|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından kısmi red edilen bilirkişilik başvurusunun iptalini talep etmiştir. Başvuranın, vergi müfettişi olarak 9 yıllık fiili çalışma süresi bulunduğu, ancak 43 kodlu “Muhasebe” alt uzmanlık alanlarında gerekli niteliklere sahip olmadığı gerekçesiyle başvurusunun reddedildiği belirtilmiştir. İdare, başvuranın yalnızca “Vergi ve Mali Yükümlülükler” alanında uzmanlık taşıdığını, “Muhasebe” alanında ise yeterli mesleki tecrübeye sahip olmadığını ifade etmiştir.
Bilirkişilik Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince, bilirkişilik başvurularında aranan niteliklerin titizlikle değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın başvurusunu değerlendirirken liyakat ve uzmanlık kriterlerine uygun hareket ettiği, dolayısıyla kısmi red kararının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, diğer vergi müfettişleriyle karşılaştırıldığında, yeterli niteliklere sahip olmaması nedeniyle başvurusunun reddedilmesi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde makul bir gerekçe olarak değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1228-S.23.2075
BAŞVURU NO : 2022/13321
KARAR TARİHİ : 27/01/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, bilirkişilik başvurusunda reddedilen alt uzmanlık kodlarının kabul edilmesini ve bilirkişilik temel uzmanlık alanı bölümüne eklenmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 14/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C Kimlik Numaralı tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; vergi müfettişi olarak görev yaptığını, 2022 yılı bilirkişilik başvurusunda 43 kodlu alt uzmanlık alanlarının gerektirdiği niteliklere haiz olmasına rağmen Bilirkişilik Daire Başkanlığının temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği listede yer alan niteliklerin bir kısmına sahip olmadığı gerekçesiyle ‘kısmi red’ kararına muhatap olduğunu, 2020 yılı bilirkişi listelerinde vergi müfettişi olan birçok kişinin açıklanan listede yer aldığını ve bu kişilerin alt uzmanlık bölümünde “43-01 Genel
Muhasebe, 43-03 Maliyet Muhasebesi, 43-05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi” kodlarının yer aldığını ancak 2022 yılı bilirkişi listesinde başvuranın alt uzmanlık alanında bu kodların yer almadığını belirterek 43 Muhasebe bölümünde belirtilen şartları sağladığının kabul edilmesini, bilirkişi listesinde bulunan temel uzmanlık alanları bölümüne “43-01 Genel Muhasebe, 43-03 Maliyet Muhasebesi ve 43-05
Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi” kodlarının eklenmesini ve İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulu
Başkanlığının verdiği kısmi red kararının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 05.10.2022 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözümüne esas teşkil etmesi amacıyla İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından alınan 25.10.2022 tarihli cevabi yazıda özetle;
2.1 Bilirkişilik Bölge Kurulunun, başvuranların sicile kayıt bakımından öncelikle 6754 sayılı Bilirkişilik
Kanununun 10 uncu maddesindeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirdiğini ve şartları taşıyanlar
arasından başvuranların mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri ve uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanı seçtiği,
2.2 Başvuranın “42.04 Gayrimenkul Sermaye İradı, Değer Artış Kazancı ve Taşınmazlara İlişkin
Diğer Vergilerin Matrahının Tespiti, 46.02 Borsa ve Sermaye Piyasası Araçlarının Vergilendirilmesi,
46.01 Yurt İçinden Alınan Vergi, Resim, Harç ve Mali Yükümlülükler ve 46.03 Kamu Maliyesi” alt
uzmanlık alanları yönünden başvurusunun kabul edildiği,
2.3 Başvuranın “43.05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi, 43.01 Genel Muhasebe, 43.03 Maliyet
Muhasebesi” alt uzmanlık alanları yönünden; Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği EK-2’de yer alan nitelikleri taşımaması (6754 S.K m.10/1-ğ, Yön m.38/1-ğ, 42/4)
sebebi ile başvurusunun reddedildiği, başvuranının bu karar üzerine yaptığı itiraz başvurusunun da
02.09.2022 tarihinde Bölge Kurulu tarafından “itiraz sebepleri yerinde görülmediğinden” reddedildiği,
2.4 Başvuranın “vergi müfettişi” mesleğine mensup olup temel faaliyet konusu alanın 46 “Vergi ve Mali
Yükümlülükler” temel uzmanlık alanı kapsamında olduğu, buna bağlı alt uzmanlık alanlarında başvurusunun kabul edildiği,
2.5 Başvuru sırasında en fazla üç temel uzmanlık alanı ve seçilen her bir temel uzmanlık alanında da en
fazla üç alt uzmanlık alanına kayıt olunabileceği,
2.6 Geçmiş yıllardaki başvurularda böyle sınırlama olmadığını, 2022 yılı bilirkişi başvurularının
değerlendirilmesinde yargısal ihtilafların çözümünde liyakatli bilirkişilerin görev alması için Bölge
Kurulunun uygulama prensipleri gereğince temel ve alt uzmanlık alanında sınırlamaya gidildiği,
2.7 Başvuruya konu 43 kodlu “Muhasebe” temel uzmanlık alanında geçmiş dönemlerde “vergi müfettişi”
mesleğine mensup kişilerin kaydı söz konusu olmuş ise de yukarıda izah edilen temel ve uzmanlık alanlarının sınırlanmasına yönelik gerekçeler ve özellikle bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarında ihtisaslaşmaya yönelik Bölge Kurulunun uygulama prensipleri ve 6754 sayılı Kanunun 11 inci maddesi üçüncü fıkrasında yer alan liyakat kriterleri dikkate alınarak son başvuru döneminde yapılan değerlendirmelerin nitelikli bilirkişi listelerinin oluşturulması amacına yönelik olduğu,
2.8 Bu kapsamda 43 kodlu Muhasebe alanı itibariyle asıl olarak mesleki faaliyet icra eden Serbest
Muhasebeci ve Mali Müşavirler yönünden dahi mesleki tecrübe süresi ve uzmanlık bilgileri dikkate alınmak suretiyle liyakat kriterleri çerçevesinde hassasiyetle değerlendirmeler yapıldığı ve bir kısım başvuruların reddedildiği, bu kapsamda başvuranın 43 kodlu temel uzmanlık alanına yönelik başvurusunun özellikle liyakat kriterleri dikkate alındığında gerekli nitelikleri taşımaması nedeniyle kısmi red işleminin açıklanan ilke ve esaslara uygun olduğu, bu işlemde yasalara aykırı herhangi bir durum olmadığı, Değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesi birinci fıkrasında;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 284 üncü maddesinde; “Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu anlamında kamu görevlisidir.”, 6. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun; 6.1“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun amacı; bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulmasıdır.”,
6.2 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek.”, (b) bendinde; “Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek.”, (g) bendinde; “
Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.”,
6.3 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.”, (b) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.”, (c) bendinde; “Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.”,
6.4 “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası (g) bendinde; “Meslek
mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.”,
6.5 “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.”,
6.6 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15 inci maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ
veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 7. Bilirkişilik Yönetmeliği’nin;
7.1 “Yetkinlik ve mesleki özen” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bilirkişi, adalete hizmet
etme bilinciyle, görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi, sunduğu hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.”,
7.2 “Bölge kurulunun görevleri” başlıklı 21 inci maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
7.3 “İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
7.4 “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38 inci maddesinin (g) bendinde; “Meslek mensubu
olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.”,
7.5 “İlan” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca
göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; İstanbul Bilirkişilik
Bölge Kurulunun verdiği kısmi red kararının iptal edilmesini ve belirtilen alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurusunun kabul edilerek temel uzmanlık bölümüne eklenmesini talep etmektedir.
10. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
10.1 Başvuranın 01.10.2012 tarihinde “vergi müfettiş yardımcısı” olarak görevine başladığı, 06.11.2019
tarihinde “vergi müfettişi” olduğu ve başvuru konusu uzmanlık alanında 9 yıl fiili çalışma süresi olduğu,
10.2 İstanbul Bilirkişilik Bölge Kuruluna başvuru numarası ile “42.04 Gayrimenkul Sermaye
İradı, Değer Artış Kazancı ve Taşınmazlara İlişkin Diğer Vergilerin Matrahının Tespiti, 46.02 Borsa ve Sermaye Piyasası Araçlarının Vergilendirilmesi, 46.01 Yurt İçinden Alınan Vergi, Resim, Harç ve
Mali Yükümlülükler ve 46.03 Kamu Maliyesi, 43.05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi, 43.01
Genel Muhasebe, 43.03 Maliyet Muhasebesi” alt uzmanlık alanlarından bilirkişilik başvurusunda bulunduğu ve başvurusu sonucunda; “43.05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi, 43.01 Genel
Muhasebe, 43.03 Maliyet Muhasebesi” alt uzmanlık alanlarından başvurusunun reddedildiği, “42.04
Gayrimenkul Sermaye İradı, Değer Artış Kazancı ve Taşınmazlara İlişkin Diğer Vergilerin
Matrahının Tespiti, 46.02 Borsa ve Sermaye Piyasası Araçlarının Vergilendirilmesi, 46.01 Yurt
İçinden Alınan Vergi, Resim, Harç ve Mali Yükümlülükler ve 46.03 Kamu Maliyesi” alt uzmanlık alanlarından ise başvurusunun kabul edildiği anlaşılmıştır.
10.3 Bu karar üzerine İstanbul Bilirkişilik Bölge Kuruluna itiraz ettiği, Bölge Kurulunun 02.09.2022 tarih
ve 2022/24 Gündem nolu toplantısında “itiraz sebepleri yerinde görülmediğinden” itirazının reddedildiği anlaşılmıştır.
11. Bilirkişilik müessesi çeşitli yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre “kamu görevi” olarak tanımlanmaktadır. Bilirkişilerin; görev ve yetkilerinin kanunla belirlenmesi, ceza yargılamalarında yemin etmekle mükellef olmaları, tanıklıktan çekinme ve sır saklama yükümlülüklerinin olması, görevlendirmelerinin adli makamlarca yapılmaları, devletle aralarında kamu hukukundan kaynaklanan bir bağın olması, bazı durumlarda bilirkişilik yapmaktan kaçınmalarının yasak olması, Türk Ceza Kanunu kapsamında belirli davranışlardan kaçınmakla yükümlü bulunmaları ve bu davranışları yaptıkları takdirde bilirkişilik görevi yapmaktan yasaklanmaları, yargısal ihtilafların çözümünde etkin olmaları özellikleri kamu görevlisi olarak sayılmasında örnek teşkil etmektedir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.284), Türk Ceza Kanunu (m.279.282), Ceza Muhakemeleri Kanunu (m. 68, 1/2; m.72,1) ve Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun 2015/621 tarihli kararında bilirkişilerin kamu görevlisi sayılması gerektiği belirtilmiştir.
12. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Genel hükümlerin yanında söz konusu maddede ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği vurgulanmıştır.
13. Bilirkişilik Kanununun 6 ncı maddesi ile Bilirkişilik Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir. Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de
Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
14. 25.01.2022 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan duyurunun “Başvuru
Usulü” başlıklı bölümün 5 inci maddesinde; kişilerin başvuru sırasında en fazla üç temel uzmanlık alanı ve seçilen her bir temel uzmanlık alanında da en fazla üç alt uzmanlık alanına kayıt olmak için başvuru yapılabileceği belirtilmiştir.
15. Kurumumuza 24.10.2022 tarihinde İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından gönderilen cevabi yazıda; Geçmiş dönemde Bölge Kurulunun (2018 yılı başvuru dönemi) böyle bir sınırlama işlemi yapmadığını, 2022 yılı başvuruları değerlendirilirken bu yönde bir sınırlama yapılmasının amacının; listeye kaydedilen bilirkişilerin asıl uzmanlık konuları çerçevesinde ve ihtisasına uygun biçimde görev yapmalarının ve nitelikli bilirkişi listelerinin oluşturulmasının sağlanması olarak ifade edilmiştir. Bu kapsamda Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirlik ruhsatına sahip kişilerin 43 kodlu “Muhasebe” temel
uzmanlık alanında yaptığı başvuruların değerlendirmeye alınacağı, bu kişiler arasında dahi mesleki tecrübesi ve daha önce bilirkişilik raporu düzenleyip düzenlemediği yönünden inceleme yapılarak haklarında karar verildiği, vergi müfettişlerinin temel uzmanlık alanının 46 kodlu “Vergi ve Mali
Yükümlülükler” olduğu ve bu nedenle 43 kodlu “Muhasebe” alt uzmanlık alanında başvurularının kısmen reddedildiği belirtilmiştir.
16. Başvuranın; 2019 yılında vergi müfettişi olduğu, Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirlik ruhsatına sahip olmadığı, bu alanda daha önce bilirkişilik dosyası düzenlemediği ve ilk kez bilirkişilik başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.
16.1 İdarenin cevabi yazısında; Bilirkişilik Daire Başkanlığının 25.01.2022 tarihli duyuruda belirttiği ve
İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulunun bunun üzerine uyguladığı prensip kararı gereği, nitelikli bilirkişi listeleri oluşturulması amacıyla temel ve alt uzmanlık alanlarında kısıtlamaya gidildiği ve 43 kodlu
“Muhasebe” alt uzmanlık alanında Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirlik ruhsatına sahip kişilerin başvurularının öncelikle değerlendirildiği belirtilmiştir.
16.2 Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet adresinde açıkladığı ve bilirkişilerde aranan nitelikleri
belirten EK-2 listesinde; “43 Muhasebe” temel uzmanlık alanında başvuran kişilerde aranan nitelikler: “1. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak. 2. Üniversitelerin alt uzmanlık alanlarına uygun lisans eğitimi veren fakültelerin iktisat, işletme, maliye, bankacılık bölümlerinden veya bankacılık ve sigortacılık yüksekokullarından mezun olmak, ya da kurum veya kuruluşların muhasebe birimlerinde yönetici olarak çalışmış olmak veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) ve/veya yeminli mali müşavir (YMM)
ruhsatına sahip olmak ya da Sayıştay mensubu olarak çalışmış olmak. 3. “Denetim” alt uzmanlık alanında bilirkişiliğe başvuru için bağımsız denetçi belgesi sahibi olmak.” şeklinde belirtilmiştir. Bölge Kurulunun bu niteliklere sahip olan kişiler arasından liyakate göre değerlendirme yapacağı belirtilmiştir. Liyakatli olan kişinin belirlenmesinde; “ilgili fakültelerin varsa alt uzmanlık alanı kapsamındaki uzmanlıklara uygun bölümünden mezun olanlar, başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olanlar, uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimleri, mesleki ve akademik çalışmaları ile mesleki başarıları bulunanlar,” kriterlerinin dikkate alındığı belirtilmiştir.
