|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın, bilirkişilerin raporunu süresinde sunmadıkları ve taraflı oldukları iddiaları üzerine Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu’na yaptığı şikayet incelenmiştir. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 13. maddesi gereğince, bilirkişilerin raporlarını belirlenen süre içinde sunmamaları durumunda sicilden çıkarılabilecekleri belirtilmiştir. İnceleme sonucunda, bilirkişilerin raporlarını süresinde sundukları ve başvuranın iddialarının asılsız olduğu tespit edilmiştir.
Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu, başvuranın taraflı rapor iddialarını da değerlendirerek, bilirkişi raporlarının özel ve teknik bilgi yönünden denetlenemeyeceğini vurgulamış ve bu nedenle başvurunun reddine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın iddialarının hukuka aykırı olduğu ve idarenin işleminde bir hata bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu karar, bilirkişilik sisteminin etkinliğini ve denetim mekanizmalarının işleyişini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15219-S.22.23322
BAŞVURU NO : 2022/7735
KARAR TARİHİ : 28/11/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Kararını şikayeti hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan (T.C Kimlik No: başvurusunda özetle; Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığına bilirkişiliğini kötüye kullanmış olan bilirkişiler hakkında 17/03/2022 tarihinde şikayette bulunduğunu ancak Kurul tarafından iddialarının dikkate alınmadan karar verildiğini belirterek; Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından şikayetçi olduğunu ve hukuka aykırı kararın kaldırılarak bilirkişilerin cezalandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 01/08/2022 tarih ve S. sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen 11/08/2022 tarih ve / sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Bilirkişi şikayetlerinde iş ve işlemlerin, 24/11/2016 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6754 sayılı
Bilirkişilik Kanunu ve 03/08/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bilirkişilik
Yönetmeliğine göre yapıldığını,
2.2 6754 sayılı Kanunun “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8. maddesi hükmü ile Kanunun
“Denetim ve inceleme” başlıklı 14. maddesi hükmü, Bilirkişilik Yönetmeliğinin 59 vd. maddeleri gereğince; Kurulun, şikayet üzerine veya resen bilirkişiler hakkında inceleme ve soruşturma yapıldığı,
2.3 Başvuranın, bilirkişiler, nin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin / E.
sayılı dosyasında süresinde rapor tanzim etmedikleri ve taraflı, yanlı rapor tanzim ettikleri gerekçesi ile şikayetçi olduğunu, şikayet üzerine Mahkemesinden gerekli evraklar getirtilerek incelenmiş ve bilirkişilerin savunması alındığı,
2.4 Bilirkişi raporunun belirlenen süre içerisinde sunulmasına ilişkin olarak; 6754 sayılı Bilirkişilik
Kanununun 13. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi halinin sicilden ve listeden çıkarılma sebebi olarak sayıldığını,
2.5 Bilirkişi raporunun belirlenen süre içerisinde sunulması ile ilgili olarak; somut olayda; Antalya 1. Asliye
Ticaret Mahkemesinin / Esas sayılı dosyasının 12/10/2021 tarihli celsesinde, Ankara Nöbetçi
Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına karar verildiğini, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından düzenlenen 17/11/2021 tarihli bilirkişi yemin ve teslim tutanağı ile şikayet edilen bilirkişilerin atanarak, rapor tanzimi için 50 günlük süre verildiğini, 17/11/2021 tarihinde Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret
Mahkemesi’ne bu doğrultuda yazı yazıldığı, Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin / Talimat sayılı dosyasının 19/11/2021 tarihinde UYAP ortamında imzalanan teslim tutanağının bilirkişilere teslim edildiği, buna göre 50 günlük sürenin 08/01/2022 tarihinde dolduğu, bilirkişi S.T’ nin 03/01/2022 tarihli dilekçe ile 60 ünlük ek süre talep ettiği, Mahkemesince UYAP ortamında 60 günlük ek süre verildiği, buna göre bilirkişilerin 09/03/2022 tarihine kadar sürelerinin olduğu, bilirkişilerin verilen süre içerisinde 07/03/2022 tarihinde UYAP ortamına taranan raporu sundukları, buna göre verilen süre içerisinde rapor tanzim ettikleri, bilirkişilerin, verilen süre ve ek süre içerisinde raporunu ibraz etmeleri karşısında etik ilkelere aykırı bir davranışı olduğundan bahsedilemeyeceği,
2.6 Bilirkişilerin taraflı ve yanlı rapor tanzim ettikleri yönündeki iddiası ile ilgili olarak; 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu’nun “Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi” başlıklı 282. maddesinde; “Hâkim’in, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği”, 6754 sayılı
Kanunun 14/1. maddesinde; “bilirkişilerin, görevleriyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğu bakımından bölge kurulları tarafından resen veya başvuru üzerine denetleneceği,” 14/2. maddesinde; “hâkim veya Cumhuriyet savcısının, görevlendirdiği bilirkişinin göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladığı raporun mevzuata uygun olmadığına ilişkin kanaat edinmesi durumunda, bu hususu bölge kuruluna bildireceği,” 14/3. maddesinde; “Bölge kurullarının, bilirkişi raporlarını özel veya teknik bilgi yönünden denetleyemeyeceği,” 14/4. maddesinde; “bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına başvuru yapılamayacağı; yapılan başvuruların incelenmeksizin reddedileceği,” Bilirkişilik Yönetmeliği’nin 56.
maddesinde ise, “bilirkişi raporunun, görevlendirmeyi yapan merci tarafından diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirileceği, görevlendirmeyi yapan merciin, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular yöneltmek suretiyle ek rapor isteyebileceği, bilirkişi raporunda eksik veya anlaşılmaz hususların bulunması halinde; görevlendirmeyi yapan merci tarafından belirlenen süre içinde bilirkişiden yazılı açıklama isteyeceği, ihtiyaç duyulduğu takdirde, bilirkişinin oy ve görüşünü sözlü olarak açıklamasına karar verilirse, açıklamaları tutanağa geçirileceği ve bilirkişinin imzasının alınacağı, Kurul hâlinde görevlendirme söz konusu olduğunda bilirkişilerin bilgilerine başvurulan hususu hemen aralarında
müzakere etmelerine imkân tanınacağı ve müzakere sonucunda açıklanan oy ve görüşün tutanağa geçirilerek bilirkişilere imza ettirileceği” belirtildiği,
2.7 Bilirkişi raporları özel ve teknik bilgi yönünden denetlenemeyeceğinden bu yönde yapılan başvuruların
incelenmeksizin reddedilmesi gerektiği, somut olayda; 07/03/2022 tarihinde UYAP ortamına taranan, bila tarihli 6 sayfadan ibaret bilirkişi raporunun, ilk 2 sayfasında dava ve cevap dilekçeleri ile birleşen davaya yer verildiği, 3 ila 6. sayfalarda dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere yer verildikten sonra son sayfada; sonuç başlığı altında rapor tanzimi için dosyaya kazandırılması gereken belgelerden bahsedildiği, şikayetçinin; “Sunulan raporun taraflı, yanlı olduğu” yönündeki şikayetleri ile ilgili değerlendirme yapılmasının, raporun içeriğine ilişkin değerlendirmeler yapılmasını gerektirdiği ve mahkemenin takdir alanına girdiği, mahkemenin bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirebileceği, buna göre bu yönde yapılan şikayetin bilirkişi tarafından düzenlenen raporun içeriğine ilişkin olması, mahkemesinin takdir ve değerlendirme alanına girmesi nedeniyle şikayetçinin bu yöndeki şikayetin reddine karar verilmesi yönündeki kararımızda hukuka aykırı bir davranış olmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanun’un;
4.1 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6. maddesinde; “Bilirkişilik hizmetlerinin etkin,
düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulur. Daire Başkanlığı, bir daire başkanı ile yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur. Daire
Başkanlığının görevleri şunlardır: a) Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek. b) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek.
c) Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek. ç) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek. d)
Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esasları belirlemek, eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ile diğer kurumların niteliklerini belirlemek ve bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak. e) Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak. f) Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek. g) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek…”,
4.2 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8. maddesinde; “Bölge kurullarının görevleri
şunlardır: a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak. b)
Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek. c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak. ç) Bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına karar vermek. d) İlgili mevzuat çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek. e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek. f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”, /
4.3 “Bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkarılma” başlıklı 13. maddesinde; “Bilirkişiler, aşağıdaki
şartlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır: a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi. b)
Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi. c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması. ç) 3 üncü maddede belirtilen temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması. d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması. e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması. f) Bilirkişinin sicilden çıkarılmayı talep etmesi. Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir.”,
4.4 “Denetim ve inceleme” başlıklı 14. maddesinde; “Bilirkişiler, görevleriyle ilgili tutum ve
davranışlarının veya hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğu bakımından bölge kurulları tarafından resen veya başvuru üzerine denetlenir. Hâkim veya Cumhuriyet savcısı, görevlendirdiği bilirkişinin göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladığı raporun mevzuata uygun olmadığına ilişkin kanaat edinmesi durumunda, bu hususu bölge kuruluna bildirir. Bölge kurulları, bilirkişi raporlarını özel veya teknik bilgi yönünden denetleyemez. Bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına başvuru yapılamaz; yapılan başvurular incelenmeksizin reddedilir. Bölge kurulu yaptığı inceleme sırasında yargı mercilerinden, kamu kurum ve kuruluşlarından, meslek odalarından, özel hukuk tüzel kişilerinden ve gerçek kişilerden inceleme konusuyla ilgili bilgi ve belge talep edebilir. İlgililerce bu talebin yerine getirilmesi zorunludur. Bilirkişilik sicili ve listesinde kayıtlı olmayıp da 12 nci maddenin altıncı fıkrası uyarınca görevlendirilenler ile listeye kaydolmaktan muaf tutulanlar, 3 üncü maddede belirtilen temel ilkeler ile etik ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunduklarının tespit edilmesi hâlinde, bölge kurulu kararıyla bilirkişilik yapmaktan yasaklanabilir. Bu karar, ilan edilmek üzere Daire Başkanlığına bildirilir.”
4.5 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 5. 03/08/2017 tarihli ve 30143 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bilirkişilik Yönetmeliğinin;
5.1 “Görevi kabul yükümlülüğü” başlıklı 11. maddesinde; “Sicile ve listeye kayıtlı olan bilirkişi
kendisine verilen görevi kabulle yükümlüdür. Bilirkişi, görevlendirildiği konuda uzmanlık bilgisi ve tecrübesinin yeterli olmadığını, konunun kendi uzmanlık alanına girmediğini, varsa görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini, görevlendirmeyi yapan mercie bildirmekle yükümlüdür.”
5.2 “Daire Başkanlığı” başlıklı 18. maddesinde; “Bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir
şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Genel Müdürlük bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulmuştur. Daire Başkanlığı, bir daire başkanı, yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur.”,
5.3 “Daire Başkanlığının görevleri” başlıklı 19. maddesinde; “Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanları ile temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri ve bilirkişilerin aylık bakacağı iş sayısını; ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile bu alandaki çalışmaları dikkate alarak tespit etmek. b) Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek. c) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin
uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek. ç) Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esaslar ile eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ve diğer kurumların niteliklerini belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak. d) Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak. e) Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek. f) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.
g) Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini belirlemek ve her yıl güncellemek. ğ) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişilerin taşıması gereken nitelikleri belirlemek. h) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin temel ve alt uzmanlık alanları ile yetki çevrelerini; ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri, bu alandaki çalışmaları dikkate alarak belirlemek. ı) Bilirkişiliğe kabul şartları bakımından Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f)
bendinde aranan asgari çalışma süresini, temel ve alt uzmanlık alanlarına göre artırmak. i) Bölge kurulları tarafından gönderilen yıllık faaliyet raporlarını değerlendirerek takip eden takvim yılı içinde faaliyet raporu ile faaliyet planını hazırlamak ve yayımlamak. j) Görev alanına giren konularda bilim komisyonları veya çalışma grupları oluşturmak. k) Danışma Kurulunun sekretarya hizmetini yürütmek. l) Bilirkişilikle ilgili uygulamaları izlemek, sorunları tespit etmek ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmek. m)
Bilirkişilik alanında her türlü istatistikî veriyi Bakanlık Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü ve Bilgi
İşlem Dairesi Başkanlığı ile işbirliği içinde toplamak ve bu alana ilişkin planlamaları yapmak. n)
Bilirkişilik sicilini ve listesini tutmak. o) Bilirkişilikle ilgili yayınlar ile bilimsel çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek. ö) Bilirkişiliğe ilişkin ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum ve panel gibi bilimsel organizasyonlar düzenlemek veya desteklemek. p) Görev alanıyla ilgili kamu veya özel kurum ya da kuruluşlar ile işbirliği yapmak. r) Bilirkişilik listelerinden çıkarılanlar ile bilirkişilik yapmaktan yasaklananların listesini tutmak ve elektronik ortamda yayımlamak. s) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. (2) Daire Başkanlığı, birinci fıkranın (a), (b), (c), (e), (f), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan görevlere ilişkin olarak gerektiğinde güncellemeleri yapar, elektronik ortamda yayımlar ve bölge kurullarına gönderir.”,
5.4 ‘‘Bölge kurulunun görevleri’’ başlıklı 21. maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır: a)
Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak. b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek. c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak. ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek. d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek. e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek. f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
5.5 ”İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
5.6 “Sicil ve Listeden Çıkarılma” başlıklı 48. maddesinde; “Bilirkişiler, aşağıdaki şartlardan birinin
gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır: a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi. b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi. c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu
sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması. ç) Temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması. d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması. e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması. f) Bilirkişinin sicilden ve listeden çıkarılmayı talep etmesi. Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir.”
5.7 “Bilirkişinin bildirim ve çekinme yükümlülüğü” başlıklı 53. maddesinde; “Bilirkişi, kendisine tevdi
olunan görevin, uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektirmediğini, temel ve alt uzmanlık alanına girmediğini, inceleme konusu iş ve işlemlerin açıklığa kavuşturulması için alanında uzman başka bir bilirkişi ile işbirliğine ihtiyaç duyduğunu veya varsa görevden çekinmeyi haklı kılacak bir mazeretinin bulunduğunu, görevin kendisine verilme tarihinden veya çekinmeyi gerektirecek durumun sonradan öğrenilmesi halinde bu tarihten itibaren en geç bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan mercie bildirir.”
5.8 “Denetim ve İnceleme” başlıklı 59. maddesinde; “Bilirkişiler, görevleriyle ilgili tutum ve
davranışlarının veya hazırladıkları raporların mevzuata uygunluğu bakımından bölge kurulları tarafından resen veya başvuru üzerine denetlenir. Görevlendirmeyi yapan merci, görevlendirdiği bilirkişinin göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladığı raporun mevzuata uygun olmadığına ilişkin kanaat edinmesi durumunda, varsa dayanak bilgi ve belgeleri de ekleyerek, bu hususu bölge kuruluna bildirir. Bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına başvuru yapılamaz.”
5.9 “Denetim ve inceleme sonucu verilecek kararlar” başlıklı 62. maddesinde; “Bilirkişi raporlarının
özel veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına yapılan başvurular incelenmeksizin reddedilir. Bu yöndeki başvurular görevlendirmeyi yapan merci ile bilirkişinin bağlı bulunduğu meslek kuruluşu veya görev yaptığı kuruluşlara gönderilir. (2) Bilirkişiler hakkında yapılan denetim sonucunda
48 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen şartlardan birinin
gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarma kararı verilir. (3) Bilirkişiler hakkında yapılan denetim sonucunda 48 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir. (4) Bilirkişilik sicili ve listesinde kayıtlı olmayıp da 50 nci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca görevlendirilenler ile listeye kaydolmaktan muaf tutulanlar, temel ilkeler ile etik ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunduklarının tespit edilmesi hâlinde, görevlendirmeyi yapan merciin yetki çevresinde bulunan bölge kurulu tarafından resen veya başvuru üzerine denetim ve incelemeye tabi tutularak, bölge kurulu kararı ile bilirkişilik yapmaktan yasaklanabilir.
Bu karar, ilan edilmek üzere Daire Başkanlığına bildirilir. (5) Denetim raporu bölge kurulu denetim ve performans kaydına işlenir, bir sureti de Daire Başkanlığına sunulur. (6) Bölge kurulu, yaptığı denetim ve inceleme sonucunda bilirkişi hakkında bu maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca verdiği kararları, bilirkişinin görev yaptığı kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere bildirir.”
5.10 “Listeden çıkarılma usulü” başlıklı 63. maddesinde; “Bölge kurulu, resen veya başvuru üzerine
yapacağı denetim ve inceleme sırasında bilirkişi hakkındaki iddiaları ciddi bulması halinde bilirkişiye tebligat yaparak bir hafta içinde yazılı savunma yapmasını ister. Yapılacak inceleme sonucunda 48 inci maddede sayılan sicilden çıkarılma ve yasaklama sebeplerinin gerçekleştiğinin anlaşılması hâlinde uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarılmasına ya da bilirkişinin kalıcı olarak sicilden ve listeden çıkarılmasına karar verilebilir. Karar bilirkişiye tebliğ edilir. Bilirkişinin geçici veya sürekli olarak sicilden ve listeden çıkarılması ile bilirkişilik yapmaktan yasaklama kararına karşı yapılan itirazın bölge kurulunca
reddedilmesi halinde, bu karar aleyhine idari yargı yoluna başvurulması durumunda ayrıca yürütmeyi durdurma kararı verilmedikçe ilgili, bilirkişilik yapmaktan el çektirilerek UYAP sistemindeki kaydı pasif hale getirilir. Bu madde hükümleri tüzel kişi bilirkişiler ve bünyesinde çalıştırdığı gerçek kişi bilirkişiler hakkında da uygulanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; şikayeti hakkında Ankara
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından hukuka aykırı karar verildiğini belirterek; söz konusu kararın kaldırılarak bilirkişilerin cezalandırılmasını talep etmektedir.
8. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Bilirkişilik Daire Başkanlığı oluşturulmadan önce bilirkişiler, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarınca oluşturulan listelerde yer alan bilirkişiler arasından seçilmekte, bu listelerde istenilen uzmanlık alanında bilirkişinin bulunmaması halinde gerekçesi belirtilmek suretiyle liste dışından da bilirkişi görevlendirilebilmekteydi, adalet komisyonları tarafından liste oluşturulması dışında kurumsal bir yapının bulunmaması, tüm yargı kollarını kapsayacak bir bilirkişilik sistemi kurulmaması, bilirkişilerin mesleki yeterlilik ve yetkinlik düzeylerinin belirlenmemesi, temel bilirkişilik eğitimi verilmemesi, liyakati bulunan bilirkişilerin sisteme yeterince dahil edilememesi ve sertifikasyonunun sağlanamaması, denetim mekanizması kurulmaması, bilirkişilik alanına ilişkin düzenleyici işlemler yapılmaması, bilirkişilerin ihtiyaç duyulan yetkinlikte ve yeterlilikte olmamaları, bilirkişiliği meslek olarak görmeleri gibi uygulama ve doktrinden bilirkişilik kurumuna, bilirkişilere ve bu konudaki yargı uygulamalarına yönelik eleştiriler üzerine, sorunların çözümü ve etkin işleyen bir sistemin kurulabilmesi için bilirkişilik hizmetlerinde temel ve alt uzmanlık alanlarını belirleyerek bu uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri ve uyacakları rehber ilkeleri tespit edecek, bilirkişilerin uymaları gereken etik kuralları belirleyecek, temel usul hükümleri ile rapor yazım teknikleri gibi bilirkişi yeterliliğine ilişkin hususlarda verilecek eğitimlerin usul ve esaslarını düzenleyecek, bilirkişi listelerinin oluşturulmasından denetimlerine kadar bütün bir süreç üzerinde düzenleyici bir rol üstlenecek ve müstakilen bu alanda faaliyet gösterecek bir kurumsal yapının oluşturulmasının zaruret haline gelmesi üzerine adli ve idari yargı alanında yürütülen her türlü bilirkişilik faaliyetinin yürütülmesinde bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulması amacıyla 2016 yılında Bilirkişilik Kanunu ve akabinde bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığı kurulmuştur. (Bkz: 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu Genel Gerekçe)
9. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
9.1 Başvuranın, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin / Esas dosyasına kayıtlı ortaklığın feshi
ve tasfiyesi konulu davasının bulunduğu, mahkeme tarafından dosyaya şikayete konu bilirkişilerin atandığı, /
9.2 Başvuranın, şikayete konu bilirkişiler hakkında 17/03/2022 tarihinde Ankara Bilirkişilik Bölge
Kuruluna, bilirkişilerce raporun süresinde ibraz edilmediği ve sunulan raporun taraflı ve yanlı olduğu iddiası ile şikayette bulunduğu,
9.3 Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkalığı tarafından şikayet hakkında 15/04/2022 tarihinde Ret Kararı
verildiği, Başvuranın Ret Kararına 09/05/2022 tarihinde itiraz ettiği,
9.4 Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulunun 13/05/2022 tarihli kararı ile İtirazın Reddine Karar verildiği
anlaşılmıştır.
10. Başvuranın, “raporun süresinde ibraz edilmediği” iddiasına ilişkin olarak;
10.1 6754 sayılı Bilirkişilik Kanun’un 13. maddesinde; kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan
kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi halinde; Bilirkişilerin, sicilden ve listeden çıkarılacağı düzenleme altına alınmıştır.
10.2 Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuranın, Antalya 1.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nin / Esas dosyasına kayıtlı ortaklığın feshi ve tasfiyesi konulu davasının bulunduğu, mahkeme tarafından dosyaya şikayete konu bilirkişiler atanarak, 19/11/2021 tarihinde dosyanın teslim edildiği, raporun ibrazı için 50 günlük süre verildiği, 50 günlük sürenin 08/01/2022 tarihinde dolduğu, bilirkişilerin, 03/01/2022 tarihli dilekçe ile 60 günlük ek süre talep ettiği, mahkeme tarafından 60 günlük ek süre verildiği ve sürenin 09/03/2022 tarihinde dolduğu, bilirkişilerin 07/03/2022 tarihinde UYAP ortamında raporlarını ibraz ettiği,
10.3 Bu kapsamda raporun belirlenen süre içinde sunulduğu ve idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete
aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
11. Başvuranın “sunulan raporun taraflı ve yanlı olduğu” iddiasına ilişkin olarak;
11.1 Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 07/03/2022 tarihinde
UYAP ortamında taranan 6 sayfadan ibaret raporun, ilk iki sayfasında dava ve cevap dilekçelerine yer verildiği, 3 ila 6. sayfalarda da inceleme ve değerlendirme başlığı altında dosya kapsamında yer alan diğer bilgi ve belgelere yer verildikten sonra son sayfada; sonuç başlığı altında dosyaya kazandırılması gereken belgelerden bahsedildiği anlaşılmıştır.
11.2 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunun 8. maddesinde; bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına yönelik
karar vermek ve ilgili mevzuat çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak bölge kurullarının görevleri arasında sayılmıştır. Kanunun “Denetim ve inceleme” başlıklı 14. maddesinde ise; denetimin sınırları belirlenmiş ve bölge kurullarının, bilirkişi raporlarını özel veya teknik bilgi yönünden denetleyemeyeceği, bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin bölge kurullarına başvuru yapılamayacağı, yapılan başvuruların ise incelenmeksizin reddedileceği düzenlenmiştir.
11.3 Bu kapsamda, Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkalığı tarafından başvuranın bu talebine
ilişkin olarak; 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunun 14/3-4 maddesi uyarınca bilirkişi raporlarının özel ve teknik bilgi yönünden denetlenemeyeceğinden bahisle Ret Kararı verildiği anlaşılmıştır.
11.4 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun; 281. maddesinde; tarafların, bilirkişi raporunun,
kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye
tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebileceklerini ayrıca; Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceğini hükme bağlamıştır. Yine, bilirkişinin kasten veya ağır ihmal suretiyle düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı raporun, mahkemece hükme esas alınması sebebiyle zarar görmüş olanların da, bu zararın tazmini için Devlete karşı tazminat davası açabilecekleri anlaşılmıştır.
11.5 Bu kapsamda Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından 6754 sayılı Bilirkişilik
Kanunun 14/3-4 maddesi uyarınca bilirkişi raporlarının özel ve teknik bilgi yönünden denetlenemeyeceğinden bahisle tesis edilen Ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
12. Başvuranın; “hatalı ve yanlış kararlar verilerek davanın 9 senedir devam etmesine neden olunduğundan bahisle; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi hakimi ve heyet üyeleri hakkında şikayetine” ilişkin olarak;
12.1 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu düzenlenmiş olup, anılan maddenin ikinci fıkrasında Kurumun görev alanı dışında kalan başvuru konuları tek tek sayılmak suretiyle belirlenmiş ve bu kapsamda (c) bendi uyarınca “Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar”ın Kurumun görev alanı dışında olduğu hüküm altına alınmıştır.
12.2 Benzer bir düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde de ayrıca yer verilmiş olup, anılan Yönetmeliğin “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19 uncu maddesinde, şikâyet başvurusunun, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulacağı ve ön incelemede şikâyet başvurusunun Kurumun görev alanına girip girmediğinin inceleneceği; “Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında ise, şikâyet başvurusunun ‘idari başvuru yollarının tüketilmesi’ koşulu hariç 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verileceği, hüküm altına alınmıştır.
12.3 18/10/1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138.
maddesinde; “Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz…” hükmü mevcuttur.
12.4 Bu kapsamda başvuranın, şikayetinin temelinin yargılama sürecine ilişkin olduğu ve “yargı
yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar” kapsamında bulunduğu tespit edildiğinden, Kurumumuzun görev alanına girmeyen başvurunun incelenmesine imkân bulunmamaktadır.
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Ankara
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ANKARA BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi