Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde, mali tablo yeterlilik kriteri değerlendirmesinde son yıl belgeleri ile yeterli olan adayların diğer iki yılın belgelerini de sunmuş olmaları durumunda sadece son yıl belgelerinin puanlamaya dahil edilmesinin mevzuata uygun olup olmadığı (KİK)

19.07.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[22.82].(0157)./2011-6E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Karayolları Genel Müdürlüğü 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.06.2011 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Amasya-Turhal Yolu Kavşak Tanzimi, Üstyapı ve BSK Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Fermak İnşaat Taah. A.Ş. + Özce İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 28.06.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.06.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.07.2011 tarih ve 32733 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.07.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalede, iş ortaklıklarının ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda ihaleye davet edilen adaylar arasına giremediğinin bildirildiği, iş ortaklıklarının özel ortağı Özce Ltd. Şti.’ nin ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olan 2010 yılı bilanço rasyolarının asgari yeterlik şartını sağlamış olması nedeniyle, puanlama yapılırken idarece 2009 ve 2008 yılları bilanço rasyolarının dikkate alınmadığı,

Ön Yeterlik İdari Şartnamesinin 7.9.3.2.4 maddesinde; “Bilanço rasyolarının puanlanmasında, belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden değerlendirme yapılır” denildiği, buna göre her ne kadar 2010 yılı bilanço rasyo değerleri asgari yeterlik kriterini sağlasa dahi bilanço rasyolarının puanlamaya esas teşkil edecek hesaplamasında, idareye sunulmuş olan 2010, 2009 ve 2008 yıllarına ait bilanço değerlerinin ortalamasının kullanılmasının gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 35 inci maddesinde; “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

            a) Yıl sonu bilançosunun ve bilançonun gerekli görülen bölümlerinin,

            b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

            her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

            (2) Adayın veya isteklinin (1) inci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Bu durumda;

            a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

            b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

            c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

            yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.

            (3) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…

          …(8)  Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve ikinci fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur”hükmü bulunmaktadır.

İnceleme konusu ihaleye ait Ön Yeterlik Şartnamesinin“Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler”başlıklı 7.4 maddesinde;

“…7.4.2. Adayın ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yılsonu bilançosu ve bilançonun gerekli görülen bölümleri veya bu belgelere eşdeğer belgeler. Adayın bu belgelerden birini sunması yeterlidir.

Bu durumda;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

gerekir ve bu üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…

…Adayın ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve ikinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur”düzenlemesine,

“Puanlama kriterleri”başlıklı 7.9 maddesinde;

“…7.9.3.2. Bilanço rasyolarının puanlanması:

7.9.3.2.1. Cari oranının puanlanması:

Tam puan için gereken cari oran:[1,50]

Tam puan için gereken orana eşit veya daha fazla ise:10,00 puan

Şartnamenin(7.4.) maddesinde cari oran için yeterlik kriteri olarak belirlenen orana eşit ise:5,00 puan

7.9.3.2.2. Özkaynak oranının puanlanması:

Tam puan için gereken özkaynak oranı:[0,30]

Tam puan için gereken orana eşit veya daha fazla ise:10,00 puan

Şartnamenin (7.4.) maddesinde, özkaynak oranı için yeterlik kriteri olarak belirlenen orana eşit ise: 5,00 puan

7.9.3.2.3. Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının puanlanması:

Tam puan için gereken oran:[0,25]

Tampuaniçingerekenorana eşit veya daha az ise:10,00 puan

Şartnamenin (7.4.) maddesinde, kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı için yeterlik kriteri olarak belirlenen orana eşit ise:5,00 puan

7.9.3.2.4. Bilanço rasyolarının puanlanmasında, belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden değerlendirme yapılır.

7.9.3.2.5. İş ortaklığının puanı, her bir ortağın puanının ortaklık oranı ile çarpılması suretiyle bulunan tutarların toplamıdır” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi İş Ortaklığı’nın özel ortağı Özce Ltd. Şti. tarafından inceleme konusu ihalenin ön yeterlik değerlendirmesi aşamasında aşağıdaki tablolarda gösterildiği şekilde ihalenin yapıldığı yıldan üç önceki yıla kadarki bilanço bilgi ve belgeleri sunulmuştur.

Yukarıda belirtilen Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 35 inci maddesindeki hüküm ile ön yeterlik ilanı 23.05.2011 tarihinde yapılan inceleme konusu ihalenin ön yeterlik şartnamesinin 7.4.2 maddesindeki düzenleme gereğince;

Adaylar tarafından, bilanço veya eşdeğer belgelere ilişkin olarak ihalenin yapıldığı yıldan önceki 2010 yılına ait yılsonu bilançosu ve bilançonun gerekli görülen bölümleri veya bu belgelere eşdeğer belgelerin sunulması ve cari oranın en az 0,75, öz kaynak oranının en az 0,15, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise 0,50’den küçük olması gerekmektedir.

İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıl olan 2010 yılında,bu üç kriteri birlikte sağlayan aday yeterli kabul edilecek olup, bu kriterleri 2010 yılında sağlayamayanlar, son üç yıla (2010, 2009 ve 2008) kadarki belgelerini sunabileceklerdir. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır.

Diğer bir ifadeyle, söz konusu Yönetmelik hükmü ile ön yeterlik şartnamesindeki düzenleme bir arada değerlendirildiğinde;

Puanlamada bu durumdaki adaylardan son yıla ait belgeleriyle yeterliklerini sağlayan adaylar ile son üç yıla kadar olan belgeleriyle yeterliklerini sağlayan adaylar arasında farklı muamele yapılarak, son yıl belgeleri ile yeterli olan adayların diğer iki yılın belgelerini de sunmuş olmaları durumunda dahi sadece son yıl belgelerinin puanlamaya dahil edilmesinin 4734 sayılı Kanunun eşit muamele ve rekabetin sağlanması ilkelerine uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Kaldı ki, ön yeterlik şartnamesinin 7.9.3.2.4. maddesindeki“Bilanço rasyolarının puanlanmasında, belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden değerlendirme yapılır” düzenlemesinden de diğer iki yılın belgelerini sunan adayların puanlanmasında, bu yıllara ait oranların da dikkate alınmasının gerektiği anlaşılmaktadır. 

Sonuç itibariyle, başvuru sahibi iş ortaklığının özel ortağı Özce Ltd. Şti. tarafından sunulan ve ihalenin yapıldığı yıldan üç önceki yıla (2010, 2009 ve 2008) kadarki belgelerin puanlamada dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ön yeterlik şartnamesinin yukarıda anılan 7.9.3.2 maddesindeki düzenleme gereğince; aday tarafından sunulan bilançoya ilişkin belgelerdeki oranlar, yeterlik kriteri olarak belirlenen;

Cari oran için en az (0,75) oranına eşit ise 5,00 puan,

Öz kaynak oranı için en az (0,15) oranına eşit ise 5,00 puan,

Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı için ise (0,50) oranına eşit ise 5,00 puan,

Cari oran için en az (1,50) sayısına eşit veya daha fazla ise 10,00 tam puan,

Öz kaynak oranı için en az (0,30) sayısına eşit veya daha fazla ise 10,00 tam puan,

Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı için ise (0,25) oranına eşit veya daha az ise 10,00 tam puan verilecek olup,

Başvuru sahibi iş ortaklığının özel ortağı Özce Ltd. Şti. tarafından yukarıdaki tabloda gösterildiği üzere ihalenin yapıldığı yıldan üç önceki yıla (2010, 2009 ve 2008) kadarki sunulan bilanço belgelerindeki öz kaynak oranı (0,32) olup, 10,00 tam puan için gerekli olan en az (0,30) sayısına eşit veya daha fazla olma şartını karşıladığı anlaşıldığından, bu yöndeki iddianın yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Yukarıda (A) bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda başvuru sahibi “Fermak İnşaat Taah. A. Ş. + Özce İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.” İş Ortaklığı’nın özel ortağı Özce Ltd. Şti. ile benzer durumda olan “Ösak A. Ş. + Güven A.Ş. + Fermak Tur. Yol A. Ş. + Doğusan Ltd. Şti.” İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Ösak A.Ş.’nin bilanço puanlamalarının da sadece son yıl değil, belgeleri sunulan son üç yıla ait oranlar dikkate alınmak suretiyle yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Fermak İnşaat Taah. A. Ş. + Özce İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile “Ösak A. Ş. + Güven A.Ş. + Fermak Tur. Yol A. Ş. + Doğusan Ltd. Şti. İş Ortaklığı değerlendirmeye alınarak başvuruların değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.