|
ÖZET: Başvuru, Trabzon Adliyesinde zabıt kâtibi olarak görev yapan bir kişinin, Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği çerçevesinde bilgisayar işletmeni kadrosuna atanma talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, 22.08.2024 tarihinde Adalet Bakanlığı’na yaptığı başvuruda, mevcut kadrosundan bilgisayar işletmeni unvanına geçiş talep etmiş, ancak 03.09.2024 tarihinde bu talep reddedilmiştir. Başvuran, bu kararın kendisine hak kaybı yaşattığını belirtmiştir.
Adalet Bakanlığı, başvuranın talebinin uygun görülmediğini, atama sürecinin bağlı olduğu komisyonun görüşü doğrultusunda yürütüleceğini ifade etmiştir. Yönetmelik hükümlerine göre, aynı hizmet grubu içinde kalmak kaydıyla, belirli şartların sağlanması durumunda atama yapılabileceği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın talebinin değerlendirilmesinde, kamu hizmetinin gereklilikleri ve insan kaynaklarının etkin kullanımı gibi faktörlerin göz önünde bulundurulması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde alınan karar, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda hukuka uygun bulunmuştur. Başvuranın, kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12987-S.24.19607
BAŞVURU NO : 2024/11400
KARAR TARİHİ : 27.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Bilgisayar İşletmeni kadrosuna atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Trabzon Adliyesinde, 01/11/2022 tarihinden itibaren zabıt kâtibi olarak görev yaptığını,
Karadeniz Teknik Üniversitesi Trabzon Meslek Yüksek Okulu Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar
Programcılığı mezunu olduğunu, 22.08.2024 tarihinde Trabzon 1. Sulh Hukuk Mahkemesine verdiği dilekçede, Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre zabıt kâtibi kadrosundan, Trabzon İlinde ya da merkez teşkilatına bağlı herhangi bir birimde bilgisayar işletmeni kadrosuna atamasının yapılması hususunda talepte bulunduğunu, ancak Adalet Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğünün 03.09.2024 tarih – – sayılı yazısı ile talebinin kabul edilmediğini, bu nedenle hak kaybına uğradığını belirterek, bilgisayar işletmeni ünvanlı kadroya atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Adalet Bakanlığı Personel
Genel Müdürlüğünün 23/10/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, 22.08.2024 tarihli dilekçesi ile Trabzon ilinde veya merkez teşkilatına bağlı bir birimde, bilgisayar işletmeni kadrosuna unvan değişikliği suretiyle naklen atanma talebinde bulunması üzerine, Genel Müdürlüğün 03.09.2024 tarihli ve – – sayılı yazısı ile talebinin uygun görülmediği ve hakkında olumlu işlem yapılmadığının kendisine bildirildiği,
2.2) Başvuranın, komisyon atamalı personel olduğu, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil
Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesi uyarınca, başvuranın talebinin bağlı bulunduğu komisyonun görüşü
üzerine Bakanlık onayıyla gerçekleştirebileceği, talebinde bağlı bulunduğu komisyonca bildirilen bir görüş bulunmadığı bu çerçevede öncelikle başvuranın bağlı olduğu komisyon tarafından değerlendirme yapılarak uygun görüş ile talebin gönderilmesi, Bakanlığın merkez birimi olan Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünce talebin açıklanan kriterlere göre değerlendirilerek uygun görüş verilmesi, her iki tarafın da uygun görüşünün bulunması halinde atama yapılacak birimin gizlilik dereceli birim olması nedeniyle personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılarak, atama işleminin gerçekleştirilebileceği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128
inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5) 25/3/2004 tarihli ve 25413 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin;
5.1) “Hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
Görevde yükselmeye tâbi kadrolar:
a) Yönetim Hizmetleri Grubu; 1) Bilgi İşlem Müdürü, Şube Müdürü, Yazı İşleri Müdürü, İdari İşler
Müdürü, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürü, 2) Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdür
Yardımcısı, 3) Koruma ve Güvenlik Şefi, Koruma ve Güvenlik Amiri, Şef. b) Araştırma ve Plânlama
Hizmetleri Grubu;
1) Eğitim Uzmanı, Araştırmacı, Uzman.
c) Sivil Savunma Hizmetleri Grubu; 1) Sivil Savunma Uzmanı.
ç) Bilgi İşlem Hizmetleri Grubu; 1) Çözümleyici, 2) Çözümleyici Yardımcısı.
d) İdarî Hizmetler Grubu; 1) Sayman, 2) Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Zabıt
Kâtibi, Memur, Ambar Memuru, Satınalma Memuru, Veznedar, Emanet Memuru, Tebligat Memuru, Santral Memuru, Sekreter, Koruma ve Güvenlik Görevlisi, Şoför, Mübaşir.
…”
5.2) “Gruplar arası geçişler ve unvan değişikliği” başlıklı 6 ncı maddesinde;
Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde düzenlenmiş olan görev grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar
çerçevesinde yapılır:
a) (Değişik:RG-4/4/2015-29316) Aynı ana görev grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği veya hizmet gereği olarak ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapılabilir
….”
6) Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin;
6.1) “Aynı Düzey Görev Olarak Kabul Edilen Unvanlar Arası Atama” başlıklı 40 ıncı maddesinde,
“25/3/2004 tarihli ve 25413 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile 28/10/2005 tarihli ve 25980 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliği kapsamı dışında kalan; memurluk ve zâbıt kâtipliği ile veri hazırlama ve kontrol işletmenliği, cezaevi kâtipliği ile ambar memurluğu gibi aynı düzey görev olarak kabul edilen unvanlar arası atamalarda, bu Yönetmelikte belirtilen şartların bulunması hâlinde, atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilenler için, ilgili komisyonun uygun görüşü üzerine Bakanlık onayıyla unvan değişikliği yapılmak suretiyle naklen atama yapılabilir.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran özetle, Trabzon Adliyesinde, Zabıt Kâtibi olarak görev yaptığını, Adalet Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre zabıt kâtibi kadrosundan, Trabzon
İlinde ya da merkez teşkilatına bağlı herhangi bir birimde bilgisayar işletmeni kadrosuna atamasının yapılması hususunda talepte bulunduğunu, ancak talebinin kabul edilmediğini, bu nedenle hak kaybına uğradığını belirterek bilgisayar işletmeni ünvanlı kadroya atanmayı talep etmektedir.
9) Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; Hizmet grupları
başlıklı 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (d) bendinde, “ İdari hizmetler grubunu” oluşturan kadro unvanları sayılmış, söz konusu bendin ikinci alt bendinde de, bilgisayar işletmeni ve zabit kâtibi kadroları aynı alt grup içerisinde sayılmıştır.
10) Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a) bendinde ise, görevde yükselme sınavına tabi kadrolardan hizmet
grupları arasındaki geçişlere yer verilerek aynı hizmet grubunun alt hizmet grubu içinde kalmak kaydıyla, ilgili personelin isteği veya hizmet gereği olarak ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak kaydıyla, görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atama yapma hususunda idarelere takdir hakkı tanındığı görülmüştür.
11) Diğer yandan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesinde de,
aynı düzey görev olarak kabul edilen unvanlar arası atamaların yapılmasına ilişkin nasıl bir süreç izlenmesi gerektiğine yönelik düzenlemeye yer verilerek atamaları Adalet Komisyonlarınca teklif edilenler için, ilgili komisyonun uygun görüşü üzerine Bakanlık onayıyla unvan değişikliği yapılmak suretiyle naklen atama yapılabileceği belirtilmiştir.
12) Bilindiği üzere İdarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket
etmesi hukuk devletinin gereğidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır.
13) Takdir yetkisi ise, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp
almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmakta olup bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir.
(Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi
Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
14) İdareye tanınmış olan takdir yetkisinin, keyfi olarak hareket edebilme anlamına gelmeyeceği açık olup,
takdir yetkisi kullanılırken, verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket edilmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranılmalı, orantılılık ilkesine uyulmalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uyulmalı ve bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri ölçütü dışında başka bir amaç için kullanılmamalıdır.
15) Somut olayda, Trabzon Adliyesi Zabıt Kâtibi olarak görev yapan başvuran, 22.08.2024 tarihli
dilekçesiyle Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü ve Trabzon Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi
Adalet Komisyonu Başkanlığı’na, Trabzon ili veya merkez teşkilatına bağlı herhangi bir birimde bilgisayar işletmeni kadrosuna atanmak üzere başvuruda bulunduğu ancak Adalet Bakanlığı’nın 03.09.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile başvurusunun uygun görülmediği anlaşılmıştır.
16) “Dosyasındaki bilgi ve belgeler, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar ışığında
değerlendirildiğinde, başvuranın mevcut zabıt kâtibi kadrosu ile talep ettiği bilgisayar işletmeni kadrosunun, Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde aynı düzeydeki görevler olarak düzenlenerek, mezkûr Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca, başvuranın talep ettiği kadroya sınavsız atama yapılabilmesi hususunda idareye takdir yetkisi verildiği görülmüştür. Bu bağlamada bu unvana/unvanlara ilişkin gerekli öğrenim, sertifika gibi şartları sağlamış olmanın sınav yapılmaksızın atanma hususunda kişilere doğrudan bir hak sağlamadığı da açık olup, İdarenin de bu tür talepleri değerlendirirken, kamu hizmetinin gereklerini, insan kaynaklarının verimli kullanımını ve diğer benzeri faktörleri göz önünde bulundurmak zorunluluğu mutlaktır.
17) Bu çerçevede idarenin, benzer durumlara ilişkin farklı bir uygulaması olduğuna veya takdir hakkını
keyfi olarak kamu yararına aykırı kullandığına ilişkin başvuranında somut iddiası olmadığı anlaşıldığından, başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik idarenin işleminde, kamu yararı ve hizmet
gerekleri dışında başka bir amaç güdülmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, idarenin başvuranın talebini reddeden işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunma sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler idare tarafından süresi içinde ve detaylı açıklamalara yer verilmek suretiyle gönderildiği, başvuran hakkında uygulanan işleme ilişkin gönderilen yazıda bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterildiği bu kapsamda “savunma hakkı”, hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem tesis ettiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi