Belediyeye ait otoparkların kiralanmasında KDV alınmaması uygulamasının mevzuata aykırı olduğu ve işletme hakkı devri nedeniyle KDV uygulanması gerektiği vurgulandı (Sayıştay)

Konu: İşletme hakkının kiraya verilmesinde KDV alınmaması.

2-140 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile; mülkiyeti … Belediyesine ait olup işletme hakkının devri niteliğindeki …, … Çok Katlı ve … karşısında bulunan otoparkların kiraya verilmesinde Katma Değer Vergisi alınmaması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam hükmüne ilişkin dilekçe ve Başsavcılık mütalaası 1 inci maddede belirtildiği gibidir.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Türkiye’de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı,

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

…

f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

…” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 17 nci maddesinde;

“…

4. Diğer İstisnalar:

…

d) İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri ile Sağlık Bakanlığına bağlı hastane, klinik, dispanser, sanatoryum gibi kurum ve kuruluşların yapacağı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

…” denilmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Gayrimenkul sermaye iradının tarifi” başlıklı 70 inci maddesinde;

“Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:

1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir.), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;

2. Voli mahalleri ve dalyanlar;

3. Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen, mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilümum tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri;

4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;

5. Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.);

6. Telif hakları (Bu hakların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.);

7. Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilümum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları;

8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri.

Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır.

Tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır.

Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur.” denilmiştir.

3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi ile aynı Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendinde vergiye tabi olarak sayılan işlemlerden bazılarına istisna getirilmiş ve iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri vergiden istisna edilmiştir. 3065 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi ile gönderme yapılan 193 sayılı Kanunun 70 inci maddesinde sayılan diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri istisna kapsamına dahil edilmemiştir.

09.01.1985 tarihli ve 18630 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 11 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde;

“Bakanlığımıza intikal eden olaylardan katma değer vergisi uygulamasında tereddüte düşüldüğü anlaşılan konularla ilgili olarak aşağıdaki açıklamalara gerek duyulmuştur.

…

E – Kamu Kurum Ve Kuruluşları, Dernek Ve Vakıflar Mesleki kuruluşlar:

1. Katma Değer Vergisi Kanununun 1. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde sayılan; genel bütçeye dahil idareler, katma bütçeye dahil idareler, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamına girmediğinden vergiye tabi olmayacaktır. Bu kuruluşlar iktisadi işletme niteliği taşımadığından sahip oldukları gayrimenkullerin kiralanması işlemleri de vergiye tabi olmayacak, ancak Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesi kapsamına giren diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri ile bu kuruluşlarca gerçekleştirilen her türlü ithalat vergiye tabi olacaktır. Bu meyanda belediyelerin sahip oldukları gayrimenkulleri kiralamaları vergiye tabi olmayacak, ancak bir iş makinasını kiraya vermeleri vergiye tabi tutulacaktır. Mesleki kuruluşların üyelerinden aldığı kayıt ve tasdik ücretleri de yukarıdaki tespitler gereğince vergiye tabi tutulmayacaktır.

…” açıklaması getirilmiştir.

Uygulamada, mülkiyeti … Belediyesine ait olan otoparkların kiraya verildiği, söz konusu otoparkların kiralanması işleminin normal gayrimenkul kiralaması olmadığı, yapılan kiralamanın işletme hakkının devri niteliğinde olduğu ve taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesine göre belirlenen kira bedelleri üzerinden % 18 oranında Katma Değer Vergisi alınmadığı tespit edilmiştir.

Devletin hüküm ve tasarrufundaki (iktisadi işletme mahiyetinde olmayan) gayrimenkullerin kiraya verilmesi halinde 3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi gereği KDV hesaplanmayacaktır. Ancak bir iktisadi işletmeye dahil olmasa da kiraya verilen gayrimenkul tek başına bir iktisadi işletme mahiyetinde ise, bu kiralama işlemi işletme hakkının kiraya verilmesi olarak değerlendirileceğinden aynı Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendine göre KDV’ye tabi olacaktır. Dolayısıyla söz konusu kiralamalarda katma değer vergisinin alınmaması mevzuata aykırıdır.

Diğer taraftan …, … Çok Katlı ve … karşısında bulunan otoparkların kiraya verilmesinde KDV alınmaması nedeniyle … TL’nin 19.12.2013 tarih ve … fiş no ile … Belediyesinin … … nolu hesabına yatırılmak suretiyle tahsil edildiği bildirilmektedir.

140 sayılı ilamın 2 nci maddesiyle tazmin hükmolunan … TL’nin, 19.12.2013 tarih ve … fiş no ile … nolu hesaba yatırılmak suretiyle tahsil edildiği bildirilmiş olup hükümden sonra yapılan bu tahsilat ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğundan bu hususta Kurulumuzca Yapılacak İşlem Olmadığına,