Belediyespor’un UEFA’da Türkiye’yi temsil etmesi için alınan fincan takımı harcamasının kamu zararı oluşturmadığına Sayıştay kararıyla hükmedildi (Sayıştay)

Konu: Temsil ağırlama gideri.

1) 217 sayılı ilamın 32 nci maddesiyle; Kadınlar Futbol 1. Ligi’nde şampiyon olarak UEFA Şampiyonlar Ligi’nde Türkiye’yi temsil etme hakkı kazanan … Belediyespor Takımının rakiplerinin belirlendiği kura çekiminde FİFA yetkilileri ve katılımcılara hediye edilmek üzere alınan 90 adet fincan takımı bedelinin ödenmesi sonucu … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Müdürü) … göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;

Sayıştay ilamında kamu zararının oluştuğuna ilişkin tespit ve değerlendirmeye dayanak olarak 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” nın sayıldığı 14 üncü maddesi ile “Belediyenin Giderlerinin sayıldığı 60 inci maddesi ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin “Temsil Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesi ile “Ağırlama Giderleri” başlıklı 5 inci maddesinin gösterildiği ve karar içeriğinde “…Anılan yönerge hükümleri uyarınca bir giderin belediye bütçesinden temsil, tören ya da ağırlama gideri olarak yapılabilmesi için taşıması gereken şartlar belirtilmiştir. Buna göre bir giderin öncelikle görevle ilgili olması şartıyla protokole dahil kişiler için yapılabileceği ve yapılabilecek giderin niteliği belirtilmiştir…” açıklamasının yapıldığı ve ayrıca yapılan harcamanın 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinde hüküm altına alınan mahalli müşterek nitelikteki bir ihtiyaç karşılığı olmayıp, temsil ve ağırlama kapsamında yer almadığının belirtildiğinin görüldüğünü,

Belediye Kanunun 14 üncü maddesinde “Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; … turizm ve tanıtım … ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır” hükmü, yine belediyelerin görevlerini yerine getirirken yapacağı harcamaların sayıldığı 60 mcı maddesinin 1 inci fıkrasının (k) bendinde “Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri” hükmünün yer aldığı, bu iki madde birbirinin tamamlayıcısı olduğu, görev ve giderleri birbirinden ayrı olarak değerlendirmenin mümkün olamayacağı, dolayısıyla belediyenin görevleri arasında yer alan kentin tanıtım görevi yerine getirilirken “Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri” kaleminden harcama yapılmasının mevzuata aykırılık taşımadığını,

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin “genel kural” başlıklı 3 üncü maddesinde “Temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye baş kanının takdirine tabidir.” Denildiği, yine yönergenin 4 üncü maddesinde;

“Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla;

Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek,

Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak,

Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek; çiçek göndermek,

Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar

düzenlemek ve hediye vermek,

için yapılır. ” hükümlerinin yer aldığını,

Belediye başkanının temsil gideri yapma hususunda takdir yetkisine sahip olduğu; yapılan harcamadaki tek kıstasın ise giderin belediyenin görevleri ile ilgili bir konuda olması gerektiği, bu durumun Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından verilen birçok karar ile de desteklendiği, Kurulun 26.03.2013 tarih ve 36835 tutanak nolu ve “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin Genel Kural Başlıklı 3. maddesinde, temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu belirtilmiştir. Temsil giderlerinde görevle ilgili olmak, ağırlama giderlerinde de beldenin misafiri olmak şartı dışında her hangi bir kısıtlama getirilmemiştir.” içerikli kararının buna örnek olduğu, dolayısıyla belediye başkanının takdir yetkisini kullanarak, belediyenin görevleri arasında yer alan kentin tanıtımını gerçekleştirmek amacıyla gerçek kişilere hediye vermesinde yasal bir engel bulunmadığını,

Kendisine tebliğ edilen Sayıştay kararının gerekçesi incelendiğinde yapılan temsil, tören ve ağırlama gideri ile ilgili olarak “…giderin öncelikle görevle ilgili olması şartıyla protokole dahil kişiler için yapılabileceğinin” belirtildiği, oysaki yönergenin ilgili hükümleri irdelendiğinde böyle bir zorunluluğun olmadığı temsil giderlerinin 4 ayrı bent halinde sıralandığı, gerçek ve tüzel kişilere hediye verilebilmesinin ayrı, beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için hediye verilmesinin ise ayrı bentlerde düzenlenmiş olduğu dolayısıyla protokole dahil olmayan kişilere hediye verilemeyeceği şeklinde bir yargıya varılmasının mevzuata uyarlık taşımadığını, bunun yanında yönergenin temsil giderleri başlıklı 4 üncü maddesi irdelendiğinde; hediyelerin verilmesinde yurtiçi ya da yurtdışı gibi bir ayrım yapılmadığı; bu bağlamda yurtdışında bulunan gerçek kişilere belediyeyi temsil etmek ve tanıtmak amacıyla hediye verilmesinde de yasal açıdan bir sakınca bulunmadığını düşünmekte olduğunu,

Mahalli müşterek ihtiyaç kavramının yasalarda tanımlanmamış olmakla birlikte Anayasa Mahkemesinin 22.06.1988 tarih ve Esas: 1987/18, Karar: 1988/23 sayılı kararında “…yerinden yönetim ilkesi, daha önce de açıklandığı gibi yerel yönetimlerin özerkliğini pekiştirmektedir. Gerek bu fıkrada, gerek 123. maddenin birinci fıkrasında sözü edilen “görevler” sözcüğünün, yine Anayasa’nın 127. maddesinin birinci fıkrasında ifadesini bulan “mahallî müşterek ihtiyaçlardı kapsadığı açıktır. Bu kavram, herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve güncelleştirdiği, özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentileri ifade etmektedir. Bu gereksinimleri yerel planda karşılama olanak ve önceliklerini takdir yetkisinin o yörede yaşayan halkın yasalara dayalı olarak oluşturdukları organlara bırakılması, hem özerklik ilkesine, hem de demokratik yaşam biçimine daha uygun bir yoldur…” şeklinde açıklaması ile mahalli müşterek ihtiyacın aynı zamanda ortak bir beklenti olduğu ve bu ihtiyaçların karşılanmasında takdir yetkisinin de yasalara dayalı olarak seçilen organlar olduğunun ifade edildiği, her ne kadar bu takdir yetkinin sınırsız olmayacağı, kamu yararının esas olması gerektiğini belirten Sayıştay Kararları mevcut ise de; yapılan harcamada kamu yararının gözetildiği çünkü bir şehrin tanıtımının o mülki sınırlar içerisinde yaşayan herkesin yararına olacağı, özellikle turizmin önemli bir merkezi olan İzmir’in tanıtılmasının o kentin ticaret ve turizm hedeflerine katkı sağlayacağı ve bundan da orada yaşayan herkesin faydalanacağının göz ardı edilmemesi gerektiğini,

Bununla birlikte, söz konusu harcama ve giderlerin karşılanması hususunda yukarıda anılan kısaca temsil yönergesinin dışında, bu yönergeden daha yeni olan ve belediyelerin kuruluş ve görevlerinin açıkça özel olarak sayıldığı 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları ” başlıklı 14. Maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) …kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor ….hizmetlerini yapar veya yaptırır

b) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. “

Şeklindeki hükümler uyarınca, söz konusu giderlerin, sadece temsil-tanıtım-ağırlama- tören kapsamında değil, aynı zamanda yukarıda verilen birden fazla belediye görevinin kapsamına girdiği, dolayısıyla söz konusu spor müsabakası nedeni ile gerçekleştirilen giderlerin, gerek kültür-turizm-tanıtım ve gençlik ve spor ve gerekse (b) bendindeki “…gerekli desteğin sağlanması…” ifadesindeki geniş kapsamlı görev ve hizmetler kapsamında gerçekleştirildiğinden birden çok belediye görevi ile kamu hizmeti kapsamında yapılmıştır denilebileceği,

Sonuç olarak, yurtdışında Türkiye’yi temsil etme hakkı kazanan … Belediye spor Kadın Futbol Takımının rakiplerinin belirlendiği kura çekiminde FIFA yetkilileri ve katılımcılara hediye edilmek üzere fincan takımı alınması hususunun detayları yukarıda aktarılan gerek Belediye Kanunu gerekse Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde; kentin tanıtım görevinin Belediyenin görevleri arasında yer aldığı, yine görevle ilgili olarak gerçek kişilere hediye verilmesinde takdir yetkisinin anılan yönerge hükümlerine göre belediye başkanına ait olduğu, ancak bu kişilerin kendisine tebliğ edilen Sayıştay Kararında aktarıldığı üzere hediye verilecek kişilerin protokole dahil kişiler arasında yer almasının yasal bir zorunluluk olmadığı, gerçek kişilere de hediye verilebilmesinin mümkün olduğu, ayrıca kentin tanıtımının da mahalli müşterek bir ihtiyaç kapsamında yerine getirilmesi gereken bir görev olduğu hususunda yapılacak bir yorumlamanın da daha uygun olacağı, dolayısıyla, gerek … ilçesinin gerekse İzmir’in tanıtımı amacıyla alman söz konusu hediyelere ilişkin olarak yapılan ödeme ile kamu zararına sebebiyet verildiği iddialarının doğru olmadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; FİFA yetkilileri ve katılımcılara hediye edilmek üzere fincan takımı alınmasının kentin tanıtılmasına yönelik harcama olduğunu, ilgili tarafından ileri sürülen tazmin hükmünün kaldırılması talebinin kabulünün uygun olacağı belirtilerek verilen tazmin kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

217 sayılı ilamın 32 nci maddesiyle; Kadınlar Futbol 1. Ligi’nde şampiyon olarak UEFA Şampiyonlar Ligi’nde Türkiye’yi temsil etme hakkı kazanan … Belediyespor Takımının rakiplerinin belirlendiği kura çekiminde FİFA yetkilileri ve katılımcılara hediye edilmek üzere alınan 90 adet fincan takımı bedelinin ödenmesi sonucu … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3/a maddesinde belediyenin tanımı “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.” şeklinde yapılmıştır.

Belediyelerin görev ve sorumlulukları ise anılan Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde:

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.

b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

(İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 24/1/2007 tarihli ve E. 2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile. )

Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.

Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.

Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.

Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır.”

şeklinde sayılmıştır.

Benzer şekilde belediyelerin giderleri de Kanun’un “Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinde:

“Belediyenin giderleri şunlardır:

a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.

b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler.

c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.

d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.

e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler.

f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri.

g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler.

h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri.

i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.

j) Dava takip ve icra giderleri.

k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.

l) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.

m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri.

n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.

o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.

p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.

r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar.

s) İmar düzenleme giderleri.

t) Her türlü proje giderleri.”

şeklinde sayılmıştır.

Diğer yandan “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi” nin amacı; belediye bütçesinde yer alan temsil, ağırlama ve tören giderlerinin sarf esas ve usullerini düzenlemek olarak belirlenmiş; temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirine bırakılmış; bu giderlerin yapılmasını gerektiren tören veya toplantıya belediye başkanının katılması şartı aranmamıştır.

Anılan Yönerge’nin “Temsil giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde de temsil giderleri şu şekilde sayılmıştır.

“Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla;

Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek,

Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak,

Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek,

Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek,

için yapılır.”

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; belediyelerin 5393 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesiyle turizm ve tanıtım hizmetlerini yapma veya yaptırma ile görevli oldukları, benzer şekilde gerektiğinde sporu teşvik etmek amacıyla gerekli desteği sağlamakla görevli oldukları anlaşılmaktadır. Buna göre kanun koyucu, gerek turizm ve tanıtım hizmetlerini yapma veya yaptırma konusunda gerekse de sporu teşvik etmek amacıyla destek sağlama görevini kapsam ve miktar olarak sınırlamamış sadece yapma, yaptırma ve destek olarak belirleme yapmıştır.

Diğer yandan temsil giderleri yönergesinde de görevle ilgili olmak şartıyla gerçek ve tüzel kişilere hediye vermek konusunda belediye başkanına yetki verilmiştir.

Rapor dosyasına ekli belgelerin incelenmesinden … Belediye Başkanlığı Özel Kalem Müdürlüğünün 2.9.2013 tarihli ve 1229 sayılı Başkan “Olur”unda “Kadınlar Futbol 1. Ligi’nde şampiyon olarak UEFA Şampiyonlar Ligi’nde Türkiye’yi temsil etme hakkı kazanan … Belediyespor Takım’ımızın UEFA Şampiyonlar Liginde rakip takımlar ile maçların oynanacağı gün, yer ve saatlerin belirleneceği 05 Eylül 2013 tarihinde İsviçre’nin Nyon kentinde gerçekleştirilecek kura çekiminde İzmir’imizin EXPO çerçevesinde tanıtılması amacı ile FİFA yetkilileri ve katılımcılara hediye edilmek üzere 90 adet hediye paketi alımı ile ödemenin “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin” 3. maddesine dayanarak (Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabidir.) yapılabilmesi için gerekli iznin verilmesi hususunu…” şeklinde onay verildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre Kadınlar Futbol 1. Ligi’nde şampiyon olarak UEFA Şampiyonlar Ligi’nde Türkiye’yi temsil etme hakkı kazanan … Belediyespor Takımının rakiplerinin belirlendiği kura çekiminde FİFA yetkilileri ve katılımcılara hediye edilmek üzere alınan 90 adet fincan takımı bedelinin ödenmesi 5393 sayılı Kanun’la verilmiş bir görevin ifası kapsamında gerçekleşmiştir.

Bu nedenlerle sorumlunun talebinin kabulü ile 217 sayılı ilamın 32 nci maddesiyle verilen … TL tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, Oybirliği ile,