Beyan üzerine tarh, mükellefin vergi matrahını ve gerekli bilgileri beyanname ile bildirmesi üzerine verginin hesaplanması esasına dayanır.
Beyan ilkesi
Gelir, kurumlar, KDV ve birçok vergi türünde mükellef kendi vergi matrahını beyan eder. İdare bu beyanı esas alarak tahakkuku oluşturur.
İhtirazi kayıt
Mükellef tereddüt ettiği veya hukuka aykırı bulduğu bir hususu ihtirazi kayıtla beyan ederek belirli şartlarla dava hakkını koruyabilir.
Düzeltme beyannamesi
Beyandaki hata sonradan fark edilirse düzeltme beyannamesi verilebilir. Vergiyi azaltıcı düzeltmeler inceleme ve izah gerektirebilir.
Beyanın bağlayıcılığı
Kural olarak mükellef kendi beyanına karşı dava açamaz; ancak ihtirazi kayıt, hata veya özel yargısal durumlar bu kuralın istisnalarını oluşturabilir.
Eksik beyan
Eksik matrah veya vergi tespit edilirse ikmalen veya re’sen tarhiyat gündeme gelebilir.