|
ÖZET: Başvuran, Bilgisayar Mühendisleri Odası üyeliğinden ayrılmak ve aidat borcunun iptalini talep etmiştir. Başvurusu, Oda tarafından aidat borcunu ödemediği gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvuran, kamu kurumunda çalıştığı için Odaya kayıt zorunluluğu olmadığını savunarak, üyelik kaydının geçerliliğinin sorgulanmasını istemiştir. Oda ise, başvuranın üyelikten ayrılmak için gerekli belgeleri sunmadığını ve üyelikten ayrılma şartlarının yerine getirilmediğini belirtmiştir.
Oda, başvuranın üyelik kaydının 10/08/2012 tarihinde yapıldığını ve üyelikten ayrılma talebinin yazılı olarak iletilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, Anayasa ve ilgili yönetmeliklere göre, kamu kurumlarında asli görevde bulunanların Oda üyeliği konusunda serbest oldukları, ancak üyelikten ayrılma koşullarının yerine getirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvuranın aidat borcunun tahakkuk ettirilmesi ve istifa talebinin reddedilmesi hususunda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi kısmen kabul edilip kısmen reddedilmiştir. Oda üyeliğinden ayrılma şartı olarak öngörülen aidat borcunun ödenmesi gerekliliği, yasal dayanağı olmayan bir durum olarak değerlendirilmiş ve bu yönetmelik hükümlerinin gözden geçirilmesi önerilmiştir. Başvuranın durumu ile ilgili karar, ilgili kurumlara tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2408-S.20.3859
BAŞVURU NO : 2019/14062
KARAR TARİHİ : 14/02/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BİLGİSAYAR MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Bilgisayar Mühendisliği Oda üyeliğinden ayrılmaya ve aidat borcunun iptaline yönelik talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 16/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan …, 05/08/2019 tarihinde Bilgisayar Mühendisleri Odası tarafından biriken aidat borcunu ödemesi talebiyle tebligat yapıldığını, bunun üzerine Odanın kurulduğu tarihten itibaren kamu kurumunda çalışmakta olması nedeniyle Odaya kayıt zorunluluğu bulunmadığını belirterek aidat borcunun iptali ile Oda üyeliğinden istifasının sağlanması talebiyle Odaya başvurduğunu, talebinin biriken aidat borcunu ödemediği gerekçesiyle reddedildiğini belirterek Oda üyelik kaydının geçerliliğinin bulunup bulunmadığının sorgulanmasını, kamu kurumunda çalıştığının tespitiyle Oda üyeliğinin sonlandırılmasını ve aidat borcunun silinmesini, Odanın geçen süre zarfında kendisi ile ilgili olarak üyelik bilgilerinin güncellenmesi, kimlik kartı çıkartılması vb. yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği sorgulanarak aidat talebinin hukuk ve hakkaniyet bakımından değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 25/09/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
TTMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası’nın 28/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, Marmara Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nden 2008 yılında mezun olarak 10/08/2012 tarihinde Odalarına üye olduğu, 2.2. Başvuranın Oda üyeliğinden ayrılmak üzere ıslak imzalı dilekçe ile başvurmadığı, 06/08/2019 tarihli bir e-posta ile üyeliğinin sonlandırılması için gerekli belgelerin tarafına bildirilmesi ve gerekli belgeleri iletmesini müteakiben Oda üyeliğinin sonlandırılması talebinde bulunduğu, söz konusu e-postanın aynı gün cevaplandırıldığı ve üyelikten ayrılma isteğinin belgeleriyle birlikte ıslak imzalı dilekçe ekinde göndermesinin başvurandan talep edildiği, ancak başvuran tarafından ıslak imzalı dilekçe ile hangi konumda çalıştığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin Odalarına sunulmadığı, söz konusu belgelerin sunulması halinde istifa talebinin Oda Yönetim Kurulunca değerlendirmeye alınacağı, 2.3. Anayasa’nın 135 inci maddesi, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana
Yönetmeliği’nin 109 uncu maddesi, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar
Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 8 inci maddesi uyarınca Türkiye’de bilgisayar mühendislerinin mesleklerini icra edebilmeleri için Bilgisayar Mühendisleri Odası’na kaydolmalarının ve üyeliklerini sürdürmelerinin gerektiği, 2.4. Odalarınca yapılan çalışmalar, eğitimler, seminerler ya da meslekle ilgili düzenlemeler konusunda üyelere e-posta ya da SMS kanalıyla çeşitli duyurular gönderildiği, başvurana yapılan çalışmalar ile ilgili bilgilendirme yapılmamasının iletişim bilgilerinin değişmiş olmasından kaynaklanabileceği, üyelerin adres ve telefon numarası güncellemelerini bmo.org.tr adresli Oda internet sitesinden erişilen arayüz üzerinden değiştirebildikleri, üye ara yüzüne erişimin Odaya iletilen e-posta üzerinden gerçekleştirilebileceği, telefon ve e-posta adresi değişen üyelere erişim sağlanamadığı için üyelerden değişen bilgilerini güncellemelerinin istendiği, ayrıca belirli dönemlerde üyelerin adres ve nüfus bilgilerini güncellemek amacıyla Kimlik Paylaşım Sistemi’nden veri aktarıldığı, 2.5. Oda kimlik kartlarının her sene toplu olarak basıldığı, kimlik kartlarının basılacağına ilişkin bir duyuru yayınlandığı, üyelerden güncel fotoğraflarını üye ara yüzünden sayfalarına eklemelerinin istendiği, fotoğrafları hazır olan ve daha önce kimlik kartı basılmayan üyelerin kimlik kartlarının basılarak üyenin istediği adrese kargo ile gönderildiği, fotoğrafını sisteme yüklemeyen ya da erişim sağlanamayan üyelere kimlik kartı basılmadığı, 2.6. Üyelikten ayrılma hususunun mevzuatta düzenlendiği ve ancak meslektaşların mesleki etkinliklerini sürdürmemeleri ya da kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevde olmaları durumunda söz konusu olacağı, kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan asli ve sürekli görev kavramının, statü hukukuna bağlı çalışan memurlar ve diğer kamu görevlilerini kapsadığı, Anayasa’nın 128. Maddesinin “Devletin kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” şeklinde olduğu bu çerçevede İdare ile sözleşmeli ve geçici personel arasında akdi bir ilişki olması dolayısıyla sözleşmeli ve geçici personelin asli ve sürekli görev kapsamında kalmadığı, 2.7. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesi ve
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin
14 üncü maddesinin üyelikten ayrılma usulünün belirlendiği, üyelikten ayrılma işleminin terk
taraflı ve keyfi bir işlem olmadığı, mevzuatta belirtilen koşulların sağlanması ve bu durumun belgelenmesi halinde ayrılma talebinin Yönetim Kurulunca değerlendirmeye alınabileceği, 2.8. Bilgisayar Mühendisleri Odasının taraf olduğu “üyelikten ayrılma” konusunda Ankara 11. İdare Mahkemesinde açılmış olan 2019/1232 sayılı bir dava bulunduğu, söz konusu davanın henüz sonuçlanmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 3.2. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Kanunu’nun, 5.1. 30 uncu maddesinde; “Her türlü oda aidatı ile diğer para cezalarını tebliğ gününden itibaren otuz gün içinde mensup oldukları odaya ödemiyenler hakkında İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takibat yapılır.”, 5.2. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler. Kamu Kurumu ve Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu
İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan, Odaya kayıtlı meslekdaşlarının yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlüdürler. Bu konuda Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile ilgili hükümler saklıdır.”, 5.3. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmiyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”, 6. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği”nin; 6.1. “Üyelerin Yıllık Ödenti Yükümlülüğü” başlıklı 99 uncu maddesinde; “ (1) Yıllık ödenti, üyelerden, Odasının vereceği karara göre peşin olarak ya da eşit taksitlerle alınır. (2)
Geçmiş yıllara ait üye ödentisi, borcun ödendiği tarihteki üye ödentisi miktarı üzerinden alınır. (3) Her türlü ödenti ile öteki para cezalarını, yazılı bildirim tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde bağlı bulundukları Odaya ödemeyenler hakkında, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre kovuşturma yapılır. Adreslerini değiştiren üyeler, yeni adreslerini
Odalarına bildirmedikçe, eski adreslerine yapılan bildirimler üyeye iletilmiş sayılır. Üyeliği ile ilgili bilgilerdeki değişiklikleri bildirmemesi nedeniyle oluşacak her türlü hukuki sorumluluk üyeyi bağlar. Oda bu nedenle üyenin haklarını kısıtlayıcı herhangi bir işlem yapamaz.”, 6.2. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar. b)
Kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve sürekli görevlerde çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının, meslek ve ihtisaslarıyla ilgili Odaya girmeleri, isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar, görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan Odaya kayıtlı meslektaşlarının yetkileri ile haklarına sahip ve onların ödev ve sorumlulukları ile yükümlüdürler.”, 6.3. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 6.4. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda
Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 7. 21.05.2013 tarih ve 28653 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin, 7.1. “Asil üyelik” başlıklı 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde; “… Yasal olarak mesleğini uygulamaya hak kazanmış bilgisayar, bilgisayar bilimleri, bilgisayar ve enformatik, bilgisayar sistemleri, bilgisayar ve kontrol, yazılım, bilişim sistemleri, yazılım ve bilişim mühendisleri, mühendis unvanı kullanmak ve mesleki faaliyette bulunabilmek için
Odaya üye olmak ve üyelik niteliğini korumak zorundadır.”, 7.2. “Üyelerin görev ve sorumlulukları” başlıklı 12 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinde; “Odaya kayıtlı her üyenin; Yasal adresindeki değişiklikleri bir ay içinde
Odaya bildirmesi,.. Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesi gerekir.”, 7.3. “Üyelikten ayrılma başlıklı” 14 üncü maddesinde; “(1) Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmeyen, askerlik görevi hariç silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadar olan üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla Oda üyeliğinden ayrılabilirler.”, 7.4. “Üye ödentisi ve cezalar” başlıklı 101 inci maddesinin 2 inci fıkrasında; “Geçmiş yıllara ait üye ödenti borçları, borcun ödeneceği cari yılın üye ödentisi miktarı üzerinden alınır. Üye ödentisi ile para cezalarını ödemeyenlere yazılı bildirim yapılır. Yazılı bildirim tarihinden başlayarak otuz gün içinde ödemeyenlere, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve
İflas Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.” 7.5. “Üye ödentisi alınmayacak durumlar” başlıklı 102 inci maddesinde; “(1)
Belgelemeleri ve bu Yönetmelik gereklerini yerine getirmek koşuluyla üyelerden, a) Emekli ya da maluliyet aylığı alıp çalışmayan üyelerden, b) İşsiz üyelerden işsiz olduğu dönem için, üyelik ödentisi alınmaz.” 7.6. “Üyelik” başlıklı 113 üncü maddesinde; “(1) Birlik Genel Kurulunda Bilgisayar
Mühendisleri Odasına kayıt olmaları uygun görülen mesleklere mensup mühendislerden, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında, asli ve süreli görevlerde çalışanların üyelikleri isteklerine bağlıdır. Ancak, bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken Odaya kayıtlı üyelerin mesleki yetkileri ile haklarına sahip ve onların mesleki ödevleri ile yükümlüdürler. Bunların dışında kalan mühendislerin Odaya üyeliği zorunludur.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza başvuruda bulunan …, TMMOB Bilgisayar Mühendisliği Odası üyelik kaydının geçerliliğinin bulunup bulunmadığının sorgulanmasını, kamu kurumunda çalıştığının tespitiyle Oda üyeliğinin sonlandırılmasını ve aidat borcunun silinmesini, Odanın geçen süre zarfında kendisi ile ilgili olarak üyelik bilgilerinin güncellenmesi, kimlik kartı çıkartılması vb.
yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin tespitiyle Odanın aidat talebinin hukuk ve hakkaniyet bakımından değerlendirilmesini talep etmektedir.
10. Anayasanın 135 inci maddesi uyarınca; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, 6235 sayılı
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu ile Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kurulmuştur. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca ülkemizde mühendislik mensuplarının mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle meşgul olabilmeleri için ihtisaslarına uygun bir odaya kaydolmaları ve üyelik vasfını korumaları gerekmektedir. Kanunda kamu kurumu ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışan mühendis ve mimarlık meslekleri mensuplarına ise Oda üyesi olup olmama hususunda serbesti tanınmıştır. Yine Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana
Yönetmeliği’nin 110 uncu maddesinde; diploma alarak ülkemizde mesleklerini uygulayabilecek duruma gelen mühendislerin hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir
Odaya başvurarak kaydolmaları gerektiği düzenlenmiştir. Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 8 inci maddesinde mesleğini uygulamaya hak kazanmış bilgisayar, bilgisayar bilimleri, bilgisayar ve enformatik, bilgisayar sistemleri, bilgisayar ve kontrol, yazılım, bilişim sistemleri, yazılım ve bilişim mühendislerinin, mühendis unvanı kullanmaları ve mesleki faaliyette bulunabilmeleri için
Odaya üye olmak ve üyelik niteliğini korumak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
11. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 99 uncu maddesinde; adreslerini değiştiren üyelerin yeni adreslerini kayıtlı oldukları Odaya bildirmedikleri halde eski adreslerine yapılan bildirimlerin üyeye iletilmiş sayılacağı, üyeliği ile ilgili bilgilerdeki değişiklikleri bildirmemesi nedeniyle oluşacak her türlü hukuki sorumluluğun üyeyi bağlayacağı hüküm altına alınmıştır. Benzer bir düzenlemeye Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin üyelerin görev ve sorumluluklarını belirten 12 inci maddesinde, Oda üyelerinin yasal adreslerindeki değişiklikleri bir ay içinde Odaya bildirmeleri gerektiği düzenlenmiştir. Bu çerçevede, Oda bildirimlerinden haberdar olunmasına ilişkin olarak adres güncellenmesinin üyelerin yükümlülükleri arasında sayıldığı anlaşılmaktadır.
12. Oda üyeliğinden istifa edilmesine ilişkin olarak; Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesinde ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyenlerin yanı sıra askerlik görevi hariç silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmeleri, gerektiğinde belgelemeleri, Oda üye kimlik kartını geri vermeleri ve o tarihe kadar ki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek şartıyla Oda üyeliğinden ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Üyelik statüsünün korunduğu süre boyunca aidat talep edilmesinin istisnası olarak ise, TMMOB Bilgisayar Mühendisliği Ana Yönetmeliği’nin üye ödentisi alınmayacak durumları düzenleyen 102 inci maddesinde emeklilik ve işsizlik dönemi boyunca belgelenmesi halinde aidat alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.
13. Bilgisayar Mühendisleri Odası tarafından Kurumumuza sunulan belgelerden başvuranın üye olmak üzere Oda üye sicil formunu 10/08/2012 tarihinde imzalayarak Odaya sunduğu, üyelik formunu imza altına alarak başvuranın Oda Kanun Tüzük ve Yönetmelik hükümlerine uyacağı yönünde açık irade beyanında bulunduğu görülmüştür. Başvuranın üyelik statüsü kazanması ile birlikte 6235 sayılı TMMOB Kanunu ile Birlik ve Oda yönetmeliklerinin öngördüğü hükümlere uymasının ve Oda Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesinin gerektiği, öte yandan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana
Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesi ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar
Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyelerin bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmelerinin ve gerektiğinde belgelemelerinin, Oda Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemelerinin bir zorunluluk olarak düzenlendiği, ancak başvuranın Odaya istifa dilekçesini yazılı ve ıslak imzalı olarak sunmadığı ve hangi konumda çalıştığı ile ilgili bilgi ve belge sunmadığı nazara alındığında
Oda tarafından istifa talebinin reddedilmesinde ve geçen süre zarfında aidat borcu tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
14. Bununla birlikte 12 inci paragrafta da belirtildiği üzere, Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesinde ve Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde Oda üyeliğinden istifanın gerçekleşebilmesinin koşulları arasında o tarihe kadar ki üyelik ödentilerinin tamamını ödeme şartı düzenlenmiştir. Kurumumuzca konuya ilişkin olarak daha önce verilen Kararlarda; hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı, 6235 sayılı Kanun’da Odalara olan üyelikten ayrılmaya dair hiçbir düzenlemenin bulunmadığı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına olan üyeliğin ve bu üyeliğin sonlandırılmasının bireye tanınmış bir hak olduğu ve bu hakkın sınırlandırılmasının da yine bir kanunla gerçekleştirilmesi gerektiği, Oda üyeliğinin sonlandırılmasının Odaya olan aidat borçlarının ödenmesi şartına bağlanmasının ve bu şartın ilgili Kanunla değil 6 ve 7 numaralı paragraflarda belirtilen Yönetmeliklerle getiriliyor olmasının hukuka aykırı olduğu, aidat borçlarının tahsili için İcra ve İflas Kanunu hükümleri gereğince icra takibi yapılması mümkünken aidat borçlarının ödenmemesi durumunda oda üyeliğinden istifa etmenin yasaklanmasının istifa müessesinin amacıyla bağdaşmayacağı ve söz konusu hüküm ile mesleğin icrasını gerektirecek işlerde çalışmamanın anlamsız kaldığı, mesleği ile ilgili işlerde çalışmıyor olmalarına rağmen aidat borcu nedeniyle kişilerin istifasının mümkün olamadığı ve borcun her ay işlemeye devam ettiği, bu itibarla söz konusu hükmün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Bilgisayar Mühendisliği
Odası üyeliğinden istifasının sağlanması talebine ilişkin olarak başvuranın mevzuatta belirtilen üyelikten ayrılma şartlarını yerine getirmediği ve belgelendirmediği değerlendirildiğinden söz konusu talebin reddedilmesinde ve Oda tarafından geçen süre zarfında aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı bununla birlikte Oda üyeliğinden ayrılma şartı olarak biriken aidat borcunun ödenmesini düzenleyen ve kanuni dayanağı olmayan ilgili Yönetmelik hükümlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı, öte yandan yukarıda hukuki gerekçe başlığı altında incelendiği üzere “kanunilik” ilkesine riayet etmediği tespit edilmiş olup, İdarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE; Başvuranın Bilgisayar Mühendisliği Odası üyeliğinden istifasının sağlanması talebine ilişkin olarak başvuranın mevzuatta belirtilen üyelikten ayrılma şartlarını yerine getirmediği ve belgelendirmediği göz önüne alındığında Oda tarafından geçen süre zarfında aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde ve istifa talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığından başvuranın Oda üyeliğinden ayrılma ve aidat borcunun silinmesi yönündeki talebinin REDDİNE; İstifa şartı olarak öngörülen üyelik ödentilerinin ödenmiş olması şartının yasal dayanaktan yoksun olması gerekçesiyle yönetmelik hükümlerinin gözden geçirilmesi hususunda TÜRK
MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI İLE TÜRK
MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLERİ
ODASI BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Başkanlığı (TMMOB) ile Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞINA VE TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi