Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında panoramik diş filmi talebinin karşılanma süresi kamu zararına yol açar mı (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/4213-S.20.6699

BAŞVURU NO : 2019/17803

KARAR TARİHİ : 19/03/2020

RET KARARI

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ PURSAKLAR

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ

Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezince, annesine ait

BAŞVURUNUN KONUSU :

panoromik diş filminin CD’ye kaydedilerek makul sürede verilmediği iddiasıyla yaptığı başvurusuna süresi içerisinde cevap verilmediği ve hizmet için alınması gereken ücret alınmayarak kamunun zarara uğratıldığı iddiaları.

BAŞVURU TARİHİ : 09/10/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. şikayet başvuru formu ve dilekçesinde özetle; 27/03/2019 tarihinde

Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Annesi muayenesinden sonra panoromik diş filminin CD’ye kaydedilerek kendilerine verilmesi talebinde bulunduklarını, bu taleplerinin muayene olduğu saatten 7 (yedi) saat gibi bir süre sonra karşılanabileceği ifade edilerek zorluk çıkarıldığını, böyle bir talebin daha yoğun olan

Ankara Tıp Hastanesinde yarım saat gibi bir sürede karşılandığını, idare tarafından dilekçesine cevap verilmemesi üzerine tekrar başvurduğunu, bunun üzerine verilen 18/09/2019 tarihli cevapta rencide edici bir şekilde “buna rağmen” dinilerek Yönetmelik gereği hakkı olan grafi talebinin lütufmuş gibi karşılandığını, dolayısıyla ilgili idarece cevap verme süresi hususunda mevzuata uygun davranılmadığını ve idarenin cevabi yazısındaki

Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinde bahsedilen ücretin kendisinden tahsil edilmediğini belirterek, talebinin makul sürede karşılanmaması nedeniyle Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı personelinin bu hususta uyarılarak vatandaşın mağdur edilmemesini, kendisinden grafi için ücret alınmaması nedeniyle yüzlerce hastadan da bu ücretin alınmadığı şüphesi doğduğundan kamu zararının tespit edilmesini ve şikayet dilekçelerine süresi içerisinde cevap verilmesini talep ederek tekrara başvurduğunda da tarihli cevabın verildiğini belirtilmiş, gerekli incelemenin yapılmasını talep etmiştir.

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikayet konusuyla ilgili olarak başvuranın CİMER üzerinden 28/03/2019 tarihinde yapmış olduğu başvurusuna Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimliği tarafından 18/09/2019 tarihinde verilen cevapta “10.09.1982.No:8/5319 sayılı Bakanlar Kurulu

Kararının Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği 115. madde nin “d” bendine göre; kurumda çekilmiş olan filmler, filmin hastalar temin edilmiş olsalar dahi, hiçbir suretle dışarıya verilmez. Ancak adli bir kovuşturma için ilgili resmi makamlarca istenilirse kovuşturma sonucunda iade edilmek üzere verilebilir. Ancak hasta isterse fiyat tarifesindeki ücretin 2 mislisini ödemek şartıyla kendisine ikinci bir grafi verilir. Merkezimiz yukarıda belirten kanuni hakka rağmen hastaya yardımcı olmak için görevli personel tarafından grafinin CD ye aktarılıp saat 16:00 da verilebileceği söylemiştir. Bilgilerinize.” denildiği görülmüştür. Bu cevap üzerine 19/09/2019 tarihli ikinci CİMER başvurusu üzerine

Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimliği tarafından verilen cevapta da “Hasta yoğunluğu, personel sayısı ve hizmet gereği göz önünde bulundurularak çekilen röntgenin

CD basım işlemi acil durumlar haricinde belirli saatlerde yapılabilmektedir. Yapılan işlemin meri mevzuata uygun olduğu görülmektedir. Şikayetinizde iddia ettiğiniz gibi kamu zararı söz konusu değildir. Bilgilerinize.” denildiği görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasamızın 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. Bilgi Edinme Hakkı Kanunun 4.1. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesi; “Bu Kanunda geçen; a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri, b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri, c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi, d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını, e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini, f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu, İfade eder.” 4.2. Bilgi veya belgeye erişim” başlıklı 10 uncu maddesi; “Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.

Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin; a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not alabilmesini, b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini, c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini, Sağlarlar.

Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.

Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.” 4.3. “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 11 inci maddesi; “Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.

10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet tutarının idare

tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.” 5. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin

“Laboratuvar Şef ve Uzmanlarının Görev ve Yetkileri” başlıklı 115’incimaddesi; “…d) Radyoloji uzmanları, laboratuvar için alınan çekilmemiş filmlerin deftere kaydedilmesinden, çekilen filmlerin ölçüleri ve sayıları ile hangi hasta için çekildiğinden, protokol numarası, ismi ve tarihi ile yazılmasından, bozuk çıkanların usulüne göre imhasından sorumludurlar.

Poliklinik hastalarının filmlerinin ilgili uzmanlar tarafından görülmesiyle iadesinden sonra röntgen arşivinde muhafaza edilmesi sağlanır. Poliklinik röntgen raporları iki kopyalı olarak hazırlanır ve biri hastaya verilir.

Servislerden gönderilen hastaların filmleri servis dosyalarında saklanmak üzere servise gönderilir.

Kurumda çekilmiş olan filmler, filmi hastalar temin etmiş olsalar dahi, hiçbir suretle dışarıya verilemez. Ancak; adli bir kovuşturma için ilgili resmi makamlarca istenilirse kovuşturma sonunda iade edilmek üzere verilebilir.

Ancak, hasta isterse fiyat tarifesindeki ücretin 2 mislini ödemek şartiyle, kendisine ikinci bir grafi yapılır ve film kendisine verilir…”

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuranın, Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde annesine çekilen panoromik diş filmini CD’ye kaydedilerek verilmesini istediği, talebinin 7 (yedi) saat gibi bir süre sonra karşılanabileceğinin ifade edilerek zorluk çıkarıldığı, talebinin makul bir sürede karşılanmaması nedeniyle yapmış olduğu başvurusu sonrasında verilen cevapta “buna rağmen” dinilerek Yönetmelik gereği hakkı olan panoromik diş filmi talebinin karşılanmasının lütufmuş gibi belirtildiği, ayrıca dilekçesine süresi içerisinde cevap verilmediği ve verilen hizmet için alınması gereken ücretin kendisinden alınmaması nedeniyle başkalarından da alınmadığı şüphesiyle kamunun zarar uğratıldığı iddialarıyla gerekli incelemenin yapılmasını talep ettiği görülmüştür.

8. Şikayet başvurusu ile ilgili olarak yapılan incelemede; 8.1. Başvuranının panoromik diş filminin CD’ye kaydedilerek kendilerine verilmesi yönündeki talebinin Bilgi Edinme Hakkı Kanunun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, 8.2. Adı geçen Kanunun 3’üncü maddesini (b) fıkrasında belgenin “Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcıları” olarak tanımlandığı ve başvuranın talebinin bu tanım kapsamında bir belge olduğu, 8.3. Aynı Kanunun 10’uncu maddesinde, başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluşun, erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebileceği belirtildiğinden, panoromik diş filminin kaydedileceği CD’nin başvuran tarafından temin edilmesi nedeniyle bu belgeye başvuranın erişiminin idareye herhangi bir maliyetinin olmadığı, dolaysıyla bir kamu zararı doğmadığı, 8.4. Yine aynı Kanunun 11’inci maddesinde kurum ve kuruluşların, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi 15 (onbeş) iş günü içinde sağlamalarının hükme bağlandığı ve başvuranın talebinin aynı gün içerisinde karşılandığı, Görülmüştür.

9. Konuyla ilgili olarak tüm bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde, başvuranın talebinin reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 10. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” hükmüne yer verilmiştir. Başvuranın 27/03/2019 tarihinde Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde yaşadığını iddia ettiği sıkıntı ile ilgili yapmış olduğu CİMER başvurusuna yaklaşık altı ay sonra 18/09/2019 tarihinde cevap verilmiş olmasının “makul sürede karar verme” ilkesine, cevabi yazıda nezaketsiz ifadelerin yer almasının da “nezaket” ilkesine uygun olmadığı değerlendirilmiş olup, bundan böyle Pursaklar Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinden iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi beklenilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

11. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞINA ve PURSAKLAR AĞIZ VE DİŞ

SAĞLIĞI MERKEZİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi