Beslenme Bilimleri mezununun yiyecek içecek öğretmenliği kadrosuna atanma talebi Talim ve Terbiye Kurulu kararları doğrultusunda değerlendirilebilir mi (KDK)

dersler dikkate alındığında; İş Eğitimi ( 2- Ev Ekonomisi) alanına kaynak teşkil eden; Aile Bilimleri ve Tüketici Öğretmenliği, Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği, Ev-İş ve Ev Ekonomisi

Öğretmenliği ve Ev Yönetimi Öğretmenliğine eşdeğer kabul edilebileceğine karar verildiğini, ayrıca

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın 20/ 02/ 2014 tarih ve 9 sayılı kararına istinaden, Yiyecek

İçecek Hizmetleri Öğretmenliğine kaynak 1. öncelikli alanlardan Aile Ekonomisi ve Beslenme

Öğretmenliğinin aldığı dersler göz önüne alındığında Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme

Bilimleri Bölümü dersleri arasında esasa etkili, iki bölümü ayrıştıracak oranda farklılık olmayıp, alınan derslerin eşdeğer düzeyde paralellik gösterdiğini, bu benzerliğin bile tek başına Ev Ekonomisi

Yüksekokulu Beslenme Bilimleri Bölümünün söz konusu alana 1. öncelik olması için yeterli görülmesi gerektiğini, fakat gerek BİMER üzerinden YÖK’e yapmış olduğu başvurudan ve gerekse diğer başvurularından hiçbir sonuç elde edemediğini, bir coğrafya bölümü mezunu formasyon alması halinde nasıl ki coğrafya öğretmenliğine atanabiliyorsa, bir ilahiyat mezununu formasyon alması halinde din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni olabiliyorsa, kendisinin de beslenme bilimleri mezunu olarak formasyon alması halinde yiyecek ve içecek öğretmeni olamamasının büyük bir eşitsizlik ve hak kaybı doğurduğunu belirterek, Anayasanın eşitlik ilkesi gözetilerek, Talim ve Terbiye Kurulu

Başkanlığı’nın anılan kararında yapılacak değişiklikle, Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme

Bilimleri Bölümünün Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği kadrolarına (Yiyecek ve İçecek

Öğretmenliği, Teknoloji Tasarım Öğretmenliği) 1. öncelikli olarak atanabilmesinin teminini ve bu şekilde 2010’dan beri süre gelen mağduriyetinin giderilmesini talep ettiğini belirtmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin 16/ 4/ 2018 tarihli sayılı yazısı

ve eklerinde özetle; 2.1. Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacaklarla ilgili atama ve ders okutma esasları ile eki çizelgenin Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı kararı ile belirlendiği, bu karara göre Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme Bilimleri Bölümü mezunlarının Teknoloji ve Tasarım alanı ile Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı öğretmenliğine başvuru hakları bulunmadığı, 2.2. Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme Bilimleri Bölümü mezunlarına söz konusu iki alan öğretmenliğine başvuru hakkının tanınması halinde; Teknoloji ve Tasarım alanı ile Yiyecek İçecek

Hizmetleri alanına başvuru hakkı bulunan kişilerin haksızlığa uğrayacak olmasının yanı sıra bu hak kaybına uğrayan kişiler tarafından Bakanlığa açılacak muhtemel davaların idare olarak Milli Eğitim

Bakanlığını olumsuz yönde etkileyebileceği, 2.3. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı kararının geçici 4.

maddesinin birinci fıkrasında “İş Eğitimi (İş ve Teknik Eğitimi, Ev Ekonomisi, Ticaret)” alan öğretmenliğine, 12.07.2004 tarihli ve 119 sayılı Kurul kararı eki çizelgede kaynak gösterilen yükseköğretim programlarında 2006- 2007 Öğretim Yılı ve daha önceki öğretim yıllarında öğrenim görmekte olup bu programlardan mezun olanların, “Teknoloji ve Tasarım” alanı öğretmenliğine atanmalarına herhangi bir öncelik tanınmadan devam edilir .” ifadesinin yer aldığı, bu itibarla başvuru sahibinin mezun olduğu yükseköğretim programı yukarıdaki maddede atıfta bulunulan

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 12/ 07/ 2004 tarihli ve 119 sayılı kararının eki çizelgede de yer

.

2 / 7almadığından ilgilinin Teknoloji ve Tasarım alanına başvuru hakkı bulunmadığı,

2.4. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğünün 11/ 4/ 2016 tarih ve sayılı, 8/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazılarında yer verilen, başvuranın talebinin “Genel Müdürlük bünyesinde oluşturulan komisyonda görüşülerek uygun görülmediği ” ibaresinden hareketle söz konusu komisyonların işbu kararları verirken dayanmış oldukları gerekçeler hususunda ise; adı geçenin mezun olduğu Beslenme Bilimleri bölümünün, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı kararının eki çizelgenin 88’inci sırasında yer alan Yiyecek İçecek

Hizmetleri alanına kaynak gösterilmesi talebinin, ilgili alan uzmanları marifetiyle eğitim bilimi ilkeleri çerçevesinde incelendiği ve bu inceleme sonucuna göre karar verildiği, söz konusu incelemenin, atanmak istenilen öğretmenlik alanının okutacağı derslerin öğretim programları ile mezun olunan yükseköğretim programının karşılaştırılması ve her iki programın ne derece örtüştüğü üzerinden yapıldığı, bu çerçevede; alan uzmanları tarafından yapılan değerlendirme sonucunda

Beslenme Bilimleri programının Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı öğretim programında öngörülen kazanımlardan sadece biri olan Temel Yiyecek Üretimi dersini karşıladığının, diğer kazanımların hiçbirini karşılamadığının anlaşıldığı, bu doğrultuda, Beslenme Bilimleri programı mezunu olan başvuranın, Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı öğretim programlarında öngörülen mesleki bilgi, beceri, tutum ve davranışlara ilişkin kazanımları öğrencilere aktarmada yetersiz kalacağı görüldüğünden

Beslenme Bilimleri programının Yiyecek İçecek Hizmetleri atama alanına kaynak olarak gösterilmesinin uygun olmayacağı yönünde görüş bildirildiği, hususlarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma

hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında ;

“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,

5) 14/ 6/ 1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun;

5.1. “Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi” başlıklı 45 inci maddesinde; “Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler Milli Eğitim

Bakanlığınca tespit olunur .

Öğretmenler, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim Bakanlığınca seçilirler…

.

3 / 7Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda

öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir .”, 5.2. “Yürütme, gözetim ve denetim” başlıklı 56 ncı maddesinde, “Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim

Bakanlığı sorumludur .”

6) 25/ 8/ 2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında

Kanun Hükmünde Kararnamenin “Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 28 inci maddesinde, “( 1) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır…

(5) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının çalışma usûl ve esasları, Başkan ve üyelerin diğer nitelikleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir .

(6) Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartları gözönünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla

aşağıdaki görevleri yerine getirir :

a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini

Bakana sunmak b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak . ( 1)

c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak .

ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri tarafından oluşturulacak politika ve stratejilerin belirlenmesinde işbirliği yapmak…”

7) 12/ 09/ 2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Talim

ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yönetmeliğinin “Başkanlığın görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinde, “( 1) Bakanlığın bilimsel danışma ve karar organı olan Başkanlık, 652 sayılı Millî

Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen görevlerle birlikte aşağıdaki görevleri yapar : …

ğ) Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun olacakları yüksek öğretim programlarının belirlenmesi ile ilgili çalışmalar yapmak ve onaya sunmak,…”

8) 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı

Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .”, 8.2. “Atama şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, “( 2) Aday öğretmenliğe/öğretmenliğe atanacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında aşağıdaki özel şartlar aranır;

4 / 7a) Mezun olunan yükseköğretim programının, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine

ilişkin kararına göre atama yapılacak alana uygun olması, b) Öğretmenliğe kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olanların ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç olmak üzere, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması, c) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların, Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığınca yükseköğrenimlerinin ve/veya pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin kabul edilmiş olması, ç) İlk atama kapsamında atanacakların, KPSS’den atanacakları alanlar için belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olmaları, d) Devlet memurluğundan veya öğretmenlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir ceza alınmamış olması .”

9) Talim ve Terbiye Kurulunun 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı Öğretmenlik Alanları, Atama ve

Ders Okutma Esaslarına İlişkin Kararının 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “( 1) Bu Esasların amacı; a. Öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların, b. Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının, c. Öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin belirlenmesidir .”, 9.2. Geçici 4. maddesinin birinci fıkrasında ; “İş Eğitimi (İş ve Teknik Eğitimi, Ev Ekonomisi, Ticaret)” alan öğretmenliğine, 12.07.2004 tarihli ve 119 sayılı Kurul kararı eki çizelgede kaynak gösterilen yükseköğretim programlarında 2006- 2007 Öğretim Yılı ve daha önceki öğretim yıllarında öğrenim görmekte olup bu programlardan mezun olanların, “Teknoloji ve Tasarım” alanı öğretmenliğine atanmalarına herhangi bir öncelik tanınmadan devam edilir .” Hükümleri yer almaktadır .

9.3. Talim ve Terbiye Kurulunun 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı Öğretmenlik Alanları, Atama ve

Ders Okutma Esaslarına İlişkin Kararının Eki çizelgede ; atamaya esas alanlardan Yiyecek

İçecek Hizmetleri için yalnızca Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği mezunlarına yer verilirken, Ev Ekonomisi Yüksekokulu mezunları ise Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği mezunları ile birlikte atamaya esas alanlardan Aile ve Tüketici Hizmetleri alanı için belirtilmektedir .

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı

birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11) Başvuran, 20/ 02/ 2014 tarih ve 9 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Karar uyarınca; beslenme

bilimleri mezunu olarak formasyon alması halinde yiyecek ve içecek öğretmeni olamamasının büyük

.

5 / 7bir eşitsizlik ve hak kaybı doğurduğunu belirterek, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın anılan

kararında yapılacak değişiklikle, Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme Bilimleri Bölümünün Aile

Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği kadrolarına birinci öncelikli olarak atanmayı talep etmektedir .

12) Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp

almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır . İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar . Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir . İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitliğe uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, kararlarının gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisi hukuk devleti açısından zorunludur .

13) Başvuru ile ilgili, ayrıntılarına 5 ile 9 uncu paragraflar arasında yer verilen mevzuat

hükümlerinden, öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikleri belirlemeye yetkili kılınan Milli Eğitim Bakanlığının takdir yetkisinin bulunduğu ve bu yetkinin bilimsel danışma ve karar organı olan Talim ve Terbiye Kurulu

Başkanlığının görüşü çerçevesinde kullanıldığı anlaşılmaktadır . Öğretmenliğe atanacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında mezun olunan yükseköğretim programının, öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin karara göre atama yapılacak alana uygun olmasının gerektiği, öğretmenlerin Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen çizelgede belirtilen alanlar itibarıyla yükseköğretim programlarından en az lisans mezunu olanlar arasından seçileceği düzenlenmiştir .

14) Nitekim idare somut olayda, başvuranın mezun olduğu Beslenme Bilimleri bölümünün, Yiyecek

İçecek Hizmetleri alanına kaynak gösterilmesi yönündeki talebi hakkında, ilgili alan uzmanları tarafından eğitim bilimi ilkeleri çerçevesinde ve bahse konu yükseköğretim programlarının içeriklerinin karşılaştırılması suretiyle yapılan inceleme sonucuna göre; Beslenme Bilimleri programının Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı öğretim programında öngörülen kazanımlardan sadece biri olan Temel Yiyecek Üretimi dersini karşıladığına, diğer kazanımların hiçbirini karşılamadığına kanaat getirmiştir . Bu doğrultuda, Beslenme Bilimleri programı mezunu olan başvuranın, Yiyecek

İçecek Hizmetleri alanı öğretim programlarında öngörülen mesleki bilgi, beceri, tutum ve davranışlara ilişkin kazanımları öğrencilere aktarmada yetersiz kalacağı gerekçesiyle Beslenme

Bilimleri programının Yiyecek İçecek Hizmetleri atama alanına kaynak olarak gösterilmesinin uygun olmayacağı yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır .

15) Öte yandan Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı kararı ile

belirlenen atamaya esas alanlar uyarınca; Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme Bilimleri Bölümü mezunlarının Teknoloji ve Tasarım alanı öğretmenliğine başvuru haklarının da bulunmadığı anlaşılmaktadır . Başvuranın talep etmiş olduğu atamaya esas alan değişikliklerinin, kendisinin de mezun olmuş olduğu Ev Ekonomisi Yüksekokulu Beslenme Bilimleri Bölümü mezunlarının kamu

.

6 / 7hizmetine girme imkanını arttırırken, Teknoloji ve Tasarım alanı ile Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı

öğretmenliği için mevcut düzenlemelere göre başvuru hakkı bulunan kişilerin bu olanaklarını azaltıcı nitelikte olduğu anlaşılmaktadır .

16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen

nedenlerle, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının başvuruya konu uygulamasının hukuka/hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir .

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana

tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VI. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

.