Belli istekliler usulü ile yapılan yapım ihalelerinde, aşırı düşük açıklama kapsamında sunulan belgelerin hangi beyanname dönemine ilişkin olacağı (KİK)

26.05.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[10.20].(0253)./2011-12E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Devlet Su İşleri 6. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.01.2011 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “İmamoğlu Sulaması İletim Kanalı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Sistem Elektronik Tesisler San. ve Tic. A.Ş. – Farsel İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi’nin 18.03.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.03.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 31.03.2011 tarih ve 17196 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.03.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

            – İdarenin aşırı düşük teklifleri inceleme aşamasında son geçici vergi beyanname dönemini, ön yeterlik tarihini esas alarak 2010’un 1. ve 2. beyanname dönemleri olarak belirlediği, idarenin ön yeterlik tarihi ile ihale tarihi kavramlarını birbirine karıştırdığı, bu nedenle, vergi beyanname dönemlerinin tespitinde ihale tarihi olan 06.01.2011 tarihinin dikkate alınması gerektiği,

            – Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları maliyet analizlerini imzalayan YMM veya SMMM’lerin ilgili mükellefin anlaşmalı olduğu muhasebeciler olduğuna dair bir belgenin sunulmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun görülmediği, ihale mevzuatı uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması ile birlikte maliyet analizlerini imzalayan YMM veya SMMM ile fiyat teklifini veren mükellef arasındaki sözleşmenin sunulması gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmadığı, bu hususta bir tereddüt bulunması halinde idarenin ilgili kişilerden bilgi-belge talep ederek tereddüdü ortadan kaldırabileceği,

İddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

            İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır. 

            İncelemeye konu ihalenin ön yeterlik ilanı 15.07.2010 tarihinde yapılmış olup, 17.08.2010 tarihinde yapılan ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idare tarafından 08.11.2010 tarihinde teklif vermeye davet edilen istekliler 06.01.2011 son teklif verilme tarihine kadar tekliflerini idareye sunarak ihaleye iştirak etmişlerdir.

30.07.2010 tarihli ve 27657 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin Geçici 1 inci maddesinde,“Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı veya duyurusu yapılmış olan yapım işi ihaleleri, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin ilanı 15.07.2010 tarihinde yayımlandığından, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının anılan Tebliğin ihale ön yeterlik ilanı tarihinde yürürlükte olan hükümlerine göre incelenmesi gerekmektedir.

Belirtilen tarihte yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2 nci maddesinde; 45.1.1 inci maddede belirlenen şekilde hesaplanan sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği; 45.1.4 üncü maddesinde, aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulamanın teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabileceği düzenlenmiştir. Anılan Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinde aşırı düşük teklif açıklamasında sunulacak belgelere ilişkin olarak;

“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10.  Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.”açıklaması yapılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin de aralarında bulunduğu 9 adet istekliden, idarenin teklifte önemli bileşenler olarak tespit ettiği; İLT-101 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Kazısı Yapılması”, İLT-103 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması”, İLT-109 poz no.lu “Galeri Betonlarının Yapılması”, İLT-111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması”, İLT-112 poz no.lu “Tünel Betonlarının Yapılması”, İLT-114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri”, İLT-116 poz no.lu “Enjeksiyon Deliği Açılması”, İLT-120 poz no.lu “Tünellerde Çelik İksa Yapılması”, İLT-123 poz no.lu “3500 mm İç Çapında, 3 Gözlü Çelik (16 Atü) Sifon Yapılması”, İLT-134 poz no.lu “Sanat Yapıları C20 Betonu” ve İLT-137 poz no.lu “Hidromekanik Kapak İmalatı ve Montajı” iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamaları istenilmiştir.

İdarenin aşırı düşük teklifleri inceleme aşamasında, son geçici vergi beyanname dönemini ön yeterlik tarihini esas alarak 2010’un 1. ve 2. beyanname dönemleri olarak belirlediği ve başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin anılan beyanname dönemlerine ait olmadığı gerekçesiyle açıklamasının uygun bulunmadığı görülmüştür. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde ihale tarihinin esas alınması gerektiği, belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde, ihale tarihinin, idarece davet mektubunda belirtilen son teklif verme tarihi olduğu dikkate alındığında, 06.01.2011 tarihinde yapılan incelemeye konu ihalede son geçici vergi beyanname dönemi 2010 yılının 4 üncü beyanname dönemi olup, anılan döneme ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda açıklamalar 2010 yılı 3 üncü beyanname dönemi esas alınarak yapılabilecektir.  

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma fatura ve fiyat teklifleri ekinde yer alan tüm alış-satış faturaları, birim maliyet cetvelleri ve maliyet tespit raporlarının 2010 yılı dördüncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu anlaşılmış olup; idarenin başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının, 2010 yılı birinci ve ikinci geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılmadığı gerekçesiyle uygun olmadığı yönündeki tespitinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

            Diğer bir husus olarak, idarece başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması, adı geçen iş kalemlerine teklif edilen fiyatları tevsik etmek için piyasadan alınan fiyat teklifleri ekinde yer alan maliyet tespit raporlarını onaylayan SMMM’lerin, fiyat teklifini veren gerçek/tüzel kişilerin beyannamelerini imzalayan SMMM’ler olduklarını gösteren belgeler sunulmadığı gerekçesiyle uygun görülmemiştir. Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında anılan hususları tevsik eden belgelerin sunulmamasının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçesi olamayacağı, idarenin bu konuda tereddüde düşmesi durumunda, tasdik anlaşması veya beyannamelerin imzalanmasına ilişkin anlaşmanın bulunmadığı hususunu araştırıp, anılan anlaşmaların yokluğunu tespit ettikten sonra aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmama cihetine gitmesinin gerektiği neticesine varılmıştır.

Bununla birlikte, Asgari Ücret Yönetmeliği’nin “Ücretin Yürürlüğü” başlıklı 11 inci maddesinde;

“Komisyonca belirlenen ücretler Resmi Gazete’de yayımlanır ve yayımlandığı tarihi izleyen ayın ilk gününden itibaren yürürlüğe girer” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “İşverenin Sorumluluğu” başlıklı 12 nci maddesinde;

“İşçilere, Komisyonca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemez. İş sözleşmelerine ve toplu iş sözleşmelerine bunun aksine hükümler konulamaz.

İşverenler tarafından, işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamaz…”hükmü,

Yer almaktadır.

          Bahse konu ihalenin 06.01.2011 tarihinde yapıldığı, 31 Aralık 2010 tarih ve 27802 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararına göre, 2011 yılının ilk altı ayı için, 16 yaşını doldurmuş işçilerin saatlik ücretinin 3,54 TL olduğu, Asgari Ücret Yönetmeliğinin anılan maddeleri uyarınca, işçilere Asgari Ücret Komisyonunca belirlenen ücretlerden düşük ödeme yapılamayacağı, bu nedenle, ihale konusu işte çalıştırılacak bütün işçiler için öngörülecek asgari saatlik işçilik ücretinin 3,54 TL’nin altında olmaması gerektiği anlaşılmaktadır.

            İsteklinin sunmuş olduğu analizleri tevsik edici alt analizlerin incelenmesinden, “düz işçi” işçiliği öngörülen tüm alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında olduğu anlaşılmıştır.

            Sonuç olarak, idarenin başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmama gerekçeleri yerinde görülmemiş ancak isteklinin aşırı düşük açıklamasının yukarıda zikredilen gerekçeler nedeniyle de mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

         
1 ) İhale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda;

            03.501 poz no.lu ekskavatörün bir saatlik ücreti, 03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti, 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti analizlerinde işçilik olarak yalnızca operatör makinist için 1 saatlik çalışma öngörüldüğü, formen ve yağcı çalıştırılmayacağının ifade edildiği, bu hususa gerekçe olarak, makine bakımlarının firma tarafından daha önceden oluşturulan seyyar bakım setleri aracılığı ile yapılmasının gösterildiği,  Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan pozlara ilişkin analizlerinde operatör makinistin 1,44 saat; yağcının 1 saat, formenin ise 0,48 çalışma yapacağının belirlendiği, formen ve yağcı işçiliğinin operatör makinist tarafından yapılacağı yönündeki açıklamanın uygun olmadığı ve operatör makinist işçilik miktarının düşürüldüğü,

            03.517 poz no.lu kompresörün bir saatlik ücreti analizinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan poza ilişkin analizinde toplam 3,42 kg olarak belirlenen mazot miktarının 2,02 kg; 2,4 saat olarak belirlenen makinist işçilik miktarının 1 saat ve 4 saat olarak belirlenen erbab işçi işçilik miktarının 1 saat olarak esas alındığı, bu yönüyle isteklinin analizde yer alan işçilik ve malzeme miktarlarını azaltarak kendisine fiyat avantajı sağladığı,

            03.531 poz no.lu elek makinesinin 1 saatlik ücreti analizinde, sahip oldukları elek makinesinin 100 m3/h kapasitede olduğu ve amortisman süresini tamamladığı ve 1 saatlik çalışma için toplam 25 kWh elektrik enerjisi kullanılacağının belirtildiği, anılan hususları tevsik etmek amacıyla mali müşavir raporu ile amortisman defterinin ilgili bölümlerinin sunulduğu, ancak makine kapasite miktarının yeminli mali müşavir tarafından onaylanan raporla tespit edilmesinin geçerli bir açıklama olmadığı,    

          Tespit edilmiştir. Açıklanan nedenlerle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

           
2 ) Hasçalık İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Numanoğlu  İnşaat  Taah. Pr. Müş. İth. İhr. Tem. Nak. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda; C14, C16 ve C20 hazır beton imalatları için Adana Hazır Beton San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma fatura ile ekinde birim maliyet cetvelinin sunulmuş olduğu, proforma faturada C14 hazır beton için 50,00 TL; C16 hazır beton için 52,00 TL ve C20 hazır beton için 55,00 TL teklif edildiği, isteklinin İLT 103 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması” iş kaleminde hazır beton bedeli olarak 50,00 TL maliyet öngördüğü, ancak anılan iş kalemine ait birim fiyat tarifinde işin tanımının; “Projelere, Teknik Şartnamelere ve İdarenin talimatına uygun olarak imal edilen, (C16) betonu ile Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması” olarak yapıldığı, bu yönüyle, anılan iş kaleminde C16 betonu kullanılması öngörüldüğü ve isteklinin C16 betonu için aldığı 52,00 TL fiyat teklifli proforma fatura ile C16 betonu için analizinde belirlediği 50,00 TL fiyat teklifinin birbiriyle uyumsuz olduğu tespit edilmiştir.  Açıklanan nedenle adı geçen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

          Diğer yandan, son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde ihale tarihinin esas alınması gerektiği, belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde, ihale tarihinin, idarece davet mektubunda belirtilen son teklif verme tarihi olduğu dikkate alındığında, 06.01.2011 tarihinde yapılan incelemeye konu ihalede son geçici vergi beyanname döneminin 2010 yılının 4 üncü beyanname dönemi olduğu, anılan döneme ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda açıklamaların 2010 yılı 3 üncü beyanname dönemi esas alınarak yapılabileceği, istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin ekinde yer alan tüm birim maliyet cetveli ve maliyet tespit raporlarının 2010 yılı ikinci dönem (Nisan-Mayıs-Haziran) ve 2010 yılı üçüncü dönem (Temmuz-Ağustos-Eylül) vergi beyanname dönemleri kayıtlarına uygun olduğunun onaylandığı, bu yönüyle, tespit edilen maliyetlerin, 2010 yılı ikinci ve üçüncü dönemlerine ayrı ayrı mı uygun olduğu yoksa iki dönemin ortalaması alınarak hesaplanan maliyetlere mi uygun olduğu hususunda bilgi eksikliğinin bulunduğu, her ne kadar bu eksiklik tamamlatılabilir nitelikte bir eksiklik olsa da, isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması yukarıda belirtilen gerekçeyle de uygun görülmediğinden, anılan bilgi eksikliğinin tamamlatılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

         
3 ) Fernas İnşaat A.Ş. – Dirgün İnşaat Turizm Doğalgaz Tekstil Gıda Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamasının, fiyat teklifi ekinde sunulan maliyet tespit raporlarının 2010 yılı üçüncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu ve İLT-123 poz no.lu “3500 mm İç Çapında, 3 Gözlü Çelik (16 ATÜ) Sifon Yapılması” iş kaleminde kullanılacak sac miktarı ve kalınlığı hakkında açıklama yapılmadığı gerekçeleriyle uygun bulunmadığı görülmüştür.

          06.01.2011 tarihinde yapılan incelemeye konu ihalede, son geçici vergi beyanname döneminin 2010 yılının 4 üncü beyanname dönemi olduğu, anılan döneme ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda açıklamaların 2010 yılı 3 üncü beyanname dönemi esas alınarak yapılabileceği, bu nedenle sunulan maliyet tespit raporlarının 2010 yılı üçüncü geçici vergi beyanname dönemine ait maliyetleri gösterdiği gerekçesiyle açıklamanın uygun görülmemesinin mevzuata uygun olmadığı neticesine varılmıştır.

          Diğer yandan, ihale dokümanında İLT 123 poz no.lu iş kaleminde kullanılacak çelik boruların evsafının 16 ATÜ dayanımını sağlayacak şekilde yüklenici tarafından belirleneceği, sac kalitesinin Çelik Boru İşleri Teknik Şartnamesine uygun olması, imalatın genel olarak uygulama projeleri, birim fiyat tarifleri, genel şartnameler ve özel teknik şartnamelerdeki hususlar dikkate alınarak yapılması gerektiği belirtilmiş ve çelik borulara ait et kalınlığı ve sac kalitesine ilişkin bir belirleme yapılmamıştır. Bu yönüyle, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu imalat kapsamında hangi kalınlık ve kalitede boru-sac kullanacaklarını belirtmelerine gerek olmadığı ve adı geçen isteklinin sunmuş olduğu fiyat teklifinde, teklifin inceleme konusu işe ait projeler ve birim fiyat tarifleri dikkate alınarak hazırlandığı belirtildiğinden, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle reddedilmesinin de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

          Bununla birlikte, inceleme konusu ihalenin gerçekleştirildiği tarihte (06.01.2011) yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesi uyarınca, 2011 yılının birinci altı ayında tespit edilen saatlik asgari işçilik ücreti 3,54 TL olup, ihale konusu işte çalıştırılacak bütün işçiler için öngörülecek asgari saatlik işçilik ücretinin 3,54 TL’nin altında olmaması gerekmektedir.

          İsteklinin sunmuş olduğu analizleri tevsik edici alt analizlerin incelenmesinden, “düz işçi” işçiliği öngörülen tüm alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında olduğu anlaşılmıştır.

          Ayrıca, 03.501 poz no.lu ekskavatörün bir saatlik ücreti, 03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti, 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti vb. analizlerinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan pozlara ilişkin analizlerinde öngörülen işçilik miktarlarından düşük miktarda işçilik miktarlarının belirlendiği ve bu yönüyle isteklinin kendisine fiyat avantajı sağladığı anlaşılmıştır. Bu durumda isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının, anılan gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerekeceğinden, idarece tesis edilen işlem esasa etki etmemiştir.

          Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Hasçalık İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Numanoğlu  İnşaat  Taah. Pr. Müş. İth. İhr. Tem. Nak. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

           Kurul Çoğunluğu, başvuru sahibi Sistem Elektronik Tesisler San. ve Tic. A.Ş. – Farsel İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi’nin teklifinin “İsteklinin sunmuş olduğu analizleri tevsik edici alt analizlerin incelenmesinden, “düz işçi” işçiliği öngörülen tüm alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında olduğu” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir.

           Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlığı altındaki  45.1.9. uncu alt maddesinde “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”  açıklaması bulunmaktadır.

             Tebliğ açıklaması gereğince, işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı açıktır.

            Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca yayımlanan 2010 yılı birim fiyat ve rayiçlerine dayandırılarak yaptığı, gerek imalat, gerek malzeme, gerekse işçilik rayiçlerinde 2010 yılı fiyatlarını kullandığı görülmektedir. (2011 yılı Bakanlık birim fiyatları 31.03.2011 tarihinde yayımlandığından, şikayet konusu ihalede 15.07.2010 ilan tarihi itibarıyla Bakanlık 2010 yılı fiyatları kullanılabilmektedir.) 2011 yılının ilk yarısı için uygulanacak saatlik işçi ücreti 3,54 TL olmakla birlikte, anılan iş ortaklığının Tebliğ açıklaması gereğince aşırı düşük teklif açıklamasında Bakanlık tarafından belirlenen işçilik rayicini (3,41 TL) kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı kanaatindeyim. (Kaldı ki 2011 yılına ait asgari ücretin 31.12.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlandığı,  ihalenin ise  06.01.2011 tarihinde teklif birim fiyat usulü yapıldığı göz önüne alındığında, isteklilere aşırı düşük açıklamaları için dahi beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir iken, böylesine büyük çaplı bir ihalede hemen hemen bütün iş kalemlerini etkileyen işçilik ücretinin ve buna bağlı olarak teklif edilen bedelin 3,54 TL lik işçilik ücretine göre revize edilmesinin güçlüğü ortadadır.)

            Ayrıca Tebliğ açıklamaları gereği, isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatları” teklif edebilecekleri hususu göz önüne alındığında, içinde 3,41 TL olarak yer alan işçilik bedelini de içeren herhangi bir iş kalemi için 2010 yılı karsız imalat fiyatını teklif eden isteklilerin teklifleri geçerli teklif kabul edilirken,   2010 yılı fiyatlarıyla hazırlanan paçal analiz yada alt analizlerde işçilik bedelinin 3,41 TL olarak yer almasının uygun bulunmaması, Kanunun 5 inci maddesi hükümleriyle bağdaşmamakta olup, başvuru sahibi iş ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği kanaatindeyim.

 İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda verilen karara ilişkin olarak ise;

            I. Kurul Çoğunluğunca, ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması;

     “03.501 poz no.lu ekskavatörün bir saatlik ücreti, 03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti, 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti analizlerinde işçilik olarak yalnızca operatör makinist için 1 saatlik çalışma öngörüldüğü, formen ve yağcı çalıştırılmayacağının ifade edildiği, bu hususa gerekçe olarak, makine bakımlarının firma tarafından daha önceden oluşturulan seyyar bakım setleri aracılığı ile yapılmasının gösterildiği,  Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan pozlara ilişkin analizlerinde operatör makinistin 1,44 saat; yağcının 1 saat, formenin ise 0,48 çalışma yapacağının belirlendiği, formen ve yağcı işçiliğinin operatör makinist tarafından yapılacağı yönündeki açıklamanın uygun olmadığı ve operatör makinist işçilik miktarının düşürüldüğü,

            03.517 poz no.lu kompresörün bir saatlik ücreti analizinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan poza ilişkin analizinde toplam 3,42 kg olarak belirlenen mazot miktarının 2,02 kg; 2,4 saat olarak belirlenen makinist işçilik miktarının 1 saat ve 4 saat olarak belirlenen erbab işçi işçilik miktarının 1 saat olarak esas alındığı, bu yönüyle isteklinin analizde yer alan işçilik ve malzeme miktarlarını azaltarak kendisine fiyat avantajı sağladığı,

            03.531 poz no.lu elek makinesinin 1 saatlik ücreti analizinde, sahip oldukları elek makinesinin 100 m3/h kapasitede olduğu ve amortisman süresini tamamladığı ve 1 saatlik çalışma için toplam 25 kWh elektrik enerjisi kullanılacağının belirtildiği, anılan hususları tevsik etmek amacıyla mali müşavir raporu ile amortisman defterinin ilgili bölümlerinin sunulduğu, ancak makine kapasite miktarının yeminli mali müşavir tarafından onaylanan raporla tespit edilmesinin geçerli bir açıklama olmadığı“ gerekçeleri ile uygun görülmemiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin de aralarında bulunduğu 9 istekliden, idarenin teklifte önemli bileşenler olarak tespit ettiği; İLT-101 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Kazısı Yapılması”, İLT-103 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması”, İLT-109 poz no.lu “Galeri Betonlarının Yapılması”, İLT-111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması”, İLT-112 “Tünel Betonlarının Yapılması”, İLT-114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri”, İLT-116 “Enjeksiyon Deliği Açılması”, İLT-120 poz no.lu “Tünellerde Çelik İksa Yapılması”, İLT-123 poz no.lu “3500 mm İç Çapında, 3 Gözlü Çelik (16 Atü) Sifon Yapılması”, İLT-134 poz no.lu “Sanat Yapıları C20 Betonu” ve İLT-137 poz no.lu “Hidromekanik Kapak İmalatı ve Montajı” iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamaları istenildiği, söz konusu imalatların tümünün kazı, kalıp, beton, demir vb. ana imalatları içeren paçal fiyat olarak belirlendiği görülmektedir.

Paçal fiyatın, bir iş kaleminde, o işin tamamının yapılması için gereken her türlü imalatın fiyatlarını içeren tek bir fiyat olduğu ve belli bir analize dayanması gerektiği göz önüne alındığında, paçal fiyat içinde yer alan imalatlara ait analizler üzerinde yapılacak incelemenin, paçal fiyatı oluşturan ortak girdiler dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu İÇ.03.501 poz nolu “Ekskavatörün 1 saatlik ücreti (100 HP)” analizi, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayınlanan aynı işçilik girdilerini içeren analizlerle mukayese edildiğinde;

yağcı ve formen iş gücüne yer verilmediği, operatör makinist iş gücünün işçilik miktarının ise 1,00 saat olarak belirlendiği görülmektedir.

Anılan isteklinin bu durumu “Firmamız bünyesinde olan operatörlerin mesleki deneyimlerinin çok yüksek olması, makineleri çok yüksek performansta çalıştırmaları ve makine bakımlarının firmamız bünyesinde daha önceden oluşturulan seyyar bakım setleri aracılığı ile yapılması nedeni ile firmamız bünyesindeki makinelerde sadece operatörler çalıştırılmakta, bunun dışında formen veya yağcı çalıştırılmamaktadır. Bu nedenle analizimizde sadece operatör değerlendirmeye alınmıştır.” ifadeleriyle açıkladığı görülmüştür.

              Yıllık rayiçleri ve fiyat analizlerini hazırlamak görevi 13.7.1972 gün ve 1609 no’lu ve 20 Temmuz 1972 gün 14251 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan, "Bayındırlık Bakanlığı Kuruluş ve Görevleri Yasası' nın" 6. maddesinin (c) fıkrası uyarınca Bakanlığın (Yüksek Fen Kurulu nun) görevleri arasında sayılmış, 13/12/1983 tarih ve  180 nolu “Bayındırlık Ve İskan Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında  Kanun Hükmünde Kararname” nin 2 nci maddesinin (n) bendinde de  bu husus “Bu işlerle ilgili tüzük, yönetmelik, tip sözleşme, şartname, rayiç, fiyat analizleri ve birim fiyatları hazırlamak ve yayınlamak,”şeklinde yer almıştır.   

             Bakanlık analizleri oluşturulurken gerekçe olarak,Bakanlığa bağlı dairelerin kullandıkları fiyat tahlillerinin incelenerek karşılaştırıldığı, muhtelif  literatür ve arazide yapılan çalışma sonuçlarından faydalanıldığı, memleketimizdeki inşaat şartlarının da gözönünde bulundurularak hazırlandığı belirtilmiş ve bu fiyat analizlerinde şose köprü, demiryol, su ve yapı işlerinde müştereken tatbiki mümkün görülen, ihzarat ve imalat dahil edilerek Bakanlığın bütün dairelerince uygulanabilmesi maksadının amaçlandığı ifade edilmiştir.     

      Ülkemizde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl hazırlanıp yayınlanmakta olan birim fiyatlar, gerek kamu gerek özel sektörde  sıklıkla  kullanılmaktadır. Söz konusu fiyatlar, anılan Bakanlığa ait fiyat analizlerinde yer alan işçilik, makine, yakıt  ve malzeme miktarları esas alınarak belirlenmektedir.  Bakanlık analizlerinin pek çoğu, güncelleme işlemi yapılmadığı için eski teknoloji ve o zamanın şartlarında verimli olmayan  iş gücü değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Bu nedenle, inşaat sektöründe, analizlerde yer alan girdi miktarları ve bunlara göre belirlenen birim fiyatların, gerçek piyasa değerlerini yansıtmadığı yönünde yaygın bir kanaat bulunmaktadır.

            Bu çerçevede, Bakanlık analizlerinde yer alan makine ve iş gücü miktarlarının, iş makinesi alanında gelişen teknolojik veriler ve bunların sağladığı avantajlar (daha az yakıt, kapasite vb) dikkate alınmak suretiyle gerçek uygulama koşullarını yansıtan şantiyelerde iş ölçümleri yapılarak  bulunan ve belgelerle tevsik edilen sonuçlara göre kıyaslanması ve buna göre aşırı düşük açıklama değerlendirmesi yapılmasının sağlıklı bir yol olmadığı aşikardır.

             İhale üzerinde bırakılan isteklinin İÇ.03.501 poz nolu imalata ilişkin aşırı düşük teklif açıklama yazısından; operatör makinist işçiliğinin 1,44 saat yerine 1,00 saat alınması ve yağcı – formen gibi  elemanların iş gücüne ihtiyaç duyulmamasının nedeninin, işgücünün nitelikli personel kullanılması (nitekim isteklinin teklif ettiği, asgari işçilik saatinin hayli üzerinde olan 5,85 TL/saat’lik operatör ücreti bunun göstergesidir), firmanın edindiği tecrübe, profesyonel şantiye yönetimi, modern teknik donanıma sahip iş makineleri ve  işlerin uygulanmasında kazanılan pratiklik nedeniyle  inşaat işlerinde işgücü kaynağı kullanım sürelerinde kısalması ve kullanılan makinelerin en son teknolojiyi içermesi, makine parkında bulunan tüm makinelerin bakımını kapsayan şantiye içi gezici makine bakım/servis oluşturulmasınedeniyle operatör dışında   elemanların iş gücüne ihtiyaç duyulmaması olduğu  anlaşılmakta olup, anılan isteklinin bu açıklamasını belgelere dayandırdığı görülmektedir. Kaldı ki, açıklama istenilen pozlarda, örneğin  İLT-111 poz nolu “Tünel Kazısı Yapılması”, imalatına ait anılan istekli tarafından sunulan paçal analizde de görüleceği üzere, analizde tüm imalat bileşenlerini kapsadığı açık olan “formen” işgücüne yer verilmiş olup, söz konusu paçal fiyatı oluşturan ortak girdiler arasında 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti de yer aldığı dikkate alındığında, paçal analizin özelliği nedeniyle 03.511 pozu içinde ayrı bir formen işgücüne yer verilmesine gerek bulunmamakta, ihale üzerinde bırakılan isteklinin işgücü konusundaki açıklamalarının (tüm makinelerin bakım/onarımını içeren şantiye içi gezici makine bakım/servis oluşturulması) kendi içinde tutarlı  olduğu anlaşılmaktadır.

            Kurul çoğunluğunca, uzun süreden beri güncellenmemiş olan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı genel fiyat analizleri baz alınarak,  İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nce sunulan belgeler dikkate alınmaksızın değerlendirme yapılmasının Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesi hükümleriylebağdaşmadığı kanaatindeyim.

            Yukarıda açıklanan hususlarla ile  ilgili kanaatimi “03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti”, “03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti”, “03.517 poz no.lu kompresörün bir saatlik ücreti” ve “ 03.531 poz no.lu elek makinesinin 1 saatlik ücreti” iş kalemleri içinde taşımakta olup, anılan isteklinin sahip olduğu yüksek modelli iş makineleri ve bilgi- birikime istinaden söz konusu imalatların mazot (günümüz teknolojisi ile üretilen iş makinelerinin çevre dostu, minimum yakıt tüketen, alternatif yakıt kaynaklarıyla çalışabilen makineler olduğu göz önüne alındığında yakıt sarfiyatının güncellenmemiş Kamu Kurum analizlerinde yer alan miktarlardan daha düşük olacağı aşikardır.), enerji ve iş gücü girdilerine ilişkin yapılan açıklamaların yeminli mali müşavir raporu tasdikli belgeler ve tasdikli  amortisman defteri ile tevsik edildiği hususu göz önünde bulundurulduğunda, idarece açıklamanın kabul edilmesi yönünde tesis edilen işlemin yerinde olduğu kanaatindeyim.

            II. Hasçalık İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Numanoğlu  İnşaat  Taah. Pr. Müş. İth. İhr. Tem. Nak. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifi,  İLT 103 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması (C16 beton)” iş kalemine ait analizde C16 hazır beton bedelinin, sunulan proforma faturada 52 TL/m3 olarak yer alan C16 beton fiyatı yerine, aynı faturada C14 betonu için teklif alınan 50 TL/m3 fiyatın (2 TL daha düşük) öngörülmesi nedeniyle Kurul Çoğunluğunca değerlendirme dışı bırakılmıştır.

           Anılan iş ortaklığının, İLT 103 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması (C16 beton)” imalatına ilişkin analizinde 13,12 TL si kar olmak üzere toplam 105,00 TL/m3 fiyat teklifi verdiği görülmüştür. C16 beton imalatı için 52 TL/m3 fiyat teklif edilmesi gerekirken, 50 TL/m3 fiyat teklif edilmesinin, aradaki 2,00TL/m3 tutarındaki farkın, iş ortaklığınca öngörülen 13,12 TL kar bedeli içinden karşılanabileceği, yapılan hatanın teklifin esasını ve ihale istekli sıralamasını değiştirmediği,  kamu yararı da göz önüne alınarak  açıklamanın bu yönüyle kabul edilmesi gerektiği kanaatindeyim.

              Öte yandan, Hasçalık İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Numanoğlu  İnşaat  Taah. Pr. Müş. İth. İhr. Tem. Nak. Ltd. Şti. İş Ortaklığının son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde ihale tarihinin esas alınması gerektiği, belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde, ihale tarihinin, idarece davet mektubunda belirtilen son teklif verme tarihi olduğu dikkate alındığında, 06.01.2011 tarihinde yapılan incelemeye konu ihalede son geçici vergi beyanname döneminin 2010 yılının 4 üncü beyanname dönemi olduğu, anılan döneme ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda açıklamaların 2010 yılı 3 üncü beyanname dönemi esas alınarak yapılabileceği, istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin ekinde yer alan tüm birim maliyet cetveli ve maliyet tespit raporlarının 2010 yılı ikinci dönem (Nisan-Mayıs-Haziran) ve 2010 yılı üçüncü dönem (Temmuz-Ağustos-Eylül) vergi beyanname dönemleri kayıtlarına uygun olduğunun onaylandığı, bu yönüyle, tespit edilen maliyetlerin, 2010 yılı ikinci ve üçüncü dönemlerine ayrı ayrı mı uygun olduğu yoksa iki dönemin ortalaması alınarak hesaplanan maliyetlere mi uygun olduğu hususunda bilgi eksikliğinin bulunduğu, bu eksikliğin tamamlatılabilir nitelikte bir eksiklik olması nedeniyle söz konusu bilgi eksikliğinin tamamlatılması gerekmektedir.

            III. Kurul Çoğunluğunun Fernas İnşaat A.Ş. – Dirgün İnşaat Turizm Doğalgaz Tekstil Gıda Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklaması ile ilgili tespitlerinin “…ihale konusu işte çalıştırılacak bütün işçiler için öngörülecek asgari saatlik işçilik ücretinin 3,54 TL’nin altında olmaması gerektiği…” bölümüne katılmamaktayım. (Anılan iş ortaklığının 03.501 poz no.lu ekskavatörün bir saatlik ücreti, 03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti, 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti vb. analizlerinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan pozlara ilişkin analizlerinde öngörülen işçilik miktarlarından düşük miktarda işçilik miktarları belirlediği, ancak bu miktarları belgelerle tevsik etmediği için değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.)

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlığı altındaki  45.1.9. uncu alt maddesinde “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”  açıklaması bulunmaktadır.

             Tebliğ açıklaması gereğince, işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı açıktır.

            Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca yayımlanan 2010 yılı birim fiyat ve rayiçlerine dayandırılarak yaptığı, gerek imalat, gerek malzeme, gerekse işçilik rayiçlerinde 2010 yılı fiyatlarını kullandığı görülmektedir. (2011 yılı Bakanlık birim fiyatları 31.03.2011 tarihinde yayımlandığından, şikayet konusu ihalede 15.07.2010 ilan tarihi itibarıyla Bakanlık 2010 yılı fiyatları kullanılabilmektedir.) 2011 yılının ilk yarısı için uygulanacak saatlik işçi ücreti 3,54 TL olmakla birlikte, anılan iş ortaklığının Tebliğ açıklaması gereğince aşırı düşük teklif açıklamasında Bakanlık tarafından belirlenen işçilik rayicini (3,41 TL) kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı kanaatindeyim. (Kaldı ki 2011 yılına ait asgari ücretin 31.12.2010 tarihli Resmi Gazetede yayımlandığı,  ihalenin ise  06.01.2011 tarihinde teklif birim fiyat usulü yapıldığı göz önüne alındığında, isteklilere aşırı düşük açıklamaları için dahi beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir iken, böylesine büyük çaplı bir ihalede hemen hemen bütün iş kalemlerini etkileyen işçilik ücretinin ve buna bağlı olarak teklif edilen bedelin 3,54 TL lik işçilik ücretine göre revize edilmesinin güçlüğü ortadadır.)

            Ayrıca Tebliğ açıklamaları gereği, isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatları” teklif edebilecekleri hususu göz önüne alındığında, içinde 3,41 TL olarak yer alan işçilik bedelini de içeren herhangi bir iş kalemi için 2010 yılı karsız imalat fiyatını teklif eden isteklilerin teklifleri geçerli teklif kabul edilirken,   2010 yılı fiyatlarıyla hazırlanan paçal analiz yada alt analizlerde işçilik bedelinin 3,41 TL olarak yer almasının uygun bulunmaması, Kanunun 5 inci maddesi hükümleriyle bağdaşmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle,  Sistem Elektronik Tesisler San. ve Tic. A.Ş. – Farsel İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi ile İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd Şti.’nin teklifinin geçerli teklif kabul edilmesi gerektiği,  Hasçalık İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. – Numanoğlu  İnşaat  Taah. Pr. Müş. İth. İhr. Tem. Nak. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise sunduğu açıklamada yer alan maliyetlerle ilgili bilgi eksikliğinin tamamlatılması gerektiği yönündeki düşüncem ile Kurul Çoğunluğunun kararına katılmıyorum.

                                                                                                                        Ali KAYA

                                                                                                                       Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

İncelenen ihalede;

            Başvuru sahibi Sistem Elektromekanik Tes. San. ve Tic. A.Ş. + Farsel İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda;

            İLT 111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde her türlü işçilik, malzeme, ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. temini gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderlerin birim fiyata dahil olduğunun belirtildiği,         Devlet Su İşleri Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığının 2010 yılı birim fiyat cetvelinde 32.(011-012) poz no.lu tünel uzunluk zammı kalemi; “tünel içinde yapılan her türlü kazı, inşaat ve ameliyatın müteahhit karı ve genel giderleri kapsayan birim fiyatları (P) katsayısı ile çarpılarak tünel uzunluk zammı olarak ayrıca ödenir. P:T(1/100)x((L-100)/100) formülü ile hesaplanır. T=4, L=Tünel kazısı veya her türlü inşaat ve ameliyatın yapıldığı 100 metrelik kısmın orta kesitinin en yakın tünel giriş ve çıkış ağzına uzaklığı” şeklinde tanımlanmış olup; İLT-111 pozuna ait birim fiyat tarifinde tünel kazısının tünel ağzına ortalama taşıma mesafesinin 550 mt. olduğu dikkate alındığında P katsayısının % 14 olarak hesaplanması gerekmektedir.

            Diğer yandan, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında da adı geçen P katsayısı 0.14 olarak tespit edilerek 23.769.703,74 iş kalemi maliyetinin içerisinde 2.710.029,53 TL’lik tünel uzunluk zammı, 611.026,45 TL’lik tünellerde vantilasyon zammı ve 368.960,38 TL’lik tünellerde su zammı maliyeti dikkate alınmıştır. Başvuru sahibi isteklinin adı geçen poza ilişkin analizinde teklif edilen 60,00 TL/m3’lük birim fiyatın içerisinde yalnızca 0,98 TL’lik tünel kazısına verilecek su zammı maliyeti ayrıldığı görülmüştür.

            Aynı şekilde, İLT 112 poz no.lu “Tünel Betonlarının Yapılması” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 2.829.451,93 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 1.980.616,35 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde tünel zammı ile tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı (Sayfa:878) ve İLT 114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 1.133.153,53 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 793.207,47 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde tünel zammı ile tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

            Ayrıca ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda;

            İLT-111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde her türlü işçilik, malzeme, ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. temini gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderlerin birim fiyata dahil olduğu belirtildiği; ihale üzerinde bırakılan isteklinin adı geçen poza ilişkin analizinde, teklif edilen 49,95 TL/m3’lük birim fiyatın içerisinde toplam 2,61 TL’lik (yaklaşık % 5) “her türlü tünel içi taşıma ve zamlar karşılığı” ayrıldığı;

             Devlet Su İşleri Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığının 2010 yılı birim fiyat cetvelinde 32.(011-012) poz no.lu tünel uzunluk zammı kaleminin; “tünel içinde yapılan her türlü kazı, inşaat ve ameliyatın müteahhit karı ve genel giderleri kapsayan birim fiyatları (P) katsayısı ile çarpılarak tünel uzunluk zammı olarak ayrıca ödenir. P:T(1/100)x((L-100)/100) formülü ile hesaplanır. T=4, L=Tünel kazısı veya her türlü inşaat ve ameliyatın yapıldığı 100 metrelik kısmın orta kesitinin en yakın tünel giriş ve çıkış ağzına uzaklığı” şeklinde tanımlandığı, İLT-111 pozuna ait birim fiyat tarifinde tünel kazısının tünel ağzına ortalama taşıma mesafesinin 550 mt. olduğu dikkate alındığında P katsayısının % 14 olarak hesaplanması gerektiği;

            Diğer yandan, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında da adı geçen P katsayısı 0.14 olarak tespit edilerek 23.769.703,74 iş kalemi maliyetinin içerisinde; 2.710.029,53 TL’lik tünel uzunluk zammı, 611.026,45 TL’lik tünellerde vantilasyon zammı ve 368.960,38 TL’lik tünellerde su zammı maliyeti dikkate alındığı; bu yönüyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin adı geçen pozda öngördüğü her türlü tünel içi taşıma ve zamlar karşılığının, % 14 oranı üzerinden hesaplanan tünel uzunluk zammını dahi karşılamadığı;

            Aynı şekilde; İLT 112 poz no.lu “Tünel Betonlarının Yapılması” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 2.829.451,93 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 1.980.616,35 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde yalnızca % 12.805 oranında tünel zammının hesaplandığı, tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı; İLT 114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 1.133.153,53 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 793.207,47 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde yalnızca % 1.486 oranında tünel zammının hesaplandığı, tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı; İLT 116 poz no.lu “Enjeksiyon Deliği Açılması” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 1.032.700,76 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 722.890,53 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde yalnızca % 19.9 oranında tünel zammının hesaplandığı, tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

            Başvuru sahibi Sistem Elektromekanik Tes. San. ve Tic. A.Ş. + Farsel İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ve ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin yukarıda belirtilen nedenlerle de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki düşüncemizle “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyoruz.

                                 Ali Kemal AKKOÇ                                Adem KAMALI

                                   Kurul Üyesi                                            Kurul Üyesi

KARŞI OY

            İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak;

I) Başvuru sahibinin dilekçesinde belirttiği iddialar açısından, idarece ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. dışında,

 Sistem Elektronik Tesisler San. ve Tic. A.Ş. – Farsel İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerinden; “Düz işçi” işçiliği öngörülen tüm analiz ve alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında” olduğu” gerekçesine,

Kurul, çoğunluk olarak katılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde; “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.”,

45.1.9. maddesinde;“İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.”,

Açıklamasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak, idarece yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarının 2010 yılı birim fiyatları esas alınarak hesaplandığı ve ihalenin 06.01.2011 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

İhale tarihi olan 06.01.2011 tarihi itibariyle kamu kurum ve kurulularına ilişkin 2011 yılı birim fiyatları henüz yayınlanmış olmakla birlikte, 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilmekte iken, yukarıda belirtilen isteklilertarafından analizler üzerinden yapılan açıklamalarında 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında geçerli olan saatlik asgari ücretin altında teklif verdikleri gerekçesiyle de, anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Ancak anılan Kurul Kararının Sistem Elektronik Tesisler San. ve Tic. A.Ş. – Farsel İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri içinde yer alan; “işçiliği öngörülen tüm analiz ve alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında” olduğu” değerlendirmesine ilişkin olarak, anılan istekliler tarafından 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik saat ücretleri kabul edilmekte iken, aynı isteklinin analizleri üzerinden yapılan açıklamalarında 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında geçerli olan saatlik asgari ücretin altında teklif verildiği gerekçesiyle, anılan isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kurul kararında yer alan bu husus tekliflerin değerlendirilmesinde ve aşırı düşük teklif açıklamasının kabulünde çelişkiye yol açmaktadır. İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasında 2010 yılı birim fiyatları esas alınırken, her bir iş kalemini oluşturan birim fiyatların analizleri incelendiğinde, analiz girdileri içerisinde yer alan ve fiyatı oluşturan düz işçi saatlik ücretinin 2010 yılı rayiçlerinde yer alan bedel (3,41 TL/saat) olduğu görülecektir. Buna karşın istekliler tarafından yapılan açıklamalarda, iş kaleminin yayınlanmış birim fiyat şeklinde sunulduğunda, o birim fiyat içinde yer alan bileşenlerden birisinin de (malzeme, makine, işçilik, vb. gibi)  saatlik işçilik ücreti olduğu ve 2010 yılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yayımlamış olduğu rayiçlerin esas alındığının görüleceği, ancak iş kalemine ilişkin analiz sunması nedeniyle ve analizin bileşenlerini oluşturan analiz ve alt analizlerde de işçilik gideri olarak daha önce yayınlanmış birim fiyat içinde kullandığı Bayındırlık Bakanlığı 2010 yılı birim fiyatlarına belirlenmesine esas işçilik ücretini kullanamamasının hukuka uyarlığı bulunmadığı gibi sözleşmenin uygulanması aşamasında da sorun yaratacaktır.

Bir başka anlatımla, istekliler tarafından teklif bedelini oluşturan birtakım imalatlara ilişkin yapılan aşırı düşük açıklamalarında, teklif fiyatlarını kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlamış birim fiyatların kârlı ve/veya kârsız tutarını veya bu kârsız tutara isteklinin belirlediği miktarda kâr ekleyerek oluşturduğu fiyatların geçerli kabul edilmesine rağmen, aynı fiyatlara ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında, istekli tarafından fiyatların alt analizlerde açık olarak gösterilmesi durumunda kabul edilmemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle; 2010 Yılı Birim Fiyatı içerisinde yer alan saatlik işçilik rayici olan 3,41 TL/saat kabul edilir iken, bu teklif fiyatlara ilişkin olarak, istekliler tarafından oluşturulan analiz ve alt analizlerdeki işçiliğin 1 saatlik rayiç ücreti 3,54 TL/saat ten aşağı olamaz demenin, hukuka uyarlılığı bulunmamaktadır. Böyle bir uygulamanın varlığı halinde, bir ihalede iki farklı fiyatta iki farklı işçilik ücreti olacağından, sözleşmenin uygulaması sırasındaki yeni fiyat uygulamalarında, yüklenici ile idare arasında sorunların çıkacağı aşikardır.

Anılan Tebliğ açıklamasından da anlaşılacağı üzere, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idarece açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların kullanılması durumunda (Kâr hariç veya Kâr ilave edilerek) analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, analiz düzenlenmesinin zorunlu olduğu hallerde de iş kalemini oluştururken, kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarından yararlanılabileceği, dolayısıyla iş kaleminin bileşenlerini oluşturan alt analizlerde, işçilik ücretleri olarak 2010 yılı birim fiyatlarında kullanılan işçilik ücretlerinin kullanılmasının yerinde olduğu, anılan Kurul kararının aksine gerek aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde, gerek sözleşmenin uygulanmasında, gerek isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamasında, gerekse de eşit muamele açısından uygulama birliğinin sağlanacağı değerlendirildiğinden, belirtilen isteklilerin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasındaki işçiliklerin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin dilekçesinde belirttiği iddialar açısından,  İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda Kurul çoğunluğunca alınan Kararda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme kısmında;

              II) Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialar açısından, ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesine yönelik olarak Kurul çoğunluğunca alınan Kararda belirtilen;

“03.501 poz no.lu ekskavatörün bir saatlik ücreti, 03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti, 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti analizlerinde işçilik olarak yalnızca operatör makinist için 1 saatlik çalışma öngörüldüğü, formen ve yağcı çalıştırılmayacağının ifade edildiği, bu hususa gerekçe olarak, makine bakımlarının firma tarafından daha önceden oluşturulan seyyar bakım setleri aracılığı ile yapılmasının gösterildiği,  Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan pozlara ilişkin analizlerinde operatör makinistin 1,44 saat; yağcının 1 saat, formenin ise 0,48 çalışma yapacağının belirlendiği, formen ve yağcı işçiliğinin operatör makinist tarafından yapılacağı yönündeki açıklamanın uygun olmadığı ve operatör makinist işçilik miktarının düşürüldüğü,

            03.517 poz no.lu kompresörün bir saatlik ücreti analizinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının anılan poza ilişkin analizinde toplam 3,42 kg olarak belirlenen mazot miktarının 2,02 kg; 2,4 saat olarak belirlenen makinist işçilik miktarının 1 saat ve 4 saat olarak belirlenen erbab işçi işçilik miktarının 1 saat olarak esas alındığı, bu yönüyle isteklinin analizde yer alan işçilik ve malzeme miktarlarını azaltarak kendisine fiyat avantajı sağladığı,

            03.531 poz no.lu elek makinesinin 1 saatlik ücreti analizinde, sahip oldukları elek makinesinin 100 m3/h kapasitede olduğu ve amortisman süresini tamamladığı ve 1 saatlik çalışma için toplam 25 kWh elektrik enerjisi kullanılacağının belirtildiği, anılan hususları tevsik etmek amacıyla mali müşavir raporu ile amortisman defterinin ilgili bölümlerinin sunulduğu, ancak makine kapasite miktarının yeminli mali müşavir tarafından onaylanan raporla tespit edilmesinin geçerli bir açıklama olmadığı“ gerekçeler ile, anılan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin de aralarında bulunduğu 9 istekliden, idarenin teklifte önemli bileşenler olarak tespit ettiği; İLT-101 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Kazısı Yapılması”, İLT-103 poz no.lu “Kaplamalı Kanal Betonu Yapılması”, İLT-109 poz no.lu “Galeri Betonlarının Yapılması”, İLT-111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması”, İLT-112 “Tünel Betonlarının Yapılması”, İLT-114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri”, İLT-116 “Enjeksiyon Deliği Açılması”, İLT-120 poz no.lu “Tünellerde Çelik İksa Yapılması”, İLT-123 poz no.lu “3500 mm İç Çapında, 3 Gözlü Çelik (16 Atü) Sifon Yapılması”, İLT-134 poz no.lu “Sanat Yapıları C20 Betonu” ve İLT-137 poz no.lu “Hidromekanik Kapak İmalatı ve Montajı” iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamaları istenildiği, söz konusu imalatların tümünün kazı, kalıp, beton, demir vb. ana imalatları içeren paçal fiyat olarak belirlendiği görülmektedir.

Paçal fiyatın, bir iş kaleminde, o işin tamamının yapılması için gereken her türlü imalatın fiyatlarını içeren tek bir fiyat olduğu ve belli bir analize dayanması gerektiği göz önüne alındığında, paçal fiyat içinde yer alan imalatlara ait analizler üzerinde yapılacak  incelemenin, paçal fiyatı oluşturan ortak girdiler dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu İÇ.03.501 poz nolu “Ekskavatörün 1 saatlik ücreti (100 HP)” analizi, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayınlanan aynı işçilik girdilerini içeren analizle mukayesesi,

şeklindedir.

Anılan isteklinin bu durumu “Firmamız bünyesinde olan operatörlerin mesleki deneyimlerinin çok yüksek olması, makineleri çok yüksek performansta çalıştırmaları ve makine bakımlarının firmamız bünyesinde daha önceden oluşturulan seyyar bakım setleri aracılığı ile yapılması nedeni ile firmamız bünyesindeki makinelerde sadece operatörler çalıştırılmakta, bunun dışında formen veya yağcı çalıştırılmamaktadır. Bu nedenle analizimizde sadece operatör değerlendirmeye alınmıştır.” ifadeleriyle açıkladığı görülmüştür.

              Yıllık rayiçleri ve fiyat analizlerini hazırlamak görevi 13.7.1972 gün ve 1609 no’lu ve 20 Temmuz 1972 gün 14251 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan, "Bayındırlık Bakanlığı Kuruluş ve Görevleri Yasası' nın" 6. maddesinin (c) fıkrası uyarınca Bakanlığın (Yüksek Fen Kurulu nun) görevleri arasında sayılmış, 13/12/1983 tarih ve  180 nolu “Bayındırlık Ve İskan Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında  Kanun Hükmünde Kararname” nin 2 nci maddesinin (n) bendinde de  bu husus “Bu işlerle ilgili tüzük, yönetmelik, tip sözleşme, şartname, rayiç, fiyat analizleri ve birim fiyatları hazırlamak ve yayınlamak,”şeklinde yer almıştır.   

             Bakanlık analizleri oluşturulurken gerekçe olarak,Bakanlığa bağlı dairelerin kullandıkları fiyat tahlillerinin incelenerek karşılaştırıldığı, muhtelif  literatür ve arazide yapılan çalışma sonuçlarından faydalanıldığı, memleketimizdeki inşaat şartlarının da gözönünde bulundurularak hazırlandığı belirtilmiş ve bu fiyat analizlerinde şose köprü, demiryol, su ve yapı işlerinde müştereken tatbiki mümkün görülen, ihzarat ve imalat dahil edilerek Bakanlığın bütün dairelerince uygulanabilmesi maksadının amaçlandığı ifade edilmiştir.     

      Ülkemizde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl hazırlanıp yayınlanmakta olan birim fiyatlar, gerek kamu gerek özel sektörde  sıklıkla  kullanılmaktadır. Söz konusu fiyatlar, anılan Bakanlığa ait fiyat analizlerinde yer alan işçilik, makine, yakıt  ve malzeme miktarları esas alınarak belirlenmektedir.  Bakanlık analizlerinin pek çoğu, güncelleme işlemi yapılmadığı için eski teknoloji ve o zamanın şartlarında verimli olmayan  iş gücü değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Bu nedenle, inşaat sektöründe, analizlerde yer alan girdi miktarları ve bunlara göre belirlenen birim fiyatların, gerçek piyasa değerlerini yansıtmadığı yönünde yaygın bir kanaat bulunmaktadır.

            Bu çerçevede, Bakanlık analizlerinde yer alan makine ve iş gücü miktarlarının, iş makinesi alanında gelişen teknolojik veriler ve bunların sağladığı avantajlar (daha az yakıt, kapasite vb) dikkate alınmak suretiyle gerçek uygulama koşullarını yansıtan şantiyelerde iş ölçümleri yapılarak  bulunan sonuçlara göre kıyaslanması ve buna göre aşırı düşük açıklama değerlendirmesi yapılmasının sağlıklı bir yol olmadığı aşikardır.

            İhale üzerinde bırakılan isteklinin İÇ.03.501 poz nolu imalata ilişkin aşırı düşük teklif açıklama yazısından; operatör makinist işçiliğinin 1,44 saat yerine 1,00 saat alınması ve yağcı – formen gibi elemanların iş gücüne ihtiyaç duyulmamasının nedeninin, işgücünün nitelikli personel kullanılması (nitekim isteklinin teklif ettiği, asgari işçilik saatinin hayli üzerinde olan 5,85 TL/saat’lik operatör ücreti bunun göstergesidir), firmanın edindiği tecrübe, profesyonel şantiye yönetimi, modern teknik donanıma sahip iş makineleri ve işlerin uygulanmasında kazanılan pratiklik nedeniyle inşaat işlerinde işgücü kaynağı kullanım sürelerinde kısalması ve kullanılan makinelerin en son teknolojiyi içermesi, makine parkında bulunan tüm makinelerin bakımını kapsayan şantiye içi gezici makine bakım/servis oluşturulmasınedeniyle operatör dışında elemanların iş gücüne ihtiyaç duyulmaması olduğu  anlaşılmakta olup, anılan isteklinin bu açıklamasını belgelere dayandırdığı görülmektedir. Kaldı ki, açıklama istenilen pozlarda, örneğin İLT-111 poz nolu “Tünel Kazısı Yapılması”, imalatına ait anılan istekli tarafından sunulan paçal analizde de görüleceği üzere, analizde tüm imalat bileşenlerini kapsadığı açık olan “formen” işgücüne yer verilmiş olup, söz konusu paçal fiyatı oluşturan ortak girdiler arasında 03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti de yer aldığı dikkate alındığında, paçal analizin özelliği nedeniyle 03.511 pozu içinde ayrı bir formen işgücüne yer verilmesine gerek bulunmamakta, ihale üzerinde bırakılan isteklinin işgücü konusundaki açıklamalarının (tüm makinelerin bakım/onarımını içeren şantiye içi gezici makine bakım/servis oluşturulması) kendi içinde tutarlı olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan istekli, bu hususa yönelik olarak yaptığı açıklamalarında, makinenin ve diğer makinelerin (traktör riper ve traktör buldozer) 1 saat çalışmasına yönelik olarak makine çalışma süresi olan 1 saatlik işçilik önermiş olup, yağcı ve yönlendirme (formen) işçiliklerine gerek duymadan sadece deneyimli bir operatör makinistin yüksek teknolojili makinenin çalışma saati kadar çalışmasına yönelik olarak yapılan açıklamanın, hayatın olağan akışı ile bağdaşmakta olması nedeniyle kabul edilmesi gerekmektedir.

Diğer yandan isteklinin yapmış olduğu açıklamalarında makinenin çalışmasına yönelik olarak operatör makinist dışında yağcı ve formen işçiliklerine yer vermemesi de Kurul Kararında aşırı düşük sorgulamaya yönelik olarak anılan isteklinin elenme gerekçesi olarak belirtilmiştir.

İsteklinin açıklamalarında kamu birim fiyat analizlerinde makine unsurunun içinde yer alan, makinenin çalışması esnasında yağlanmasına ve yönlendirmesine yönelik olarak yağcı ve formen işçilik girdilerine yer verilmemiştir. Bu unsurlara yönelik olarak ihtiyacın inşaat sahasında çalışan bütün makinelere yönelik olarak kurulan mobil seyyar bakım setleri ile karşılanabilecek olduğundan isteklinin bu yönde yaptığı açıklamaların kabul edilmesi gerekmektedir.

Kurul çoğunluğunca alınan Karar ile, aşırı düşük kapsamında aynı istekli tarafından 03.531 poz no.lu elek makinesine ilişkin kabul edilen kapasite miktarının yeminli mali müşavir tarafından onaylanmış raporla tespit edilmesi hususu kabul edilmemiştir.

İstekli bu hususa ilişkin olarak verdiği yardımcı analizlerinde, aynı poza ilişkin olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığının analizlerindeki 08.00902 pozundaki 1 m³ malzeme elenmesi için gerekli olacak olan 0,025 saat miktarının aynen alınmış olduğunu açıklamış olup, 100 m³/h kapasiteli elek makinesinin amortismanın tamamlandığı şirket demirbaş listesine kayıtlı olduğunu Yeminli Mali Müşavir Ali Uysal tarafından tasdikli amortisman defteri ve tutanakları ile tevsik etmiştir.

          Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;

          “Adayın veya isteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir ve mali müşavir raporu ile tevsik edilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9 uncu maddesinde; “9.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeleri düzenleyen maddelerinde kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. İdareler tarafından bazı tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman için aday veya isteklinin kendi malı olma şartının aranması durumunda; kendi malı olması istenen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriter ve özelliklerine ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilecek, aday veya istekliler de kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanı; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edeceklerdir. Makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olma koşulunun aranmaması durumunda ise aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi, kira sözleşmesi, vb.) herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

          Bu yönetmelik hükmü ile Tebliğ açıklamaları uyarınca, idarelerce ihale dokümanında istenilen tip ve modeldeki kendi malı olan makine ve teçhizata yönelik yeterlilik kriterlerini belirlemeleri durumunda, isteklilerin de teklifleri kapsamında kendi malı olması istenilen makine ve teçhizata ilişkin olarak teklifleri ekinde bunları tevsik amacıyla yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir ve mali müşavir raporunun sunmaları yeterli kabul edilir iken, paralel düşünce ile kendi malı olarak sunulan makineye ilişkin olarak mali müşavir raporunda belirtilen makinenin kapasitesinin de tevsik edildiği ek bir başka belge ile sunulması gerektiği gerekçesi ile alınan Karar mevzuat ile uyuşmazlık arz etmektedir. Bu açıdan, anılan isteklinin kapasitesinin (100 m³/h) belirtildiği makine bilgisinin mali müşavir onaylı belge üzerinden yeterli kabul edilerek ek olarak kapasiteye ilişkin belge aranmaksızın kabul edilmesi gerekmektedir.

 Nitekim, Karayolları Genel Müdürlüğü merkez ve bölge teşkilatlarınca gerçekleştirilen ihalelerde, yayımlamış birim fiyatlar üzerinden hesaplanan yaklaşık maliyetin piyasa koşullarının üzerinde olduğu gerekçesi ile, analiz girdilerinde malzeme hariç %40’a kadar varan azaltmalar yapılarak fiyat oluşturdukları ve bu bedeller üzerinden yaklaşık maliyeti hesapladıkları belirlemiştir. İdarece gerçekleştirilen bu tür uygulamalar da Kamu İhale Kurulu kararlarında uygun bulunmuştur.Kurul çoğunluğunun, uzun süreden beri güncellenmemiş olan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı genel fiyat analizlerini baz alarak değerlendirme yapmasının Kanunun “kaynakların verimli kullanılması” ilkesiyle bağdaşmadığı kanaatindeyim

            Yukarıda açıklanan hususlarla ile  ilgili kanaatimi “03.507 poz no.lu traktör ripperin bir saatlik ücreti”, “03.511 poz no.lu traktör buldozerin bir saatlik ücreti”, “03.517 poz no.lu kompresörün bir saatlik ücreti” ve “03.531 poz no.lu elek makinesinin 1 saatlik ücreti” iş kalemleri içinde geçerli olup, anılan isteklinin sahip olduğu yüksek modelli iş makineleri ve bilgi-birikime istinaden söz konusu imalatların mazot, enerji ve iş gücü girdilerine ilişkin yapılan açıklamaların yeminli mali müşavir raporu tasdikli belgeler ve tasdikli amortisman defteri ile tevsik edildiği hususu göz önünde bulundurulduğunda, idarece açıklamanın kabul edilmesi yönünde tesis edilen işlemin yerinde olduğu kanaatindeyim.

Açıklanan nedenlerle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük aşamasında yaptığı açıklamaların kabul edilerek ihale işlemlerine devam edilmesi yönündeki “düzeltici işlem belirlenmesine” yönelik olarak işlem yapılması gerektiği yönündeki düşüncem ile; bu isteklinin aşırı düşük aşamasında değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik olarak alınan Kurul Kararında belirtilen gerekçelere katılmıyorum.

III) İdarece ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. dışında,

Fernas İnşaat A.Ş. – Dirgün İnşaat Turizm Doğalgaz Tekstil Gıda Ticaret Ltd. Şti. İş Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmama gerekçelerinden; “düz işçi” işçiliği öngörülen tüm alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında olduğu” gerekçesine,

Kurul, çoğunluk olarak katılmıştır.

Yukarıda açıklanan gerekçelere dayanılarak anılan isteklinin aşırı düşük aşamasında sunduğu analiz ve alt analizlerdeki işçiliklerin 1 saatlik rayiç ücretlerinin 3,54 TL/saat ten aşağı olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmaması gerekmektedir.

Sonuç olarak, anılan Kurul Kararı ile teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilen İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif aşamasına yönelik yaptığı açıklamaların mevzuata uygun olması nedeni ile anılan isteklinin teklifinin geçerli olduğu ve bu hususa yönelik idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olduğu, diğer isteklilerden Sistem Elektronik Tesisler San. ve Tic. A.Ş. – Farsel İnşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi ile Fernas İnşaat A.Ş.-Dirgün İnşaat Turizm Doğalgaz Tekstil Gıda Ticaret Ltd. Şti. Ortak Girişiminin aşırı düşük aşamasında değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik olarak alınan Kurul Kararında belirtilen gerekçelere katılmakla beraber, bu isteklilerin elenme gerekçeleri içinde yer alan “işçiliği öngörülen tüm analiz ve alt analizlerde işçilik birim fiyatının 3,41 TL olarak belirlendiği, bu yönüyle, düz işçi için teklif edilen birim fiyatın ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesine göre hesaplanan saatlik asgari ücretin altında” olduğu” gerekçesinin elenme gerekçesi olmaması görüşüyle Kurul Kararına katılmıyorum.

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle;

– İdarenin aşırı düşük teklifleri inceleme aşamasında son geçici vergi beyanname dönemini ön yeterlik tarihini esas alarak 2010’un 1. ve 2. beyanname dönemleri olarak belirlediği, idarenin ön yeterlik tarihi ile ihale tarihi kavramlarını birbirine karıştırdığı, bu nedenle vergi beyanname dönemlerinin tespitinde ihale tarihi olan 06.01.2011 tarihinin dikkate alınması gerektiği,

– Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları maliyet analizlerini imzalayan YMM veya SMMM’lerin ilgili mükellefin anlaşmalı olduğu muhasebeciler olduğuna dair bir belgenin sunulmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun görülmediği, ihale mevzuatı uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması ile birlikte maliyet analizlerini imzalayan YMM veya SMMM ile fiyat teklifini veren mükellef arasındaki sözleşmenin sunulması gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmadığı, bu hususta bir tereddüt bulunması halinde idarenin ilgili kişilerden bilgi-belge talep ederek tereddüdü ortadan kaldırabileceği, iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

            Başvuru sahibi Sistem Elektromekanik Tes. San. ve Tic. A.Ş. + Farsel İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda;

İLT 111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde her türlü işçilik, malzeme, ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. temini gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderlerin birim fiyata dahil olduğunun belirtildiği,         Devlet Su İşleri Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığının 2010 yılı birim fiyat cetvelinde 32.(011-012) poz no.lu tünel uzunluk zammı kalemi; “tünel içinde yapılan her türlü kazı, inşaat ve ameliyatın müteahhit karı ve genel giderleri kapsayan birim fiyatları (P) katsayısı ile çarpılarak tünel uzunluk zammı olarak ayrıca ödenir. P:T(1/100)x((L-100)/100) formülü ile hesaplanır. T=4, L=Tünel kazısı veya her türlü inşaat ve ameliyatın yapıldığı 100 metrelik kısmın orta kesitinin en yakın tünel giriş ve çıkış ağzına uzaklığı” şeklinde tanımlanmış olup; İLT-111 pozuna ait birim fiyat tarifinde tünel kazısının tünel ağzına ortalama taşıma mesafesinin 550 mt. olduğu dikkate alındığında P katsayısının % 14 olarak hesaplanması gerekmektedir.

Diğer yandan, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında da adı geçen P katsayısı 0.14 olarak tespit edilerek 23.769.703,74 iş kalemi maliyetinin içerisinde 2.710.029,53 TL’lik tünel uzunluk zammı, 611.026,45 TL’lik tünellerde vantilasyon zammı ve 368.960,38 TL’lik tünellerde su zammı maliyeti dikkate alınmıştır. Başvuru sahibi isteklinin adı geçen poza ilişkin analizinde teklif edilen 60,00 TL/m3’lük birim fiyatın içerisinde yalnızca 0,98 TL’lik tünel kazısına verilecek su zammı maliyeti ayrıldığı görülmüştür.

Aynı şekilde, İLT 112 poz no.lu “Tünel Betonlarının Yapılması” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 2.829.451,93 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 1.980.616,35 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde tünel zammı ile tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı (Sayfa:878) ve İLT 114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 1.133.153,53 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 793.207,47 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde tünel zammı ile tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda;

            İLT-111 poz no.lu “Tünel Kazısı Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde her türlü işçilik, malzeme, ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. temini gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderlerin birim fiyata dahil olduğu belirtildiği; ihale üzerinde bırakılan isteklinin adı geçen poza ilişkin analizinde, teklif edilen 49,95 TL/m3’lük birim fiyatın içerisinde toplam 2,61 TL’lik (yaklaşık % 5) “her türlü tünel içi taşıma ve zamlar karşılığı” ayrıldığı;

             Devlet Su İşleri Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığının 2010 yılı birim fiyat cetvelinde 32.(011-012) poz no.lu tünel uzunluk zammı kaleminin; “tünel içinde yapılan her türlü kazı, inşaat ve ameliyatın müteahhit karı ve genel giderleri kapsayan birim fiyatları (P) katsayısı ile çarpılarak tünel uzunluk zammı olarak ayrıca ödenir. P:T(1/100)x((L-100)/100) formülü ile hesaplanır. T=4, L=Tünel kazısı veya her türlü inşaat ve ameliyatın yapıldığı 100 metrelik kısmın orta kesitinin en yakın tünel giriş ve çıkış ağzına uzaklığı” şeklinde tanımlandığı, İLT-111 pozuna ait birim fiyat tarifinde tünel kazısının tünel ağzına ortalama taşıma mesafesinin 550 mt. olduğu dikkate alındığında P katsayısının % 14 olarak hesaplanması gerektiği;

Diğer yandan, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında da adı geçen P katsayısı 0.14 olarak tespit edilerek 23.769.703,74 iş kalemi maliyetinin içerisinde; 2.710.029,53 TL’lik tünel uzunluk zammı, 611.026,45 TL’lik tünellerde vantilasyon zammı ve 368.960,38 TL’lik tünellerde su zammı maliyeti dikkate alındığı; bu yönüyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin adı geçen pozda öngördüğü her türlü tünel içi taşıma ve zamlar karşılığının, % 14 oranı üzerinden hesaplanan tünel uzunluk zammını dahi karşılamadığı;  

Aynı şekilde; İLT 112 poz no.lu “Tünel Betonlarının Yapılması” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 2.829.451,93 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 1.980.616,35 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde yalnızca % 12.805 oranında tünel zammının hesaplandığı, tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı; İLT 114 poz no.lu “Tünel Betonarme Demiri” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 1.133.153,53 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 793.207,47 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde yalnızca % 1.486 oranında tünel zammının hesaplandığı, tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı; İLT 116 poz no.lu “Enjeksiyon Deliği Açılması” iş kaleminde idarece % 20 oranı kullanılarak 1.032.700,76 TL’lik tünel zammı ile P katsayısı 0.14 esas alınarak 722.890,53 TL’lik tünel uzunluk zammı maliyetinin öngörüldüğü, isteklinin anılan poza ilişkin analizinde yalnızca % 19.9 oranında tünel zammının hesaplandığı, tünel uzunluk zammının dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

            Başvuru sahibi Sistem Elektromekanik Tes. San. ve Tic. A.Ş. + Farsel İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ve ihale üzerinde bırakılan İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin yukarıda belirtilen nedenlerle de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki gerekçemle “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyorum.