|
ÖZET: Başvuru, Biga Belediye Başkanlığı’na yapılan bilgi edinme talebine ilişkindir. Başvuran, 01.01.2019 tarihinden itibaren Biga Belediyesi’ne yapılan 10.000,00 TL üzerindeki şartsız bağışların tarihlerini, bağışçıları ve ilgili belgeleri talep etmiştir. Ancak, belediye bu talepleri olumsuz yanıtlayarak, başvuranın bilgi edinme hakkının kapsamı dışında olduğunu belirtmiştir. İdare, başvuranın taleplerinin genel ve soyut nitelikte olduğunu, ayrıca özel bir çalışma gerektirdiğini ifade etmiştir.
Biga Belediye Başkanlığı, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca, belirli bir bilgi veya belge için yapılan başvurulara olumsuz yanıt verebileceğini vurgulamıştır. Başvuranın talep ettiği belgelerin, özel hayatın gizliliği ve tavsiye niteliği taşıdığı gerekçesiyle karşılanamayacağı belirtilmiştir. Bununla birlikte, başvuranın bağışların tarih ve tutarlarını gösteren bir liste talebinin, isim bilgileri olmaksızın verilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı alınmıştır. Sonuç olarak, başvuranın bağışlarla ilgili talebinin kısmen kabul edilmesine, diğer taleplerinin ise özel bir çalışma gerektirdiği için reddedilmesine karar verilmiştir. Biga Belediye Başkanlığı’nın bu karar doğrultusunda işlem yapması için 30 gün içinde bildirimde bulunması zorunludur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15544-S.23.24471
BAŞVURU NO : 2023/8914
KARAR TARİHİ : 05.12.2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİGA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Bilgi edinme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21.06.2023
I. BAVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
(1) Başvuran, 01.01.2019 tarihinden günümüze kadar geçen süre zarfında Biga Belediyesi Başkanlığına 10.000,00 TL üzerinde yapılan şartsız bağışların; bağış tarihini gösterir listesi ve bu bağışları yapan kişi ve kurumlar ile adı geçen Belediye Başkanlığı arasında varsa yapılan idari işlemler ile belediye meclis ve encümen kararlarına ait bilgi ile belgelerin ve Mahallesi ada parsel numaralı taşınmazla ilgili sayılı Meclis kararında; yapılan binanın tüm yapım giderlerinin sadece Biga Belediyesi tarafından karşılanması yönünde alınmış bir karar ve bu yönde Belediye Başkanına verilmiş bir yetki olmadığının anlaşıldığını, bu doğrultuda zemin kat iş yerleri, üstünde normal katları ve otopark şeklindeki inşaatın yapımı için gereken giderlerin diğer maliklerin katılımdan muaf olmaları yönünde alınmış herhangi bir meclis kararı bulunup bulunmadığını, alınmış bir karar yoksa Belediye bütçesinden yapılan harcamalarla ilgili sorumlulara rücu edilip edilmediğinin veya konunun encümen gündemine alınıp alınmadığını, varsa buna ilişkin kararlar hakkında bilgi ve belgelerin tarafına verilmesini istediğini ancak anılan Başkanlık tarafından her iki talebine de olumsuz cevap verildiğini iddia ederek söz konusu başvurusunda istediği bilgi ve belgelerin tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
(2) Biga Belediye Başkanlığının başvuru konusuna ilişkin 09.08.2023 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; (2.1) Başvuran CİMER aracılığı ile öncelikle Biga Belediye Başkanlığı’na, devamında Bilgi Edinme ve
Değerlendirme Kuruluna, neticesinde Kamu Denetçiliği Kurumuna yapmış olduğu başvurulara ilişkin olarak aşağıda arz edilen yasal gerekçeler ve yine Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’nun ret kararı
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
içeriğinde belirtmiş olduğu gerekçeler birlikte değerlendirildiğinde başvuran tarafından Kurumumuza yapılan söz konusu başvuru ile ilgili dostane çözüm yoluna gidilemeyeceği, (2.2) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 7 nci maddesi ”Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.” Hükmü ile, Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında
Yönetmeliğin 18 inci maddesi ise ”…soyut ve genel nitelikteki başvurular işleme konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilir.” Hükmünün yer aldığı, (2.3) İlk talebin 01.01.2019 tarihinden günümüze kadar olan dört yılı aşkın zaman dilimi içerisinde belirtilen konudaki bütün işlemleri içerir şekilde soyut ve genel nitelikte olduğu ve belirtildiği şekilde karşılanmasının özel ve ayrı bir çalışma gerektireceği görülmekte olduğundan, dolayısıyla bu türden bir talebin anılan mevzuat uyarınca karşılanamayacağı, ilgili Kanun kapsamı dışında olduğunun değerlendirildiği, (2.4) Başvuranın ikinci talebinin de ayrı ve özel bir çalışma gerektirdiği, günümüzden yaklaşık altı yıl önceki işlemlere ilişkin olarak arşiv çalışması gerektirdiği, aynı zamanda 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı
Kanunun “Tavsiye ve mütalaa talepleri” başlıklı 27 nci maddesi “Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.” hükmünü amir olduğu, Türk Dil Kurumunun yayınladığı Türkçe Sözlükte (On birinci baskı, Ankara, 2011) yer alan ifadesi ile mütalaa; “Etüt, herhangi bir konu üzerinde ayrıntılı düşünme ile oluşan görüş ve yorum” olarak ifade bulmuş olup bilgi edinme başvurusunda yer alan talebin bu tanıma uygun düşecek şekilde mütalaa niteliğinde olması halinde başvuru, bilgi edinme hakkının kapsamı dışında kalacağı, (2.5) Başvuranın başvuru içeriği ve talepleri incelendiğinde söz konusu talepler Bilgi Edinme Hakkı
Kanunu Kapsamı dışında olduğundan mevzuat uyarınca karşılanamayacağı değerlendirildiği, Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulu 12.04.2023 tarihli sayılı kararı ile başvurucunun yapmış olduğu itirazının reddine karar verildiği, (2.6) Başvuranın taleplerinin Bilgi Edinme Kanunu kapsamında değerlendirilemeyecek pek çok bilgi ve belge talebinin bulunması, aynı başvurunun ret edilmesine yönelik başvurucu tarafından yapılan itirazın
Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulu tarafından ret edilmesi nedeniyle başvurucunun talepleri karşılanamadığı, (2.7) Başvuranın “01.01.2019 tarihinden günümüze kadar geçen süre zarfında Biga Belediye Başkanlığına 10.000,00TL üzerinde yapılan şartsız bağışların; bağış tarihini gösterir listesi ve bu bağışları yapan kişi ve kurumlar ile adı geçen Belediye Başkanlığı arasında varsa yapılan idari işlemler ile belediye meclis ve encümen kararlarına ait bilgi ve belgelerin verilmesi” talebi Kanunun 21 inci maddesinde belirtilen “Özel
Hayatın Gizliliği” maddesine de aykırılık teşkil ettiği, Kuruma yapılan bağışlar makbuz karşılığı yapılmakta olup, ayrıca listelenmediği, başvurucunun talebinin karşılanması Bilgi Edinme Kanunu 7 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yer almakta olup, ayrı bir çalışma neticesinde oluşturulacak bilgi ve belgelere yönelik taleplere kurumlarca olumsuz cevap verilebileceği yasa gereği olduğu, (2.8) Başvuranın ” Mahallesi Ada Parsel numaralı taşınmazla ilgili sayılı Meclis
Kararında; yapılan binanın tüm giderlerinin sadece Biga Belediyesi tarafından karşılanması yönünde alınmış bir karar ve bu yönde Belediye Başkanına verilmiş bir yetki olmadığı anlaşıldığı, bu doğrultuda zemin kat iş yerleri, üstünde normal katları ve otopark şeklindeki inşaatın yapımı için gereken giderlerin
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
diğer giderlerin katılımdan muaf olmaları yönünde alınmış herhangi bir meclis kararı bulunup bulunmadığının, alınmış bir karar yoksa Belediye bütçesinden yapılan harcamalarla ilgili sorumlulara rücu edilip edilmediğinin veya konunun encümen gündemine alınıp alınmadığının, varsa buna ilişkin kararlar hakkında bilgi ve belgelerin tarafına verilmesi” talebi hakkında ise; Kamu kurum ve kuruluşlarından talep edilen bilgi ve belgeler, tavsiye ve mütalaa talebi sayılabilecek bilgi ve belgelerse bu talepler Bilgi Edinme
Kanunu kapsamı dışındadır(BEHK m.27). Kamu kurum ve kuruluşlarının yerine getirmekle yükümlü olduğu kamusal görevler, kamu düzenini yakından ilgilendiren görevler olduğu, kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerini aksatması durumunda kamu düzeni olumsuz etkileneceği, kamu kurum ve kuruluşlarının tavsiye ve görüş isteyen talepleri cevaplamakla yükümlü olmaları durumunda, asli görevlerini yerine getirebilmeleri zorlaşacağı, bilgi edinme hakkının muhatabı olan kurum ve kuruluşlar hukuki yardım kuruluşu olmadığı, kamusal görev yürüten kuruluşlar olduğu, kamu görevini aksatma pahasına kamu kurum ve kuruluşlarından tavsiye ve görüş taleplerine olumlu yanıt vermesi istenemeyeceği, (2.9) Bilgi Edinme Hakkı Kanunu Kurum içi düzenlemeler başlıklı 25 inci maddesinde; “Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.” hükmünün yer aldığı, (2.10) Başvuranın terditli olacak şekilde yer alan taleplerinin mütalaa talebi niteliğinde olduğu, kurum içi düzenleme niteliğinde olduğu, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu Özel Hayatın Gizliliği başlıklı 21 inci maddesine aykırı olduğu da gözetildiğinde Kanun kapsamı dışında olduğu izahtan vareste olduğu, (2.11) Başvuranın meşru menfaati bulunmadığı, idarenin görevi gereği sahip olduğu bilgi ve belgelerin açıklanmasında kamu yararı bulunmadığı, toplumsal ya da kişisel olarak bilgi ve belgelerin açıklanmasında yarar bulunmadığı anlamına geldiği, toplumsal ya da kişisel bir yarar bulunmaması durumunda idare, elinde bulunan bilgi ve belgeleri açıklamakla yükümlü olmaması gerektiği, bilgi edinme hakkının sınırlandırılmasında idare, yasalarda yer alan sınırlandırma nedenlerini değerlendirirken bilgi ve belgelerin açıklanmasında kamu yararı bulunup bulunmadığını da dikkate alarak hareket etmesi gerektiği, (2.12) Başvuran tarafından başvuru konusu bilgi ve belgelerin hangi amaçla istenildiği belirli olmadığı, söz konusu bilgi ve belgelerin başvuran ilgilendirdiğine dair herhangi bir emare bulunmadığı, her hak gibi bilgi edinme hakkı da kötüye kullanılmaması gerektiği, Bilgi edinme hakkının birincil amacı kişilerin kendilerine ilişkin resmi bilgi ve belgelere ulaşmalarının sağlanması suretiyle, hak ve menfaatlerini korumalarını sağlamak olduğu, kişilerin kendilerini ilgilendirmeyen konularda bilgilenme merakı içerisinde olmaları doğal kabul edilmekle birlikte, kamusal çıkarları korumak ve kamu yararını gerçekleştirmek yükümlülüğü altında bulunan idarenin toplumun merakını gidermekle yükümlü tutulması kabul edilemez olduğu, kişilerin resmi bilgi ve belgelere ulaşma hakkı, temel olarak kişisel bilgi ve belgelere ulaşmak olarak kabul edilmesi gerektiği, bilgi edinme hakkının öncelikli hedefi kişilerin kendilerini doğrudan ilgilendiren kişisel bilgilere ulaşmalarının sağlanması gerektiği, (Herman, Jack R.
Freedom From Information, Australian Press Council News, August 2004, Vol.16, No.3.)
(2.13) Bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin başvurular üzerine idare, talep edilen bilgi ve belgelerin kişilerin yararlarının zarar görmesine yol açmasını önlemek için talebi geri çevirebileceği, idarenin temel hak ve özgürlükler konusundaki yükümlülükleriyle bilgi edinme hakkı kapsamındaki başvuruları yanıtlama yükümlülüğü dengelenerek hareket edilmesi gerektiği, bilgi edinme başvurusunun konusu, üçüncü kişilerin haklarına yönelik bir olumsuzluk içermekteyse idarenin bu başvuruları dikkate alamayacağı açık olduğu, idare, görevi gereği sahip olduğu ya da olması gereken kişisel bilgileri, ilgisiz kişilere vermeme dışında, bu bilgilere hukuk dışı yollarla ulaşmak istenmesi durumunda ortaya çıkacak sorunların önüne geçebilmek üzere gerekli tedbirleri almakla da yükümlü olduğu, küresel toplumun üyesi olan kişiler, bilgi çağında, bilgi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
ve belgelere ulaşma gereksinimi kadar, kişisel bilgilerin güvende olmasına da gereksinim duymakta olup, idarenin bu alanı korumak için özen yükümlülüğü bulunduğu, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
(3) 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; (3.1) “Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü” başlıklı 11 inci maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamları ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu hususu düzenlenmiştir.
(3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi, herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğunu güvence altına almıştır.
(4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu hüküm altına alınmıştır.
(5) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun; (5.1) Bilgi edinme hakkının kullanımına ilişkin esas ve usullerin belirlendiği “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine atıf yapılmıştır.
(5.2) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde “bilgi”, kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi, “belge” ise kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu
Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcıları şeklinde tanımlanmıştır.
(5.3) “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde, kurum ve kuruluşların, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olduğu ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanamaz olduğu hususunda amir hüküm taşımaktadır.
(5.4) “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinde, “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.” (5.5) “Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme” başlıklı 9 uncu maddesinde, “İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.” (5.6) “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 21 inci maddesinde, “Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır. Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.” (5.7) “Tavsiye ve mütalaa talepleri” başlıklı 27 nci maddesinde, “Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
(6) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Açısından Değerlendirme (7) Şikâyet başvurusu, (1) numaralı paragrafta yer verildiği üzere, 01.01.2019 tarihinden günümüze kadar geçen süre zarfında Biga Belediyesi Başkanlığına 10.000,00 TL üzerinde yapılan şartsız bağışların; bağış tarihini gösterir listesi ve bu bağışları yapan kişi ve kurumlar ile adı geçen Belediye Başkanlığı arasında varsa yapılan idari işlemler ile belediye meclis ve encümen kararlarına ait bilgi ile belgelerin ve
Mahallesi ada parsel numaralı taşınmazla ilgili zemin kat iş yerleri, üstünde normal katları ve otopark şeklindeki inşaatın yapımı için gereken giderlerin diğer maliklerin katılımdan muaf olmaları yönünde alınmış herhangi bir meclis kararı bulunup bulunmadığı, alınmış bir karar yoksa Belediye bütçesinden yapılan harcamalarla ilgili sorumlulara rücu edilip edilmediğini veya konunun encümen gündemine alınıp alınmadığını, varsa buna ilişkin kararlar hakkında bilgi ve belgelerin bilgi edinme hakkı kapsamında başvurucuya verilmesi talebi ile Kurumumuza iletilmiştir.
(8) Hak arama hürriyetinin ayrılmaz bir parçası olan bilgi edinme hakkı Anayasanın 74’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddede “herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu” belirtilerek, bilgi edinme hakkı güvence altına alınmıştır. Söz konusu madde genel bir düzenleme olup hakkın sınırı konusunda ayrıca bir düzenleme içermemektedir. Ancak elbette ki, söz konusu hak da mutlak bir hak değildir. Dolayısı ile hakkın Anayasanın 13’üncü maddesi kapsamında belli bazı kısıtlamalara tabi tutulması mümkündür. Nitekim yasa koyucu bilgi edinme hakkının eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kullanımını güvence altına almak amacıyla hakkın kullanımına ilişkin esas ve usulleri 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununu ile düzenlemiştir. Anılan Kanunun 3’üncü maddesinde bilgi edinme hakkının konusunu oluşturan “bilgi” kamu kurum ve kuruluşlarının sahip olduğu kayıtlarda yer alan her türlü veri olarak tanımlanmıştır. Kanunun 4’üncü maddesinde ise herkesin bilgi edinme hakkı bulunduğu belirtilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(9) Yönetimde şeffaflığın, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün gereklerinden olan bilgi edinme hakkı; bireylere daha yakın bir yönetimi ve halkın denetimine açıklığı sağlamada önemli bir rol oynamaktadır.
Anayasa ile güvence altına alınan bilgi edinme hakkının kullanımının zorlaştırılması veya imkânsız hale getirilmesinin önüne geçmek amacı ile 4982 sayılı Kanunun 5’inci maddesi ile kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü kılınmıştır.
(10) Bütün haklarda olduğu gibi bu hak da sınırsız değildir. Esasında temel hak ve özgürlüklerin daha verimli ve etkin kullanılabilmeleri amacıyla, özlerine dokunulmaksızın sınırlandırılmaları, bu şekilde kamusal çıkarlarla aralarında bir denge oluşturulması zorunludur. Bilgi Edinme Hakkı Kanununda (BEHK), bilgi edinme hakkının istisnaları yani sınırları düzenlenmiştir. BEHK’nın 15 ve 28’inci maddeler arasında düzenlenmiş ve 13 adet istisnaya yer verilmiştir. Madde düzenlemelerine bakıldığında; Kanunda yer alan bu istisnaların, yargı denetimi kapsamındaki işlemler, devlet sırrına, ülkenin ekonomik çıkarlarına, istihbarata, idari ve adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi ve belgeler, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği, ticari sır, fikir ve sanat eserleri, kurum içi düzenlemeler, kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyelerden oluştuğu görülmektedir.
(11) Açıklık ve hesap verebilirlik, ülkelerde kurum ve kuruluşlara güven duyulması, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli şekilde sunulması, kamuoyunun devletin faaliyetleri ile ilgili olarak değerlendirme yapabilmesi, kamu yönetiminde etkin denetim mekanizmalarının geliştirilmesi açılarından son derece önem taşımaktadır. Bunu sağlamanın en önemli koşullarından biri ise, başta bütçe olmak üzere diğer mali araçların da açıklık ve hesap verebilirlik çerçevesine uygulanmasıdır. (Bkz. Bakkal Hakan, Kasımoğlu Alper, (2016) “Bütçe Sürecinde Mali Saydamlık ve Hesap Verebilirliğin Önemi” s.1)
(12) Somut olay açısından bakıldığında, başvuranın birinci talebi olan şartsız bağışlara ait bilgi ve belge talebinin muhatap İdarenin bütçesini oluşturan kalemlerden birine ilişkin olduğu, yukarıda da belirtildiği gibi açıklık ve hesap verilebilirlik ilkesinin en önemli koşullarından birinin bütçenin söz konusu ilkeler çerçevesinde uygulanması gerektiği bu nedenle başvuranın bilgi edinme hakkı kapsamında yaptığı başvurunun 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunun belirlediği çerçeve içerisinde yerine getirmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir.
(13) Şikayete konu edilen husus incelendiğinde, başvuranın ilgili Başkanlığının bütçesinin kalemlerinden birini oluşturan şartsız bağışlar ile ilgili bilgi edinme hakkı kapsamında bir takım bilgi ve belge talep ettiği ancak idarenin bu talebe 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunun özel hayatın gizliliği başlıklı 21 inci maddesini ve istenecek bilgi ve belgenin niteliği başlıklı 7 nci maddesini gerekçe göstererek olumsuz cevap verdiği, ayrıca anılan Kanunda belirtilen bilgi edinme hakkının sınırları içerisinde yer almayan soyut kavramlar kullanarak bilgi edinme talebinin yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
(14) Başvuranın 01.01.2019 tarihinden günümüze kadar geçen süre zarfında 10.000,00 TL üzerinde yapılan şartsız bağışların; bağış tarihini ve miktarını gösterir listesin tarafına verilmesi talebinin 4982 sayılı Bilgi
Edinme Hakkı Kanunun 9 uncu maddesin belirtilen; “istenilen bilgi veya belgelerde açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirinden ayrılabiliyorsa söz konusu bilgi veya belge açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulması gerektiği” hükmü gereğince şartsız bağış yapan kişi/kurum isim bilgilerine yer verilmeden sadece bağış tarihi ve tutar bilgisi içerir listenin başvurana verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(15) Yukarıda yapılan açıklamalara paralel olarak başvuranın Kurumumuza daha önce benzer konuda yaptığı 07.02.2018 tarihli başvurunda; yine aynı şekilde Biga Belediyesi Başkanlığına 2014,2015,2016 ve
2017 yıllarına ait 1.000,00 TL üzerinde yapılan şartsız bağışlara ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunduğu,
yapılan inceleme ve araştırma sonucunda bağış yapan kişi/kurum isim bilgilerine yer verilmeden sadece bağış tarihi ve tutar bilgisi içerir listenin başvurana verilmesi hususunda tavsiyede bulunulduğu, adı geçen
Başkanlığın Kurumumuzun Kararı sonrası başvurana belirtilen şekilde bilgi ve belgeleri ilettiği görülmüştür.
(16) Başvuran bilgi edinme hakkı kapsamında yaptığı başvuruda yer alan söz konusu bağışları yapan kişi/kurumlar ile adı geçen Belediye Başkanlığı arasında varsa yapılan idari işlemler ile Belediye Meclisi ve Encümen Kararlarına ait bilgi ve belgelerin tarafına verilmesi olan diğer bir talebinin ayrı ve özel bir çalışma gerektirdiği, ilgili İdarenin söz konusu kişi/kurumlar ile yaptığı idari işlemleri ile meclis ve encümen kararlarını tespit etmesinin çok zor olduğu, yerel yönetimlerin görevleri gereği birçok hizmet yürüttüğü bu nedenle çok sayıda idari işlem yaptığı ve kararlar aldığı, açıklanan bu gerekçeler ile anılan
Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen ayrı veya özel bir çalışma, araştırma ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bilgi veya belge için olumsuz cevap verebilirler hükmü gereğince olumsuz cevap vermesinin mezkur Kanuna bir aykırılık oluşturmadığı anlaşılmıştır.
(17) Başvuranın diğer bir talebi olan Mahallesi ada parsel numaralı taşınmazla ilgili bilgi ve belge isteğin adı geçen Başkanlık tarafından ayrı bir çalışma gerektirmesi nedeniyle istenecek bilgi ve belgenin niteliği başlıklı 7 nci maddesini gerekçe göstererek olumsuz cevap verdiği tespit edilmiştir.
Mezkur talebin karşılanması için idarenin yaklaşık altı yıl önce alınan kararını incelemesi ve bu karar ile ilişkili işlemlerin araştırması gerektiğinin düşünüldüğü, bu doğrultuda 4982 sayılı Kanunun 7 nci maddesince ayrı bir çalışma neticesinde oluşturulacak bilgi ve belge taleplerine olumsuz cevap verilebileceğinin düzenlendiği, bu açıdan başvuranın bu talebinin 4982 sayılı Kanunun 7 nci maddesi kapsamına girdiğinin değerlendirildiği, dolayısıyla adı geçen Başkanlığının cevabının 4982 sayılı
Kanununa aykırı olmadığı düşünülmektedir.
(18) Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın 01.01.2019 tarihinden günümüze kadar geçen süre zarfında 10.000,00 TL üzerinde yapılan şartsız bağışların; bağış tarihini ve miktarını gösterir listesin tarafına verilmesi talebinin kişi/kurum isim bilgileri yer almayacak şekilde sadece bağış tarihi ve tutar bilgisi içerir listenin başvurana verilmemesinin 4982 sayılı Kanuna uygun olmadığı, bunun dışında başvuran diğer taleplerinin ayrı ve özel bir çalışma, inceleme gerektirdiği gerekçesiyle olumsuz cevap verilmesinin ise anılan Kanuna aykırılık oluşturmadığı tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme (19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VL. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(20) 14/14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Balıkesir İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VIL. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ŞİKAYETİN KISMEN TAVSİYE, KISMEN REDDİYLE; (1) Başvuranın 01.01.2019 tarihinden günümüze kadar geçen süre zarfında 10.000,00 TL üzerinde yapılan şartsız bağışların; bağış tarihini ve miktarını gösterir listesin tarafına verilmesi talebinin, bağış yapan kişi/kurum isim bilgilerine yer verilmeden sadece bağış tarihi ve tutar bilgisi içerir listenin başvurana verilmesi hususunda BİGA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA, (2) Başvuranın diğer taleplerinin ayrı ve özel bir çalışma gerektirmesi nedeniyle REDDİNE,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Biga Belediye Başkanlığınca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve BİGA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr