Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında disiplin soruşturması talebi reddedilen kişinin yargı yoluna başvurma hakkı nasıl değerlendirilir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/9830-S.21.15895

BAŞVURU NO : 2021/3428

KARAR TARİHİ : 05/07/2021

RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

YÖK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU

BAŞKANLIĞI,TCKN:

BAŞVURUNUN KONUSU : Hakkında iftira atan mesai arkadaşlarının soruşturularak cezalandırılması talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 12/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörü ve sorumlu diğer yöneticiler ile üç personel hakkında şikâyette bulunduğunu, YÖK’ün şikâyetini, kendisini şikayet ettiği Çanakkale Onsekiz

Mart Üniversitesi Rektörlüğü’ne sevk ettiğini, Rektörün, başta kendisi ve diğer personelleri ile ilgili şikâyetine 08.12.2020 tarihinde cevaben; “İlgi başvuru incelenmiş olup talep ettiğiniz bilgi veya belgelerin,

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun “Adli Soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler”

başlıklı 20 nci maddesi kapsamında olduğu değerlendirildiğinden talebiniz karşılanamamaktadır.“ şeklinde cevap verdiğini ve cevaba itiraz makamı olarak Adalet Bakanlığı Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu işaret ettiğini, 15.12.2020 tarihinde Adalet Bakanlığı Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna yapmış olduğu itiraz neticesinde kurulca 26.01.2021 tarihinde alınan kararla başvurusunun reddedildiğini belirterek şikâyetinin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından işleme alınması ile şikayetinin doğruluğunun ispatı için halihazırda Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bünyesinde görev yapan 6 mağdurun da dinlenerek bilgi ve belge istenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 22/03/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; Başvuranın, Üniversiteleri Çan Meslek Yüksekokulu’nda görev yapmakta iken hakkında yürütülen soruşturma neticesinde “Terör Örgütlerine veya Milli Güvenlik

Kurulu’nca Devletin Milli Güvenliğine Karşı Faaliyette Bulunduğu (FETÖ/PDY) ile İltisaklı Olduğu” değerlendirilmek suretiyle 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı, ilginin

OHAL İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurusunun komisyon tarafından reddedildiği ve YÖK

Başkanlığının 04/08/2020 tarih ve 8 sayılı yazısı ile Rektörlüğe bildirildiği, söz konusu kararın gereği yerine getirilerek ilgiliye 14/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve ilgilinin göreve iade edilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı,

2.1 Başvuran hakkında Üniversiteleri tarafından yapılan soruşturmada, hakkında ifade veren kişilerin

soruşturulmasını talep eden CİMER başvurusu üzerine, Rektörlükleri Bilgi Edinme Birimi tarafından Bilgi

Edinme Hakkı Kanunu’nun 20. Maddesi gereği “talebinin karşılanamadığı” bilgisinin verildiği ve adı geçenin Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna yapmış olduğu itirazın, Üniversitelerince verilmiş olan karar yerinde görülerek reddedildiği,

2.2 Her ne kadar 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin Esas dosya numarası ile verilen kararda başvuran

hakkında “Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma” suçundan yargılanmasına dair yeterli delil elde edilemediği nedeniyle beraatine karar verilmiş ise de OHAL İnceleme Komisyonu tarafından verilen kararda adı geçenin kamu görevine dönme talebinin reddedildiği, ilgili hakkında ceza kovuşturmasının FETÖ-PDY terör örgütüne üyelik hususunda yapıldığı, 689 sayılı KHK ile irtibat ve aidiyeti olan kişilerin kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiği,

2.3 Üniversite Akademik Personel Disiplin Soruşturma Komisyonunda yapılan soruşturmaların tanık, yazılı

delil ve diğer delillere dayanılarak yürütüldüğü, OHAL İnceleme Komisyonu’ndan da görüleceği gibi ilgilinin terör örgütü ile iltisakı ve irtibatı bulunduğu yönünde karar verildiği, bütün bunlar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın CİMER başvurusu hakkında Rektörlükçe ayrıca bir işlem tesis edilmediği, hali hazırda halen ihraç durumunda bulunması nedeniyle de bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığı belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun “Disiplin ve Ceza İşleri” Başlıklı 9 uncu bölümünün, “Genel esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinde; (a) Yükseköğretim Kurulu Başkanı üst kuruluşlar, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin (…)(2); rektör, üniversitenin; bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü, bağımsız vakıf meslek yüksekokulunun; dekan, fakültenin; enstitü ve yüksekokul müdürleri, enstitü ve yüksekokulların; kadrosu bulunan uygulama araştırma merkezi ile bağımsız enstitü müdürleri, uygulama araştırma merkezi ile enstitünün; bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de bağlı birim personelinin disiplin amirleridir

(b) “Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. (Ek cümleler:15/4/2020-7243/7 md.) Öğretim elemanları dışında iş sözleşmesiyle çalışan personel 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ve iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesine tabidir. Memurlar hakkında ise

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi uygulanır.” (…) (3) Aylıktan veya ücretten

kesme: Brüt aylıktan; veya ücretten bir defaya mahsus olmak üzere 1/30 ila 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller şunlardır: ı) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak suç isnadında bulunmak. (…)

Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, tarafına iftira atıldığı ve bu nedenle görevinden ihraç edildiği iddiasıyla iftira atan kişilerin soruşturulmasını talep etmektedir.

9. İdare tarafından gönderilen belgelerde başvuranın, hakkında ifade veren kişilerin soruşturulmasına yönelik CİMER başvurusunun, Rektörlük Bilgi Edinme Birimi tarafından 4982 sayılı Kanunun “Adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler” başlıklı 20. maddesi kapsamında değerlendirilmesinden bahisle reddedildiği, akabinde başvuranın Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kuruluna yapmış olduğu itiraz neticesinde Kurulca alınan 30/12/2020 tarih ve sayılı kararda; başvurucunun, bazı kimseler hakkında işlem yapılmasına yönelik talebinin Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında Kurulun yetkisinde bulunmadığı belirtilerek reddedildiği görülmüştür.

10. Dosya kapsamında yapılan incelemede başvuranın daha önce Kurumumuza yapmış olduğu 29/06/2020 tarihli başvurusunda ise; ihraç olmasına neden olan bilgi ve belgelerin paylaşılması talebinde bulunduğu, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ihraç edilmesine neden olan bilgi ve belgelerin tarafına verilmesi talebinin Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun 04/08/2016 tarihli ve sayılı ilke kararına dayanılarak reddedildiği, bahse konu sayılı ilke kararı aleyhine açılan davanın, Ankara 9. İdare Mahkemesinin sayılı kararıyla reddedildiği, bu karara karşı yapılan itiraz üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesinin 12/12/2019 tarihli ve sayılı kararıyla itirazın reddine kesin olarak karar verildiği, bununla birlikte başvuranın kamu görevinden çıkarılması işlemine ilişkin olarak Ankara 26. İdare Mahkemesinde esas numarasıyla görülmekte olan davasının bulunduğu tespitlerine yer verilmek suretiyle ilgili başvuru hakkında İncelenemezlik Kararı ( numaralı dosya) verildiği anlaşılmış olup dosya da mevcut bilgi ve belgeler içerisinde başvuranın “Şüpheliler hakkında kovuşturma açılarak kamu davası açılması talebine” yönelik Çan Cumhuriyet Başsavcılığına yapmış olduğu müracaata ilişkin dilekçe örneğine de yer verildiği görülmüştür.

11. Başvuranın, daha önceki başvurusunda “Şüpheliler hakkında kovuşturma açılarak kamu davası açılması talebine” yönelik Çan Cumhuriyet Başsavcılığına yapmış olduğu müracaata ilişkin dilekçe örneğini

/

Kurumumuza sunmuş olması gerçeği karşısında halihazırdaki başvurusunun “tarafına iftira atıldığı ve bu nedenle görevinden ihraç edildiği iddiasıyla iftira atan kişiler hakkında” idari yönden disiplin soruşturması açılmasına yönelik bir talep olduğu değerlendirilmiştir.

12. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun “Disiplin ve Ceza İşleri” Başlıklı 9 uncu bölümünün, “Genel esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinde ise; (a) Yükseköğretim Kurulu Başkanı üst kuruluşlar, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin (…) (2); rektör, üniversitenin; bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü, bağımsız vakıf meslek yüksekokulunun; dekan, fakültenin; enstitü ve yüksekokul müdürleri, enstitü ve yüksekokulların; kadrosu bulunan uygulama araştırma merkezi ile bağımsız enstitü müdürleri, uygulama araştırma merkezi ile enstitünün; bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de bağlı birim personelinin disiplin amirleridir (b) “Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. (Ek cümleler:15/4/2020-7243/7 md.) Öğretim elemanları dışında iş sözleşmesiyle çalışan personel 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ve iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesine tabidir. Memurlar hakkında ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi uygulanır.” (…) (3) Aylıktan veya ücretten kesme: Brüt aylıktan; veya ücretten bir defaya mahsus olmak üzere 1/30 ila 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller şunlardır: ı) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak suç isnadında bulunmak. (…) hükmüne yer verilmiştir.

13. Konuya ilişkin idarece yapılan açıklamalarda; Üniversite Akademik Personel Disiplin Soruşturma

Komisyonunda yapılan soruşturmaların tanık, yazılı delil ve diğer delillere dayanılarak yürütüldüğü, her ne kadar 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin Esas dosya numarası ile verilen kararda başvuran hakkında

“Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma” suçundan yargılanmasına dair yeterli delil elde edilemediği nedeniyle beraatine karar verilmiş ise de OHAL İnceleme Komisyonu tarafından verilen kararda adı geçenin kamu görevine dönme talebinin reddedildiği, ilgili hakkında ceza kovuşturmasının FETÖ-PDY terör örgütüne üyelik hususunda yapıldığı, 689 sayılı KHK ile irtibat ve aidiyeti olan kişilerin kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiği, 689 sayılı KHK ile irtibat ve aidiyeti olan kişilerin kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiği, başvuranın hali hazırda halen ihraç durumunda bulunması nedeniyle de bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığı ifade edilmiştir.

10. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda; Kamu hizmetinin gereği gibi işlemesini sağlamak amacı ile disiplin cezasına konu olacak bir eylemin yapıldığının öğrenilmesinden itibaren mevzuatta belirtilen süreler içinde soruşturmanın başlatılması esas olmakla birlikte söz konusu olayda başvuran hakkında görevden ihraç kararı verildiği akabinde başvuranın OHAL

İnceleme Komisyonuna başvuruda bulunduğu, Komisyonca yapılan değerlendirme neticesinde görevine iade edilme talebinin reddedildiği ve başvuranın kamu görevinden çıkarılması işlemine ilişkin olarak

Ankara 26. İdare Mahkemesinde esas numarasıyla görülmekte olan davasının bulunduğu anlaşılmış olup bu haliyle başvuranın talebinin reddine yönelik idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön görülememiş ve anılan başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili ilkelere aykırı bir işlem tesis edildiği yönünde bir bulguya rastlanmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

/

13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Çanakkale İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi