|
ÖZET: Bu karar, başvuranın bilgi edinme talebinin süresinde karşılanmaması üzerine Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na yaptığı itirazın reddedilmesi üzerine ortaya çıkan hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, KEP adresi üzerinden yaptığı başvurunun belgelerinin Kurul’a ulaşmadığı gerekçesiyle itirazının reddedildiğini belirtmiştir. Ancak, başvurunun içeriği ve belgelerin durumu incelendiğinde, başvuranın itiraz dilekçesine eklediği belgelerin Kurul’a ulaşmadığına dair kesin bir tespit yapılamamıştır.
Kurul, başvuranın itiraz dilekçesindeki eksiklikleri gerekçe göstererek itirazı reddetmiş, ancak başvuranın bilgi edinme talebinin incelenmesi ve ilgili belgelerin temin edilmesi mümkünken, sadece belge eksikliği nedeniyle itirazın reddedilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuştur. Bu bağlamda, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na, başvuruların süratle sonuçlandırılması için gerekli tedbirlerin alınması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 975-975 |sayi|53878609-101.07.04-E.53878609-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/9516 2018/ 9516
KARAR TARİHİ : 14/01/2019 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu’na yaptığı itirazın belge eksikliği gerekçe gösterilerek reddedilmesi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/07/2018 24.7.2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 25/ 07/ 2018 tarihinde yapılan başvuruda başvuran , çalışmakta olduğu İdareye
27.03.2018 tarih ve başvuru sayılı bilgi edinme başvurusunda bulunduğunu, başvurusuna yasal
cevap verme süresi sonu olan 17.04.2018 tarihine kadar(olumlu veya olumsuz) herhangi bir cevap verilmeyince, 18.04.2018 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na (BEDK) itiraz ettiğini, ancak Kurulca alınan 14.05.2018 tarihli ve / sayılı ara kararda “ … Ancak başvuru sahibince
Kurulumuza sunulan 18/ 04/ 2018 tarihli itiraz dilekçesinin incelenmesi neticesinde, mezkur dilekçede
Ek- 1 olarak belirtilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapılmış olan 27/ 03/ 2018 tarih ve sayılı başvurunun bir suretinin itiraz dilekçesi ekinde yer almadığı görülmüştür …” denildiğini,
18.04.2018 tarihli itiraz dilekçesi ve eklerini, mevzuattaki usulüne uygun biçimde, kurulun KEP
adresine, (elektronik ortamda ve eksiksizce gönderdiğini) ama yine de ara karar gereğini yerine getirmek için 30.05.2018 tarihli üç farklı format halindeki dilekçesi ile ona ilişik üç adet ek dosyayı, Kurulun KEP adresine yine mevzuattaki usulüne uygun biçimde elektronik olarak 30.05.2018 tarihinde tebliğ ettiğini, bu yanlışlığa da dilekçesinde ayrıntılı olarak yer verdiğini ifade etmiş olmasına rağmen, 21.06.2018 tarihli Kurul kararında; “ … Başvuru sahibinin 18/ 04/ 2018 ve
.
1 / 630/ 05/ 2018 tarihli itiraz dilekçelerinde ‘Ek’ olarak belirtilmesine rağmen, mezkur dilekçelerin ekinde
herhangi bir evrak yer almadığı ve bu nedenle … işbu itirazın reddine …” denilerek Kurulun ikinci kez “resmi – somut deliller ile sabit gerçekliğe aykırı ” bir şekilde karar aldığını ifade ederek, dilekçe ve eki belgeleri KEP adresine eksiksiz gönderdiğini, bunun kesin delil olduğunu belirterek Kurulun
14.05.2018 ve 21.06.2018 tarihli kararlarının; insan haklarına dayalı adalet anlayışı, hukuka ve
hakkaniyete uygunluk ve iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde incelenerek tavsiye kararı verilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderdiği 07/ 09/ 2018 tarihli ve
E. sayılı bilgi-belge isteme yazısı adrese teslimat yapılamadığı için (Başbakanlık binası boşaltıldığı için) iade edilmiştir . Bilindiği üzere, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesi üzerine 2/ 7/ 2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 35 inci maddesiyle, 4982 sayılı Kanunun Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu başlıklı 14 üncü maddesi ile “Yönetmelik” ve “Yürütme” maddelerinde yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde, “Başbakanlık” ibaresi “Adalet Bakanlığı” şeklinde “Başbakanlıkça” ibaresi “Cumhurbaşkanlığınca” şeklinde değiştirilmiş olup, bu değişikler sonrasında Kurul üyelerinin Cumhurbaşkanınca seçilmesi, Kurulun sekretarya hizmetlerinin Adalet Bakanlığınca yerine getirilmesi öngörülmüştür . Bunun üzerine 05/ 11/ 2018 tarih ve E . sayılı üst yazı ile bilgi ve belge talebinin Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna iletilmesi istenmiş olup, halen bu yazımıza bir cevap alınamamıştır .
3) Kurumumuzun 07/ 09/ 2018 tarihli ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
gönderilen Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinden alınan 17/ 09/ 2018 tarihli ve E.
sayılı yazıda : Şirketin ilgili teknik birimi tarafından yapılan inceleme sonucunda
KEP adresine 18/ 04/ 2018 ve 30/ 05/ 2018 tarihlerinde yapılan bütün gönderilere ait delil paketlerinin ekte gönderildiği, KEP sistemi üzerinden gönderilen iletilerin içeriğinin ve eklerinin KEP hizmet sağlayıcıları tarafından görülmesi veya bir kopyasının sistemde tutulmasının KEP mevzuatı açısından mümkün olmadığından, söz konusu iletilerin ve eklerinin içeriğine dair herhangi bir verinin Kurumumuzla paylaşılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Birleşmiş Milletler Kişisel, Siyasal Medeni Haklar Uluslararası Sözleşmesinin 19 uncu
maddesinde ; “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak … iletişim vasıtasıyla her türlü bilgi ve düşünceyi arama , edinme ve ulaştırma özgürlüğünü de içerir… .”
5) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 10 uncu maddesinde ; “Herkes ifade özgürlüğü hakkına
sahiptir . Bu hak, …haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar . …Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda…başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi…için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir .”
6) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde ; “ …Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin
2 / 6işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” ,
7) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” ,
8) 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde , “Bu
Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir .”, “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesinde, “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler”; “İstenecek bilgi ve belgelerin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinde, “Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır . Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler . İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir .”; “Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 12 nci maddesinde, “Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler . Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir .”; “İtiraz usulü” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Bilgi edinme istemi (…)( 1)reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula (Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu) itiraz edebilir .
Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir . Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler . …”
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.”
9) Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin
“Kurul tarafından istenen bilgi veya belgeler” başlığını taşıyan 26 ncı maddesinde : Bilgi edinme istemi Kanunun 16 ve 17 nci maddelerinde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahiplerinin
Kurula itirazı üzerine, Kurul başvurunun yapıldığı kurum veya kuruluştan her türlü bilgi veya belgeyi isteyebilir . Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi on beş iş günü içinde vermekle yükümlüdür .
İtiraz üzerine Kurul ayrıca, başvuru sahibi ile kurum veya kuruluşların, itiraz konusuyla ilgili yazılı veya şifahi görüşlerine başvurabilir, konuyla ilgili uzmanların görüşünü alabilir ve gerekli gördüğü diğer incelemelerde bulunabilir…”
10) Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin
“İtirazın usulden incelenmesi ” başlığını taşıyan 12 nci maddesinde ; “ Kurul, itiraz dilekçesinde aranan şartların bulunmadığını tespit ederse, ara kararı ile bu eksiklik veya aykırılığın on beş günlük sürede giderilmesini, aksi takdirde itirazın reddedileceğini itiraz edene yazılı olarak bildirir .
Öngörülen sürede belirtilen eksiklik ve aykırılık giderilmezse itirazın reddine karar verilir .” hükümleri yer almaktadır .
.
3 / 6IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Somut olayda özetle, başvuran bilgi edinme talebinin idarece süresinde karşılanmaması üzerine
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na itiraz etmiş olup, başvuran her ne kadar
KEP adresinden idareye başvurduğuna dair belgeyi itiraz dilekçesine eklediğini belirtmesine ve Kurul tarafından eklenmediğinin tarafına bildirilmesi üzerine tekrar aynı
KEP adresinden gönderdiğini ifade etmiş olmasına rağmen, Kurul tarafından 18/ 04/ 2018 ve 30/ 05/ 2018 tarihli itiraz dilekçelerinde ek olarak belirtilmesine rağmen ekte herhangi bir evrak yer almadığı ve 14/ 05/ 2018 tarih ve / sayılı Karar ile de intikali istenen belgeler Kurula ulaşmadığından 21/ 06/ 2018 tarih ve / sayılı Karar ile itirazın reddine karar verilmiştir . .
13) Öncelikle başvuranın İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapmış olduğu 27/ 03/ 2018 tarih
ve sayılı başvuru belgesinin 18/ 04/ 2018 ve 30/ 05/ 2018 tarihli itiraz dilekçelerine eklenip eklenmediğininim tespiti için Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . Ancak alınan cevabi yazıda, KEP sistemi üzerinden gönderilen iletilerin içeriğinin ve eklerinin KEP hizmet sağlayıcıları tarafından görülmesi veya bir kopyasının sistemde tutulmasının
KEP mevzuatı açısından mümkün olmadığından, söz konusu iletilerin ve eklerinin içeriğine dair herhangi bir verinin Kurumumuzla paylaşılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir . Sonuç olarak başvuranın KEP adresi üzerinden yapmış olduğu başvurulara eklediği belgenin
Kurul’a ulaşıp ulaşmadığının tespiti yapılamamıştır .
14) Diğer taraftan, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinin “ Kurul tarafından istenen bilgi veya belgeler” başlığını taşıyan 26 ncı maddesinde yer alan “Kurul başvurunun yapıldığı kurum veya kuruluştan her türlü bilgi veya belgeyi isteyebilir . Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi on beş iş günü içinde vermekle yükümlüdür .” hükmü uyarınca, Kurulun söz konusu belgeyi İzmir Büyükşehir
Belediye Başkanlığından talep edebilecek yetkiye sahip iken bu yetkisini kullanmadığı görülmüştür .
15) Kurumumuz tarafından İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile iletişime geçildiğinde hemen
dönüş sağlanmış ve başvuranın bilgi edinme talebine ilişkin 11/ 05/ 2018 tarih ve E . sayılı cevabi yazı Kurumumuza gönderilmiştir . Netice itibariyle, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı başvuranın bilgi edinme talebini 15 günlük süre geçirildikten ve Kurula itiraz yapıldıktan sonra ancak yine de itirazın reddine karar verilmeden önce cevaplamıştır .
16) Her ne kadar Kurul’un, 27/ 09/ 2012 tarih ve / sayılı ilke kararında (Web adresi kapalı
olduğu için ilke kararına ulaşılamamıştır); itiraz başvurularının daha süratli ve sağlıklı karara bağlanabilmesi için itiraz dilekçelerine ilgili kurum veya kuruluşa yapılan başvuru ile ilgili kurum ve kuruluştan alınan cevabi yazının birer suretinin eklenmesi gerektiği belirtilmekte ve Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “İtirazın usulden incelenmesi ” başlığını taşıyan 12 nci maddesinde “ Kurul, itiraz dilekçesinde aranan şartların bulunmadığını tespit ederse, ara kararı ile bu eksiklik veya aykırılığın on beş günlük sürede
4 / 6giderilmesini, aksi takdirde itirazın reddedileceğini itiraz edene yazılı olarak bildirir” hükmü yer
almakta ise de ilgili mevzuatta itiraz dilekçesinde aranan şartların ne olduğunun belirtilmediği görülmüştür . Başvuranın itiraz dilekçesi incelendiğinde ise dilekçenin ekleri bulunmasa dahi dilekçe içeriğinden başvuranın İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapmış olduğu 27/ 03/ 2018 tarih ve sayılı bilgi edinme başvurusunun itiraz konusu yapıldığı anlaşılmaktadır .
17) Bilindiği üzere; Cumhurbaşkanlığı’nın 2018/ 13 sayılı Genelgesinde; Kamu hizmetlerinin yerine
getirilmesinde sorun çözen, çözüm üreten, sonuç ve vatandaş odaklı devlet anlayışı ile bürokrasinin azaltılmasının Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin öncelikli hedeflerinden olduğu belirtilmiş ve bu itibarla; kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvurularda, talebin sonuçlandırılması başka bir idari makamın görev alanında kalsa dahi, başvuruların anında incelenerek takip edileceği, talebin ilk başvuru yerinde neticelendirilmesine özen gösterileceği, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verileceği, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alınacağı öngörülmüştür .
18) İlaveten, Bilgi Edinme Kanunu ile kamu kurum ve kuruluşları, görevleri gereği ellerinde bulunan
ya da bulunması gereken bilgi ve belgeleri (kanunda yer alan istisnalar dışında) muhatabı olan kişilerle paylaşma yükümlülüğü altına girmiştir . Kanun, bilgi ve belgeye erişimde gereken kolaylıkları sağlamak yoluyla şeffaf, demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak, kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır .
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın itiraz dilekçesinden itiraz
edilen işlemin tespit edilmesi ve ilgili idareden temin edilmesi mümkün ve yetki dahilinde iken, sadece itiraz dilekçesine bilgi edinme talebine dair belge eklenmediği gerekçesiyle başvuranın itiraz talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun şeffaflık, hesap verilebilirlik ve bilgi edinme hakkı ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup Kurul’un bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle , Bundan sonra yapılacak itiraz başvurularında 2018/ 13 no.lu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi de gözönünde bulundurularak başvuruların süratle sonuçlandırılması için gerekli tedbirlerin alınması hususunda BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULUNA TAVSİYEDE
5 / 6BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU ‘NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.