Besi çiftliğinin mühürlenmesi uyuşmazlığında adli yargının yetkili mahkeme olduğuna dair Danıştay kararı ve idari yargının sınırlarının çizilmesi (Danıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay İkinci Dairesi, bir besi çiftliğinin mühürlenmesine ilişkin davada, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27/1. maddeleri çerçevesinde adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliği tarafından çözülmesi gerektiğine karar vermiştir. İdare Mahkemesi’nin, davanın görev yönünden reddi yerine işin esasına girerek karar vermesi, usul hükümlerine aykırı bulunmuştur.

Daire, bu nedenle İdare Mahkemesi’nin kararını bozarak, uyuşmazlığın çözümünde yetkili mahkemenin adli yargı olduğunu vurgulamıştır. Bu durum, idari yaptırımların itiraz süreçlerinin hangi mahkemelerde yürütüleceği konusunda önemli bir içtihat oluşturmuştur.

Sonuç olarak, Danıştay, idari yargı süreçlerinin sınırlarını çizen ve adli yargının yetkisini belirleyen bir karar vermiştir. Bu karar, benzer durumlarda hangi mahkemenin yetkili olacağına dair önemli bir hukuki çerçeve sunmaktadır.

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/18292 E.  ,  2021/5174 K.

“İçtihat Metni”

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/18292
Karar No : 2021/5174

KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYEN (DAVALI) : …Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın bozulmasına ilişkin Danıştay İkinci Dairesinin 24/03/2021 günlü, E:2021/4447, K:2021/840 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava, Ankara ili, Çubuk ilçesi, …Mahallesinde faaliyet gösteren …Besi Çiftliğinin Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca … günlü, … sayılı kararı gereği Zabıta Memurlarınca mühürlenmek suretiyle faaliyetine son verilmesine ilişkin 14/07/2010 günlü mühürleme tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesinin 02/06/2016 günlü, E:2015/11942, K:2016/4366 sayılı bozma kararına uyularak verilen … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında yer aldığına kuşku bulunmayan besi çiftliklerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaksızın faaliyette bulunamayacağı, ruhsatsız olarak faaliyette bulunanların ise faaliyetlerine son verileceği açık olduğu, bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunan davacıya ait işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.
Daire Kararının Özeti : Davacının temyiz başvurusu üzerine, Danıştay İkinci Dairesinin kararıyla; dava konusu olayda uyuşmazlığın, davacıya ait işyerinin 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesine dayanılarak mühürlenmesine ilişkin işlemden kaynaklandığı, bu haliyle encümen kararının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde bir işlem olduğu, 1608 sayılı Kanun’da ise, idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliğince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı, bu durumda, İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek bir karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına hükmedilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE
BULUNANIN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay İkinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile bozma kararının kaldırılarak, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesinin 1/c fıkrasına uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay İkinci Dairesinin 24/03/2021 günlü, E:2021/4447, K:2021/840 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlığın esası yeniden incelendi:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına, karar düzeltme giderlerinin ise davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 22/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. **İçtihat Metni Nedir?**

Cevap: İçtihat metni; bir idari yargı kararının temelini oluşturan, o konudaki genel hükümleri özetleyen ve açıklamaları niteliğinde bir belgedir.

2. **Davacı Kimdir?**

Cevap: Davacı; davanın yapıldığı mahkemede, idari yargı usulüne göre, uyuşmazlığın temellerini oluşturan hukuksal delilleri sunan ve iddia sahibi kişidir.

3. **Temyiz Nedir?**

Cevap: Temyiz; adli veya idari yargılama usullerine göre, bir mahkemenin kararını yüksek merciden (İdare Mahkemesi veya Danıştay) incelemesini gerektiren, daha sonra temyizin esasına göre incelenen mahkeme kararıdır.

4. **Kabahatler Kanunu Nedir?**

Cevap: Kabahatler Kanunu; bir kamu düzenini ilgilendiren ve suç niteliğinde olmayıp kabahatlere karşı korunma amacını güden hukuki düzenlemelerin yer aldığı yasanın adıdır.

5. **2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu Nedir?**

Cevap: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; idari ve adli uyuşmazlıkların çözümü için bir usulün hukuki düzenlemelerini içermektedir.

6. **Sulh Ceza Hâkimliği Nedir?**

Cevap: Sulh Ceza Hâkimliği; suçların yargılandığı mahkeme türüdür.

7. **İdare Mahkemesi Kararı Ne Demek?**

Cevap: İdare Mahkemesi kararı; bir uyuşmazlığın temelini oluşturan, daha sonra yüksek merciden incelenen ve idari yargı usulüne göre verilen mahkeme kararıdır.

8. **Davacı Giderleri Nedir?**

Cevap: Davacı giderleri; davacı tarafından ödenmesi gereken uyuşmazlığın giderleridir.

9. **Danıştay Temyiz Giderleri Nedir?**

Cevap: Danıştay temyiz giderleri; yüksek merciden (Danıştay) incelenen ve davanın temelini oluşturan, daha sonra temyizin esasına göre incelenecek kararların ücretlerini ifade eder.

10. **İçtihat Metni Tutar mı?**

Cevap: İctihat metni; bir idari yargı kararının temelini oluşturur ve ilgili mercilerce uygulanır, daha sonra temyizin esasına göre incelenir ve yüksek merciden onaylanabilir.

Tanımı yapılacak kavramlar:

1. **İçtihat Metni Nedir?**

Tanım: İçtihat metni; bir idari yargı kararının temelini oluşturan, o konudaki genel hükümleri özetleyen ve açıklamaları niteliğinde bir belgedir.

2. **Temyiz Nedir?**

Tanım: Temyiz; adli veya idari yargılama usullerine göre, bir mahkemenin kararını yüksek merciden (İdare Mahkemesi veya Danıştay) incelemesini gerektiren, daha sonra temyizin esasına göre incelenen mahkeme kararıdır.

3. **Kabahatler Kanunu Nedir?**

Tanım: Kabahatler Kanunu; bir kamu düzenini ilgilendiren ve suç niteliğinde olmayıp kabahatlere karşı korunma amacını güden hukuki düzenlemelerin yer aldığı yasanın adıdır.

4. **2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu Nedir?**

Tanım: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; idari ve adli uyuşmazlıkların çözümü için bir usulün hukuki düzenlemelerini içermektedir.

5. **Sulh Ceza Hâkimliği Nedir?**

Tanım: Sulh Ceza Hâkimliği; suçların yargılandığı mahkeme türüdür.

6. **İdare Mahkemesi Kararı Ne Demek?**

Tanım: İdare Mahkemesi kararı; bir uyuşmazlığın temelini oluşturan, daha sonra yüksek merciden incelenen ve idari yargı usulüne göre verilen mahkeme kararıdır.