve bazı akaryakıt alımlarına ilişkin teslimatların hiç yapılmaması, bazı alımlarda ise Belediyeye eksik akaryakıt teslim edilmesi nedeniyle oluşan … TL’ye tazmin hükmü verilmiş,

Ayrıca, akaryakıt alımlarında uyguladıkları sistemin daha sağlıklı ve herhangi bir kamu zararına yol açmadan işletilmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınmasının temini maksadıyla konunun … Belediyesine yazılmasına karar verilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, …, …, …, …, … ile Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, … temyiz dilekçesinde özetle;

295 sayılı Ek ilamın 1. maddesinde yer alan tazmin hükmünün gerekçesini, Akaryakıt alım işlerine ait ödemelerde faturalarda “Ödeme Kaydedici Cihaz Fişlerinin” olmadığının veya belediye kayıtları ile firma ödeme kaydedici cihaz çıktılarının birbirini tutmadığının oluşturduğunu, ayrıca ilamda söz konusu işe ilişkin sözleşmenin 12.2.2 ve 12.2.3 maddelerinde akaryakıt tesliminin ve ödemelerin ne şekilde yapılacağının hüküm altına alındığının, yine sözleşmenin 30.1.3. maddesinde akaryakıt tesliminde belediyenin ilgili müdürlüğünün imzasını taşıyan idare antetli fişlerin kullanılacağının, bu fişlerin 3 suret düzenleneceğinin, bu suretlerden bir tanesinin ödemeye esas olmak üzere yüklenicide kalacağının belirtildiğini,

Bu çerçevede; yukarıda belirtilen sözleşme hükümlerinden de anlaşılacağı üzere akaryakıt alımında otomasyon işleminin belediye tarafından kurulduğunu, yüklenici firmaların belediyenin otomasyon sistemini kullandığını, otomasyon gereklerinden birinin araçların ön camlarında ya da uygun görülen yerinde bulunan araç tanıtım kartları olduğunu, belediyeye ait araçların tümünde araç tanıtım kartları bulunduğunu, akaryakıt alacak şoförlerin Müdürlükler tarafından belirlendiğini ve kimlik kartlarının otomasyon sistemine tanımlandığını, araçlar yakıt alırken akaryakıt istasyonuna girdiklerinde plakalarının pompaya girildiğini ve aracın üstündeki araç kartının ve personelin kimlik kartının belediyeye ait otomasyon sistemine okutulduğunu, alınan yakıt miktarı ve aracın kilometre bilgileri girilerek otomasyondan alman fişlerin şoför ve pompacı tarafından imzalandığını ve bir suretinin şoför bir suretinin akaryakıt istasyonunda kaldığını, çıktısı alman fişlerin birim müdürüne imzalatıldığını, 15 günlük periyotlar halinde toplanarak Destek Hizmetleri Müdürlüğüne teslim edildiğini, Destek Hizmetleri Müdürlüğüne teslim edilen otomasyon fişlerinin barkot okuma sistemi aracılığıyla okutularak akaryakıt istasyonundan gelen verilerle karşılaştırıldığını (Akaryakıt istasyonundan veri aktarımının düzenli olarak yapıldığını), fişlerin okutma işlemi tamamlandıktan sonra hakedişlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak hazırlandığını ve hakediş ekine her bir aracın hangi günde ne miktarda yakıt aldığını gösterir listelerin, EPDK’nın bültenlerinin, fiyat farkı hesaplarının, Ulusal Marker incelemelerinin ve fişlerin Birim Müdürleri imzalı suretler ile akaryakıt istasyonundan gelen suretlerin eklendiğini,

Belediye tarafından kurulmuş olan otomasyon sisteminin güvenli bir şekilde işlediğinin denetimi gerçekleştiren (görevden ihraç edildiğini öğrendikleri) Denetçi tarafından da bir fiil test edildiğini ve belediye aracıyla yalnız başına gittiği akaryakıt istasyonundan kendisine personel kimlik kartı olmadığı için akaryakıt verilmediğini kendisinin de gördüğünü,

Yine görevden ihraç edilmiş olan söz konusu Denetçi tarafından Savcılığa verilen şifahi bilgiler sonrası mali polis tarafından ilgili akaryakıt istasyonlarında soruşturmaya yönelik incelemeler yapıldığını ve bu incelemelerin neticesinde bir usulsüzlük bulunamadığından Savcılıkça takipsizlik kararı verildiğini,

Diğer taraftan ilama konu araçların hakediş ödemelerine esas ilgili dönemde almış oldukları akaryakıtlara ilişkin olarak, örnekleme bir çalışma yapılmış olup ekte verildiğini, bu çalışmada her bir aracın 2013 yılında almış olduğu akaryakıt miktarları, tarih, saat ve akaryakıtın alındığı andaki araç kilometreleri ile diğer bilgilerin verildiğini,

Söz konusu çalışmada ilamda hiç alınmadığı iddia olunan akaryakıt alımına ilişkin işlemlerin kiremit rengi ile gösterildiğini, çalışmada yer alan tablolardan da görüleceği üzere ilamda akaryakıt alınmadığı iddia olunan dönemlerde bu araçların 1000, 2000, 3000 km yol yaptıklarını, böyle bir şeyin mümkün olamayacağı denetimi gerçekleştiren Denetçiye de izah edildiğini, özellikle çöp kamyonlarının günlük çalışma süreleri, döküm alanı mesafesi ve km’de ne kadar akaryakıt yaktığı kendisinin de bir fiil katıldığı testlerde kendisine gösterildiğini, bu araçlar tarafından km’de 0,4-0,51t akaryakıt tüketildiğinin kendisi tarafından tespit edilmiş olmasına, bu araçların … Büyükşehir Belediyesi çöp döküm alanına girdiklerine ilişkin kayıtların kendisine gösterilmesine, akaryakıt alınmadan bu araçların söz konusu kilometrelerce mesafeyi yapamayacağı kendisine izah edilmiş olmasına rağmen hangi gerekçelerle denetimi yapan denetçinin Sayıştay Yargı Dairesini yanıltarak bu kararın alınmasına neden olduğunun anlaşılamadığını,

Diğer taraftan İlamda yer verilen KDV Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla ilgili Genel Tebliğ hükümlerinin mal tesliminin kanıtlanmasına yönelik olan düzenleme olmadığını, vergi mükelleflerinin söz konusu faturaları “Gider” olarak yazabilmeleri için Ödeme Kaydedici Cihaz Fişlerinin iptal edilmiş olması gerektiğini ve başka mükelleflerce kullanılmasının önüne geçmek için yapılmış bir düzenleme olduğunu ve Tebliğin adından da anlaşılacağı üzere Tebliğ Ödeme Kaydedici Cihazı kullanan KDV mükellefi akaryakıt istasyonunu ilgilendiren bir düzenleme olduğunu,

Bu nedenle 5018 sayılı Kanunun 71. maddesinde tanımlanan kamu zararından bahsedilebilmesi için gerekli unsurlar mevcut değilken kamu zararı kararı verilmesinin mümkün olmadığını, şöyle ki faturalarda iptal edilmiş Ödeme Kaydedici Cihaz Fişlerinin olmamasının Kanunun 71. maddesinde sayılan;

“a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,” unsurlardan biri olarak sayılamayacağını,

Yukarıda da anlatıldığı üzere akaryakıt alımlarının birçok süreçten geçerek sıkı bir şekilde denetlendiğini, sözleşmenin ve şartnamelerin gerektirdiği bütün süreçlerin eksiksiz bir şekilde yerine getirildiğini, yani yapılan ödemelerin tamamının bir fiil alınmış akaryakıtların karşılığı olduğunu, alınmamış bir malın karşılığı ödemenin söz konusu olmadığını, dolayısıyla kamu zararından da bahsetmenin mümkün olmadığını,

Bu nedenle KDV Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla ilgili Genel Tebliğ hükümlerinin yerine getirilmediğinden yola çıkılarak kamu zararından da bahsetmenin hukuken mümkün olmadığını, mal yani akaryakıtın teslimine ilişkin mevzuatın öngördüğü ve daha fazla işlemin yapıldığını ve söz konusu akaryakıtların fiilen alındığını ve alınmış olan bu akaryakıtın bedelinin de ödendiğini,

Sonuç itibariyle akaryakıt alımında uygulanan yöntem ve bu süreçte hukuken düzenlenen belgelerin ve fazladan düzenlenen belgelerin söz konusu akaryakıtın fiilen alındığını ispatladığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“İlamda, … Belediyesi tarafından yapılan akaryakıt alımlarına ait akaryakıt bedellerinin Yüklenicilere hatalı ödenmesi sonucu neden olunan … TL tutarındaki kamu zararının ilamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde, Belediye tarafından akaryakıt alımının ve buna ilişkin ödemelerin nasıl yapılacağı söz konusu işe ilişkin düzenlenen sözleşmede hüküm altına alındığı, sözleşme hükmü gereği alımların kurulan otomasyon sistemi çerçevesinde yapıldığı, yüklenici firmaların belediyenin kurmuş olduğu bu otomasyon sistemini kullandıkları, belediyenin kullandığı araçların tamamında araç tanıtım kartlarının bulunduğu, yakıt alımında araç kimlik kartı ve personel kartı okutularak ve tanımlanarak akaryakıt alındığı, alınan fişlerin birim müdürüne imzalattırıldığı, Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından alman fişler okutularak sisteme girildiği ve karşılaştırıldığı, ödemelerin de bu çerçevede periyodlar halinde gerçekleştirildiği, ilamda hiç alınmadığı belirtilen araçların o dönem oldukça fazla yol yaptıkları ve akaryakıt almamalarının söz konusu olmadığı, akaryakıt teslimine ilişkin mevzuatın öngördüğü ve daha fazla işlemin yapıldığı ve söz konusu akaryakıtın alındığı ve alınan akaryakıtın bedelinin yüklenicilere ödendiği ifade edilerek 295 sayılı ilamın 1 inci maddesinde yer alan tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliğ hükümlerine göre, akaryakıt firmalarının her bir akaryakıt alımında ödeme kaydedici cihaz fişinin düzenlenmesi ve ilgili araç şoförüne verilmesi gerekmektedir.

Firmalarla yapılan sözleşme hükümlerinde, akaryakıt alımlarında sürecin nasıl işleyeceği ve hangi belgelere dayanılarak ödemenin gerçekleştirileceği açıklanmıştır. Buna göre, öncelikle ilgili firmanın otomasyon sistemine belediyeye ait araçların tanıtımı yapılmakta ve tanıtım kartları esas alınarak ilgili araca akaryakıt verilmektedir. Akaryakıt alımından sonra ödeme kaydedici cihaz fişi iki nüsha çıkarılarak bir nüshası şoföre, bir nüshası da düzenlenecek fatura bilgilerine esas olmak üzere akaryakıt istasyonunda kalmaktadır. İlgili şoför tarafından alınan bu fişler 15 günlük periyodlar halinde Belediye Destek Hizmetleri Müdürlüğüne verilmekte, bilgiler ilgili müdürlük tarafından belediyenin kayıt sistemine girilmekte ve böylece belediyenin hangi araç için ne kadar akaryakıt aldığı takip edilmektedir. Firmalar tarafından kendi kayıtları esas alınarak düzenlenen faturalar, Belediyenin kendi sistemindeki bilgilerle karşılaştırıldıktan sonra ödenmektedir.

Yukarıda kısaca açıklanan akaryakıt alım-teslim sistemi içerisinde, Belediye kayıtları ile firmanın kayıtları arasında bir farkın oluşması mümkün değildir. Firmanın düzenlemiş olduğu fatura ödeme kaydedici cihaz fişi dokümanları toplamını ifade ettiği için ve bu fişlerin bir nüshası belediyede olduğu ve belediye kayıtlarına girdiği için aynı sonuçları vermesi gerekir. Firma kayıtları esas alınarak yapılan karşılaştırmada, alındığı ifade edilen yakıtın ya ödeme kaydedici cihaza ait fişlerinin olmadığı ya da eksik teslimata ilişkin olduğunun tespit edildiği Yargılamaya Esas Raporda belirtilmektedir. Bu, belediye araçları için alınmayan yakıt bedellerinin de faturaya dahil edildiği ve aynı zamanda bedeli ödenen akaryakıtlardan bir kısmının Belediyeye teslim edilmediği, anlamına gelir.

Belediye tarafından yapılan akaryakıt alımlarında (teslimat sırasında) bazı suiistimallerin yapıldığına ilişkin emarelerin olduğu, olayın idari ve duruma göre adli soruşturma konusunu oluşturduğu düşünülmektedir. Bu nedenle konunun; İçişleri Bakanlığına gerekli soruşturmanın yapılmasını sağlamak üzere intikalinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, konunun İçişleri Bakanlığına yazılmasını ve alınacak cevaba göre yargılamanın yeniden yapılmasını sağlamak üzere dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesi uygun olur.

Arz olunur.”

denilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, …, …, …, …, … ile Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, … ikinci temyiz dilekçesinde özetle;

Temyiz dilekçesine istinaden Sayıştay Başsavcılığı mütalaasında yinelenen … Belediyesi 2013 yılı akaryakıt alım-teslim işiyle ilgili olarak belirtilen, sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilen akaryakıt alım işinde bazı suistimallerin yapıldığına ilişkin emarelerin savunmalarında olduğu gibi kesinlikle kabul edilmediğini, sözleşme ve eklerine sonuna kadar uyulduğunu,

Belediyeyi o tarihte denetleyen Başdenetçinin 672 KHK ile görevden uzaklaştırılanlar arasında bulunduğu da göz önünde bulundurulursa, gerek inceleme sırasında gerekse incelemesi tamamlandıktan sonra verdikleri tüm bilgi ve belgelerin değerlendirme dışı bırakıldığını, ifadelerinin, sundukları tüm delillerin bertaraf edildiğinin görüldüğünü, her türlü açıklamayı göz ardı ederek çıkarılan bu kararın onları, bu güne kadarki meslek hayatlarında hiç karşılaşmadıkları ve kabul etmekte zorlandıkları bir duruma soktuğunu,

Yine aynı Başdenetçinin Belediyede inceleme yaptığı dönemde, … Cumhuriyet Savcılığına yapılan isimsiz başvuru ile kendi inceleme döneminden önceki 2011-2012 yıllarına ait aynı konuların incelenmesinin sağlandığını, inceleme sonucunda hem kurum çalışanları hem de firmalar hakkında takipsizlik kararı verildiğini, tüm yapılan işlemlerin Bilirkişi Raporları ve Muhakkik tespitleri ile belgelendiğini, … Cumhuriyet Savcılığının … soruşturma nolu … karar nolu Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın da dilekçe ekinde yer aldığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılığın ikinci mütalaasında;

“İlgi yazınız ekinde gönderilen ikinci temyiz dilekçesi incelenmiş olup; adı geçen tarafından ileri sürülen ve açıklanan hususların 26.10.2016 tarih ve 2016/17940-30792 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı yargılamanın söz konusu mütalaamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.

Sorumlular duruşma sırasında özetle; denetçinin akaryakıt alınmadığını iddia ettiği ve dosya ekinde sunulan belgelerde alımlara esas kırmızı taralı zeminle belirtilen satırlarda alınmadığı iddia edilen akaryakıtların karşılığı olan tarihlerde Belediye araçlarının çalıştığını, örneğin Belediye çöp kamyonlarının alınmadığı varsayılan bu akaryakıtı kullanarak … Büyükşehir Belediyesinin düzenli çöp depolama alanına Belediye sınırlarında toplanan evsel atıkları naklederek döktüğünün görüldüğünü, bu tablolarda alınmadığı iddia edilen akaryakıtların gerçekten alınmamış olması durumunda Belediye çöp kamyonlarının bu akaryakıtları almadan çöp depolama alanına gidemeyeceğini, kırmızı taralı alan ile belirtilen akaryakıtların karşılığı olan sefer sayıları ve sistemde kayıtlı km. ilerleyişlerinin bu akaryakıtların iddia edildiği gibi alınmadığının varsayılması halinde bu sefer sayılarını ve km. yürütümlerini yapamayacağının açıkça görüldüğünü,(çöp kamyonunun 8 saatlik bir vardiyada 2 sefer yaparak ve ortalama 130 -140 km yol yaparak bir seferde 35-40 lt bir vardiyada ortalama 65-80 lt motorin tükettiğini)

Denetçinin bu akaryakıtların bir önceki veya sonraki alımlara yedirilerek yapılabileceğini iddia ettiğini ve araçların çöp depolama alanına gitmesinin bir anlam ifade etmeyeceğini ve araçların o gün çalışmasının bir karine oluşturmayacağını, bu akaryakıtların alınmamış olması durumunda da bu işlerin yapılabileceğini iddia ettiğini, ancak alınmadığı iddia edilen bu yakıtların gerçekten alınmamış olduğu varsayıldığında bu kadar sefer sayısı yapıp yapamayacağını ve katedilen kilometrelerce yolun nasıl katedileceğini açıklayamadığını, örneğin sunulan 1 nolu tabloda adı geçen aracın (…- ÇÖP KAMYONU) 17.01.2013 tarihinde otomasyon sisteminde bulunan ve belediyenin esas aldığı 253 lt’lik yakıtın alınmadığının iddia edildiğini, bundan önceki akaryakıt alımının 14.01.2013 ve sonraki akaryakıt alımının 19.01.2013 tarihinde yapıldığını ve ihtilafa konu olmadığının görüldüğünü, 17.01.2013 tarihinde alınmadığı iddia edilen akaryakıt miktarı hesaba katılmadığında 14.01.2013 tarihinde başlamak üzere 18.01.2013 tarihi dahil olmak üzere aracın … Büyükşehir Çöp depolama alanına 15 sefer yaptığını ve her seferde ortalama 35 lt olmak üzere toplam 525 lt/15 sefer yakıt tüketmesi gerektiğinin açıkça görüleceğini, kaldı ki 14.01.2013 tarihinde aracın km. kadranının 221.170 km’de iken 19.01.2013 tarihinde 222.023 km olarak sistem kayıtlarında mevcut olduğunu, bu farkın 853 km olduğunu, bu aracın alınmadığı iddia edilen yakıtı almamış olsaydı, bu kadar sefer sayısı ve km. yolu katetmesinin mümkün olamayacağını, (853 km’lik yolu katetmesi için bu aracın ortalama 400-450 lt yakıt tüketmesi gerektiğini) kaldı ki iş yoğunluğu nedeniyle haftalık izin, rapor, yıllık izin vb. nedenlerle aynı plakalı aracı o ay içerisinde onlarca şoförün kullandığını, akaryakıtları alan şoförlerin çokluğu ve farklı isimlerde oluşunun denetçi tarafından da tespit edildiğini ve bu kadar farklı sayıda şoför ile pompacının veya istasyon sahibinin ikili ilişkilere girmesinin pratikte mümkün olmayacağını, ancak akaryakıt işletmecisinin veya onun bilgisi dışında pompacının vergi mevzuatı (kdv) nedeniyle belediyeye verilen ve otomasyon fişinde gösterilen ancak pompa fişinde eksik gösterilerek aradaki farkın kdv karşılığı başka şirketlere verilmiş olabileceğini, bunun dışında bir suiistimalin bilerek yapılmadığı kanaatinin taşıdığını taraflarına ifade ettiğini, kaldı ki denetçi bu konunun denetimi sırasında önce kendi aracı ile belediyenin sürücü tanıtım kartı ile akaryakıt almayı denediğini, ancak akaryakıt istasyonundan araç tanıtım kartı olmadığı için kendisine akaryakıt verilmediğini, sonra belediye aracı ile kendi kimliğini göstererek akaryakıt almak istediğini, ancak yine akaryakıt alamadığını,

Ödemelerin sözleşme ve şartname hükümlerine göre otomasyon fişleri karşılığı yapıldığından yasalara uygun olarak hareket edildiğini, denetçinin söz konusu ödemeleri pompa fişi karşılığı aranarak yapılmasını ifade etmesinden sonraki ödemelerde pompa fişi karşılığı ödeme yapıldığını ve sonraki ihaleden başlamak üzere otomasyon fişleri ve akaryakıt pompa fişlerinin karşılaştırılarak ve de idari ve teknik şartnamelere bu durum eklenerek ihaleye çıkıldığını, bugün itibariyle bu hususa dikkat edilmeye devam edildiğini ve bunun yanı sıra araçlara araç takip sistemi kurularak araçların takibinin sağlandığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesini talep etmişler ve Temyiz Kuruluna yeni belge sunmuşlardır.

Savcı duruşma sırasında özetle; belediyenin kurmuş olduğu otomasyon sistemi ile akaryakıt firmalarındaki ödeme kaydedici cihaz fişlerinin basımının sağlıklı işlediğini, ancak akaryakıt teslimi sırasında alınan akaryakıt tutarının beyan esaslı olarak sisteme girildiğini, dolayısıyla bu esnada bazı suistimallerin yapılabileceğini, bu nedenle gerekli soruşturmanın yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığına yazılması gerektiği yönünde görüş bildirmiştir.

Duruşma talebinde bulunan …, …, …, …, …, … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

… Belediyesinin 2013 yılı içerisindeki akaryakıt ihtiyacını karşılamak amacıyla, … Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü ile … Şti. arasında “120.000 lt motorin (euro dizel) ve 3.500 lt 95 oktan kurşunsuz benzin alımı” için 01.01.2013 tarihinde başlayıp 28.02.2013 tarihinde biten 2 ay süreli sözleşme, 31.12.2012 tarihinde imzalanmıştır. Yine … Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü ile …Şti. arasında “700.000 lt motorin (euro dizel) ve 26.000 lt 95 oktan kurşunsuz benzin alımı” için 01.03.2013 tarihinde başlayıp 31.12.2013 tarihinde biten 10 ay süreli sözleşme, 26.02.2013 tarihinde imzalanmıştır.

… Belediyesi ile Yüklenici akaryakıt firmaları arasında aynı şekilde düzenlenmiş olan sözleşmelerin;

“Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12. maddesinde;

“12.2.2. İdare, Muayene ve Kabul Komisyonunca kabul raporu düzenlenmesinden itibaren Yüklenicinin yazılı talebi üzerine en geç 10 gün içinde Yükleniciye veya vekiline ödemeyi yapacaktır.

12.2.3. Yüklenici tarafından idareye ait araç ve iş makinelerine verilen akaryakıt otomasyonundan alınan yazılımların yüklenici tarafından idareye tesliminden sonra her ayın 1’inde (birinde) ve 16’sında (onaltısında) tanzim edilen hak edişe uygun olarak yüklenici tarafından tanzim edilen fatura karşılığı ödeme yapılacaktır.”

“Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 30. maddesinde;

“30.1.3. Akaryakıt tesliminde belediye tarafından temin edilen ve belediyenin ilgili Müdürlüğünün imzasını taşıyan idare antetli fişler kullanılacaktır. Bu fişler üç suret olacaktır. Fişlerden bir tanesi akaryakıt alan araç şoförüne veya operatörüne verilecek, bir sureti hakedişlere ve ödemeye esas olmak üzere yüklenicide kalacak, bir sureti de ilgili Müdürlükte kalacaktır.”

Hükümleri yer almaktadır.

Buna göre, söz konusu sözleşmelerin 12.2.2. ve 12.2.3. maddelerinde, ödemelerden önce Muayene ve Kabul Komisyonunca kabul raporu düzenlenmesi gerektiği, ardından ödemelerin akaryakıt otomasyonundan alınan belgelere göre yapılacağı; 30.1.3. maddesinde, akaryakıt tesliminde belediyenin ilgili müdürlüğünün imzasını taşıyan idare antetli fişler kullanılacağı, bunların 3 suret düzenleneceği, bir suretinin akaryakıt alan araç şoförüne veya operatörüne verileceği, bir suretinin Yükleniciye verileceği, bir suretinin ise ilgili müdürlükte kalacağı belirlenmiştir.

… Belediyesinin 2013 yılı içerisinde satın aldığı akaryakıt için Yüklenicilere yapılan ödemelerin, … Belediyesinin 2013 yılı denetimi kapsamında incelenmesi neticesinde, akaryakıt alan belediye personeli ve pompacının kendi belirledikleri akaryakıt miktarını Belediyenin otomasyon sistemine kaydettikleri ve sistemden çıkan fişi de aralarında imzalayarak ödemelerin de bu fişlere göre yapıldığı, dolayısıyla akaryakıt alımına ilişkin sözleşmelerin 12.2.2., 12.2.3. ve 30.1.3. madde hükümlerine akaryakıt teslimatı sırasında uyulduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında 3100 sayılı Kanun ile perakende ticaretle uğraşan veya hizmet ifa eden birinci ve ikinci sınıf tacirlere Vergi Usul Kanununa göre fatura verme mecburiyeti olmayan satışlarının belgelendirilmesi için ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyeti getirilmiştir. Yargılamaya esas rapor ve ilamda temel alınan Tebliğin konusunu ise, Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında 3100 sayılı Kanuna göre akaryakıt pompaları ödeme kaydedici cihazlara bağlanan istasyonlarda yapılan akaryakıt satışlarında düzenlenecek ödeme kaydedici cihaz fişleri ve bu fişlerin faturaya dönüştürülmesi ile ilgili işlemler oluşturmaktadır. Buna göre anılan Tebliğ uyarınca, faturası sonradan düzenlenen akaryakıt satışlarına ait ödeme kaydedici cihaz fişleri, akaryakıt istasyonu işletmelerince üzerine “İPTAL” şerhi düşülerek iptal edilmek suretiyle, adına fatura düzenlenen kişi veya kuruluşlara verilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, söz konusu Tebliğ ödeme kaydedici cihaz kullanan katma değer vergisi mükellefi akaryakıt istasyonunu ilgilendiren bir düzenlemedir.

Belediye ile akaryakıt istasyonları arasında imzalanan sözleşmelerde ise, ödeme kaydedici cihaz fişlerinin faturaya eklenmesi hakkında herhangi bir hüküm yer almayıp yükleniciler tarafından düzenlenen faturalar ile belediye otomasyon sisteminden çıkan fişler arasında herhangi bir tutarsızlık bulunmamaktadır. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. maddesine göre kamu zararı oluşmamıştır. Şöyle ki anılan hüküm uyarınca; kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olup iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması ve mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması hususları da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Söz konusu akaryakıt alımında da, kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu bulunmayıp mal karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması veya mal alınmadan ödeme yapılması hususları gerçekleşmemiştir.

Bu itibarla, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen 295 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bozularak ilgili Dairesine TEVDİİNE, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, … ve …’ın karşı oy gerekçesi:

… Belediyesi ile Yüklenici akaryakıt firmaları arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin sorumlular tarafından yerine getirildiği, belediyenin kurmuş olduğu otomasyon sistemi ile akaryakıt firmalarındaki ödeme kaydedici cihaz fişlerinin basımında herhangi bir tutarsızlığın bulunmadığı, ancak akaryakıt teslimatı sırasında alınan akaryakıt tutarlarının beyan esaslı olarak sisteme girildiği ve bu süreçte eksik akaryakıt alımlarına sebebiyet verilebileceği; dolayısıyla bu noktadaki sorumluluğun ayrı bir inceleme/soruşturma ile ortaya çıkabileceği için ilamda sorumlu tutulan şahıslara sorumluluk tevcihi mümkün bulunmadığından; ayrıca temyiz dilekçesi ekinde gönderilen ve duruşma sırasında ibraz edilen yeni belgelerin incelenmesini teminen 295 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir.

Üye …’nun karşı oy gerekçesi:

Temyiz dilekçesi ekinde gönderilen ve duruşma sırasında ibraz edilen yeni belgelerin incelenmesini teminen 295 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir.

Üyeler … ve …’in karşı oy gerekçesi:

… Belediyesi tarafından 2013 yılında gerçekleştirilen söz konusu akaryakıt alımlarına ilişkin olarak Yüklenicilere yapılan ödemelerde, Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliğ hükümlerine göre akaryakıt alımlarına ilişkin ödemelere esas alınan firma faturalarının ekinde bulunması gereken ödeme kaydedici cihaz fişlerinin söz konusu faturalara eklenmediğinin tespit edilmesi üzerine ilgili akaryakıt şirketlerinden temin edilen ve bahsi geçen alımlara ilişkin olan ödeme kaydedici cihaz fişleri ile Belediyenin otomasyon sisteminden çıkan fişlerin karşılaştırılması sonucunda; Belediye otomasyon sistemi ile akaryakıt firmasının pompasından çıkan ödeme kaydedici cihaz fişlerinin önemli ölçüde farklılıklar içerdiği, bazı akaryakıt alımlarına ilişkin teslimatların hiç yapılmadığı ve bazı alımlarda ise Belediyeye eksik akaryakıt teslim edildiği görülmüştür.

Şöyle ki; … Belediyesinin 2013 yılı içerisinde satın aldığı akaryakıt için Yüklenicilere yapılan ödemelerin, 2013 yılı Sayıştay denetimi kapsamında incelenmesi neticesinde, akaryakıt alan belediye personeli ve pompacının kendi belirledikleri akaryakıt miktarını Belediyenin otomasyon sistemine kaydettikleri ve sistemden çıkan fişi de aralarında imzalayarak ödemelerin de bu fişlere göre yapıldığı, dolayısıyla akaryakıt alımına ilişkin sözleşmelerin 12.2.2., 12.2.3. ve 30.1.3. madde hükümlerine akaryakıt teslimatı sırasında büyük ölçüde uyulduğu anlaşılmıştır. Devamında ise, Belediyeye yapılan akaryakıt teslimlerinde hata olup olmadığının kontrol edilmesi amacıyla, denetim çalışmaları kapsamında akaryakıt firmasının ödeme kaydedici cihazından çıkan fişlerle, Belediyenin otomasyon sisteminden çıkan fişler karşılaştırılmak istenmiştir. Ancak Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanunla İlgili Genel Tebliğ Hükümleri uyarınca her akaryakıt satışı için ödeme kaydedici cihaz fişi basılma zorunluluğu olmasına ve bu fişlerin Belediyeye kesilen faturalara eklenmesi gerekmesine karşılık, Belediyede bulunan firma faturalarının ekinde ödeme kaydedici cihaz fişlerinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bunun üzerine, Belediye ve Yüklenici firmalar arasında konu ile ilgili yazışmalar yapılmak suretiyle ödeme kaydedici cihaz fişlerinin firmalardan temin edilmesi yoluna gidilmiştir. Denetim çalışmaları kapsamında yüklenici firmalardan temin edilen ödeme kaydedici cihaz fişleri ile Belediye otomasyonuna ait fişlerin karşılaştırılması sonucunda, bazı ödeme kaydedici cihaz fişlerinin hiç mevcut olmadığı veya bazılarının ise Belediyenin otomasyon sisteminden elde edilen fişler ile uyuşmadığı tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile bazı akaryakıt satışlarında, Belediyenin otomasyon sisteminden elde edilen fişler bulunmakla birlikte, akaryakıt istasyonlarındaki pompalardan otomatik çıkan ödeme kaydedici cihaz fişleri ya bulunmamakta ya da eksik teslimat yapıldığını gösteren fiş bulunmaktadır. Akaryakıt satışlarında pompalardan otomatik olarak çıkan ödeme kaydedici cihaz fişlerinin olmaması veya eksik teslimat yapıldığını gösteren fişlerin bulunması iki sonuç doğurmaktadır: Birincisi, bu fişlerin firma tarafından faturalara eklenmesi ve ilgili idare tarafından saklanması gerektiği yönündeki Tebliğ hükümlerine uyulmamış olması, ikincisi ve daha önemlisi ise, bahse konu akaryakıtların, Belediyeye teslimatının hiç yapılmadığı veya eksik yapıldığıdır. Bu durum, bedeli ödenen akaryakıtlardan bir kısmının Belediye tarafından teslim alınmadığı, dolayısıyla, teslim alınmayan akaryakıt karşılığında yüklenicilere ödemede bulunulması suretiyle kamu zararına neden olunduğu anlamı taşımaktadır.

Sözleşmenin 16.1.2. maddesi uyarınca Yüklenici sadece İhale Kanunlarına değil yürürlükteki tüm mevzuata uymakla yükümlüdür ve bu konuda İdarenin uğrayacağı zararları da tazmin zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla, ilgili Tebliğ hem İdareyi hem de Yükleniciyi bağlamaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, Kamu zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,” ve “Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” hususları da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Dolayısıyla, akaryakıt firmaları tarafından Belediyeye eksik akaryakıt teslimatı yapılmasına veya hiç yapılmamasına rağmen Belediye tarafından akaryakıtlar sanki tam alınmış gibi kendi kayıtlarına dayanarak ödemede bulunulduğundan kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sayıştay denetçileri tarafından yasal denetim görevi ve yetkileri çerçevesinde yapılan inceleme ve tespit çalışmaları mevzuata uygun bulunmaktadır. Yapılan çapraz inceleme ve teyit çalışmaları sonucunda, eksik teslim edildiği veya hiç tespit edilmediği saptanan akaryakıt ile ilgili olarak sorumlularca tatmin edici bir açıklama yapılamamıştır. Sorumlularca sunulan kamyonların ve iş makinalarının çalışmalarına ve akaryakıt tüketimlerine ilişkin cetveller de konuyu izah etmekten uzaktır. Çünkü süreç içinde, belediye kontrol elemanlarından gizli olarak kamyonlar arasında depodan depoya akaryakıt aktarımı ihtimali bulunmakta olup, bu nedenle sonradan düzenlenen cetvellerin anlamı bulunmamaktadır. Bu süreçte görevli olan sorumlular ise, gerekli kontrol çalışmalarını eksik yapmak suretiyle kamu zararının oluşmasına imkan tanımış bulunmaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 295 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir.

Karar verildiği 12.04.2017 tarih ve 42947 sayılı tutanakla yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.