|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, belediyenin çalışanlarına yapılan özel gıda yardımı ödemeleri üzerinden gelir ve damga vergisi ile sosyal güvenlik primlerinin ödenmemesi nedeniyle kamu zararına yol açtığını belirlemektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre, özel gıda yardımı ödemeleri, ücret olarak kabul edilmekte ve dolayısıyla gelir vergisine tabi olmaktadır. Ayrıca, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre de bu ödemeler damga vergisine tabi tutulmalıdır.
İnceleme sonucunda, belediyenin bu yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilmiştir. Sorumlular, eksik ödemelerin daha sonra beyan edildiğini savunmuş olsalar da, bu durum kamu zararının oluşmasını engellememektedir. Sonuç olarak, belediyenin bu ödemelerden kaynaklanan vergi ve prim yükümlülüklerini yerine getirmemesi, toplamda önemli bir kamu zararı yaratmıştır. Sayıştay, bu durumun hukuki sonuçlarını değerlendirerek, ilgili sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerektiğine hükmetmiştir. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2012 |
| Dairesi | 5 |
| Karar No | 60 |
| İlam No | 192 |
| Tutanak Tarihi | 25.3.2014 |
| Kararın Konusu | Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar |
Gelir ve damga vergisi kesintisinin belediye bütçesinden ilgili vergi idaresine yatırılmaması
……………. Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü bünyesinde çalışan işçilere toplu iş sözleşmesinde net tutar olarak belirlenen özel gıda yardımı ödemelerinde;
A) Gelir ve damga vergisi kesintisinin belediye bütçesinden ilgili vergi idaresine yatırılmaması sonucunda ……………. TL,
B) Sosyal güvenlik sigorta primi (işçi-işveren payları) ve işsizlik sigortası primlerinin Belediye bütçesinden SGK’na yatırılmaması sonucunda ……………. TL,
Olmak üzere toplam …………….. TL kamu zararına neden olunduğu hususu ile ilgili olarak;
A) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 2’nci maddesinde gelirin unsurları arasında sayılan ücret, aynı Kanunun 61’inci maddesinde;
“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.(…)” şeklinde tanımlanmakta, devamında ise;
“Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır:
1. (…)
2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler; (…)” denilmektedir.
Buna göre, toplu iş sözleşmesinde net tutar olarak belirlenen özel gıda yardımı ödemeleri de gelir vergisine tabidir. Ayrıca; söz konusu ücret ödemeleri 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli 1 sayılı tabloda sayıldığından damga vergisine de tabidir. Toplu iş sözleşmesinde net tutar olarak belirtilen söz konusu ücret ödemesine ait gelir ve damga vergisini Belediye işveren olarak yüklenmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun 96’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında “Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.” denilmektedir.
Belirtilen hükümlere rağmen yapılan incelemede, Belediyede çalışan işçilere her ay nakden yapılan özel gıda yardımı ödemesinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinin Belediye bütçesinden ilgili vergi idaresine yatırılmadığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen ek savunmalarda; bordrolardan kesilmeyen söz konusu gelir ve damga vergisi toplamı ……………. TL’nin Belediyenin 2013 yılı Eylül ayı muhtasar beyannamesinde beyan edilerek ilgili vergi dairesi tarafından tahakkuk işlemlerinin yapıldığı belirtilerek tahakkuk bordroları, muhtasar beyannamesi, tahakkuk fişi, vergi beyan liste dokümanı, yevmiye defterinin sureti gönderildiğinden, kamu zararı oluşmayan …………….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle,
B) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80’inci maddesinin (c) bendinde aynı maddenin (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulacağı belirtilmiştir. Buna göre, işçilere net ödenen özel gıda yardımı sosyal güvenlik sigorta primine dâhildir. Ayrıca; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49’uncu maddesinde;
“…işsizlik sigortası primi, sigortalının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 ve 82 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından %1 sigortalı, %2 işveren ve %1 Devlet Payı olarak alınır…” hükmü gereğince işçilere verilen özel gıda yardımı işsizlik sigortası primine de tabidir.
Toplu iş sözleşmesinde nakdi ve net tutar olarak belirlenen özel gıda yardımı ödemelerine ait sosyal güvenlik işçi prim paylarını Belediye işveren olarak yüklenmiştir.
Belirtilen hükümlere rağmen yapılan incelemede, Belediyede çalışan işçilere her ay nakden yapılan özel gıda yardımı ödemesinden sosyal güvenlik sigorta primi (işçi-işveren payları) ve işsizlik sigortası primlerinin Belediye bütçesinden ilgili SGK’na yatırılmadığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda ve ek savunmalarda; SGK sigorta bildirgelerinin verildiği, daha sonra ilk verilen bildirgelerde hatalı olan hususlarla ilgili de ek SGK sigorta bildirgeleri verilerek düzeltme işlemlerinin yapıldığı belirtilerek düzeltme işlemleri yapılan SGK ek tahakkuk bildirgeleri ile SGK tahakkuk bilgi yazısı gönderildiğinden, kamu zararı oluşmayan …………….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle,
Karar verildi.