|
ÖZET: Başvuran, 2013 yılında yaşadığı kaza sonucunda omurilik felci geçirmiş ve 2020 yılında özel tertibatlı araç kullanma ehliyeti almıştır. Ancak, 2023 yılında yapılan sağlık muayeneleri sonucunda İstanbul ve Kocaeli İl Sağlık Müdürlükleri tarafından “sürücü olamaz” raporu verilmiştir. Başvuran, bu kararların kendisini büyük bir mağduriyet içinde bıraktığını ve ehliyetinin iptal edilmesinin yaşamını olumsuz etkilediğini belirterek, raporların iptal edilmesini ve yeniden muayene edilerek uygun şartlarda sürücü olabileceği yönünde karar verilmesini talep etmektedir.
Danıştay, başvuranın durumu ile ilgili yapılan sağlık muayenelerinin ve raporların hukuka uygun olduğunu, ancak bilirkişi raporunun, başvuranın sürücü olmasına engel bir durum oluşturmadığını ve özel tertibatlı araç kullanabileceğini belirttiğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın sürücü olup olmayacağının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sağlık durumunun tekrar incelenmesi ve sürücü belgesi işlemlerinin bu doğrultuda yürütülmesi tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14177-S.23.22425
BAŞVURU NO : 2023/5027
KARAR TARİHİ : 07/11/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
KOCAELİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sürücü olamaz raporu hk.
BAŞVURU TARİHİ : 10/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2013 yılında geçirdiği kaza sonucunda boyun kemiğinin kırılması neticesinde omurilik felci olduğunu, yaşadığı olumsuzlukları hafifletebilmek adına 2020 yılında özel tertibatlı araç kullanabileceği yönünde ehliyet aldığını ve hayata karışarak sosyalleşmeye başladığını, 2023 yılında ise ehliyetine ilişkin kısıtlardan olan sağlık kontrolü sebebiyle 07.02.2023 tarihinde İstanbul Maltepe Devlet
Hastanesinde komisyona girdiğini, anılan muayeneye kendisi araç kullanarak gelmesine rağmen komisyonun şahsının özel tertibatlı araç kullanamayacağına kanaat getirerek talebini reddettiğini, söz konusu karara itirazı üzerine 22.03.2023 tarihinde Kocaeli Darıca Farabi Eğitim Araştırma Hastanesinde tekrardan komisyona girdiğini ancak anılan komisyonun da; araç sürmenin şahsı için ne denli hayati bir şey olduğunu, araç kullanmadan adeta eve hapsolduğumu ve araç kullanabilmesine rağmen, tekrardan sürücü olamaz kararı vermesi neticesinde ehliyetinin iptal olduğunu, bu durumun şahsı nezdinde büyük bir mağduriyet yarattığını belirterek hakkında verilmiş olan “sürücü olamaz” raporun iptal edilmesini ve uygun şartlarda sürücü olabileceği yönde karar verilebilmesi için komisyon muayenesine girme sürecinin tekrar başlatılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 11/05/2023 tarihli ve sayılı yazısı ile Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğünden 12/05/2023 tarih ve sayılı yazısı ile de İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiştir. Ayrıca başvuru konusunun çözümünde teknik inceleme ve tıbbi değerlendirmeye
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
gerek duyulduğundan 21/07/2023 tarihli ve sayılı yazı ile İstanbul Üniversitesi
Cerrahpaşa Rektörlüğünden bilirkişi heyeti aracılığıyla bilirkişi raporu talep edilmiştir.
2.1. Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğünün Kurum kayıtlarımıza 15/05/2023 tarihinde giren sayılı cevabi yazısında özetle; “ Başvuranın 29.12.2015 tarih ve 29577 sayılı sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartları ile muayenelerine dair değişiklik yapılmasına dair yönetmeliği kapsamında İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Engelli Sürücü Tertibat komisyonunda düzenlenen 07.02.2023 – referans no.lu “4 uzvunda da kuvvet kaybı olduğundan sürücü olamaz” kararlı raporuna itirazı neticesinde İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık
Hizmetleri Birimi tarafından “20.10.2020 tarih ve sayılı Makam Oluru ile aynı tarihte yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları hakkında Yönergenin 38’inci maddesinin 7-8-9’uncu fıkralarına ”istinaden Müdürlüğümüze sevki sonucunda şahıs Kocaeli Gebze İlçe Sağlık
Müdürlüğümüzde oluşturulan Engelli Sürücü Tertibat Komisyonumuzda 22.03.2023 tarihinde değerlendirilerek referans no.lu rapor ile kişi hakkında “sürücülerde aranacak sağlık şartları ile muayenelerine dair değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin madde (9)/2a (2) Sinir Hastalıklarından; a) Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez bendi gereğince sürücü olamayacağına” karar verilerek rapor oluşturulmuş olup “Sağlık Raporları Usul ve Esasları hakkında Yönergenin 38’inci maddesinin 7(Yedi)’nci fıkrası “(7) Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir” hükmüne İstinaden aynı kararın kesinleştiği ”
İfadelerine yer verilmiştir.
2.2. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünün Kurumumuz kayıtlarına 23/06/2023 tarihimde giren ve sayılı cevabi yazısında özetle; “başvuranın ehliyet talebinin reddedilmesi ile ilgili yapılan Özel Tertibatlı Araç Komisyonunda görevli hekimlerin Müdürlüğümüze bağlı çeşitli hastanelerden farklı branşlarda katılan hekimler oluştuğu, bahse konu kişinin klinik muayenesinin komisyona katılan hekimlerce yapıldığı, yapılan muayene sonucuna göre 2013 yılında servikal vertebra fraktürü travması sonrası omurilik yaralanmasına bağlı gelişen her iki üst ekstremitede orta-ağır derecede güç kaybı ve her iki alt ekstremitede pleji (felç) saptandığı, kişinin
16.06.2015 tarihinde almış olduğu Engelli Sağlık Kurulu Raporu’nda her iki üst ekstremitede güç
kaybına bağlı engel oranı %80, her iki alt ekstremitede güç kaybına bağlı engel oranı %80 olduğunun görüldüğü, bu bulgular ışığında her iki bacağını kullanamayacak durumda olan ve özel tertibat kullanabilmesi için her iki üst ekstremitede yeterli kas gücüne sahip olması gereken kişinin her iki üst ekstremitesinde orta-ağır güç kaybının saptandığı, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık
Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğin 9. maddesinin 2. fıkrasının a bendi “Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.” gereği komisyon hekimlerince kişinin 4 uzvunda da araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde güç kaybı olduğu saptandığından sürücü olamaz kararının kurul oy birliği ile verildiği, kişinin 22.03.2023 tarihinde Kocaeli’ de katıldığı itiraz komisyonunda da Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak
Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğin 9. Maddesinin 2. Fıkrasının (a) bendi uyarınca sürücü olamaz kararı verildiğinin görüldüğü, kişinin 13.03.2023 tarihinde yenilediği Engelli Sağlık
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Kurulu Raporunda da her iki üst eksremitedeki engel oranı %80, her iki alt ekstremitedeki engel oranı
%80 olmak üzere toplam %98 engel oranı bulunduğu anlaşılmıştır ” İfadelerine yer verilmiştir.
2.3. Kurumumuzun 21/07/2023 tarihli ve sayılı yazısı ile başvuru konusu hakkında
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğünden Bilirkişi Heyeti oluşturularak Bilirkişi
Raporu hazırlanması istenmiş, Kurumumuz talebi doğrultusunda başvuru konusu hakkında hazırlanan Bilirkişi Raporu Kurumumuza 18/10/2023 tarihinde iletilmiştir. Kurumumuza iletilen söz konusu sağlık kurulu raporunda özetle; “ isimli kişinin komisyon tarafından yapılan muayenesinde: “ 2013 yılında havuza atlama sonucu C5 seviyesinden vertebra kırığı geliştiği inkomplet C5 spinal kord yaralanması olduğu anlaşılmıştır. ifadesinde idrar boşaltımı için temiz aralıklı kateterizasyonu kendi başına yapabildiğini belirtmiştir. Hasta tarafından daha önce çekilmiş olan araç kullanma videoları hasta tarafından komisyona izlettirilmiştir. Muayenesinde; bilateral C5 kas kuvvetinin 5/5(biceps), Bilateral el bileği ekstansörlerinin 4+5/5, Bilateral triceps kas kuvvetinin 3/5 olduğu saptanmıştır. Duyu muayenesinde
C6 seviyesi bilateral normal değerIendirilmiştir. C7 seviyesinden itibaren duyu muayenesinde bozulma başlamaktadır. Hasta motorlu tekerlekli sandalyeyi ve normal tekerlekli sandalyeyi yalnız başına bağımsız olarak kullanabilmektedir. Tekerlekli sandalyeden yatağa ve yataktan tekerlekli sandalyeye bağımsız geçebilmektedir. Günlük yaşantısında gerekli olan cüzdanından kimlik kartını çıkarabilme ve telefonunu kullanabilme gibi ince el becerilerini yapabildiği görülmüştür. Değişik kurumlarda tedavi gören hastanın başlangıçta ASİA C5 seviyesinin C6 seviyesine kadar düzeldiği görülmüştür. Bilateral alt ekstremite motor kuvveti 0/5 olarak değerIendirilmiştir. Sonuç olarak; İnkomplet servikal C5 yaralanması olan hastanın klinik bulgularında son muayenesinde düzelme gözlenmiş olup minimum C6 seviyesinde fonksiyon gözlenmiştir. Mevcut hastalık progressif-ilerleyici olmayıp ehliyet aldığı dönemdeki muayene bulgularında gerileme olmadığı kanaatine varılmıştır.
İzlenen video görüntülerinden engelliler için araç içi yardımlı ekipmanları uygun ve yeterli bir şekilde kullanabildiği görülmüştür. Fonksiyonel düzeyine uygun olacak şekilde engelliler için araç içi özel ekipmanla başarılı bir şekilde araç kullanabilme fonksiyonel kapasitesine ve gerekli bilince sahip olduğu görüşüne varılmıştır. Müştereken düzenlemiş olunan bilirkişi raporumuzda; ilgili evraklar incelendiğinde hastaya konulan tıbbi tanının doğru olduğu, bu tanının başvuranın sürücü olmasına engel durum oluşturmayabileceği ve sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı aksam ile taşıt kullanabileceği kanaatine ın muayenesi sonrası oy birliği ile varılmıştır.” İfadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında
Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7.5.2004-5170/7 md.)
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
3.3. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 3.4. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” 4. BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin; 4.1. “Erişebilirlik” başlığını taşıyan 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “1. Taraf Devletler, engellilerin bağımsız yaşamalarının ve toplumun tüm alanlarına tam katılımının sağlanması ve engellilerin diğerleriyle eşit bir şekilde fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojisi ve sistemi dâhil bilgiye ve iletişime, hem kırsal hem de kentsel bölgelerde halka açık olan veya halka sunulan diğer tesislere ve hizmetlere erişiminin sağlanması için uygun tedbirleri almalıdır. Bu tedbirler erişime yönelik engellerin tespitini ve ortadan kaldırılmasını da içermelidir. Bu tedbirler aşağıda belirtilen yerler ve hizmetler bakımından da geçerlidir: (a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleri dâhil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dâhil olmak üzere, bilgi ve iletişim araçları ve diğer hizmetler.” 4.2. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İşbu Sözleşmeye
Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir..” 5. 04/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; 5.1. “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Sürücü adaylarında aranacak şartlar” başlıklı 41 nci maddesinde; “(Değişik: 12/7/2013-6495/17 md.) Sürücü belgesi alacakların; a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımaları, b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmaları, c) İçişleri ve Sağlık Bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış olmaları, e) Adli sicilinde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması, g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması, zorunludur.
Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları, kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
(Değişik fıkra:6/12/2019-7196/40 md.) Bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir.
Sürücü belgesi alındıktan sonra bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen suçlardan biri ile mahkûmiyet hâlinde bu kişilerin sürücü belgeleri, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından bu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen şartlar sağlanıncaya kadar geri alınır.
Bu Kanunun 48 inci madde hükümleri saklıdır.” 7. 18/07/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 7.1. “Sürücü belgelerinin geçerlilik süresi ve yenilenmesi” başlıklı 87 nci maddesinde;
“(Başlığı ile birlikte değişik: RG-17/4/2015-29329*)
M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgeleri 10 yıl; C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı sürücü belgeleri ise 5 yıl geçerlidir.
Belgelerin yenilenmesi işlemleri belge sahibinin herhangi bir trafik tescil kuruluşuna veya dış temsilciliklerimize müracaat etmesi suretiyle yapılır. Müracaat sırasında; a) Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, b) Bu Yönetmeliğin 76 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen hükümlülükle ilgili şartları taşımaları, c) Herhangi bir nedenle sürücü belgesi geçici olarak geri alınmış ise iade edilme şartlarının gerçekleşmiş olması gereklidir. Bu şekilde yenilenen sürücü belgeleri için harç alınmaz.
Yenileme müracaatı sırasında eski sürücü belgesi geri alınır. Müracaatı tamamlananlara sürücü belgeleri teslim edilinceye kadar araç kullanabilmeleri için 15 gün süreyle geçerli olmak üzere “Sürücü
Belgesi Yerine Geçen Geçici Belge” (Ek-50) verilebilir. Sürücü belgesinin ilgilisine teslim edilmesi ile birlikte geçici belge hükümsüz sayılır.” 7.2. Geçici Madde 10’da; “ (Ek:RG-17/4/2015-29329*)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren; a) A1 sınıfı sürücü belgeleri M ve A1 sınıfı sürücü belgesi, b) A2 sınıfı sürücü belgeleri M, A1, A2, A ve B1 sınıfı sürücü belgesi, c) B sınıfı sürücü belgeleri M, B1, B, D1 ve F sınıfı sürücü belgesi,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
ç) C sınıfı sürücü belgeleri M, B1, B, D1, C1, C ve F sınıfı sürücü belgesi, d) D sınıfı sürücü belgeleri M, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E ve F sınıfı sürücü belgesi, e) E sınıfı sürücü belgeleri (28/4/1997 tarihinden önce alınanlar) M, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve F sınıfı sürücü belgesi, f) E sınıfı sürücü belgeleri (28/4/1997 tarihinden sonra alınanlar) M, B1, B, C1, C, D1, D ve F sınıfı sürücü belgesi, g) F sınıfı sürücü belgeleri M ve F sınıfı sürücü belgesi, ğ) G sınıfı sürücü belgeleri M ve G sınıfı sürücü belgesi olarak değiştirilirler.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış ve sahibine römork takarak araç kullanma yetkisi veren sürücü belgeleri veya sürücü sertifikaları yeni sınıf sürücü belgeleri ile değiştirilirken yeni sınıfına ilave olarak “E” ibaresi eklenir. Sürücü kursuna kayıt yaptırmış olanlar için de bu fıkra hükmü uygulanır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce motorlu taşıt sürücü sertifikası sahibi olanlar ile sürücü kurslarına kayıt yaptırmış olanlar için de yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce sürücü belgesi sahibi olanlar, sürücü belgelerini belirlenen süre içerisinde değiştirinceye kadar, sahip oldukları sürücü belgesi sınıfının birinci fıkrada belirtilen karşılığı olan sınıf ile kullanılan araçları sürmeye yetkilidir.
“H” sınıfı sürücü belgeleri, engellinin kullanmaya yetkili olduğu araç cinsine göre “A” veya “B” sınıfı sürücü belgesi ile değiştirilir. Değiştirme işlemi sırasında sağlık raporu istenir. Engelli kişinin kullanacağı araçta bulunması gereken özel tertibat, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık
Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğe göre hazırlanan listeden belirlenerek kodu ile birlikte sağlık raporuna yazılır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan ve 2918 sayılı Kanuna göre değiştirilmesi zorunlu olan sürücü belgelerinin değiştirme işlemleri beş yıl içerisinde tamamlanır. Gerekmesi halinde bu süre İçişleri Bakanlığınca uzatılabilir.
Sürücü belgelerinin değiştirilebilmesi için; a) İlgililerin Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair
Yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, b) İlgililerin bu Yönetmeliğin 76 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen hükümlülükle ilgili şartları taşımaları, c) Herhangi bir nedenle sürücü belgesi geçici olarak geri alınmış ise iade edilme şartlarının gerçekleşmiş olması gereklidir.
Bu madde kapsamında yapılacak değiştirme işlemlerinden harç alınmaz. Ancak indirimli değerli kâğıt bedeli olarak 13 Türk Lirası ve 2918 sayılı Kanunun 131 inci maddesinin son fıkrası kapsamında da 2
Türk Lirası bedel ödenir.
Belirlenen süre içerisinde değiştirilmeyen sürücü belgeleri geçersiz sayılır. Ancak, ilgililerin başvuruları halinde, gerekli harçlar ve indirimsiz değerli kâğıt bedeli ödendikten sonra kendilerine geçersiz sayılan sürücü belgesinin karşılığı olan yeni sürücü belgeleri verilir. Ancak, sürücü belgeleri
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
çeşitli nedenlerle geri alınmış olanlar ile mücbir sebeplerle sürücü belgelerini bu madde kapsamında belirlenen sürelerde değiştirmeyenlerden de belgelerinin değiştirilmesi sırasında harç alınmaz.
Değiştirilen eski tip sürücü belgelerinin geri alınması, saklanması ve imhası ile değerli kağıt bedellerinin zimmet kayıtlarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.” (*) (7/4/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin bazı maddeleri 1/1/2016 tarihinde yürürlüğe girer.)
8. 26/9/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğin; 8.1. “Sürücü adaylarının ve sürücülerin sahip olmaları gereken sağlık şartlarına ve muayenelerine ilişkin genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1)Sürücü ve sürücü adaylarının muayeneleri; Sağlık Bakanlığına ve üniversitelere bağlı sağlık tesisleri, aile sağlığı merkezleri ve Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılan (Ek ibare:RG-13/6/2020-
31154) muayenehane hariç özel sağlık kuruluşlarında görevli tabip veya uzman tabip tarafından bu
Yönetmelik hükümlerine göre yapılır ve sağlık raporu düzenlenir…
(2) Tabip tarafından, sürücü veya sürücü adayının yapılan genel muayenesinde; a) İşitme kaybı, b) Günlük hayatı kısıtlayan denge problemi, baş dönmesi nedeni olabilecek bir hastalık, c) Uyku bozukluğu (Obstrüktif uyku apnesi sendromu, gündüz aşırı uyuklama hali), ç) Malign tümör hikâyesi, d) Eklem hareketlerinde kısıtlama, e) Ekstremite noksanlığı, f) Kas, tendon ve bağ lezyonları, … olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılır.
(3) (Değişik:RG-13/6/2020-31154) Tabip tarafından, sürücü/sürücü adayının genel sağlık durumuna ilişkin yazılı beyanı alınarak ikinci fıkrada tanımlanan durumlarının olup olmadığı yönünde ilk muayenesi yapılır. Bu Yönetmeliğe göre sürücülüğe engel hali olmayanlara muayeneyi yapan tabip tarafından uygun rapor verilir. Yapılan muayene sonucunda, sürücülüğe engel hali tespit edilen veya ikinci fıkrada tanımlanan durumlardan bir veya birkaçının olması veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayının muayene bulguları ve sevke neden olan uzmanlık muayenesi hariç sürücü belgesi alabileceği sağlık raporunda belirtilir ve ilgili uzman tabip/tabiplere gönderilir. İlgili uzman tabip/tabipler tarafından sürücü/sürücü adayının muayenesi yapılarak sağlık raporu verilir. Bu durumda, ilk muayene sonucunu gösteren sağlık raporu ve uzman tabip/tabipler tarafından düzenlenecek sağlık raporu birlikte geçerlidir. Ancak kişinin özel tertibatlı araç kullanması gerektiği durumlarda ilgili uzman tabip/tabipler tarafından sekizinci fıkraya göre işlem yapılır.
(4) 2918 sayılı Kanunun 45 inci maddesi kapsamında il sağlık müdürlüğüne sevk edilen sürücüler il sağlık müdürlüğü tarafından; sürücünün bedensel değişikliğinin ortopedik olması halinde; ortopedi ve travmatoloji uzmanı, diğer durumların tespiti halinde ise ilgili branşta uzmanın bulunduğu hastaneye sevk edilir. İlgili uzman tabip/tabipler tarafından yapılan muayene sonucunda sağlık raporu düzenlenir. Bu sağlık raporu, gerek görülmesi halinde ilgili diğer uzman tabip/tabiplerle birlikte muayene ve değerlendirme yapılarak düzenlenir.
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(5) (Değişik:RG-13/6/2020-31154) Kişinin, adına düzenlenen rapora itiraz hakkı vardır. Raporlara itiraz usulleri Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
(6) Bütün branşlarda yapılacak muayene açısından sürücü belgesi sınıfları aşağıda belirtildiği şekilde
iki gruba ayrılır:
a) Birinci grup: M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F sınıfları, b) İkinci grup: C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve G sınıfları.
(7) Sürücü adayı veya sürücünün sağlık şartları nedeniyle araç kullanması belirli şartlara bağlanmış ise bu şart kod numarası ile birlikte sağlık raporuna yazılır.
(8) (Değişik:RG-13/6/2020-31154) Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumlarda düzenlenen sağlık raporuna; tanı, sürücü belgesi alabileceği ve özel tertibatlı araç kullanabileceği belirtilerek kod ve sürücü belgesi sınıfı yazılmadan il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulacak komisyona sevk edilir. Komisyon valilik tarafından görevlendirilecek il sağlık müdürlüğü görevlisinin başkanlığında kişinin sağlık raporunda belirtilen tanı ile ilgili branş uzmanı/uzmanları, ortopedi ve travmatoloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, nöroloji uzmanları ve valilikçe kamu kurum/kuruluşlarından veya ilgili meslek odalarından görevlendirilecek bir makine mühendisinden oluşur. İl sağlık müdürlüğü tarafından ihtiyaç duyulması halinde bu Komisyona iç hastalıkları, ruh sağlığı hastalıkları, kulak burun boğaz uzman hekimleri ve elektrik mühendisi dâhil edilebilir.
Komisyon valilik tarafından uygun görülen ilçelerde de oluşturulabilir. Komisyon uygun göreceği özel tertibat kod numaralarını, hangi sınıf sürücü belgesi alınabileceğini veya sürücü olunup olunamayacağını sağlık raporunun ilgili bölümünde belirtir. Komisyon tarafından, aracın tadil edilmesini müteakip sürücünün aracı kullanıp kullanamadığı kontrol edilebilir. Komisyon başvuru olması halinde en az ayda bir kere toplanır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır. Oy eşitliği halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanır.” 8.2. Sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartları ile muayenelerine dair yönetmelik Madde 8; “Kas hastalıklarından miyopati ve progresif muskuler distrofisi, miyotonisi ve kas-sinir kavşak hastalıkları olan şahıslardan trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.
Trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olmayanlara yılda bir kez muayene olmak kaydıyla birinci grup sürücü belgesi sınıflarından verilebilir. Ancak bu fıkrada belirtilen sürücü belgeleri ile iki tekerlekli motorlu araçlar, ambulans, resmi veya ticari araçlar kullanılamaz” 8.3. Sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartları ile muayenelerine dair yönetmelik Madde
9 (2),(a); “Sinir Hastalıklarından; a) Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş
veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.” 9. 30/09/2019 tarihinde yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin; 9.1. “Raporların düzenlenmesine ilişkin açıklamalar” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumlarda özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyona aittir. Bu sebeple ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik Sağlık Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya Sürücü Adayı/Sürücü Sağlık Raporunda (IV. Kısım) belirtilen tertibat kodları birlikte değerlendirilir. Ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir. 01.01.2016 tarihinden önce H Sınıfı Sürücü Belgesi sahibi olan kişiler, Sürücü
Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
göre yeni Sürücü Adayları ve Sürücü Sağlık Raporu düzenlenmesi amacı ile sağlık hizmet sunucularına yönlendirilir.” 10. “Yönergenin Genel hükümler” başlıklı 11 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Sürücü belgesi sınıfları aşağıdaki şekilde gruplandırılmıştır; a) Birinci grup: M, A1, A2, A, B1, B, BE ve F sınıfları, b) İkinci grup: C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE ve G sınıfları.” 10.1. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları üçüncü kısım” başlıklı 15 nci maddesinin beşinci fıkrasında;
“Uzman hekim/hekimlerce sürücü/sürücü adayının özel tertibatlı araç kullanmasına karar verilmesi halinde hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği ve kod tablosunda belirtilen kodlar yazılmadan
“Komisyona sevk” kutucuğu işaretlenerek il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde kurulan komisyona gönderilir. (20/10/2020/4959 Yürürlük: 20/10/2020) Komisyona sevk edilen kişiler en geç 30 (otuz)
gün içinde komisyona başvurmak zorundadır.” 10.2. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları dördüncü kısım” başlıklı 16 ncı maddesinde; (1) Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumda il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde kurulan komisyon tarafından doldurulacak kısımdır.
(2) İl sağlık müdürü veya görevlendireceği il sağlık müdürlüğü görevlisinin başkanlığında Ortopedi ve Travmatoloji, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Nöroloji uzmanları ve valilikçe kamu kurum/kuruluşlarından veya ilgili meslek odalarından görevlendirilecek bir makine mühendisinden oluşan komisyon tarafından belirlenecek özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği aynı sağlık raporunun ilgili bölümüne yazılır. İhtiyaç duyulması halinde komisyona İç
Hastalıkları, Ruh Sağlığı Hastalıkları, Kulak Burun Boğaz uzman hekimleri ve elektrik mühendisi dâhil edilir. Komisyon sürücü/sürücü adayının özel tertibat olmaksızın araç kullanabileceğine veya sürücü olamayacağına karar verebilir. Komisyon aracın tadil edilmesini müteakip sürücünün aracı kullanıp kullanamadığını kontrol edebilir.
(3) Komisyon tarafından belirlenecek özel tertibat kodlarının, engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir.
(4) Komisyon tarafından kişinin özel tertibat olmaksızın araç kullanabileceğine karar verilmesi halinde rapora “özel tertibat olmadan araç kullanabilir.” ibaresi yazılır, hangi sınıf sürücü belgesi alabileceği belirtilerek rapor tanzim edilir.
(5) Komisyon otomatik vitesli araçları başkaca hareket ettirici tertibat olmaksızın kullanabilecek kişiler için 10.02 otomatik vites kodunu rapora yazar. Bu durumda komisyonun 10.02 otomatik vites kodundan başka bir özel tertibat kodunu rapora eklemesi zorunlu değildir. Ancak komisyon uygun görmesi halinde bu kişiler için kod tablosunda kısıt kodu belirleyebilir.
(6) Komisyon başvuru olması halinde en az ayda bir kere toplanır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır. Oy eşitliğinde halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanır.
(7) Sürücü ve araçlara ilişkin kod tablosu İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Bilim Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca belirlenmiş olup Ek-8’ de yer almaktadır. 1’den 100’e kadar olan kod numaraları Avrupa Birliği Mevzuatındaki şekliyle, 100 ve üzerindeki kod numaraları ise sadece ülkemizde kullanılacak yerel kod numaralarıdır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(8) Rapor talep eden kişiler, Kişiye Ait Bilgi Formunu e-Devlet üzerinden dolduracaktır. 18 yaşından küçükler için beyan formunun doldurulması zorunlu değildir. Pratisyen hekimin/aile hekiminin gerekli görmesi halinde 18 yaşından küçükler için veli ya da vasisi tarafından beyan formu manuel yazılı olarak doldurulur. Pratisyen hekim/aile hekimi tarafından beyan formu incelenerek sürücü/sürücü adayının muayenesini yapar, muayene bulgusuna göre sağlık raporunun II. Kısmını doldurup sağlık raporunu tanzim ederek kişiye teslim eder. Başvurun kişiler muayene edildikten sonra kişilerin beyan ettiği ya da fizik muayene ile saptanan hastalık veya rahatsızlıkların ileri tetkik ve tedavi gerektirmesi durumunda kişiler ilgili uzman hekime/hekimlere sevk edilir.” 10.3. “Sürücü raporlarına itiraz” başlıklı 38 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“(1) Raporlara; adına rapor düzenlenen kişi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. Rapora itiraz, raporun verildiği sağlık hizmet sunucusunun bulunduğu ya da adına rapor düzenlenen kişinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır.
(2) Aile hekimleri muayene neticesinde sürücülüğe engel hali tespit edilen veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayını ilgili uzman tabip/tabiplere gönderebilir. Aile hekimlerinin bu kararına itiraz edilemez.
(3) (20/10/2020/4959 Yürürlük: 20/10/2020) Raporun 3’üncü kısmına itiraz halinde il sağlık müdürlüğü kişiyi, raporun olumsuz olmasına neden olan tek branş olması durumunda ilgili branştan üç uzmanın bulunduğu, raporun olumsuz olmasına neden olan birden fazla branş olması durumunda ilgili branşlarda birer uzmanın bulunduğu Yönerge eki Ek-12 Hakem Hastane Listesinde yer alan aynı veya üst roldeki en yakın sağlık hizmet sunucusuna sevk eder. Tek branş kararlarına itirazda o branştan üç hekimin katılımı ile birden fazla branş kararlarına itirazda ise itiraz edilen branşlardan en az birer hekimin yer aldığı en az beş uzman hekimin katılımı ile oluşturulan sağlık kurulunca karar verilir.
(4) Raporun 3’üncü kısmında uzman hekim/hekimlerin “komisyona sevk” kararlarına itiraz edilemez.
(5) İtiraza konu sürücü raporunu ilk düzenleyen hastane aynı zamanda Yönerge eki Ek12 Hakem
Hastane Listesinde yer alıyor ise kişi listede yer alan aynı veya üst roldeki diğer en yakın hastaneye sevk edilir.
(6) İlk sağlık kurulu raporu ile itiraz sonrasında tayin edilen hakem hastanece düzenlenen ikinci sağlık raporu arasında çelişki olması halinde; Ek-13 Bölge Hakem Hastaneler Listesi’nde yer alan, itiraza konu ilgili branş/branşların eğitim kliniğinin bulunduğu en yakın hastanelerden birine, il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Bölge hakem hastanesince verilen karar kesin olup kişinin bu karara itiraz hakkı yoktur.
(7) Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir.
(8) Kararlar arası çelişki olması halinde, Marmara Bölgesi için İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, Ege
Bölgesinde İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İç Anadolu Bölgesinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, Akdeniz
Bölgesinde Antalya İl Sağlık Müdürlüğü, Karadeniz Bölgesinde Samsun İl Sağlık Müdürlüğü, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü, Doğu Anadolu Bölgesinde Malatya
İl Sağlık Müdürlüğü, hakem olarak tayin edilmiştir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez. Bölge hakem il sağlık müdürlüklerine sevkler son komisyon kararının verildiği ilin il sağlık müdürlüğünce yapılır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(9) (20/10/2020/4959 Yürürlük: 20/10/2020) Hakem tayin edilen il sağlık müdürlükleri bünyesinde oluşturulan komisyonun ilk başvuru yapılan komisyon olması ve bu komisyon kararına itiraz edilmesi halinde, kişi öncelikle en yakın il sağlık müdürlüğüne sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir.
Kararlar arası çelişki olması halinde kişi diğer bölgedeki hakem olarak belirlenmiş il sağlık müdürlüğüne gönderilir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez.
(10) Yazım hataları, imza eksikliği, doldurulması gereken alanların doldurulmaması, kişi bilgilerinin hatalı olması gibi (karar hükmü hariç) eksikliklerin veya usul hatalarının bulunduğu durumlarda, raporu talep eden kişi veya kurum tarafından raporu tanzim eden sağlık hizmet sunucusuna, rapor iade edilir. İlgili sağlık hizmet sunucusu, rapor iadesinin nedenlerini (karar hükmü hariç)
değerlendirir, bir yanlışlık yapıldığını tespit ederse gereken düzeltmeyi yapar. Bu durumlar rapora itiraza ilişkin başvuru sayısına dâhil edilmez.” 10.4. “Ortak hükümler” başlıklı 44 üncü maddenin ikinci fıkrasında;
“Sağlık kurulu raporlarında hekimlerce veya ilgili mevzuatında aksine bir tarih belirtilmediği durumlarda raporlar 2 (iki) yıl geçerlidir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuranın özetle: 2013 yılında geçirdiği kaza sonucunda boyun kemiğinin kırılması neticesinde omurilik felci olduğunu, yaşadığı olumsuzlukları hafifletebilmek adına 2020 yılında özel tertibatlı araç kullanabileceği yönünde ehliyet aldığını ve hayata karışarak sosyalleşmeye başladığını, 2023 yılında ise ehliyetine ilişkin kısıtlardan olan sağlık kontrolü sebebiyle 07.02.2023 tarihinde İstanbul Maltepe
Devlet Hastanesinde komisyona girdiğini, anılan muayeneye kendisi araç kullanarak gelmesine rağmen komisyonun şahsının özel tertibatlı araç kullanamayacağına kanaat getirerek talebini reddettiğini, söz konusu karara itirazı üzerine 22.03.2023 tarihinde Kocaeli Darıca Farabi Eğitim Araştırma
Hastanesinde tekrardan komisyona girdiğini ancak anılan komisyonun da; araç sürmenin şahsı için ne denli hayati bir şey olduğunu, araç kullanmadan adeta eve hapsolduğumu ve araç kullanabilmesine rağmen, tekrardan sürücü olamaz kararı vermesi neticesinde ehliyetinin iptal olduğunu, bu durumun şahsı nezdinde büyük bir mağduriyet yarattığını belirterek hakkında verilmiş olan “sürücü olamaz” raporun iptal edilmesini ve uygun şartlarda sürücü olabileceği yönde karar verilebilmesi için komisyon muayenesine girme sürecinin tekrar başlatılmasını talep etmektedir.
13. Başvuru konusuyla ilgili olarak İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Kurulu Heyetinin başvuran hakkında “sürücü olamaz” şeklinde rapor düzenlediği, başvuranın anılan rapora itirazını inceleyen
Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Kurulu heyetinin de başvuran hakkında “sürücü olamaz” şeklinde
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
rapor düzenlemesi neticesinde başvuranın tarafına uygun şartlarda sürücü belgesi verilmesine ilişkin talebinin reddedildiği görülmektedir.
14. Anayasamızın 61 nci maddesinde ifade edildiği üzere engellilerin toplum hayatına intibaklarının sağlanması devlet güvencesindedir. Yine BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin 19 ncu maddesi, sözleşmeye taraf ülkelerin, engellilerin topluma tam katılımını kolaylaştırmak, bağımsız yaşayabilmelerini ve topluma dahil olabilmelerini sağlamak üzere etkin tedbirler alacağı hüküm altına almıştır.
15. Her ne kadar engelli bireylerin hak ve özgürlüklerini ilgilendirebilecek yasal, idari ve diğer düzenlemelerde temel hareket noktası; engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmek olmalıysa da, kişinin hak ve özgürlüklerinin sınırı toplum sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde düzenlenmelidir. Bu bakımdan, kişinin araç kullanma becerisine sahip olup olmadığı, trafikte yer alan diğer araç kullanıcılarını ve yayaların güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde uzman kişilerce değerlendirilmelidir. Bilimsel kriterlere uygun yapılacak değerlendirme, engelli bireylerin araç kullanmaya yetkin olup olmadığını belirleyecek ve bu durum engellilerin erişim hakkı ve bağımsız yaşama hakkına müdahale anlamına gelmeyecektir. Trafik güvenliği açısından sürücü adaylarının ve sürücülerin sahip olmaları gereken sağlık şartları ve uzman hekim muayeneleri hayati öneme haiz olup başvuru konusu durum göz önünde bulundurularak incelenmiştir.
16. Konuyla ilgili Karayolları Trafik Yönetmeliğinde değişiklik yapılmış ve 01/01/2016 tarihi itibariyle yeni tip sürücü belgesi düzenlenmeye başlanmış olup, bu tarihinden önce düzenlenmiş olan eski tip sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilmesi gerektiği, yeni tip sürücü belgelerinde sınıfına göre sağlık raporunun 5 yıl veya 10 yıl geçerli olduğu, süre bitiminde yenilenmesi gerektiği ve sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren sürücü belgelerinin geçersiz sayılacağı düzenlenmiştir.
17. Sürücü belgesi talep eden kişilerin, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile
Muayenelerine Dair Yönetmelikte belirtilen şartları taşımaları gerekmekte olup, bu yönetmelikte kişinin özel tertibatlı araç kullanması gerektiği durumlarda sağlık şartlarının tespiti için ilgili uzman tabip/tabipler tarafından il sağlık müdürlüğü bünyesinde valilik tarafından görevlendirilecek il sağlık müdürlüğü görevlisinin başkanlığında kişinin sağlık raporunda belirtilen tanı ile ilgili branş uzmanı/uzmanları, ortopedi ve travmatoloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, nöroloji uzmanları ile valilikçe kamu kurum/kuruluşlarından veya ilgili meslek odalarından görevlendirilecek bir makine mühendisinden oluşturulan ve ihtiyaç duyulması halinde iç hastalıkları, ruh sağlığı hastalıkları, kulak burun boğaz uzman hekimleri ile elektrik mühendisi dâhil edilebilen komisyona sevk edileceğine ilişkin hükümler yer almıştır.
18. Başvuruya konu olayda, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Kurulu Heyetinin “ sürücü olamaz” şeklinde rapor düzenlediği, başvuranın itirazı üzerine sevk edildiği, Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü Özel
Tertibatlı Araç Komisyonunca başvuran hakkında nihai olarak “sürücü olamaz” şeklinde rapor düzenlediği, bu bağlamda sürücü sağlık raporu düzenleme ve rapora itiraz sürecinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde yürütüldüğü değerlendirilmiş olmakla birlikte verilen “sürücü olamaz” kararlarının başvuranın (engellinin) erişim hakkına ve bağımsız yaşama hakkına müdahale niteliğinde olup olmadığının şüpheye mahal bırakmayacak şekilde tespiti için bilirkişi görüşüne ihtiyaç duyulmuştur.
19. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Dekanlığı bünyesinde görev yapmakta olan ortopedi ve travmatoloji, nöroloji ile fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzman hekimlerinden ve
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, Biyomekanik
Ana Bilim Dalında görevli makina mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine gerekiyorsa başvuranın yeniden muayenesi yapılmak suretiyle, başvuruya konu “sürücü olamaz” şeklindeki nihai komisyon
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kararları göz önünde bulundurularak, tıbbi tanının doğru konulup konulmadığı, ayrıca bu tanının başvuranın sürücü olmasına engel oluşturup oluşturmadığı sorusu yöneltilmiştir.
20. Bilirkişi heyeti tarafından başvuru konusu hakkında Kurumumuza 18/10/2023 tarihinde iletilen bilirkişi raporunda; “Sonuç olarak; İnkomplet servikal C5 yaralanması olan hastanın klinik bulgularında son muayenesinde düzelme gözlenmiş olup minimum C6 seviyesinde fonksiyon gözlenmiştir. Mevcut hastalık progressif-ilerleyici olmayıp ehliyet aldığı dönemdeki muayene bulgularında gerileme olmadığı kanaatine varılmıştır. İzlenen video görüntülerinden engelliler için araç içi yardımlı ekipmanları uygun ve yeterli bir şekilde kullanabildiği görülmüştür. Fonksiyonel düzeyine uygun olacak şekilde engelliler için araç içi özel ekipmanla başarılı bir şekilde araç kullanabilme fonksiyonel kapasitesine ve gerekli bilince sahip olduğu görüşüne varılmıştır. Müştereken düzenlemiş olunan bilirkişi raporumuzda; ilgili evraklar incelendiğinde hastaya konulan tıbbi tanının doğru olduğu, bu tanının başvuranın sürücü olmasına engel durum oluşturmayabileceği ve sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı aksam ile taşıt kullanabileceği kanaatine ‘ın muayenesi sonrası oy birliği ile varılmıştır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
21. Başvuru konusuna emsal teşkil edecek 2021/13339, 2021/21270,2022/19499 ve 2023/4770 dosya no.lu başvurularda izlenen değerlendirme usulünün iş bu dosya kapsamında da dikkate alındığı bu bağlamda kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmelerin kararın oluşturulmasına katkı sağladığı görülmektedir.
22. Sonuç olarak bilirkişi heyetince hazırlanan bilirkişi raporu dikkate alındığında; Kocaeli İl Sağlık
Müdürlüğü Komisyonu tarafından başvuran adına nihai “sürücü olamaz” kararlı sağlık kurulu raporu düzenlenmiş olmasına rağmen kurumumuzca görevlendirilen bilirkişiler tarafından “Müştereken düzenlemiş olunan bilirkişi raporumuzda; ilgili evraklar incelendiğinde hastaya konulan tıbbi tanının doğru olduğu, bu tanının başvuranın sürücü olmasına engel durum oluşturmayabileceği ve sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı aksam ile taşıt kullanabileceği kanaatine ın muayenesi sonrası oy birliği ile varılmıştır.” yönünde kanaat bildirilmesi nedeniyle başvurunun kabulü gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” hükmüne yer verilmiştir.
İdarece anılan iyi yönetim ilkelerine uygun hareket edildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse varsa dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜYLE; Başvuranın sürücü olup olmayacağı hususunun yeniden değerlendirilmesi amacıyla ilgili hastanesine sevk işleminin yapılması ve Sürücü belgesi işlemlerinin iş bu karar doğrultusunda yürütülmesi yönünde
SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
SAĞLIK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile SAĞLIK BAKANLIĞI, İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ve
KOCAELİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr