|
ÖZET: Bu karar, başvuranın bilgi edinme taleplerinin yanıtlanmaması üzerine Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na yaptığı itirazın usulden reddedilmesine ilişkindir. Başvuran, 31/01/2019 tarihli dilekçeleriyle üç ayrı idareye bilgi edinme başvurusunda bulunmuş, ancak bu başvurulara yanıt verilmemesi üzerine 07/10/2019 tarihinde Kurula itirazda bulunmuştur. Kurul, başvuranın itirazının süresinde yapılmadığını belirterek, 25/11/2020 tarihli kararlarıyla başvuruyu usulden reddetmiştir.
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, başvuranın itiraz süresinin aşıldığı tespit edilmiştir. İdarelerin, bilgi edinme başvurularına olumlu veya olumsuz cevap vermemesi durumunda, başvuru sahiplerinin 60 günlük zımni ret süresinin dolmasından itibaren 15 gün içinde Kurula itirazda bulunmaları gerektiği vurgulanmıştır. Bu çerçevede, başvuranın itirazının usulden reddedilmesi hukuka uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12481-S.21.20035 –
BAŞVURU NO : 2021/6088
KARAR TARİHİ : 31/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU
Başvuran, 25/11/2020 tarihli ve 2020/1700, 2020/1701, 2020/1702
BAŞVURUNUN KONUSU :
sayılı BEDK Kararlarına itiraz etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 3071 ve 4982 sayılı Kanunlar çerçevesinde Ankara Üniversitesi Rektörlüğü, Adalet Bakanlığı
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ve Sincan 1 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne dilekçeler yazarak bilgi/belge talebinde bulunduğunu, yasal süreler geçmesine rağmen tarafına yanıt verilmemesi üzerine 07/10/2019 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna (BEDK) başvurduğunu, BEDK tarafından 14 ay sonra 22/12/2020 tarihinde verilen kararda süresinde başvuru yapılmadığından bahisle başvurusunun reddedildiğini, ancak süresinde yapılmayan başvurunun reddinin mevzuatla zorunlu olmadığını iddia ve ifadeyle 07/10/2019 tarihli dilekçesine dair işlemlerin gerçekleştirilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 15.04.2021 tarih ve sayılı yazısı ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3. Kurul tarafından gönderilen 06.05.2021 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde
özetle:
3.1. Başvuranın 31/01/2019 tarihli dilekçeleriyle Ankara Üniversitesi Rektörlüğüne, Adalet Bakanlığı
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne ve Sincan I Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna üç ayrı bilgi edinme başvurusunda bulunduğunu, ardından başvurularına cevap verilmediğini beyan ederek 07/10/2019 tarihli (1020 Kurul kayıt numaralı) dilekçesiyle itirazen Kurula başvurduğu, 3.2. Mezkûr itiraz başvurusunun Kurul tarafından 1020/1, 1020/2 ve 1020/3 kayıt numaralarıyla ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulduğu ve yapılan inceleme neticesinde; itiraz süresi aşılarak başvuru yapıldığı
/
tespit edildiğinden Kurulumuzun 25/11/2020 tarihli ve 2020/1700, 2020/1701, 2020/1702 sayılı Kararları ile başvuruların usulden reddine karar verildiği, 3.3. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun “İtiraz usulü” başlıklı 13 üncü maddesinin “Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir… KuruIa itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur. ” hükmünü amir olduğu, 3.4. Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrası ve “İtiraz usulü” başlıklı 24 üncü maddesinde yer alan düzenlemeler gereği; kurum veya kuruluşlar tarafından bilgi edinme başvurularına olumlu ya da olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi halinde, başvuru sahiplerinin 60 günlük zımni ret süresinin dolmasından itibaren başlayan 15 günlük itiraz süresi içerisinde Kurula müracaat etmesi gerektiği, 3.5. Bu çerçevede, başvuranın itiraz dilekçesi ile eklerinin usul yönünden incelenmesi neticesinde, başvuru sahibinin 31/01/2019 tarihli dilekçeleriyle ilgili Kurumlara başvuruda bulunduğu, başvurularına olumlu veya olumsuz bir cevap verilmemesi üzerine de 07/10/2019 tarihli itiraz dilekçesiyle Kurula müracaat ettiği görüldüğünden, mezkur yönetmeliğin 24 üncü maddesi uyarınca itiraz başvurusunda bulunma süresinin 16/04/2019 tarihinde dolduğu ve Kurula itiraz süresi (yaklaşık 5,5 ay gibi bir süre) aşılarak başvuruda bulunulduğu gerekçesiyle, başvuru sahibinin itirazlarının usulden reddine karar verildiği, 3.6. Başvuran şikayet dilekçesinde, başvurusunun 30 iş günü içerisinde sonuçlandırılmadığını ifade etmekte ise de, mevzuattaki 30 iş günlük sürenin hukuki ve fiili imkansızlık durumlarının dışında değerlendirilmesi gerektiğinin açık olduğu, 3.7. Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilirken, 09/07/2018 tarihli ve 30473/3 üncü mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 218 inci maddesi ile Başbakanlığın kapatıldığı, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin 35 inci maddesi ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununda yapılan değişiklik sonucunda Kurulun sekretarya hizmetlerinin
Adalet Bakanlığı tarafından yerine getirileceğinin düzenlendiği, anılan düzenlemenin ardından Kurul üyelerinin 12/11/2019 tarihli ve 30946 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 11/11/2019 tarihli atama kararı ile seçildiği ve Kurulun ilk toplantısını 27/11/2019 tarihi itibariyle gerçekleştirdiği, 3.8. Anılan süreçte, Kurulun 1 yıl 5 ay gibi bir süre fiilen çalışamaz durumda kaldığı, ancak bu süre esnasında başvuruların gelmeye devam ettiği, Kurul üyelerinin atandığı 11/11/2019 tarihi itibariyle, görüşülmek üzere bekleyen toplam 1569 dosya bulunduğu, 3.9. Kurulun 04/12/2019 tarihinde gerçekleştirdiği toplantısında, mevcut durum ve eski dönemden devreden dosyaların görüşülme usulü hakkında değerIendirmelerde bulunduğu ve vatandaşlarımızın hak kaybı yaşamaması adına, 12/11/2019 tarihi itibariyle görüşülmek üzere bekleyen tüm itiraz başvurularının kayıt sırasına göre peyder pey Kurul gündemine alınarak karara bağlamasına karar verildiği, 3.10. Bu doğrultuda, Kurulun eski ve yeni tüm itiraz başvurularını eşgüdümlü olarak görüştüğü; genellikle her ayın ilk haftası yeni başvurular gündeme alınırken, diğer toplantılarda da eski dönemden devreden dosyaların ele alındığı, sonuç olarak Kurulun 31.12.2020 tarihi itibariyle gerçekleştirmiş olduğu 44 toplantıda 2066 dosya görüşerek, 2018 ve 2019 yıllarından devir alınan dosyalar dâhil olmak üzere eski-yeni itiraz başvurularını karara çıkardığı, /
3.11. Kurulun yeniden yapılanmaya girdiği bu süreçte, ağır iş yükünün yanında başka sıkıntılarla da karşı karşıya kalındığı, özellikle Başbakanlığın kapatılmasının ardından Kurulun tecrübeli raportörlerinin ve personelinin çeşitli kurumlara dağıtılması, görevlendirilen raportör ve personel sayısının yetersizliği gibi olumsuz durumların Kurulun etkin ve verimli şekilde çalışmasını engellediği, 3.12. Yeniden yapılanma süreci nedeniyle Kurulun mekânsal olarak da sağlıksız ve elverişsiz koşullarda çalışmak zorunda kaldığı, ilaveten Kurul üyeliğinin Kurul üyelerinin asli görevleri yanında yürüttükleri bir görev olmasının da Kurulun çalışmalarını etkileyebildiği, 3.13. Bu hususların yanı sıra tüm dünyada ve ülkemizde yaşanan pandemi nedeniyle dönem dönem getirilen çeşitli kısıtlamaların Kurulun etkin ve verimli çalışmasını etkilediği, 3.14. Anılan fiili ve hukuki durumlar karşısında Kurulun, vatandaşların anayasal hakkı olan bilgi edinme hakkını en hızlı ve etkin şekilde kullanabilmeleri için büyük özveriyle çalıştığı, 3.15. Kurul kayıtlarından, başvuru sahibinin 07/10/2019 tarihli dilekçesiyle, Kurulun faaliyette olmadığı l,5 yıllık dönemde itirazen Kurula başvuru yaptığı, bu süreçte Kurul üyelerinin atamasının yapılmadığı 1,5 yıllık bu süreçte yapılan eski başvuruları gündeme alırken kayıt tarihini esas aldığı için, başvuru sahibinin başvuruları da kayıt sırasına göre 25/11/2020 tarihli Kurul toplantısında görüşüldüğü, 3.16. Somut olayda, başvuru sahibinin Kuruldan kaynaklanan bir hak kaybı oluşmadığı, Kurula muhatap itiraz dilekçesinin bilgi edinme başvurularının üzerinden yaklaşık 8 ay gibi bir süre geçtikten sonra 07/10/2019 tarihli olduğu, itiraz tarihi itibariyle başvuru sahibinin hem dava açma hakkı hem de itiraz başvurusunda bulunma hakkının düşmüş olduğu, Hususları bildirilmiş, başvuruya ilişkin bilgi-belgeler gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi: “(1) Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla
Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. (2) Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. (3) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi “(1)
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 09/07/2018 tarihli ve 30473/3 üncü mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun Ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 218 inci maddesi “10/10/1984 tarihli ve 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmış ve Başbakanlık merkez teşkilatı başkaca bir işleme gerek kalmaksızın kapatılmıştır…” 7. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu;
7.1. “Amaç, Kapsam ve Tanımlar” başlıklı birinci bölümünde yer alan “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi; “Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.”, 7.2. “Bilgi Edinme Hakkı” başlıklı 4 üncü maddesi; “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir…” 7.3. “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 11 inci maddesi “Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar.” 7.4. “Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 12 nci maddesi; “Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler.
Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.” 7.5. “İtiraz usulü” başlıklı 13 üncü maddesi “Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir… KuruIa itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.” 7.6. “Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu” başlıklı 14 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrası “Kurulun sekretarya hizmetleri Adalet Bakanlığı tarafından yerine getirilir.”, 8. 27.04.2004 tarihli ve 25445 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin; 8.1. “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrası “Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlarlar.” 8.2. “İtiraz usulü” başlıklı 24 üncü maddesi “Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edebilir. İtiraz yazılı olarak yapılır. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. 20 nci maddede belirtilen süreler içinde, kurum ve kuruluşlar tarafından başvuru sahibine olumlu veya olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi halinde başvuru, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10 uncu maddesi uyarınca altmış günün geçmesiyle reddedilmiş sayılır. İkinci fıkra gereğince bilgi edinme istemi reddedilmiş sayılan başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce dava açma süresinin başladığı tarihten itibaren on beş gün içinde Kurula yazılı olarak itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur.”
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan
“Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Açısından Değerlendirme 10. Başvuran (1) numaralı paragrafta yer verildiği üzere özetle, idarelere yapmış olduğu bilgi edinme başvurularının yanıtlanmaması sebebiyle, 07/10/2019 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna yaptığı başvurusuna, başvuru tarihinden 14 ay sonra 22/12/2020 tarihinde verilen kararda “Kurula süresinde başvuru yapılmaması” gerekçesiyle talebinin usulden reddedildiğini, ancak süresinde yapılmayan başvurunun reddinin mevzuatla zorunlu olmadığını iddia ve şikayet ederek, 07/10/2019 tarihli dilekçesine dair işlemlerin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
11. Türkiye Cumhuriyeti demokratik bir hukuk devletidir. Anayasanın 123 üncü maddesi uyarınca idarelerin, kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir. Hukuk devleti olmanın bir gereği olarak, idare makamları bütün iş ve işlemlerinde başta Anayasa olmak üzere ilgili kanun, yönetmelik ve diğer mevzuata uygun hareket etmekle yükümlüdür.
12. Anayasanın 74 üncü maddesinde “herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu” belirtilmiştir. Söz konusu madde genel bir düzenleme olup, hakkın sınırı konusunda ayrıca bir düzenleme içermemektedir.
Ancak elbette ki, bilgi edinme hakkı da mutlak bir hak olmayıp, ilgili mevzuatı kapsamında belli bazı kısıtlamalara tabi tutulabilecektir.
13. Bilgi edinme hakkının kullanımına ilişkin esas ve usuller 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanunun 4 üncü maddesinde herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu belirtilmiş; kurum ve kuruluşlar, Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi, Kanunda ve
Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre başvuranların yararlanmasına sunmakla yükümlü kılınmıştır.
14. 4982 sayılı Kanunun itiraz usulünü belirleyen 13 üncü maddesi “Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.” hükmünü amirdir.
15. Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 20 nci maddesinde de benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir.
16. Yönetmeliğin 24 üncü maddesi ise “Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. 20 nci maddede belirtilen süreler içinde, kurum ve kuruluşlar tarafından başvuru sahibine olumlu veya olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi halinde başvuru, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10 uncu maddesi uyarınca altmış günün geçmesiyle reddedilmiş sayılır. İkinci fıkra gereğince bilgi edinme istemi reddedilmiş sayılan başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce dava açma süresinin başladığı tarihten itibaren on beş gün içinde Kurula yazılı olarak itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma süresini durdurur.” Hükmünü amirdir.
17. 4982 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrası ve 24 üncü maddesinde yer alan düzenlemeler gereği; kurum veya kuruluşlar tarafından bilgi edinme başvurularına olumlu ya da olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi halinde, başvuru sahiplerinin (2577 sayılı Kanunda 14/07/2021 tarihinde yapılan değişiklikten önceki başvurular için) idarenin 60 günlük zımni ret süresinin dolmasından itibaren başlayan 15 günlük itiraz süresi içerisinde Kurula müracaat etmesi gerekmektedir.
İlgili mevzuatı uyarınca, bu süre içerisinde yapılmayan başvuruların Kurul tarafından incelenmesi mümkün değildir.
18. İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden, başvuranın 31/01/2019 tarihli dilekçeleriyle farklı idarelere üç ayrı bilgi edinme başvurusunda bulunduğu, ardından başvurularına cevap verilmediğini beyanla 07/10/2019 tarihli dilekçesiyle itirazen Kurula başvurduğu anlaşılmaktadır. Kurul tarafından yapılan incelemede “İtiraz süresi aşılarak başvuru yapıldığı tespit edildiğinden” 25/11/2020 tarihli ve 2020/1700, 2020/1701, 2020/1702 sayılı Kararlar ile başvuruların usulden reddine karar verilmiştir.
19. Başvuran, süresinde yapılmayan başvurunun reddinin mevzuatla zorunlu olmadığını iddia ve ifadeyle, Kurulun 25/11/2020 tarihli söz konusu kararlarına itirazla Kurumumuza başvurmuştur.
/
20. Uyuşmazlığın yukarıda yer verilen mevzuat kapsamında incelenmesinden, başvuranın 31/01/2019 tarihli dilekçelerine idarelerce herhangi bir yanıt verilmediğini beyan ettiği, buna göre idarelerce bilgi edinme başvurularının zımnen reddedildiğinin kabul edileceği 01/04/2019 tarihinden itibaren 15 gün içinde 16/04/2019 tarihine kadar Kurula başvuru yapılması gerekirken, bu süreyi aşarak 07/10/2019 tarihinde yapılan başvurunun Kurul tarafından “İtiraz süresinin aşılması sebebiyle” usulden reddine ilişkin 25/11/2020 tarihli ve 2020/1700, 2020/1701, 2020/1702 sayılı Kararların 4982 sayılı Kanuna ve ilgili
Yönetmeliğe uyarlı olduğu tespit edilmiştir.
21. İdarelerin bütün iş ve işlemlerinin Anayasa’ya, kanunlara ve diğer mevzuata uygun yürütülmesi gerektiği, bu bağlamda Kurulun da kendisine yapılan başvuruları 4982 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmeliği uyarınca incelemekle yükümlü olduğu dikkate alındığında, başvuranın “İtiraz süresinin aşılması sebebiyle” usulden reddedilen Kurul kararlarına yaptığı itirazının yerinde olmadığı ve reddi gerektiği değerlendirilmiştir.
22. Başvuran ayrıca, Kurul Kararlarının geç verilmesinden şikâyet etmektedir. Şikayetin Kurulun
karar verme süresi açısından yapılan değerlendirmesine aşağıda yer verilmiştir:
22.1. 4982 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ve Yönetmeliğin 24 üncü maddesi uyarınca Kurul, tarafına yapılan başvurular hakkındaki kararını otuz iş günü içinde vermek zorundadır. Somut başvuruda ise bu süre aşılmış, başvuru tarihinden yaklaşık 13 ay sonra Karar verilmiştir.
22.2. Kurulun karar alma süresinin bu kadar uzamasının sebebi incelendiğinde, çalışma düzenini belirleyen mevzuat ile Kurulun çalışma düzeninin değiştirilmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
22.3. Bilindiği üzere, 09/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 218 inci maddesi ile Başbakanlık kapatılmıştır. 09/07/2018 tarihinden önce, Kurula, sekreterya hizmetlerinin yürütülebilmesi için Başbakanlık tarafından personel ve malî imkân sağlanmakta, iken anılan Kanun
Hükmünde Kararnamenin 35 inci maddesi ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununda yapılan değişiklik sonucunda Kurulun sekretarya hizmetlerinin Adalet Bakanlığı tarafından yerine getirileceği düzenlenmiştir. Devletin idari yönetim sisteminde ciddi değişiklik meydana getiren bu süre zarfında
Kurulun çalışmaları geçici süre ile sekteye uğramış, ilgili mevzuat düzenlemeleri yapılıp gerekli teşkil kurulana dek Kurul 1 yıl 5 ay gibi bir süre fiilen çalışamaz durumda kalmıştır. Kurul üyeliklerine 12/11/2019 tarihli ve 30946 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 11/11/2019 tarihli ve 2019/389 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 9 üye seçilmesinin ardından Kurul yeniden çalışmalarına başlamıştır.
22.4. Bu husustaki idarenin açıklamaları incelendiğinde, Kurulun personel azlığı, fiziki, teknik vb. önemli alt yapı eksikliklerine rağmen, vatandaşlarımızın hak kaybı yaşamaması adına, ivedilikle çalışmalara başlandığı, Kurulun fiilen çalışamaz durumda kaldığı süre zarfında gelen 1569 başvuru ile birlikte yeni gelen başvuruların, Kurul üyelerinin atandığı 12/11/2019 tarihi itibariyle, eski ve yeni tüm itiraz başvurularını kayıt sırasına göre eşgüdümlü olarak görüşerek peyder pey karara bağlandığı, bu kapsamda
2018 ve 2019 yıllarından devir alınan dosyalar dâhil olmak üzere 2066 dosyanın Kurul tarafından karara
bağlandığı bildirilmiştir.
22.5. Başvuranın Kurula yaptığı 07/10/2019 tarihli başvurusunun da Kurulun fiilen çalışmadığı döneme ait olduğu, bu dönemdeki dosyaların 12/11/2019 tarihinden sonra kayıt sırasına göre ele alınarak karara bağlandığı dikkate alındığında, başvuruların gecikmeli olarak karara bağlanmasında idarenin herhangi bir ihmal veya kusurundan bahsedilmesi olanaksızdır. Öte yandan, başvuranın itiraz tarihi itibariyle dava açma hakkı ve itiraz başvurusunda bulunma hakkının düşmüş olduğu hususu da göz önüne alındığında, herhangi
bir hak kaybından bahsedilemeyeceği, başvurunun Kurulun karar verme süresi yönünden yapılan itiraz bakımından reddi gerektiği değerlendirilmiştir.
23. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun Kurula yapılan itirazları 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin amir hükümleri kapsamında incelemekle yükümlü olduğu, bahse konu mevzuat kapsamında başvuranın Kurula yaptığı 07/10/2019 tarihli başvurusunun “itiraz süresi” içinde yapılmadığının açık olduğu, bu nedenle Kurula yapılan başvurunun usulden reddedilmesine ilişkin 25/11/2020 tarihli ve 2020/1700, 2020/1701, 2020/1702 sayılı Kurul
Kararlarının hukuka uygun olduğu, kararlara yapılan itirazın yerinde olmadığı ve reddi gerektiği; öte yandan Kurula yapılan 07/10/2019 tarihli başvurunun Kurulun fiilen çalışmadığı dönemde yapılmış olması sebebiyle Kanunda belirtilen 30 günlük karar verme süresi içinde tamamlanamadığı tespit edildiğinden
“Kurulun karar verme süresi açısından” yapılan itirazın da yerinde olmadığı ve reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup görevli ve yetkili mahkemede dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana ve Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi