|
ÖZET: Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu, başvuranın bilirkişilik başvurusunu, gerekli nitelik ve mesleki tecrübe belgelerinin eksikliği nedeniyle reddetmiştir. Başvuran, 17.07 “Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi”, 18.13 “Yabancı Gerçek Kişiler ve Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edimi ve Taşınmazların Yönetimi” ve 17.01 “Arazi ve Arsa Değerleme” alt uzmanlık alanlarında bilirkişilik talep etmiştir. Ancak, başvuranın sunduğu belgelerin, ilgili alanlarda en az beş yıl tecrübe şartını sağlamadığı ve gerekli eğitim belgelerinin eksik olduğu tespit edilmiştir.
Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu, başvuranın itirazını değerlendirirken, bilirkişilik müessesesinin kamu görevi olduğunu ve bu görev için liyakat, saygınlık ve güven ilkelerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamıştır. Başvuranın, gerekli niteliklere sahip olmadığını belirten kurul, başvurunun reddinin hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın bilirkişilik başvurusunun reddi kararı, kamu yararı ve hizmet gereklilikleri açısından yerinde bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3831-S.23.6347
BAŞVURU NO : 2023/966
KARAR TARİHİ : 27/03/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYARBAKIR BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulunca reddedilen bilirkişilik başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 18/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C Kimlik Numaralı tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; 17.07 “Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi”, *18.13 “Yabancı Gerçek Kişiler ve Yabancı
Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edimi ve Taşınmazların Yönetimi”, 17.01 “Arazi ve Arsa Değerleme” alt uzmanlık alanlarında yaptığı bilirkişilik başvurusunun reddedildiğini, kendisinin bu alanlarda yaklaşık 20 yıldır çalıştığını belirterek bilirkişilik başvurusunun kabul edilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 03.02.2023 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözümüne esas teşkil etmesi amacıyla Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından alınan 02.03.2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1 Başvuranın sicil numarasıyla 17.07 Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi, “18.13 Yabancı
Gerçek Kişiler ve Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edimi ve Taşınmazların Yönetimi”, 17.01
“Arazi ve Arsa Değerleme” alt uzmanlık alanından 2022 yılı bilirkişilik yenileme başvurusunda bulunduğu,
2.2 Başvuranın, başvuru formuna bilirkişilik eğitimi katılım belgesi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri
Enstitüsü Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Yüksek Lisans eğitimine dair belgeleri eklediği,
2.3 Başvuranın, 17.07 “Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi”, *“18.13 Yabancı Gerçek Kişiler ve Yabancı
Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edimi ve Taşınmazların Yönetimi”, 17.01 “Arazi ve Arsa Değerleme” alt
uzmanlık alanları için aranan niteliklere ilişkin; diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi, görev belgesi, sertifika, lisans veya benzeri belgelerin aslı veya onaylı suretinin, en az beş yıl fiilen çalıştığını veya bilirkişilik yaptığını gösterir bilgi ve belgeler (SGK kaydı, oda belgesi, ruhsat, vergi kaydı, uzmanlık belgesi, görev belgesi, hizmet belgesi, meslekte veya sanatta yeterlilik belgesi, mesleki birliklerden alınacak kayıt belgeleri, saha çalışmaları, yürütülen projeler, uzmanlık alanına ilişkin mesleki ve akademik çalışmalar, yazdığı örnek bilirkişi raporları vb.) belgelerinin eksik olduğu,
2.4 Ayrıca 17.01 “Arazi ve Arsa Değerleme” alt uzmanlık alanı için Taşınmaz (Gayrimenkul) geliştirme
alanında; lisans, yüksek lisans ya da doktora eğitimi aldığına dair belge, 6362 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununda gayrimenkul değerleme alanında sahip olunması gereken belge ve çalışma şartlarına haiz olduğuna dair bir belge sunmadığı,
2.5 Başvurana, eksik olduğu tespit edilen belgelerin ilan tarihinden itibaren 15 günlük kesin süre içerisinde
UYAP Bilirkişi Portalı Bilgi Sistemi üzerinden tamamlaması gerektiği hususunun 09.05.2022 tarihinde
Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu internet adresinde tebliğ mahiyetinde bildirildiği,
2.6 Başvuranın, 23.05.2022 tarihinde UYAP sistemi üzerinden itiraz dilekçesi gönderdiği, mezkûr alt
uzmanlık alanlarından yaptığı başvurusunun reddine itiraz ettiğini belirterek dilekçesine; Ankara
Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Yüksek Lisans Diplomasını, Bingöl Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilmiş çalışma belgesini eklediği,
2.7 Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulunun 30.06.2022 tarihli ve sayılı kararı ile itirazın
kabulünü gerektirir bir durum olmaması nedeniyle başvuranın itirazını reddettiği,
2.8 Bu ret kararı üzerine başvuranın 22.07.2022 tarihinde UYAP üzerinden gönderdiği itiraz dilekçesine;
14 yıldan beri ilgili alanlarda uzman olarak çalıştığını, Ankara Üniversitesi Gayrimenkul ve Taşınmaz
Geliştirme Yüksek Lisans Diplomasını ve diğer belgelerle başvuru yaptığı alanlarda bilirkişilik mevzuatı gereğince bilirkişilik başvurusunun ret edilmemesi gerektiğine dair beyanını, itirazının kabul edilmemesi durumunda ret gerekçelerinin tarafına bildirilmesi istemine dair beyanını eklediği,
2.9 Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulunun bu itirazı değerlendirdiği ve 30.09.2022 tarihli ve
sayılı kararı ile kesin olarak reddettiği,
2.10 Başvuranın, itiraz dilekçesine eklediği belgelerin, ilgili alt uzmanlık alanlarında en az beş yıl tecrübeye
sahip olduğunu göstermesi bakımından yeterli olmadığı,
2.11 Başvuranın birbirinden çeşitli birçok (bir kısmı katalog suçlardan olmakla) suçtan (hakkında dava
açılmasa veya ceza almasa bile soruşturulduğu/yargılandığı görülmekle yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca ve bilirkişilik görevinin mahiyeti, önemi, yapılan işin doğrudan yargılama faaliyeti ile ilgili bulunması sebebiyle bilirkişilik görevinin saygınlığını ve kişilerin adalete olan güvenini zedeleyen veya şüpheye düşüren her türlü tavır ve davranıştan kaçınma zorunluluğu dikkate alındığında (ayrıca ilgilinin başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında ihtiyacı karşılayacak sayıda bilirkişi bulunması karşısında) talebinin bu sebeple de reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu,
2.12 Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulunun 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde
belirtildiği şekilde en liyakatli olan kişileri seçme konusunda takdir yetkisinin olduğu, Değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 284 üncü maddesinde; “Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu anlamında kamu görevlisidir.”, 6. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun; 6.1“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun amacı; bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulmasıdır.”
6.2 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek.”, (b) bendinde; “Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek.”, (g) bendinde; “
Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.”,
6.3 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.”, (b) bendinde; “
Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.”, (c) bendinde; “ Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.”,
6.4 “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası (g) bendinde; “Meslek
mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.”,
6.5 “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.”,
6.6 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15 inci maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ
veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 7. 03.09.2017 tarihli ve 30143 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bilirkişilik Yönetmeliği’nin;
7.1 “Yetkinlik ve mesleki özen” başlıklı 7 nci maddesi birinci fıkrasında; “Bilirkişi, adalete hizmet etme
bilinciyle, görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi, sunduğu hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.”,
7.2 “Saygınlık ve güven” başlıklı 10 uncu maddesinde; (1) Bilirkişi, görevinin saygınlığını ve kişilerin
adalete olan güvenini zedeleyen veya şüpheye düşüren her türlü tavır ve davranıştan kaçınır.
(2) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevin her türlü kişisel veya özel menfaatin üzerinde olduğu bilinciyle hareket eder; görevini layıkıyla yerine getirir.
(3) Bilirkişi, görev almak amacıyla her türlü öneri veya girişimden kaçınır.
7.3 “Bölge kurulunun görevleri” başlıklı 21 inci maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
7.4 “İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
7.5 “Temel Eğitim” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Bilirkişilik temel eğitimi, beş yıllık
meslekî kıdem kazanmış kişiler tarafından alınan ve bilirkişilik faaliyetinin yürütülmesi ile ilgili temel, teorik ve pratik bilgileri içeren eğitimi ifade eder.”, sekizinci fıkrasında; “Bilirkişilere, bilirkişilik eğitim izni verilen kuruluşlarca teorik ve uygulamalı, toplam altı saatten az olmamak üzere üç yılda bir defa yenileme eğitimi verilir. Bilirkişiler yenileme eğitimine sicile kaydedildiği tarihten itibaren üçüncü yılın içinde katılmak zorundadır. Yenileme eğitimine katılmayan bilirkişiler bu eğitimi almadıkça yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamaz.”,
7.6 “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38 inci maddesinin (g) bendinde; “Meslek mensubu
olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.”,
7.7 “İlan” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca
göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Diyarbakır
Bilirkişilik Bölge Kurulunun verdiği red kararının iptal edilmesini ve belirtilen alt uzmanlık alanında yaptığı başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.
10. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
10.1 Başvuranın, Bingöl Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü uhdesinde “Milli Emlak Uzmanı”
unvanıyla görev yapmakta olduğu,
10.2 Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kuruluna başvuru numarası ile 17.07 “Kamu Taşınmazlarının
Değerlemesi”, *18.13 “Yabancı Gerçek Kişiler ve Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edimi ve
Taşınmazların Yönetimi”, 17.01 “Arazi ve Arsa Değerleme” alt uzmanlık alanlarından bilirkişilik başvurusunda bulunduğu ve başvurusu sonucunda mezkûr alt uzmanlık alanlarından başvurusunun reddedildiği,
10.3 Bu karar üzerine Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kuruluna itiraz ettiği, Diyarbakır Bilirkişilik Bölge
Kurulunun 30.09.2022 tarihli ve sayılı sayılı kararı ile “itiraz sebepleri yerinde görülmediğinden” itirazının reddedildiği anlaşılmıştır.
11. Bilirkişilik müessesi çeşitli yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre “kamu görevi” olarak tanımlanmaktadır. Bilirkişilerin; görev ve yetkilerinin kanunla belirlenmesi, ceza yargılamalarında yemin etmekle mükellef olmaları, tanıklıktan çekinme ve sır saklama yükümlülüklerinin olması, görevlendirmelerinin adli makamlarca yapılmaları, devletle aralarında kamu hukukundan kaynaklanan bir bağın olması, bazı durumlarda bilirkişilik yapmaktan kaçınmalarının yasak olması, Türk Ceza Kanunu
kapsamında belirli davranışlardan kaçınmakla yükümlü bulunmaları ve bu davranışları yaptıkları takdirde bilirkişilik görevi yapmaktan yasaklanmaları, yargısal ihtilafların çözümünde etkin olmaları özellikleri kamu görevlisi olarak sayılmasında örnek teşkil etmektedir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.284), Türk Ceza Kanunu (m.279.282), Ceza Muhakemeleri Kanunu (m. 68, 1/2; m.72,1) ve Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun 2015/621 tarihli kararında bilirkişilerin kamu görevlisi sayılması gerektiği belirtilmiştir.
12. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Genel hükümlerin yanında söz konusu maddede ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği vurgulanmıştır.
13. Bilirkişilik Kanununun 6 ncı maddesi ile Bilirkişilik Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir. Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de
Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
14. 25.01.2022 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan duyurunun “Başvuruya
Eklenecek Belgeler” başlıklı bölümün 1 inci maddesinin (e) bendinde; kişilerin başvuru sırasında bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösterir bilgi ve belgelerin (SGK kaydı, oda belgesi, ruhsat, vergi kaydı, uzmanlık belgesi, görev belgesi, hizmet belgesi, meslekte veya sanatta yeterlilik belgesi, mesleki birliklerden alınacak kayıt belgeleri, saha çalışmaları, yürütülen projeler, uzmanlık alanına ilişkin mesleki ve akademik çalışmalar vb.) başvuruya eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
15. Kurumumuza 02.03.2023 tarihinde Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından gönderilen cevabi yazıda; başvuranın “( * ) 18.13 Yabancı Gerçek Kişiler Ve Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edimi ve Taşınmazların Yönetimi” alt uzmanlık alanı talebi ilanda sistemde (*) işareti bulunan temel ve alt uzmanlık alanları yeni dönemde kaldırılacağından ve başvuruların değerlendirilmesi sırasında dikkate alınmayacağı ilanen duyurulduğundan ve verilen ek süre ilanında varsa alan güncellemelerin yapılması gerektiği de vurgulandığından başvuranın bu alandaki talebinin değerlendirme sırasında dikkate alınmadığı,
15.1 “17.01 Arazi ve Arsa Değerleme, 17.07 Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi” alt uzmanlık
alanlarındaki başvuruları ise alt uzmanlık alanlarında en az beş yıl fiili tecrübesini ispatlayamaması ve 6754
Sayılı Kanun 11/3 üncü ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 10 uncu maddeleri uyarınca liyakat, saygınlık ve güven ilkeleri gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.
16. Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet adresinde açıkladığı ve bilirkişilerde aranan nitelikleri belirten EK-2 listesinde; “17 Gayrimenkul ve Varlık Değerleme” temel uzmanlık alanında başvuran kişilerde aranan nitelikler: “1.6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin
38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak. 2. Taşınmaz(gayrimenkul) geliştirme konusunda
lisans, yüksek lisans ya da doktora yapmış olmak. 3. “Arazi ve Arsa Değerleme” ve “Yapı ve Tesis
Değerleme” alt uzmanlık alanlarında 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre SPL tarafından verilen lisans belgesine sahip, ilgili mevzuatının aradığı tecrübe koşulunu sağlayan, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş ve Kurul nezdinde tutulan listede yer alan gayrimenkul değerleme şirketlerinde tam zamanlı istihdam edilen ya da değerleme şirketleri ile tam zamanlı istihdam edilmeksizin, sözleşme imzalamak suretiyle değerleme hizmeti veren gayrimenkul değerleme uzmanları veya kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ya da serbest çalışan gayrimenkul değerleme uzmanları da bilirkişilik başvurusunda bulunabilirler.” şeklinde belirtilmiştir. Bölge Kurulunun bu niteliklere sahip olan kişiler arasından liyakate göre değerlendirme yapacağı belirtilmiştir. Liyakatli olan kişinin belirlenmesinde; “Uluslararası
düzeyde akredite olmuş örgün eğitim yapan gayrimenkul geliştirme ve yönetimi anabilim dalından yüksek lisans ya da doktora mezunu olmak, uygulamalı bilimler fakülteleri gayrimenkul geliştirme ve yönetimi bölümü lisans programından mezun olmak, uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimler, mesleki veya akademik çalışmalar ile mesleki başarılar,” ölçütlerinin dikkate alındığı belirtilmiştir.
17. Anayasa Mahkemesinin 2018/152 esas numaralı ve 2020/11 sayılı kararında; “29. Kanun’un 1.
maddesinde Kanun’un, bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapının oluşturulması amacıyla çıkarıldığı ifade edilmiştir. Kanun uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşüne başvurulan bilirkişiler bu konuda temel eğitim almak, yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmak, alanlarında uzmanlıkları ve bilimsel yeterlilikleri bulunmak ve bilirkişilik yapması için
Kanun’da öngörülen diğer şartları taşımak kaydıyla başvuranlar arasından bölge bilirkişilik kurullarınca seçilerek sicile kaydedilirler. Böylece ülke genelinde bilirkişilerin seçimi ve bilirkişilik listelerinin oluşumu bakımından belli bir standart ve uyum sağlanmasının ayrıca bilirkişilerin görevleriyle ilgili tutum ve davranışları ile hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğun bölge kurulları tarafından denetlenerek bilirkişilik kurumunun varlık amacına uygun olarak işlemesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır.” ifadeleriyle bilirkişilik müessesesinde etkin, kurumsal bir yapının oluşturulmasının ve ilgili alandaki mesleki tecrübenin önemine değinilmiştir önemini belirtmiştir.
18. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.10.2020 tarihli ve E:2019/1378, K:2020/1722 sayılı kararında; “Hukuki niteliği itibarıyla hâkimin yardımcısı ve danışmanı konumunda bulunan bilirkişinin, kendisine başvurulan özel veya teknik konuda yetkin ve uzman olması, tarafsız bir konumda bulunması, tarafsız bir tutum içinde görüş bildirmesi ve dürüst davranması gerektiği tartışmasızdır. Öte yandan, yargı yerince de, mesleki yeterlilik düzeyi itibarıyla hangi nitelikte ve inceleme alanı itibariyle hangi konuda bilirkişiye başvurulması gerektiğinin dikkatlice belirlenmesi ve bilirkişinin, güvenilir, dürüst ve tarafsız kişiliğinden emin olunması gerekmektedir. Özel ve teknik bilgiyi gerektiren konunun hangi uzmanlık alanına girdiğini, o uzmanlık alanında bulunan kimselerden hangilerinin mesleki yeterlilik bakımından o konuyu çözümlemeye en liyakatli, uzman kimse olduğunu belirlemek önemli olduğu kadar, konunun gerçekten uzmanı ve hâkimin tarafsız danışmanı olan bilirkişinin, görevi gereği doğruluktan ayrılmayan, bilgisini etki altında kalmadan yansıtan ve bu arada görevi gereği taraflardan hiçbir menfaat sağlamayan ve ahlaki olgunluk, tutarlılık ve dürüstlük içinde olduğunu belirlemek de önemlidir.” ifadelerinde de bilirkişilerin liyakatli ve tarafsız olması gerektiği, bilirkişilerin bu hasletlerini değerlendirme yetkisinin de bilirkişiyi tayin edecek yargı merciinde olduğu belirtilmiştir.
19. İdare hukukunun genel ilkeleri, yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre, idarenin işlem tesis ederken takdir yetkisini kullanma hakkı vardır. Ancak bu yetkiyi kullanırken keyfi davranmamalı, eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı, hakkaniyet ölçüsüne dikkat etmelidir. Tüm bu ilkelerin yanı sıra idari işlemlerin tesis edilirken belirli ölçütler esas alınmalıdır. Bu ölçütler; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri şeklinde belirtilebilir.
20. Başvuranın bu alanlarda gerekli niteliklere ve yeterli mesleki tecrübeye sahip olduğu iddiasına ilişkin olarak; Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulu Kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda; başvuranın 2008 yılında bu yana Milli Emlak Uzmanı olarak görev yaptığını, 15.08.2018 tarihinden bu yana hazine taşınmazlarının; satışı, kiralanması ecrimisil, kamulaştırma vb. işlerin yapılması amacıyla kurulan komisyonlarda görev aldığını, başvuranın belirtilen alt uzmanlık alanlarında 5 yıl mesleki tecrübeye sahip olması gerekmekte olup başvuranın 2018 yılından bu yana komisyonlarda görev almasının bu şartı sağlamada süre bakımından
yeterli olmadığı belirtilmiş olup, bu açıklama çerçevesinde başvuranın belirtilen alt uzmanlık alanlarında 5 yıl mesleki tecrübeye sahip olmadığı değerlendirilmiştir. Başvuranın, Diyarbakır Bilirkişilik Bölge
Kuruluna sunduğu Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi
Tezsiz Yüksek Lisans Diplomasının 14.02.2019 tarihli olduğu, bu sebeple de ilgili alt uzmanlık 5 yıl mesleki tecrübe ve gerekli eğitim şartını sağlayamadığı anlaşılmıştır. Diyarbakır Bilirkişilik Bölge
Kurulunca başvuran hakkında çeşitli soruşturma ve davaların olduğu belirtilmiş ise Kurumumuza sunulan belgeler içinde başvuran hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı olmadığı görülmüştür. Bu açıklamalar ile ilgi yazı ekinde sunulan Hukuk Mahkemesinde yirmi yıldan fazla hâkim olarak görev yapmış olmanın
“aktüerya (62.01 iş göremezlik/destekten yoksun kalma)” uzmanlık alanındaki nitelikleri kazandırmayacağına ilişkin İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesinin 05.01.2021 tarihli 2020/848 E. ve 2021/4 K. Sayılı Kararı ile Uzmanlık alanında en az 5 yıl fiilen çalışma gerektiği ve Bölge
Kurullarının başvuranlardan en liyakatli olanları seçme takdir yetkisi bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine ilişkin, İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 04.10.2019 tarihli, 2019/1230 E. ve 2019/1886 K. Sayılı kararı ile Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin 14.11.2019 tarihli 2019/478 E. Ve 2019/1078 K. sayılı kararları yerinde ve yeterli görülmüştür.
21. Çeşitli kanunlarda, yargı kararlarında ve bilimsel içtihatlarda kamu görevlisi olarak kabul edilen bilirkişilerin, belirli alanlarda ihtisasının olması ve ihtisas konusu alanlarda mesleki tecrübeye sahip olması, hukuki uyuşmazlıkların gereğince çözülebilmesi bakımından önem arz etmektedir. Adalet hizmetleri tam kamusal mal niteliğindedir. Bu nedenle hizmet sunumu sonucunda toplumun tamamını kapsayan kamusal fayda sağlarlar. Ayrıca iddia-tespit-müeyyide sürecinde hukuki uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulmasında görev alacak bilirkişilerin nitelikli ve yeterli mesleki tecrübeye sahip kişilerden oluşması, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 36 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını teminat altına alan bir husustur. Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi başvurularında;
17.07 “Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi”, 17.01 “Arazi ve Arsa Değerleme” alt uzmanlık alanlarındaki
başvuruları; mesleki tecrübe, eğitim durumu, bilirkişi dosyasında görev yapma tecrübesi, liyakat, saygınlık ve güven yönünden değerlendirmeye tabi tutması, bilirkişilik müessesinde ihtisaslaşma ve bilirkişilerin niteliğinin artması amacına yönelik bir idari işlem olduğunu göstermektedir.
22. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Diyarbakır Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi listesini oluştururken bu hususta verdiği kararın, idarenin takdir yetkisini kullanırken esas alması gereken ölçütlerden; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri ilkelerine uygun olduğu görülmektedir. Başvuranın; 17.07 “Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi”, 17.01 “Arazi ve Arsa
Değerleme” alt uzmanlık alanlarındaki başvurularının başvuru konusu alanda gerekli nitelikleri ve mesleki tecrübeyi gösterir belgelere sahip olmaması ve daha önce ilgili alanlarda bilirkişilik dosyasında görev almaması, ilgili alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurunun kabul edilmemesinde makul bir gerekçe oluşturmaktadır. Başvuranın *18.13 “Yabancı Gerçek Kişiler ve Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz
Edimi ve Taşınmazların Yönetimi” alt uzmanlık bilirkişi talebinin yeni dönemde kaldırılacağı için değerlendirmeye alınmaması; 17.07 “Kamu Taşınmazlarının Değerlemesi”, 17.01 “Arazi ve Arsa
Değerleme” alt uzmanlık alanlarındaki başvurusunun ise yukarıda açıklanan gerekçelerle Diyarbakır
Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedilmesi kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucu ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Diyarbakır
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve DİYARBAKIR BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi