|
ÖZET: Başvuran, Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından bilirkişilik başvurusunun reddedilmesine itiraz ederek, bu kararın iptalini ve alt uzmanlık alanlarının kabul edilmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın 21 yıl kamu hizmeti tecrübesi ve “Aktüerya Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişilik Temel Eğitimi” sertifikasına sahip olmasına rağmen, istenen belgeleri sunamadığı ve talep edilen alt uzmanlık alanlarında gerekli beş yıllık mesleki deneyimi belgelemediği gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.
Danıştay, bilirkişilik müessesesinin kamu görevi olarak tanımlandığını ve bilirkişilerin belirli alanlarda ihtisas sahibi olmalarını gerektirdiğini vurgulamıştır. Başvuranın, kamu görevinde geçirdiği sürelerin, başvurduğu uzmanlık alanlarında fiili çalışma olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulu’nun başvuruyu reddetmesi hukuka uygun bulunmuş ve başvuranın talebi reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4194-S.23.6862
BAŞVURU NO : 2022/17034
KARAR TARİHİ : 31/03/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GAZİANTEP BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
Başvuranın alt uzmanlık alanlarına yönelik bilirkişilik talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; Bilirkişi Bölge kurulu listesinde 2018 yılından bu yana bilirkişi olarak yer aldığını, Aktüerya Hesaplamalar bilirkişilik alanında da görev yapabilmek adına ekli belgelerle idareye başvurduğunu, ancak yenilenen bilirkişilik listelerinde talebinin uygun görülmediğinin ekli kararla bildirildiğini, bu eğitimi alabilmek için emek verip masraf ettiğini, 12 yılı aşkın bir süredir Maliye Bakanlığında gelir uzmanı olarak görev yaptığını, bu unvanda bu kadar süre görev yapmış olmasına rağmen aktüerya bilirkişilik talebi kabul görmezken listede zabıt katibi ve adliyede çalışan çeşitli unvanlardaki kişilerin bu konuda bilirkişilik yapmasına izin verildiğini, kendisi için 5 yıldan bu yana bu konuda rapor yazma tecrübesi istendiğini, idare mahkemesinde yazılmış 1 adet raporunun olduğunu ve bu raporun kabul edildiğini, bilirkişilik izni verilmeden bu tecrübeyi kazanamayacağını, yaptığı iş ve unvanı itibariyle de bu gibi hesaplamalarda adliye personelinden daha ehil olduğunu, Bölge bilirkişi kurulunun bir bilirkişinin üzerinde bir ay içinde 30 adetten fazla iş olamayacağı yönündeki kararı bulunduğunu, bu kararın daha fazla bilirkişiyi aktif olarak kullanmak ve bilirkişi listesinden daha verimli faydalanmak niyetiyle alındığını, daha yetkin olmasına rağmen bilirkişilik başvurusunun kabul edilmemesinin Anayasanın “eşitlik ilkesine” aykırı olduğunu, Kurulun bu tutumunun yeni bilirkişi olmak için başvuracak olanların önünü tıkadığını, eğitimini alan ve kendisi gibi hesap konularında uzman olan yeni başvuracakların önünün açılmasının bir zorunluluk olduğunu, 5 yıl tecrübe istenmesinin hakkaniyetli olmadığını, Yargıtay ve Danıştayın son kararlarında aktüerya hesaplamalarda sadeleştirmeye gidilmiş ve karar verecek hakimin hesaplama farkılıkları arasında bir bilirkişi kadar bilgisi olması gereğini ortadan kaldıran kurallar getirildiğini, bu haliyle aslında aktüerya hesaplamaların önceki yıllara göre daha basit bir hale getirildiğini, iddia ederek bilirkişi olarak görev yapabileceği uzmanlık alanları arasına aktüerya hesaplamaların da eklenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 19.12.2022 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözümüne esas teşkil etmesi amacıyla Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından alınan 20.12.2022 tarihli ve
Muh. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 6/2-g bendi uyarınca Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel
Müdürlüğü, Bilirkişilik Daire Başkanlığınca 25.01.2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yılı Bilirkişilik
Başvuru Usul ve Esasları ile Bilirkişiliğe Kabule İlişkin Duyuru ekinde belirlenen temel ve alt uzmanlık alanlarında (Ek-1), duyuruda belirtilen usul ve esaslara göre Bilirkişiliğe ilk kez başvuru yapanlar ile
Bilirkişi listesine kayıtlı olup yenileme talebinde bulunanların başvuruları e-Devlet üzerinden UYAP
Bilişim Sistemi Bilirkişi Portalı üzerinden 31.01.2022 ile 28.02.2022 tarihleri arasında alınmıştır. (EK-1
Başvuru İlanı) Bilirkişilik Daire Başkanlığınca 25.01.2022 tarihinde yayımlanan, 2022 yılı Bilirkişilik başvuru usul ve esasları ile bilirkişiliğe kabule ilişkin duyurusunda; başvuru şartları belirtilip, başvuru usulü ve başvuruya eklenecek belgeler ilan edilmiştir. Ayrıca başvurunun nasıl yapılacağını gösterir başvuru klavuzuna da ilan ekinde yer verilmiştir. Kurulumuza yapılan başvurular öncelikle başvuru klavuzunda gösterilen biçimde usulüne uygun bir başvuru bulunup bulunmadığı ve duyuruda belirtilen belgelerin ibraz edilip edilmediği noktasında değerlendirmeye alındığı,
2.2 Bilirkişilik Daire Başkanlığınca 2022 yılı bilirkişilik başvuru süresinin uzatılması yönünde gelen yoğun
talepler değerlendirerek 04.03.2022 tarihinde yayımlanan 2022 yılı bilirkişilik başvuruları için ek süre verilmesine dair duyurusuna göre bilirkişiliğe ilk başvuru ve yenileme talep ekranları 04.03.2022 ile
13.03.2022 tarihleri arasında tekrar açılmış olup 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunun 11 inci maddesinin 2 inci
fıkrası, Bilirkişilik Yönetmeliğinin 42 inci maddesinin 2 inci fıkrası, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunun 10 uncu maddesinin 1 inci fıkrası, Bilirkişilik Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesinin 1 inci fıkrası ve Bilirkişilik
Daire Başkanlığınca duyuru ekinde yayımlanarak belirlenen temel ve alt uzmanlık alanlarına göre aranan nitelikler (Ek-2), uyarınca başvurularda eklenmesi gereken zorunlu belgeler yönünden başvurular ayrı ayrı incelendiği,
2.3 İlgili , 08/02/2022 tarihinde başvuru takvimi içerisinde 43.01 Genel Muhasebe,
43.06 Denetim, 43.05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi, 46.01 Yurt İçinden Alınan Vergi, Resim,
Harç ve Mali Yükümlülükler, 46.03 Kamu Maliyesi, 46.02 Borsa ve Sermaye Piyasası Araçlarının
Vergilendirilmesi, 62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya (İş Göremezlik
/Destekten Yoksun Kalma), 62,03 Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar temel/alt uzmanlık alanlarında yenileme başvurusunda bulunduğu,
2.4 Bilirkişilik Daire Başkanlığınca 25/01/2022 tarihinde güncellenerek yayınlanan Ek-2 nolu belgeye göre
43.06 Denetim alt uzmanlık alanında bilirkişiliğe kabul için;
6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki
bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak. Denetim” alt uzmanlık alanında bilirkişiliğe başvuru için bağımsız denetçi belgesi sahibi olmak.
2.5 Bilirkişilik Daire Başkanlığınca 25/01/2022 tarihinde güncellenerek yayınlanan Ek-2 nolu belgeye göre
62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya (iş Göremezlik /destekten Yoksun
Kalma), 62.03 Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar alt uzmanlık alanlarında bilirkişiliğe kabul için; -6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak.
Üniversitelerin ön lisans veya lisans (hukuk öğrenimi görmüş kişiler dahil) eğitimi veren bölümlerinden mezun olmak ve başvuruda bulunduğu nitelikli hesaplama uzmanlık alanında en az beş yıl süreyle mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemek.
2.6 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, Aktüerya (İş Göremezlik /Destekten Yoksun Kalma)
ve Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar alt uzmanlık alanlarında bilirkişiliğe kabul için; bu alt uzmanlık alanlarında fiilen en az beş yıl mesleki faaliyette bulunduğuna veya bilirkişilik yaptığına dair belgelerinin eksik olduğu tespit edilerek 2022 Yılı Bilirkişilik Başvurularında Belgeleri Eksik
Olanlara İlişkin Duyuru Bilirkişilik Bölge Kurulumuzun www.gaziantep bbk.adalet.gov.tr resmi internetsitesinde Bilirkişilik Yönetmeliğinin 42/5 maddesi gereğince 27/04/2022 tarihinde tebliğ mahiyetinde ilan edilerek eksik belgelerini 15 günlük kesin süre içerisinde tamamlaması gerektiği belirtildiği,
2.7 Şikayetçinin Kurulumuzun 27/04/2022 tarihli 2022 Yılı bilirkişilik başvurularında belgeleri eksik
olanlara ilişkin duyurusunda belirtilen eksik belgelerini 15 günlük kesin süre içerisinde tamamlamadığından Kurulumuzun 23/06/2022 tarih ve toplantı- karar sayılı kararı ile başvurusunun kısmen kabul/kısmen reddine karar verilerek Bilirkişilik Bölge Kurulumuzun www.gaziantep bbk.adalet.gov.tr resmi internet sitesinde Bilirkişilik Yönetmeliğinin 42/5 maddesi gereğince 24/06/2022 tarihinde tebliğ mahiyetinde ilan edildiği,
2.8 Şikayetçi yasal süresi içerisinde Kurulumuz kararına itiraz edildiği,
2.9 Şikayetçinin itirazının Kurulumuzca değerlendirilmesi sonunda; Şikayetçinin Kurulumuzun 27/04/2022
tarihli 2022 Yılı bilirkişilik başvurularında belgeleri eksik olanlara ilişkin duyurusunda belirtilen eksik belgelerini tamamlamadığından ve bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanlarında ayrı ayrı en az beş yıl fiilen mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemediğinden Kurulumuzun 21/10/2022
Tarih ve Toplantı- Karar sayılı kararı ile itirazının kesin olarak reddine karar verilerek, Bilirkişilik Bölge Kurulumuzun www.gaziantep bbk.adalet.gov.tr resmi internet sitesinde Bilirkişilik
Yönetmeliğinin 42/5 maddesi gereğince 21/10/2022 tarihinde tebliğ mahiyetinde ilan edildiği,
2.10 Yineleme başvurusunun kısmen kabul/kısmen red kararına karşı yapılan itirazın da kesin olarak
reddine ilişkin yasal dayanakların 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu, Bilirkişilik Yönetmeliği ve Adalet
Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Bilirkişilik Daire Başkanlığı tarafından belirlenen şartlar ve
25.01.2022 tarihinde güncellenerek ilan edilen Bilirkişilik Temel ve Alt Uzmanlık Alanları (EK-1) ve
Bilirkişilik Temel ve Alt Uzmanlık Alanlarında Aranan Nitelikleri gösterir (EK-2) nolu belgelerin olduğu,
2.11 Şikayetçi her ne kadar 12/05/2022 tarihli dilekçesi ile hizmet belgesi, Gaziantep Bölge İdare
Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin Esas sayılı dosyasında aktüerya hesap bilirkişisi olarak rapor düzenlediğini belirtmiş ise de; İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, Aktüerya (İş Göremezlik
/Destekten Yoksun Kalma) ve Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar alt uzmanlık alanlarında bilirkişiliğe kabul için; bu alt uzmanlık alanlarında fiilen en az beş yıl mesleki faaliyette bulunduğunu yada bilirkişilik yaptığını belgeleyemediği,
2.12 Başvuranın talebine ilişkin olarak bu aşamada şikayet konusunu “dostane çözüme” kavuşturmak için
Kurulumuzca yapılabilecek herhangi bir işlemin olmadığı,
2.13 Bahse konu şikayete emsal teşkil edecek nitelikte davalara ilişkin karar örnekleri ilişikte gönderildiği,”
Değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 284 üncü maddesinde; “Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu anlamında kamu görevlisidir.”, 6. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun; 6.1“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun amacı; bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulmasıdır.”,
6.2 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek.”, (b) bendinde; “Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek.”, (g) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.”,
6.3 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.”, (b) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.”, (c) bendinde; “Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.”,
6.4 “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f), (g) ve (ğ)
bendlerinde; “ f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.
g)Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.”,
6.5 “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.”,
6.6 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15 inci maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ
veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 7. Bilirkişilik Yönetmeliği’nin;
7.1 “Yetkinlik ve mesleki özen” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bilirkişi, adalete hizmet
etme bilinciyle, görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi, sunduğu hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.”,
7.2 “Bölge kurulunun görevleri” başlıklı 21 inci maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
7.3 “İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
7.4 “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38 inci maddesinin (g) bendinde; “Meslek mensubu
olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; ‘’Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.”,
7.5 “İlan” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca
göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
7.6 “Başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı 42 nci maddesinin 5 inci fıkrasında; “(5) Başvurunun
reddine ilişkin karar bölge kurulları, bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanması suretiyle duyurulur. Bu duyuru tebliğ yerine geçer.”, Hükümlerine yer verilmiştir.
8. Bilirkişilik Daire Başkanlığınca, 2022 yılı Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere “62.02 İş
Mevzuatından Kaynaklanan Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alan için aranan nitelikler, Ek 2 Listenin 74-75 sayfaları arasında, “62 NİTELİKLİ HESAPLAMALAR/Aranan Nitelikler” başlığı altında;
“1. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddelerindeki bilirkişiliğe başvuru ve kabul koşullarını taşımak.
2. Üniversitelerin ön lisans veya lisans (hukuk öğrenimi görmüş kişiler dahil) eğitimi veren bölümlerinden mezun olmak ve başvuruda bulunduğu nitelikli hesaplama uzmanlık alanında en az beş yıl süreyle mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemek.
…
6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bölge kurulu karar
verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.” hükmü uyarınca başvuranlar arasından liyakatli olanların belirlenmesinde; • Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olanlar, • Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimleri, mesleki ve akademik çalışmaları ile mesleki başarıları bulunanlar, • “Aktüerya (İş Göremezlik / Destekten Yoksun Kalma)” alt uzmanlık alanında üniversitelerin ilgili fakülte ve yüksekokullarının aktüerya bilimleri veya aktüerya ve risk yönetimi bölümlerinden lisans veya lisansüstü eğitim almış olanlar, …
dikkate alınarak değerlendirme yapılır.” şeklinde belirlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Gaziantep
Bilirkişilik Bölge Kurulunun verdiği red kararının iptal edilmesini ve belirtilen alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurusunun kabul edilerek bilirkişi listesine kaydının yapılmasını talep etmektedir.
11. Somut olayda idare tarafından gönderilen ve başvuran tarafından dilekçe ekinde sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
11.1 Başvuranın, 15/06/2000 – 04/05/2010 tarihleri arasında ‘Memur’ ünvanıyla ve 04/05/2010 –
26/09/2021 tarihleri arasında “Gelir uzman” ünvanıyla 21 yıl 3 ay çalıştığı,
11.2 Başvuranın Başkente Üniversitesi’nden “Aktüerya Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişilik Temel
Eğitimi” sertifikasının bulunduğu,
11.3 Başvuranın 08/02/2022 tarihinde başvuru takvimi içerisinde 43.01 Genel Muhasebe, 43.06 Denetim,
43.05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi, 46.01 Yurt İçinden Alınan Vergi, Resim, Harç ve Mali
Yükümlülükler, 46.03 Kamu Maliyesi, 46.02 Borsa ve Sermaye Piyasası Araçlarının Vergilendirilmesi,
62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya (İş Göremezlik /Destekten
Yoksun Kalma), 62,03 Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar temel/alt uzmanlık alanlarında yenileme başvurusunda bulunduğu ve başvurusu sonucunda; Gaziantep Bilirkişilik Bölge
Kurulunun 23/06/2022 tarih ve toplantı- karar sayılı kararı ile başvuranın “İş
Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, Aktüerya (İş Göremezlik /Destekten Yoksun Kalma) ve
Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar alt uzmanlık alanlarında” aranan nitelikleri taşımadığı ve istenen belgeleri sunamadığı gerekçesiyle talep ettiği alt uzmanlık alanlarına yönelik başvurusunun reddedildiği,
11.4 Bu karar üzerine Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kuruluna itiraz ettiği, Bölge Kurulunun 21/10/2022
Tarih ve Toplantı- Karar sayılı kararında “eksik belgelerini tamamlamadığından ve bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanlarında ayrı ayrı en az beş yıl fiilen mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemediğinden” itirazının kesin olarak reddedildiği anlaşılmıştır.
12. Bilirkişilik müessesi çeşitli yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre “kamu görevi” olarak tanımlanmaktadır. Bilirkişilerin; görev ve yetkilerinin kanunla belirlenmesi, ceza yargılamalarında yemin etmekle mükellef olmaları, tanıklıktan çekinme ve sır saklama yükümlülüklerinin olması, görevlendirmelerinin adli makamlarca yapılmaları, devletle aralarında kamu hukukundan kaynaklanan bir bağın olması, bazı durumlarda bilirkişilik yapmaktan kaçınmalarının yasak olması, Türk Ceza Kanunu kapsamında belirli davranışlardan kaçınmakla yükümlü bulunmaları ve bu davranışları yaptıkları takdirde bilirkişilik görevi yapmaktan yasaklanmaları, yargısal ihtilafların çözümünde etkin olmaları özellikleri kamu görevlisi olarak sayılmasında örnek teşkil etmektedir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.284), Türk Ceza Kanunu (m.279.282), Ceza Muhakemeleri Kanunu (m. 68, 1/2; m.72,1) ve Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun 2015/621 tarihli kararında bilirkişilerin kamu görevlisi sayılması gerektiği belirtilmiştir.
13. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Genel hükümlerin yanında söz konusu maddede ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği vurgulanmıştır.
14. Bilirkişilik Kanununun 6 ncı maddesi ile Bilirkişilik Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir. Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de
Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
15. 25.01.2022 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan duyurunun “Başvuru
Usulü” başlıklı bölümün 5 inci maddesinde; kişilerin başvuru sırasında en fazla üç temel uzmanlık alanı ve seçilen her bir temel uzmanlık alanında da en fazla üç alt uzmanlık alanına kayıt olmak için başvuru yapılabileceği belirtilmiştir.
16. Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulunun cevabi yazısında başvuranın talep ettiği alt uzmanlık alanları için Bilirkişilik Daire Başkanlığınca belirlenen ve ilan edilen aranan nitelikler ayrı ayrı belirtilmiştir. Buna göre; 16.1. 62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya (İş Göremezlik
/Destekten Yoksun Kalma) alt uzmanlık alanında bilirkişiliğe kabul için; 1. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddelerindeki bilirkişiliğe başvuru ve kabul koşullarını taşımak.
2. Üniversitelerin ön lisans veya lisans (hukuk öğrenimi görmüş kişiler dahil) eğitimi veren bölümlerinden mezun olmak ve başvuruda bulunduğu nitelikli hesaplama uzmanlık alanında en az beş yıl süreyle mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemek.
şartlarını taşımak gerektiği görülmektedir.
16.2. Bilirkişilik Daire Başkanlığınca yayınlanan Temel ve Alt Uzmanlık Alanlarına Yönelik Aranan
Niteliklere İlişkin EK-2’de; 62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya
(İş Göremezlik /Destekten Yoksun Kalma) alt uzmanlık alanında liyakatli olanların seçileceği, liyakatli olanlar belirlenmesinde; • Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olanlar, • Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimleri, mesleki ve akademik çalışmaları ile mesleki başarıları bulunanlar, • “Aktüerya (İş Göremezlik / Destekten Yoksun Kalma)” alt uzmanlık alanında üniversitelerin ilgili fakülte ve yüksekokullarının aktüerya bilimleri veya aktüerya ve risk yönetimi bölümlerinden lisans veya lisansüstü eğitim almış olanlar, …
dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı belirtilmiştir.
17. Konuyla alakalı olarak Anayasa Mahkemesinin 15.04.2020 tarihli ve E:2018/152, K:2020/11 sayılı kararında; “29. Kanun’un 1. maddesinde Kanun’un, bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapının oluşturulması amacıyla çıkarıldığı ifade edilmiştir. Kanun uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşüne başvurulan bilirkişiler bu konuda temel eğitim almak, yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmak, alanlarında uzmanlıkları ve bilimsel yeterlilikleri bulunmak ve bilirkişilik yapması için Kanun’da öngörülen diğer şartları taşımak kaydıyla başvuranlar arasından bölge bilirkişilik kurullarınca seçilerek sicile kaydedilirler. Böylece ülke genelinde bilirkişilerin seçimi ve bilirkişilik listelerinin oluşumu bakımından belli bir standart ve uyum sağlanmasının ayrıca bilirkişilerin görevleriyle ilgili tutum ve davranışları ile hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğun bölge kurulları tarafından denetlenerek bilirkişilik kurumunun varlık amacına uygun olarak işlemesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır.” ifadeleriyle bilirkişilik müessesesinde etkin ve kurumsal bir yapının oluşturulmasının önemini belirtmiştir.
18. İdare hukukunun genel ilkeleri, yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre, idarenin işlem tesis ederken takdir yetkisini kullanma hakkı vardır. Ancak bu yetkiyi kullanırken keyfi davranmamalı, eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı, hakkaniyet ölçüsüne dikkat etmelidir. Tüm bu ilkelerin yanı sıra idari işlemlerin tesis edilirken belirli ölçütler esas alınmalıdır. Bu ölçütler; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri şeklinde belirtilebilir.
19. Başvuran tarafından; 15/06/2000 – 04/05/2010 tarihleri arasında ‘Memur’ ünvanıyla ve 04/05/2010 – 26/09/2021 tarihleri arasında “Gelir uzman” ünvanıyla 21 yıl 3 ay görev yapması ve Başkent
Üniversitesi’nce düzenlenen “Aktüerya Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişilik Temel Eğitimi” sertifikasının bulunması nedeniyle talep ettiği temel ve alt uzmanlık alanları için aranan şartları taşıdığını, yasal süresi içerisinde istenen belgelerle birlikte başvuru yapmasına rağmen bilirkişilik talebinin hukuka aykırı olarak reddedildiğini iddia edilmiştir. İdare tarafından; 62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli
Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya (İş Göremezlik /Destekten Yoksun Kalma) alt uzmanlık alanında bilirkişiliğe kabul için “Bilirkişilik yapılacak alanda 5 yıl fiilen çalışma şartının sağlanması gerektiği, başvuranın bu belgeleri süresinde sunamadığı” gerekçesiyle bilirkişilik talebinin reddedildiği ifade edilmiştir. Başvuranın talep ettiği alt uzmanlık alanlarına ilişkin eğitim şartını taşımakla birlikte ilgili alt uzmanlık alanı için 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10’uncu maddesini 1’inci fıkrasının (f) bendi ve
Bilirkişilik Daire Başkanlığınca internet sitesinde yayınlanan 2022 yılı Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere “62.02 İş Mevzuatından Kaynaklanan Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alan için aranan nitelikler” gereği bilirkişilik yapılacak alanda 5 yıl fiilen çalışma şartının sağlanması gerektiği açıktır.
Başvuranın kamuda yaptığı çalışmalarını ‘memur’ ve ‘gelir uzman’ ünvanıyla yaptığı, bu ünvanların talep edilen alt uzmanlık alanında fiilen çalışma olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı
değerlendirildiğinden başvuranın talep ettiği alt uzmanlık alanlarına yönelik bilirkişilik talebinin reddine yönelik işlemde hukuka aykırı bir yön tespit edilememiştir.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Çeşitli kanunlarda, yargı kararlarında ve bilimsel içtihatlarda kamu görevlisi olarak kabul edilen bilirkişilerin, belirli alanlarda ihtisasının olması ve ihtisas konusu alanlarda mesleki tecrübeye sahip olması, hukuki uyuşmazlıkların gereğince çözülebilmesi bakımından önem arz etmektedir. Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi başvurularında;
62.02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar, 62.01 Aktüerya (İş Göremezlik /Destekten
Yoksun Kalma) alt uzmanlık alanlarında mesleki tecrübe, eğitim durumu ve bilirkişi dosyasında görev yapma tecrübesi yönünden değerlendirmeye tabi tutması, bilirkişilik müessesinde ihtisaslaşma ve bilirkişilerin niteliğinin artması amacına yönelik bir idari işlem olduğunu göstermektedir. Gaziantep
Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi listesini oluştururken bu hususta verdiği kararın, idarenin takdir yetkisini kullanırken esas alması gereken ölçütlerden; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri ilkelerine uygun bir idari işlem olduğu görülmektedir. Başvuranın; “Gelir uzman” ünvanıyla görev yapıyor olmasının “başvuruda bulunduğu nitelikli hesaplama uzmanlık alanında en az beş yıl süreyle mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemek.” şartını sağlamayacağı, başvuranın “Aktüerya (İş Göremezlik / Destekten Yoksun Kalma)” alt uzmanlık alanında üniversitelerin ilgili fakülte ve yüksekokullarının aktüerya bilimleri veya aktüerya ve risk yönetimi bölümlerinden lisans veya lisansüstü eğitim almış olanlar,” şeklindeki likayet krıterini taşıdığına yönelik bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmıştır. Tüm bunlar ilgili alt uzmanlık alanlarında yapılan başvurunun kabul edilmemesinde makul bir gerekçe oluşturmaktadır. Bu nedenlerle başvuranın alt uzmanlık alanlarındaki başvurusunun Gaziantep Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedilmesi kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde
Kurumumuza gönderildiği, bu nedenle “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve GAZİANTEP BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi