|
ÖZET: Sayıştay, … Belediyesi’nin profesyonel statüde faaliyet gösteren …spor … spor kulübüne yaptığı nakdi yardımın hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14/b maddesi, belediyelerin amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapabileceğini belirtirken, profesyonel kulüplere bu tür yardımların yapılmasını yasaklamaktadır. Temyiz dilekçesinde, kulübün amatör branşları barındırdığı ve yapılan yardımın bu branşlar için olduğu savunulmuş, ancak Sayıştay, bu ayrımın mevzuatta net bir şekilde tanımlanmadığını ve profesyonel kulüplerin yalnızca amatör branşları için yardım almasının mümkün olmadığını vurgulamıştır.
Sayıştay, yardımın amacının gençlerin spor yapma olanaklarını artırmak olduğu belirtilse de, bu durumun profesyonel kulüpler için geçerli olmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, benzer durumlarda daha önce verilen kararların da, profesyonel kulüplere yapılan yardımların hukuka aykırı olduğuna dair olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, … Belediyesi tarafından yapılan yardımın, profesyonel statüde faaliyet gösteren bir kulübe yapılması nedeniyle kamu zararı oluştuğu ve bu nedenle tazmin hükmünün onaylandığı karara varılmıştır. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2015 |
| Dairesi | 7 |
| Karar No | 43306 |
| İlam No | 46092 |
| Tutanak Tarihi | 10.4.2019 |
| Kararın Konusu | Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar |
Konu: Profesyonel Spor Kulübüne Nakdi Yardım.
234 sayılı İlamın 4. maddesiyle; … Belediyesi tarafından mevzuata aykırı olarak profesyonel statüde faaliyet gösteren …spor … spor kulübüne nakdi yardımda bulunulması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
İlamda Üst Yönetici sıfatıyla sorumlu tutulan …’nun temyiz dilekçesinde özetle;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14/b maddesinde; “Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebileceği bunun, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemeyeceği; Ayrıca 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları başlıklı 7 inci maddesinin (m) bendinde de 4Büyükşehir’in bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak,…” hükümleri gereği spor kulüplerine yardım yapıldığını,
Kanunda, her ne kadar amatör spor kulüpleri ifadesi yer alsa da, amatör spor kulübü ile profesyonel spor kulübü ayrımını net olarak mevzuatta tanımlayan herhangi bir hükmün bulunmadığını,
Uygulamada bir spor kulübü, profesyonel spor kulübüymüş gibi görünse de kulüp kendi içinde amatör alt branşları ve amatör sporcuları barındırabildiğini, bununla birlikte profesyonel futbolcularla sözleşme imzalayan, çok sayıda amatör spor kulübü olarak faaliyet gösteren spor kulübünün de mevcut olduğunu,
Burada amatör spor kulüplerine yardım ile asıl amaçlananın, geliri ve gelir yaratma potansiyeli olmayan kulüplerin desteklenmesi ve bu sayede özellikle kulübün bulunduğu bölge, mahalle, semt ya da ildeki gençlerin spor yapabilme olanaklarının artırılması olduğunu,
…da …spor … Spor Kulubü Demeği her ne kadar profesyonel futbol kulübü olarak faaliyette bulunuyor gibi görünse de içinde amatör kulüpleri/branşlarını da barındırdığını, zaten Türkiye Futbol Federasyonunun http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=28&kulupID=1075 adresli web sayfasında da …spor … spor kulübünün hem profesyonel hem de amatör statüsünün mevcut olduğunun açıkça görüldüğünü, aslında buradan da görüleceği üzere, bir futbol kulübü hakkında profesyonel ya da amatör kulüp’ tanımlamasının yapılmasının çok da mümkün bulunmadığını, yukarıda da ifade edildiği gibi, bu tanımı içinde barındıran bir yasal düzenlemenin de bulunmadığını (EK 1/3),
Kulübün sporcu sayısının daha ziyade amatör branşlarda/altyapı birimlerinde yoğunlaştığını, …spor …’ün elde ettiği gelirler ile amatör branş faaliyetlerini yürütebilmesi, desteklemesi, gençlerin …spor …’e ait tesislerde spor yapabilmesi ve …spor …’ün mevcut ekibinden yardım alabilmelerinin mümkün olmadığını, …spor her ne kadar profesyonel futbol liginde yer alıp, orada maçlara çıkan bir takım olsa da, vizyonunda amatör branşlara yoğunlaşmanın amaçlandığını, …sporun mevcut tesislerinde, işinde ve alanında uzman hocalar ile amatör branşlardaki gençlere çağın gerektirdiği modem eğitimler verildiğini, bu amatör branşlarda ne kadar çok genç yer alabilir ve bu gençlere ne kadar fazla imkan ile eğitim verilebilirse, söz konusu gençler yaşamlarına ve özellikle …’a o kadar değer katacağını, yapılan yardımlar uzun vadede değerlendirildiğinde kentin 10 yıl sonra, 20 yıl sonraki nüfusuna değer katmasının amaçlandığını,
…spor …’ün amatör branşları U 19, U 17,U 16, U 15, U 14 ile 11-12 ve 13 yaş grubundaki takımlarda 750 gencin ayrıca (06 – 10 yaş grubunda altyapılardaki) futbol okullarında da yaklaşık 500 çocuğun hiçbir ücret talep edilmeden spor yapmakta, eğitim aldığını, ayrıca kulüp tarafından bu sporculardan maddi durumu kötü olanlara da normal hayatlarında beslenme yardımının yapıldığını,
…spor … Derneğine yapılan bu yardımlar sayesinde sayısı 1500’ü bulan genç eğitim almakta; bu sayede Belediyece gençlik ve spor alanında hizmetler yerine getirilerek sağlıklı nesillerin yetişmesine katkı yapıldığını,
Belediye olarak; 5393 sayılı Belediye Kanunumun 14/a maddesinde; “Belediye mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla … gençlik ve spor hizmetlerini yapar veya yaptırır…” hükmü gereği görev alanına giren faaliyetleri gereği bu nitelikteki spor kulüplerine destek verilerek, özellikle bu mahalle/semt veya bölgede yaşayan gençlerin spor yapmalarının teşvik edildiğini, böylelikle gençler sistem içerisinde yer alarak toplumsal anlamda birey olmakta, belirli sosyal çevre edinmekte, kötü alışkanlıklardan da kurtularak topluma ve çevresine yararlı bireyler haline geldiğini,
…spor … Spor kulübüne verilen destek sayesinde; kulübün altyapı ve amatör branşları yürütebilir hale geldiğini, bu kulüplere nakdi destek verilmediği takdirde gençlerin spor yapmasının sağlanamayacağını ve gençler faydalı bireyler olmak yerine belki de suça meyilli bireyler haline dönüşeceğini,
Belediye olarak görevlerinden ve amaçlarından biri de sporu teşvik etmek, sosyal belediyecilik anlamında gençleri topluma kazandırmak, spor dallarında elde edilen başarılar ile daha çok insanın sporun içinde yer almasını sağlamak ve yerel halkın spor vasıtasıyla kente bağımlılığının artırılmasını sağlamak olduğunu, elde edilecek başarılar ile Avdın ilinin ülke genelinde tanıtımı yapıldığını, dolaylı ve geniş perspektifte ülke turizm ve ekonomisinin canlandığını,
Yapılan yardımların aslında karşılıksız bir yardım olmadığını, kente geri dönüşü olmuş ve olacak olan yardımlar olduğunu, Şöyle ki …spor … takımının U17 yaş grubundaki amatör branşı bu yıl Türkiye şampiyonu olduğunu ve bu şampiyonluğun kentte büyük bir sevinç ve heyecan yarattığını, bu başarı sonrasında çocuklarının …spor … altyapısı/amatör branşlarında yer alabilmesi için ailelerin büyük çaba sarf ettiğini, …spor …’ün de daha çok gence imkân sunabilmesi için maddi olanaklarını arttırması gerektiğini, gençlerin bu heyecanına ve ailelerin bu talebine belediye olarak sessiz kalmanın ve duyarsız davranmanın düşünülemeyeceğini, sporun geliştirilmesi ve teşvik edilmesi de, 2014-2017 Stratejik Planda var olan amaçlarından olduğunu, spor kulüplerine yapılan yardımlar da, bu amaç doğrultusunda yapıldığını, yani belediyenin görev alanına giren bir faaliyete ilişkin nakdi yardımın yapıldığını,
Büyükşehir belediyesi olarak, spora ve sporcuya, genç kuşaklara desteğin sadece yapılan maddi yardımlar ile sınırlı olmadığını, şehir sosyal tesisler ve spor alanları ile donatılarak özellikle genç nesillerin …’ı tercih etmesine zemin hazırlandığını,
Bu kapsamda … ilçesinde yüzme havuzu, … ilçesinde yüzme havuzu, … ilçesinde yüzme havuzu, … İlçesinde Halı Saha, … … merkez ilçesinde … Spor Tesislerinin yapıldığını ve yine … merkez ilçesi … Mahallesinde olimpik ve yarı olimpik olmak üzere iki adet yüzme havuzunun yapımına başlandığını, tüm bunlar ile kentin, gençler için bir çekim merkezi haline dönüştürülmesine çalışıldığını,
Aynı zamanda ilçelerdeki diğer toplam 200 e yakın amatör spor kulübüne de destek verilerek binlerce gence olanak sağlanmakta, spor yapma imkânı sunulduğunu,
Belediyenin sporun ve sporcunun gelişimi için tüm imkânları seferber ettiğini, … ilinin sanayisi güçlü olmayan bir il olduğunu, amaçlarının bu gençlerin toplumda yer almalarını sağlayacak ve uygun sosyal çevrelerin yaratılmasında araç olacak olan sporun desteklenmesi olduğunu, bunun da büyük önem taşıdığını, zaten Avdınspor …’e yapılan yardımların da amatör branşlarda kullanılıp kullanılmadığının tarafımızca denetlendiğini, yapılan protokole de bu yönde hükümler konulduğunu,
…spor … spor kulübü derneğine yapılan yardımın, profesyonel spor kulübü harcamalarında değil, amatör branşların alt yapı harcamalarında kullanılmak üzere yapıldığını, yapılan yardımın amacına uygun olarak kullanıldığına dair harcama yetkilisince onaylanmış bilgi ve belgeler daha önce 2015 yılı Mali Denetim Raporuna verilen idare cevabında Başkanlığınıza sunulduğunu, ayrıca bu yardımların yapılmaması halinde …spor …’ün tüm altyapı ve amatör branşları yok olacak ve yukarıda belirttikleri yüzlerce gencin spor yapamaz duruma geleceğini, zira 2 ligde mücadele eden bir kulübün altyapı ve amatör branşlarının mevcut gelirleri ile yürütmesinin mümkün olmadığını, ulusal hatta uluslararası alanda tanınmışlığı ve bütçesi olan Fenerbahçe Spor Kulübü bile mevcut gelirleri ile amatör branş faaliyetlerini yürütemediğini ve bu branşları kapatacağını ekte sunulduğu üzere yakın zamanda dile getirdiğini, zaten bu ve buna benzer kulüplerin de amatör branşlara verdiği desteğin çok sınırlı oranda olduğunu, Gençlik ve Spor Bakanlığının da amatör branşlara verdiği desteğin, mevcut iller için çok yeterli gelmediğini ve bu branşların ancak Belediyelerin desteği ile ayakta durarak gençlere imkan sunabildiğini,
Ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından, tarafına çıkarılan tazmin hükmü kararı konusu ile kısmen benzerlik gösteren ve İdare lehine verilmiş kararların mevcut olduğunu (EK.2/3), bunlara aşağıda yer alan iki kararın örnek olarak gösterilebileceğini;
1- 2002 Yılı, 28080 Dosya No, 19.09.2006 tarih ve 28799 no’lu Tutanakla verilmiş Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında “…Belediyespor Kulübü bünyesinde faaliyet gösteren futbol takımında profesyonel futbolcuların yer alması ve belediyece yapılan yardımın, bir kısmının bu sporcular için harcanmış olması, kulübün ve yapılan spor faaliyetinin de profesyonel olduğu anlamına gelmez. Söz konusu yardım, bünyesinde faaliyet gösteren bir dalda profesyonel sporcular da bulunduran Amatör bir spor kulübüne yapılmıştır.” şekline değerlendirme yapmış ve daha önce verilmiş bir tazmin kararının kaldırılmasına hükmedildiğini,
2- Ayrıca yine Temyiz Kurulunun 2005 yılı, 889 ilam no, 30592 Dosya No ve 15.12.2009 tarih, 31013 no’lu tutanak ile amatör olarak faaliyet gösteren spor kulübüne “gerekli desteğin sağlamak tabiri aynı zamanda nakdi yardımı da kapsamaktadır.” şeklinde tespitte bulunarak yine daha önce verilmiş olan tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini,
Hukuki Nedenlerin; T.C. Anayasası, 5393 sayılı yasa, 5216 sayılı yasa, 6360 sayılı yasa, 5018 sayılı yasa, 4688 sayılı yasa, 6085 sayılı yasa, sair mevzuat olduğunu,
Delillerin; Sayıştay 7. Dairesi’nin 19.07.2017 ilam tarihli, 234 ilam numaralı, 16.03.2017 karar tarihli ve 191 karar numaralı İlamı (EK-1), T.C. Sayıştay Başkanlığı Temyiz Kurulu 2002 Yılı, 3.Daire, 28080 Dosya No, 28799 Tutanak No,19.09.2006 Tutanak Tarihli Kararı (EK 3), T.C. Sayıştay Başkanlığı Temyiz Kurulu 2005 Yılı, 889 İlam No, 30592 Dosya No, 31013 Tutanak No, 15.12.2009 Tutanak Tarihli Kararı (EK3), … Derneğine yapılan yardıma ilişkin belgeler (EK-2), …spor … Spor Kulübü Derneğine yapılan yardıma ilişkin belgeler (EK-3), her türlü yasal delil olduğunu belirterek,
Yukarıda arz ve izah edilen ve ayrıca Kurulunuzca gözetilecek nedenlerle yargılama yapılarak temyiz talebinin kabulüne, hakkında kamu zararından bahisle tazmin hükmü kurulmamasına, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep etmiştir.
İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan … ve İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan …’in aynı nitelikteki temyiz dilekçelerinde özetle;
… Spor … Spor Kulübü Derneğine, Büyükşehir Belediyesince yapılan nakdi destek, gerek 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesi ve gerekse 5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesi ile diğer kanun ve sair ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak mahalli müşterek nitelikte amatör faaliyetlerde bulunan spor amaçlı kurulmuş bir derneğe yapıldığını,
Şöyle ki; … Spor … Spor Kulübü Derneği adıyla sportif faaliyetler amaçlı belirli bir tüzük (Ek-1) ile kurulmuş olan, ilgili kanunlar ve bağlı çıkarılmış yönetmeliklere uygun çalışmalar yapan bir dernek olduğunu, dernek çalışmalarına genel olarak bakıldığında öncelik olarak amatör çalışmaların yapılması, gençlerin ve çocukların yanı sıra engelliler, yaşlılar gibi dezavantajlı guruplar ve bayanların da sportif faaliyetlerinin yaptırılması kentteki sporun her kesime ve her alanda yaygınlaştırılması, bu alanlarda başarıların elde edilmesinin ana hedef olarak öne çıktığını,
Bahsi geçen faaliyetlerin birçoğunu ilde oldukça aktif ve amacına uygun olarak başarı ile yerine getiren ve ili başarı ile temsil eden … Spor … Spor Kulübü Derneğinin Profesyonel Futbol Şubesi (TAKIMI) faaliyetlerinin derneğin tüm faaliyetlerini temsil ediyor gibi algı oluşturabileceğini, oysa spor kulübünün faaliyetlerinin tamamını temsil edemeyeceğini, aynı zamanda da birçok branş ve statüde gençlere ve çocuklara yönelik amatör faaliyetlerinin bulunduğu konusu özellikle göz önünde tutulması gereken bir husus olduğunu, bir dernek olarak spor faaliyetleri için kurulan, sporu seven ve sporun önemini kavramış ve yaygınlaşması için kentimizdeki bir çok amatör spor faaliyetine katkı vermiş vatandaşların bir araya gelerek, kuruluş işlemlerini yasal olarak tamamlayarak, tescillenmiş olup sürekli olarak iç ve dış denetimler ile faaliyetleri incelenmekte olan bir dernek olduğunu, bu konuda Türkiye Futbol Federasyonu resmi internet sitesinde bu durumun açıkça görülebileceğini,
İlgili (Ek-2) sitenin sayfası incelendiğinde statü bölümünden amatör faaliyeti ve federasyona kayıtlı 2014 -2015 sezonu için tescilli 78 amatör sporcu, 2015-2016 sezonu için 78 kişi tescilli amatör sporcu var olduğu ve amatör faaliyet gösterdikleri isimleri ile açıkça görülebildiğini, zira bahsi geçen Derneğin amatör faaliyet statüsü olmasaydı Federasyon tarafından amatör sporcu tescili yapılmasının mümkün olamayacağını,
Bu konu ile ilgili daha önce Amatör Spor Kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyelerin görev alanına girdiğinden, bu amaçla belediye bütçesine konan ödenekten amatör spor kulübüne nakdi yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı hakkında görüş bildiren Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.02.2015 tarih ve 40007 No’ lu Kararın da da Amatör Spor Kulübü olarak Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğünce 08/07/2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik Ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nin “tanımlar” başlıklı 4. maddesinde Spor Kulübü :Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran demekler olarak tanımlandığı .aynı Yönetmeliğin “Gençlik faaliyeti türü ve spor dalı seçimi” başlıklı 25.maddesinde ise “Kulüpler diledikleri gençlik faaliyeti türü veya spor dalında faaliyet gösterebilirler. Dernek ve kulüpler faaliyet gösterecekleri gençlik faaliyeti türünü veya spor dalını tescil esnasında taahhüt etmek zorundadırlar…… Buna göre, belediyelerin görevleri arasında Amatör Spor Kulüplerine malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak da sayılmış olup söz konusu ” gerekli destek” ibaresinin kapsamına nakdi yardımların da dahil olduğu kanun koyucunun bununla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığı şeklinde değerlendirmesi sonucunda “bu ödenekten Spor Kulübüne yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verdiğini, bu Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında da açıkça görüldüğü üzere kanun koyucunun Amatör Spor faaliyetlerine destek olunması iradesinin ortaya çıktığını, destek anlamında 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin “m” bendi ile gerektiğinde Amatör Spor Kulüplerine nakdi yardımın yapılabileceğini işaret etmesinin yanı sıra sorguda bahis edildiği gibi Amatör Sportif faaliyetlere desteği kesinlikle sınırlamadığını, zaten 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun Giderler ile ilgili 24. maddesinin “o” bendinde spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için giderlerin yapılabileceğinin de belirtildiğini ancak, sözü edilen gerek aynı kanunun 7. maddesinde ve gerekse 24. maddesinde irade koyucu “Destek Olunur” iradesinde olduğu gibi …Spor Kulüplerinin Amatör Statü Faaliyetlerine ya da …Spor Eğitim faaliyetlerine….Spor etkinliği veya ….Spor organizasyonlarına gibi bir kısıtlılık gösteren irade göstermediğini, zira yapılan nakdi yardımın profesyonel faaliyetler ile ilgili bir destek olmayıp tamamen amatör statü ile çocuklar, bayanlar, gençlere yönelik yapılan faaliyetlere olduğunu, zira … Spor … Spor Kulübü Derneğinin ildeki birçok genç, yaşlı, çocuk ve bayanların yanı sıra Engelli spor yapmak isteyen vatandaşları spor yapmaya, sağlıklı nesiller oluşturulmasına katkı sağlamaya dün olduğu gibi günümüzde de halen yüksek ve başarı dolu performans ile icra etme gayreti içinde olduğunun tüm yerel kamuoyu tarafından da bilindiğini, kuruluşundan bugüne kadar amatör faaliyetler kapsamında binlerle ifade edilecek oranda çocuk ve genç ilgili kulübün yaz veya tüm sezon spor okullarında spor eğitimleri aldığını ve halen almaya devam ettiğini, ayrıca amatör faaliyet anlamında Türkiye Futbol Federasyonu tarafından organize edilen genç futbolcu gelişim programları dahilinde futbolcuların bütünsel gelişimini sağlamak amacıyla düzenlenen U14,U15,U16,U17,U19 Gelişim Liglerine (Ek-3) katılımlar sağlandığını ve bu liglerde üst düzey başarılar elde edildiğini, programın amacına ulaşmasına katkıda bulunulmuştur. Hiçbir ticari beklenti kaygı olmadan yapılan bu katkı ve yardımlarla amatör statüdeki çalışmalarda halen yaklaşık 750 çocuk ve gence yönelik ücretsiz olarak gerçekleştirdiğini, kentte yaşayan çocuk ve gençlere her yaş ve kategoride hizmet vermeyi Tüzüğünün 2. maddesinde de belirtildiği gibi kuruluş amacı açıkça belli olan …sporl923 Kulübü Derneği, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından organize edilen yukarıda sayılan Amatör faaliyet kapsamında değerlendirilen U17 Gelişim Liginde 2015-2016 Sezonunda Türkiye Şampiyonluğunu elde ettiğini, bunların yanı sıra yine aynı kulüp tarafından amatör faaliyet olarak 11, 12 ve 13 Yaş guruplarında üç ayrı Yerel Liglere katılım sağlandığını, her takım için 40’ar çocuk olmak üzere toplam 120 yetenekli çocuğun daimi lisanslı olarak eğitim gördüğünü, futbol okulu olarak ise yaş grupları 6 ile 10 yaş arası olan yaklaşık 500 çocuğun yıl boyu eğitim alarak spor bilincine, sağlıklı bir beden ve zihin yapısına kazandırıldığını, Ek-4’de sunulan çeşitli görsellerden de anlaşıldığını (Ek-4), görüldüğü üzere bu faaliyetlere basketbol, voleybol vb. birçok başka amatör faaliyet eklemenin mümkün olduğunu, bir kulübün bir şubesinin bir takımının Profesyonel statüde olmasının diğer tüm amatör faaliyetlerine olumsuz etkilemesinin kanun koyucunun iradesine ve faaliyetler anlamında da sporun teşvik edilmesi ilkesi ile örtüşmediğini, üstelik … Spor … Spor Kulübü Derneğinin Amatör statüsü ile TFF tarafından da tescil edilmiş olarak aynı zamanda Amatör Spor Kulübü olduğunun da başka bir gerçek olduğunu, dolayısıyla yapılan nakdi yardımın kulübün hangi amaç ve faaliyetler için yapıldığına dair bilgiler de açık bir şekilde belli olduğunu,
Bunların dışında ayrıca konu ile doğrudan ilgili olduğu açık olan benzer bir durumda verilmiş olan 2002 Yılı, 28080 Dosya No, 19.09.2006 tarih ve 28799 No’lu Tutanakla verilmiş Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında (Ek-5) “…Belediyespor Kulübü bünyesinde faaliyet gösteren futbol takımında profesyonel futbolcuların yer alması ve belediyece yapılan yardımın, bir kısmının bu sporcular için harcanmış olması, kulübün ve yapılan spor faaliyetinin de profesyonel olduğu anlamına gelmez. Söz konusu yardım, bünyesinde faaliyet gösteren bir dalda profesyonel sporcular da bulunduran Amatör bir spor kulübüne yapılmıştır.” şeklinde değerlendirme yapıp daha önce verilmiş bir Tazminin Kararının kaldırılmasına hükmedildiğini, zaten genel anlamda da buradaki belirtilen hususun da aynı olduğunu, benzer bir uygulamaya dayanan hususlar içermesi nedeniyle yorum olarak da bağlayıcılığı olacağının açık olduğunu, ayrıca yine Temyiz Kurulunun 2005 yılı, 889 ilam no, 30592 Dosya No ve 15.12.2009 tarih, 31013 no’lu tutanak (Ek-6) ile amatör olarak faaliyet gösteren spor kulübüne “gerekli desteğin sağlamak tabiri aynı zamanda nakdi yardımı da kapsamaktadır.” şeklinde tespitte bulunarak yine daha önce verilmiş olan Tazmin Hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini belirterek,
Sonuç olarak, yapılan nakdi desteğin … Spor … Spor Kulübü Derneğinin spor amaçlı Amatör faaliyetleri için yapıldığının, kanun koyucunun Amatör spor faaliyetlerine yardım konusunda da ayrıca bir kısıtlayıcı hüküm getirmediği, tam tersi asıl amacın tüm alanlarda sporun teşvik ve destek olunması gerektiğine dair kararlar alınmasına özen gösterdiği hususunun da dikkate alınmasının uygun olacağı kanaati ile yukarıda arz ettikleri hususlar ve sair kararlar ve Ekte sundukları bilgi ve belgeler ile diğer Kurulunuzun takdir edeceği hususlar dikkate alınarak izahatlarının kabulü ile İlamın 4. maddesi ile haklarında verilen … TL’nin ödettirilmesi kararının KALDIRILMASI hususunu arz etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“… Belediyesi tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa aykırı bir şekilde, profesyonel statüde faaliyet gösteren …spor … kulübü derneğine nakdi yardım yapılması suretiyle oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi yönündeki ilamın 4. maddesine itiraz edilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci maddesinin “m” bendi uyarınca Belediyelerce amatör spor kulübüne nakdi yardım yapılabilmektedir. Ancak bu madde gereğince profesyonel statüde faaliyet gösteren spor kulüplerinin amatör faaliyet için yardım yapılması mümkün değildir. Kanunun anılan maddesinde amatör spor faaliyetleri için nakdi yardım yapılabileceği değil, amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapılabileceği ifade edilmiştir.
Sorumlunun ileri sürdüğü itiraz gerekçelerinin Daire kararında, değerlendirilerek karşılandığı görülmektedir.
Bu nedenle, 234 sayılı İlamın 4. maddesi ile hüküm verilen kamu zararı için ileri sürülen itiraz gerekçelerinin, ilam hükmünün bozulmasını ya da hükmün kaldırılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı görüldüğünden, temyiz talebinin reddedilerek, yasa ve yönteme uygun düzenlenmiş bulunan Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”
denilmiştir.
Duruşma talebinde bulunan Sorumlu … adına Avukat …(Avukat …’un verdiği yetki belgesi ile), Sorumlu … ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; … Belediyesi tarafından mevzuata aykırı olarak profesyonel statüde faaliyet gösteren …spor … spor kulübüne nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen 7. maddesinin (m) bendinde,
“… gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek.”
hükmü yer almaktadır.
Yukarı alınan mevzuat hükmü gereği; belediyelerin amatör spor kulüplerine nakdi yardımda bulunması mümkün iken profesyonel statüde faaliyet gösteren spor kulüplerinin amatör faaliyetleri için yardım yapılması mümkün değildir. Zira, …spor … Spor Kulübü profesyonel olarak Spor Toto 2. lig kırmızı grupta mücadele etmektedir.
Sorumlular dilekçelerinde; …spor … Spor Kulübünün sadece profesyonel futbol kulübünden ibaret bulunmadığı, bünyesinde çok sayıda amatör branşların bulunduğu ve çok sayıda amatör sporcunun faaliyet gösterdiğini belirterek, yapılan yardımın amatör branşlar için olduğunu ifade etmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de görüleceği üzere, kanun koyucu “amatör branşlara” nakdi yardım yapılabileceğinden bahsetmemiş “amatör spor kulüpleri” ifadesini kullanarak nakdi yardımın sınırlarını net olarak çizmiştir. Bu sebeple, profesyonel bir kulüp olan …spor … Spor Kulübünün bünyesinde amatör spor kulüplerinin de bulunduğundan bahisle bu hükmün genişletilebilmesi mümkün değildir.
Öte yandan sorumlular savunmalarında benzer konularda Temyiz Kurulu tarafından muhtelif tarihlerde kaldırma yönünde kararlar verildiğini ifade etmiş iseler de anılan kararlar ilgili hesaplara dair olup bunların Temyiz Kurulu açısından bağlayıcılığı bulunmamaktadır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 234 sayılı İlamın 4. maddesiyle … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler …, …ve …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla
Karar verildiği 10.04.2019 tarih ve 46092 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üye …’nün karşı oy gerekçesi:
… Belediyesi tarafından, profesyonel olarak Spor Toto 2. lig kırmızı grupta mücadele ettiği anlaşılan …spor … spor kulübüne nakdi yardımda bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verildiği anlaşılmaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen 7’nci maddesinin “m” bendinde,
“… gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm gereği; belediyelerin amatör spor kulüplerine nakdi yardımda bulunmasında bir tereddüt bulunmamaktadır. Ancak profesyonel statüde faaliyet göstermekle birlikte, bünyesinde amatör branşlar da bulunan spor kulüplerine yardım yapılması hususunda tereddüt bulunmaktadır.
Spor kulüpleri, 3289 sayılı Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümleri uyarınca “dernek” statüsünde kurulmaktadır.
Dernekler Kanunu’na göre dernek, kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları ifade etmektedir. Bu tanımdan anlaşılmaktadır ki, dernekler kazanç elde edilebilir ancak bu kazancı üyeleri arasında paylaşma amacı olamaz. Gerçi, 3289 sayılı Kanunun “Profesyonel spor” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Spor kulüpleri, profesyonel takımlarını, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları veya kurulmuş olan şirketlere devredebilirler veya profesyonel futbol takımlarını kiraya verebilirler.” denilmiş ise de bu durum o kulübü dernek statüsünden çıkartmamaktadır.
Daire ilamı incelendiğinde, asıl sorunun amatör spor kulübü’ tanımından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar 5216 sayılı Kanunda amatör spor kulüpleri’ ifadesine yer verilmiş ise de, ne 5216 sayılı ne de 5253, 3289 sayılı Kanunlarda amatör spor kulübü tanımına yer verilmiştir. Mevzuatta sporcuların veya branşların amatör/profesyonel olarak ayrıldığı, ancak kulüp bazında böyle bir ayrıma gidilmediği görülmektedir. Örneğin, Türkiye Futbol Federasyonu Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatında da profesyonel futbolcu, amatör futbolcu, profesyonel takım tanımlarına yer verilmiş ancak profesyonel kulüp, amatör kulüp gibi bir ayırıma gidilmeden sadece kulüp tanımı yapılmıştır. Yine ülkemizde Amatör Spor Kulüpleri Federasyonları ve Konfederasyonu bulunmakla birlikte, Profesyonel Spor Kulüpleri veya bunlarla ilgili bir federasyon bulunmadığı görülmektedir. Branş bazında bakıldığında ise sadece futbolun “profesyonel” olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Kısacası bünyesinde amatör branşlar bulunduran bir kulübün, profesyonel futbol liglerinde oynayan bir takıma sahip olması, o kulübü amatör kulüp olmaktan çıkartmamakta, sadece profesyonel futbol takımı da olan amatör kulüp statüsüne sokmaktadır. Nitekim davaya konu … … spor kulübü de … Amatör Spor Kulüpleri Federasyonunun internet sitesinde, … kulüp kodu ile BAL Amatör olarak kayıtlı görünmektedir. Tüm bu açıklamalar karşısında, mevzuatta tanımlanmamış olan amatör spor kulübü’ ifadesini, kulüplerin amatör faaliyetleri’ olarak kabul etmek gerekir. Nitekim Gençlik ve Spor Hizmetleri ile alakalı özel bir kanun niteliğindeki 3289 sayılı Kanunun Kulüplere yardım’ başlıklı 25. Maddesinde de “Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.” denilerek, amatör kulüplere değil, kulüplerin amatör faaliyetlerine yardım yapılması öngörülmüştür.
…spor… Kulübü Derneğinin profesyonel ligde faaliyet gösteren takımı olmakla birlikte, savunmalarda da, ifade edildiği gibi, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından organize edilen Amatör faaliyet kapsamında değerlendirilen U17 Gelişim Liginde ve amatör faaliyet olarak 11,12 ve 13 yaş guruplarında olmak üzere üç ayrı yerel ligde de faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Sorumlular spor kulübüne yardım yapıldığını kabul edilmekle beraber yardımın, profesyonel faaliyetler ile ilgili olarak yapılmadığını, kulüp bünyesindeki çocuklara, bayanlara, gençlere yönelik yapılan amatör faaliyetler için yapıldığını ifade edilmektedirler. Bu açıdan yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu kabul edilmelidir. Ancak, yardımların amatör faaliyetler için yapıldığının belgelendirilmesi gerekir.
6360 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ile Belediye Kanununun 75 inci maddesine; “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10’uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükmünün eklenmesi ile il özel idareleri ve belediyelerin derneklere yardım yapabilmesine izin veren açık hüküm ortadan kalkmıştır.
Bu düzenleme ile 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesi il özel idareleri ve belediyeler için bir anlamda aşağıdaki şekli almış olmaktadır.
“Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz.
Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir”
Bu düzenlemeye göre şayet kanuni bir dayanağı varsa belediyeler gerçek veya tüzel kişilere kamu kaynağı kullandırılabilecek, yardımda bulunulabilecektir. Nitekim belediye ve özel idarelerin derneklere yardım yapmalarını engelleyen bu düzenleme ile birlikte, 6360 sayılı Kanunun 17. Maddesi ile esasen dernek statüsündeki amatör spor kulüpleri için özel bir düzenlemeye gidilmiş ve belediyelerin sadece amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapabilmesi kanuni dayanağa kavuşturulmuştur.
Ayrıca 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesi değiştirilmiş olsa da, bu madde gereği Bakanlar Kurulunca çıkarılan, belediyelerin de dahil olduğu kamu idarelerinin bütçelerinden, kamu yararı gözetilerek dernek ve vakıflara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esasların belirlendiği yönetmelik de yürürlüktedir. 17/7/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik gereği, yardım yapılan derneğin, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması gibi şartlar aranmaktadır. Aynı yönetmelik gereği yardımın miktarı ve dağıtımı, üst yöneticinin onayı ile belirlenecektir. Dernek ve vakıflar yardımları kamu yararı gözeterek veriliş amacına uygun olarak kullanmak zorundadır. Yardım alan teşekküller, yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarını, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde veya devam eden faaliyetlerine ilişkin bilgi, belge ve raporlarını takip eden yılın ilk ayı içerisinde yardım yapan idareye göndermek zorundadır. Yardım yapan idareler, yapılan yardımla sınırlı olmak üzere gerekli gördüğü her türlü inceleme, kontrol ve denetimi yapmaya yetkilidir. Denetim sırasında görevli memur tarafından istenecek bilgi, belge ve kayıtların gösterilmesi, verilmesi, sorulan soruların yazılı ve/veya sözlü olarak cevaplandırılması zorunludur. Teşekküller, yardım konusu faaliyetin gerçekleştirilemeyeceğinin veya yardımın amacına uygun olarak harcanmamış olmasının tespiti hâlinde, tespitin yapılmasını müteakip durumun teşekküle tebliğinden itibaren onbeş gün içinde, ilgili idareye yardım tutarını aynen iade etmek zorundadır. Bu çerçevede belediyece …spor… Kulübüne yapılan yardımların kulüp bünyesindeki amatör branşlara yapılıp yapılmadığının araştırılarak sonucuna göre hüküm tesis edilmesi açısından kararın bozulması gerekir.
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3/a maddesinde belediyenin tanımı “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.” şeklinde yapılmıştır.
Belediyelerin görev ve sorumlulukları ise anılan Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde:
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
…
b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.
…”
şeklinde sayılmış, “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75. maddesinde ise:
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, özürlü dernek ve vakıfları, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.
…”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin amatör spor kulüplerine yardım yapıp gerekli desteği sağlayabilecekleri görülmektedir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; İlama konu ödeme emri belgeleri eklerinde …spor … Spor Kulübü tarafından … Belediye Başkanlığına;
“Spor Kulübümüzün Amatör Branşlarında mücadele eden Altyapı takımlarımızın hazırlık çalışmalarında, maçlarda değerlendirilmek üzere nakdi yardımınıza ihtiyaç duymaktayız. Kulübümüze nakdi yardım konusunda gereğinin yapılması hususunu arz ederiz.” şeklinde yazı yazıldığı ve 2015 yılı içinde …spor … Spor Kulübüne … TL tutarında nakit para yardımı yapıldığı görülmüştür.
Öte yandan sorumlular savunmalarında; …da …spor … Spor Kulubü Demeği her ne kadar profesyonel futbol kulübü olarak faaliyette bulunuyor gibi görünse de içinde amatör kulüpleri/branşlarını da barındırdığını, zaten Türkiye Futbol Federasyonunun web sayfasında da …spor … spor kulübünün hem profesyonel hem de amatör statüsünün mevcut olduğunun açıkça görüldüğünü, …spor …’ün amatör branşları U 19, U 17,U 16, U 15, U 14 ile 11-12 ve 13 yaş grubundaki takımlarda 750 gencin ayrıca (06 – 10 yaş grubunda altyapılardaki) futbol okullarında da yaklaşık 500 çocuğun hiçbir ücret talep edilmeden spor yapmakta, eğitim aldığını, Belediye olarak 5393 sayılı Belediye Kanunumun 14/a maddesinde; “Belediye mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla … gençlik ve spor hizmetlerini yapar veya yaptırır…” hükmü gereği görev alanına giren faaliyetleri gereği bu nitelikteki spor kulüplerine destek verildiğini belirtmişlerdir.
Buna göre … Belediyesi tarafından …spor … Spor Kulübüne yapılan yardım münhasıran …spor … Spor Kulübünün Amatör Spor Branşlarında harcanmak üzere verilmiş olup söz konusu yardımın profesyonel faaliyetler için harcandığına dair her hangi bir belge ve bilgi de bulunmadığı için kamu zararı oluşmadığından verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
Üye …’in karşı oy gerekçesi:
Spor kulüpleri, 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun (Bu Kanunun Adı “Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” iken, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 12 nci maddesiyle değiştirilmiştir) 20 nci maddesi ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümleri uyarınca “dernek” statüsünde kurulan ve kar amacı gütmeyen tüzel kişiliklerdir. 5253 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde dernek şu şekilde tanımlanmıştır:
“a) Dernek: Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları”
Tanımdan da anlaşılacağı üzere dernek tüzel kişiliği, kar/kazanç amacı gütmeyen kuruluşlardır. Derneklerin gelirleri esas olarak bağış ve yardımlardan oluşmaktadır. Ancak dernekler bağış ve yardımlar dışında; 5253 sayılı Kanunun 12 nci ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesi uyarınca “sandık” veya “iktisadi işletme” de kurabilmektedir. Görüleceği üzere dernekler, varsa kendilerine bağlı olarak kurmuş oldukları “sandık” veya “iktisadi işletmeler”e ait gelirler dışında, bağış veya yardımlarla faaliyetlerini sürdürmek zorundadır. İfade etmek gerekir ki bu tespitler “spor kulübü” dernekler için de geçerlidir.
Yine belirtmek gerekir ki; 5253 sayılı ve 3289 sayılı Kanunlara dayanılarak hazırlanan “Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik Ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği”nin 19 uncu maddesinde;
“e) Spor direktörü; spor kulübünün faaliyet göstermeyi üstlendiği bütün dallarda eğitim ve yarışmalarla ilgili faaliyet ve hizmetleri yürütmekle görevli olup, genel sekretere karşı sorumludur.
f) Genel kaptan; kulübün taahhüt ettiği spor dallarının her biri için spor direktörü ile genel sekreterin ortak teklifi üzerine yönetim kurulu tarafından görevlendirilir. Genel kaptanı oldukları spor dalında eğitim çalışmalarına, yarışmalara ve benzeri faaliyetlere katılımın ve niteliğin artırılmasına yönelik hizmetleri yürütmekle görevli olup, spor direktörüne karşı sorumludur.”
20 nci maddesinde;
“Kulüpler; taahhüt ettikleri gençlik faaliyeti türlerinde ve spor dallarında gençlik lideri, eğitmen ve antrenör çalıştırmaya mecburdurlar”
Denilmek suretiyle, bir spor kulübü bünyesinde birden fazla spor dalının/branşının bulunabileceği anlaşılmaktadır.
İhtilaf konusu olan, 5216 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin “m” bendinde (ve aynı şekilde 5393 sayılı belediye kanununun 14 üncü maddesinin “b” bendinde) zikredilen “amatör spor kulübü” kavramının tanımı, gerek 5253 veya 3289 sayılı, gerekse 5216 veya 5393 sayılı kanunlarda yapılmamıştır. Bir başka deyişle spor kulüplerinin hangi durumlarda veya şartlarda amatör oldukları veya olmadıkları net olarak açıklanmış değildir. Bu nedenle bu ifadenin hangi manada anlaşılması gerektiğinin incelenmesi gerekmektedir.
Bu konuda, konu ile ilgili bazı kanunlar çerçevesinde bir tarama yapıldığında aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır;
1) 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun “Profesyonel spor” başlıklı 24 üncü maddesinde;
“Profesyonel dallar, Spor Genel Müdürünün, Merkez Danışma Kurulunun da görüşünü almak suretiyle yapacağı teklif üzerine, Gençlik ve Spor Bakanı tarafından tespit olunur.
Profesyonel spor dallarının teşkili, ilgili federasyonları ile bağlantıları, idaresi tüzükle düzenlenir.
Spor kulüpleri, profesyonel takımlarını, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları veya kurulmuş olan şirketlere devredebilirler veya profesyonel futbol takımlarını kiraya verebilirler.”
2) 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun “Kulüplere yardım” başlıklı 25 inci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.”
3) 3289 sayılı Gençlik Ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun “Sporcu ücretlerinden tevkif yoluyla alınan gelir vergisinin iadesi” başlıklı Ek Madde 12 nci maddesinde;
“(…)
Özel hesaba aktarılan tutarlar aşağıdaki harcamalar dışında kullanılamaz.
a) Amatör spor dallarında sportif faaliyet gösteren sporculara, bunların çalıştırıcılarına ve diğer spor elemanlarına yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler (…),
b) Bu fıkranın (a) bendi kapsamındaki sporcu, çalıştırıcılar ve diğer spor elemanlarının, sportif faaliyetlerine ilişkin iaşe, ibate, seyahat, sağlık, eğitim-öğretim harcamaları ile amatör spor dallarına ilişkin hazırlık kampları, müsabaka, malzeme ve ekipman, federasyon vize, lisans, tescil ve katılım harcamaları.”
4) 6222 sayılı Sporda Şiddet Ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanunun 3 üncü maddesinde;
“h) Spor kulübü: Belirli kurallara göre kurulan, amatör veya profesyonel spor dallarında faaliyette bulunan kuruluşu,”
5) 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Diğer indirimler” başlıklı 10.maddesinde;
“(1) Kurumlar vergisi matrahının tespitinde; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından sırasıyla aşağıdaki indirimler yapılır:
a) (…)
b) 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si.”
6) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde;
“Gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıdaki indirimler yapılabilir:
(…)
8. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17.6.1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için % 50’si.”
Hükümleri yer almıştır.
Yukarıdaki yasal düzenlemelerin tamamında, “amatör spor dalları/faaliyetleri” veya “profesyonel spor dalları/faaliyetleri” şeklinde düzenlemeler yer almıştır. Yani “amatör spor” tanımlaması “dallar” yani branşlar/faaliyetler için kullanılmış, “kulüpler” için kullanılmamıştır. Dolayısıyla, “amatör/profesyonel” ayrımının, kulüpler için değil, “faaliyetler/dallar” yani branşlar için kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bir başka deyişle, bir spor kulübünün (derneğinin) bünyesinde profesyonel takımlar/dallar olabileceği gibi profesyonel olmayan (amatör) takımlar/dallar da olabilecektir. Yine bu düzenlemelere göre, bir kulübün profesyonel/amatör olmasından değil, bu kulüp bünyesindeki spor dallarının/branşlarının profesyonel veya amatör olmasından bahsedilebilecektir.
Nitekim Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğü Sportif Müsabaka Ve Gösteri Hasılatının Dağıtımına Dair Yönetmeliğin (Resmi Gazete Tarihi: 05.08.2004) Giderleri Hasılattan Karşılanan Spor Müsabaka ve Gösterilerinde Hasılatın Dağıtımı başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında da;
“(…)
İl müdürlüğü yukarıda belirtilen %18’lik payın 1/3’ünü emanete alarak, yıl sonu itibariyle profesyonel takımı olmayan, resmî ve özel bir kuruluşa da bağlı bulunmayan, il müdürlüğünün bulunduğu ildeki kulüplere eşit olarak dağıtır.”
Denilmek suretiyle, kulüplerin bünyesinde profesyonel takım olabileceği veya hiç olmayabileceği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, spor kulüplerinin bünyesinde birden fazla spor branşı/dalı/takımı bulunabilecek olup, bu branşların yetkili merciler tarafından tescil edilmesi yasal zorunluluktur. Yürürlükteki mevzuata göre;
– Futbol branşının (önce amatör, daha sonra profesyonel) tescili, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından;
– Bakanlık tarafından izin verilmiş bağımsız spor branşlarının tescili, yetkili Bağımsız spor federasyonları tarafından
– Futbol ve Bağımsız spor dalları dışındaki diğer branşların tescili Spor Genel Müdürlüğünce;
yapılmaktadır.
3289 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi uyarınca, günümüzde ülkemizde; futbol, golf, tenis, kick-boks ve boks branşları, “profesyonel” spor branşları olarak belirlenmiş bulunmakta, bunlar dışındaki diğer bütün branşlar ise “amatör” statüsündedir. Buna karşılık ilam konusu olan “futbol” branşı ülkemizde hem “profesyonel” statü, hem de “amatör” statüde yürütülmektedir. Bu nedenle bu hususun daha ayrıntılı incelenmesi gerekmektedir:
Yukarıda da belirtiğimiz gibi futbol branşının tescili konusunda yetkili makam Türkiye Futbol Federasyonu olup, bu konuda “Türkiye Futbol Federasyonu Statüsü”ndeki şu düzenlemeye bakmak yeterli olacaktır;
“Madde 17- TFF’nin üyelerinin üst lige çıkmasının ve alt lige düşmesinin sonuçları
TFF’ye kayıtlı olup da PROFESYONEL bir lige yükselen bir AMATÖR kulüp, TFF üyeliğine kendiliğinden kavuşur. Profesyonel lige yükselen kulüpler, TFF üyeliğine başvuruda bulunurken 11. Maddenin 2. paragrafında belirtilen bütün belgeleri sunmak zorundadır. Anılan bilgi ve belgelerin uygunluğuna TFF Yönetim Kurulu karar verir.”
Futbol branşının/takımının TFF’ye tescil edilmesiyle bu takım önce “amatör” liglerde futbol mücadelesini verecek, başarılı olması halinde ise kendiliğinden “profesyonel” liglere çıkmış olacaktır. Bir başka değişle, faaliyetine yeni başlayan bir futbol takımı doğrudan “amatör” sayılmakta, ancak bu takım ileriki yıllarda “profesyonel” liglerde mücadele etmeye hak kazandığı zaman “profesyonel takım” statüsüne dönüşmektedir.
Özetle; bünyesinde birden fazla spor branşı/takımı/dalı bulunan kulüpler/dernekler, taahhüt ettikleri spor dallarında faaliyet gösterebilmekte olup, bünyesinde diğer amatör branşlar yanında “futbol” takımını/branşını da barındırması ve bu takımın, ileride profesyonel liglere yükselmesi halinde, sadece futbol takımı “profesyonel takım” niteliğini kazanmaktadır.
Ancak bir spor kulübünün bünyesinde hem amatör spor branşları, hem de profesyonel liglerde mücadele eden bir futbol branşının/takımının bulunması, bu spor kulübünü/derneğini tamamen “profesyonel” hale getirmemektedir. Çünkü yukarıda da belirttiğimiz üzere, bir kulübün/derneğin tüzel kişiliğinin profesyonel veya amatör olmasından bahsedilemez; sadece bu kulüp bünyesindeki bazı spor dallarının/branşlarının profesyonel veya amatör olmasından bahsedilebilecektir.
Dolayısıyla 5216 sayılı Kanunda ve 5395 sayılı Kanunda lafzen zikredilen “amatör spor kulübü” ifadesinin hukuki bir karşılığı bulunmamakta, bu ifadeyi “amatör spor dalları/branşları/faaliyetleri” şeklinde yorumlamak gerekmektedir.
İlamda adı geçen spor kulübü, bünyesinde; profesyonel ligde mücadele eden futbol takımı dışında, farklı dallarda amatör branşlarını da barındırmakta ve bu branşlara ilişkin lisans kayıtları Türkiye Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu ve bağlı federasyonlarının internet sitelerinde açıkça görülmektedir. Kaldı ki İlamda, Belediye tarafından yapılan nakdi yardımın, spor kulübü tarafından profesyonel branş için harcandığına ilişkin bir tespit de bulunmamaktadır.
Öte yandan konuyla ilgili olarak, bir spor kulübünün sadece amatör branşına nasıl yardım yapılacağı, bir başka deyişle yapılacak bu yardımın kulübün profesyonel branşları için kullanılmasına nasıl engel olunacağı şeklinde tezahür eden sorulara da cevap vermek gerekirse; 3289 sayılı Kanunun Kulüplere yardım başlıklı 25 inci maddesinde yer alan;
“Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir.” Hükmü uyarınca, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından spor kulüplerinin sadece amatör faaliyetleri için yardımda bulunmasına izin verilmiş olup, bu konuya ilişkin detaylar Gençlik Ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik Ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin;
“Yardım şekilleri” başlıklı 34 üncü maddesinde;
“Kulüplerin faaliyetlerini daha iyi bir şekilde yürütebilmelerini sağlamak amacıyla Genel Müdürlük bütçesinde yer alan yardım ödeneği;
a) Spor malzemesi, araç ve gereç,
b) Tesis yapımı, bakımı ve onarımı,
c) Tüzüklerindeki amaç doğrultusunda eğitim, bilim, kültür ve sanat faaliyetleri,
d) Sağlık hizmetleri,
e) Sigortalama ve sosyal güvenlik hizmetleri,
f) Kira ve benzeri zorunlu giderler,
için kullanılmak üzere il müdürlükleri aracılığıyla kulüplere ayni ve nakdi olarak aktarılabilir.”
“Yardımla ilgili belgeler” başlığı altındaki 37 nci maddesinde;
“Yardımın ilgili kulübe aktarılabilmesi için aşağıdaki belgelerin il müdürlüklerine verilmesi zorunludur:
a) Nakdi yardımlarda, kulüp alındı belgesi.
b) Dernekler Yönetmeliğinin (Ek-15)’ine göre bastırılan Ayni Bağış Alındı Belgesi.
c) Yetki belgesi.
Yardımla ilgili harcama belgeleri, harcamanın yapılmasını takip eden on beş gün içinde kulübün bağlı bulunduğu il müdürlüğüne verilir. Harcama belgeleri genel denetim için saklanır.”
Hükümleri yer almıştır. Anılan hükümler uyarınca, bir spor kulübünün amatör branşına yapılacak yardımın türleri sınırlı olarak belirlenmiş ve bu yardım karşılığında ibraz edilecek belgeler Yönetmelikte sayılmıştır. Dolayısıyla spor kulüplerinin amatör branşları için Bakanlıkça yapılacak yardımlara ilişkin esaslar belirlenmiş ve bunların denetime tabi tutulacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla kulüplerin amatör branşlarına yapılacak yardımlarla ilgili olarak emsal bir denetim mekanizması, Gençlik ve Spor Bakanlığının yapacağı yardımlar için öngörülmüş olup, 5216 ve 5393 sayılı kanunlar uyarınca belediyeler tarafından amatör spor kulüplerine (branşlarına) yapılacak yardımların kontrol ve denetimleri de, ilgili belediyeler tarafından benzer bir şekilde (yapılan yardımın kulüp tarafından amatör branşlar için kullanıldığını gösteren harcama belgelerinin temini) yapılabilecektir. Kaldı ki, kulübün ortak bütçesinin olması ve bu bütçeden hem amatör hem de profesyonel branşlar için harcama yapılabilecek olması da, konunun esasına etkili değildir.
Nihai olarak şunu da ifade etmek gerekir ki, ilam konusu spor kulübü, Türkiye Futbol Federasyonu yanında Amatör Spor Kulüpleri Federasyonuna da üye bir kulüp durumundadır. Şayet 5216 ve 5393 sayılı kanunlarda yer alan “amatör spor kulübü” ifadesinin karşılığının bulunduğu iddiası kabul edilecek olursa, ilam konusu kulübün Amatör Spor Kulüpleri Federasyonuna üye olması nedeniyle, bu kulübün bir amatör spor kulübü olduğunu kabul etmek gerekecektir.
Dolayısıyla amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve Belediye tarafından yapılan nakdi yardımın, spor kulübü tarafından profesyonel branş için harcandığına ilişkin bir tespit de bulunmadığından, anılan Spor kulübüne nakdi yardım yapılmasında ilişilecek husus bulunmadığı gerekçesiyle Temyiz Konusu ilamın KALDIRILMASI gerekir.)