16.3 Konuyla alakalı olarak Anayasa Mahkemesinin 15.04.2020 tarihli ve E:2018/152, K:2020/11
sayılı kararında; “29. Kanun’un 1. maddesinde Kanun’un, bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapının oluşturulması amacıyla çıkarıldığı ifade edilmiştir. Kanun uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşüne başvurulan bilirkişiler bu konuda temel eğitim almak, yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmak, alanlarında uzmanlıkları ve bilimsel yeterlilikleri bulunmak ve bilirkişilik yapması için Kanun’da öngörülen diğer şartları taşımak kaydıyla başvuranlar arasından bölge bilirkişilik kurullarınca seçilerek sicile kaydedilirler. Böylece ülke genelinde bilirkişilerin seçimi ve bilirkişilik listelerinin oluşumu bakımından belli bir standart ve uyum sağlanmasının ayrıca bilirkişilerin görevleriyle ilgili tutum ve davranışları ile hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğun bölge kurulları tarafından denetlenerek bilirkişilik kurumunun varlık amacına uygun olarak işlemesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır.” ifadeleriyle bilirkişilik müessesesinde etkin ve kurumsal bir yapının oluşturulmasının önemini belirtmiştir.
17. Başvuranın kendisiyle aynı meslek grubuna mensup Vergi Müfettişleri; . . . , . . , . . , . .
, . . ve . . .’nin 43.01 “Genel Muhasebe”, 43.03. “Maliyet Muhasebesi” ve 43.05 “Ticari İşletme
ve Şirketler Muhasebesi” alt uzmanlık alanlarında başvurularının kabul edildiği iddiasına ilişkin olarak;
17.1.1 Kurumumuz 18.11.2022 tarih ve sayılı yazısı ile İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulundan
bilgi ve belge talebinde bulunmuş, İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulunun 07.12.2022 tarihinde
Kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda;
17.1.2 . . .’nin: 19.09.2011 tarihinden bu yana Yeminli Mali müşavir ruhsatına sahip olduğu ve son üç
yıllık dönemde 8 adet dosyada bilirkişilik görevi yaptığı,
17.1.3 . .’nun: 11.01.2021 tarihinden bu yana Yeminli Mali Müşavir ruhsatının bulunduğu ve son üç
yıllık dönemde 14 adet dosyada bilirkişilik görevi yaptığı,
17.1.4 . .’nün: 30.11.2017 tarihinden bu yana Yeminli Mali Müşavir ruhsatının bulunduğu ve son üç
yıllık dönemde 1 adet dosyada bilirkişilik görevi yaptığı,
17.1.5 . .’nun: 20.12.2021 tarihinden bu yana Yeminli Mali Müşavir ruhsatının bulunduğu ve son üç
yıllık dönemde 360 adet dosyada bilirkişilik görevi yaptığı,
17.1.6 . . .’nin: 25.09.2011 tarihinden bu yana Yeminli Mali Müşavir ruhsatının bulunduğu ve
bilirkişilik dosyası bakmadığı,
17.1.7 . .’nin: Serbest Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir ruhsatının bulunmadığı ve bilirkişilik
görevi yapmadığı, İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulunun 25.11.2022 tarih ve / sayılı kararı ile
“43.01 Genel Muhasebe ve 43.05 Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi’’ alt uzmanlık alanlarının silinmesine karar verildiğini belirtmiştir.
17.2 İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından 28.10.2022 tarihinde açıklanan 2022 yılı bilirkişi
listesinin incelenmesi sonucu, 43 Muhasebe temel uzmanlık alanına bağlı alt uzmanlık alanları olan
43.01 “Genel Muhasebe”, 43.03 “Maliyet Muhasebesi” ve 43.05 “Ticari İşletme ve Şirketler
Muhasebesi” alanlarında Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavir olan kişilerin başvurularının değerlendirildiği, yukarıda isimleri zikredilen kişiler başta olmak üzere Vergi Müfettişlerinden, “Yeminli Mali Müşavir” ruhsatına sahip olan kişilerin bu alanlardaki başvurularının kabul edildiği anlaşılmıştır.
18. İdare hukukunun genel ilkeleri, yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre, idarenin işlem tesis ederken takdir yetkisini kullanma hakkı vardır. Ancak bu yetkiyi kullanırken keyfi davranmamalı, eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı, hakkaniyet ölçüsüne dikkat etmelidir. Tüm bu ilkelerin yanı sıra idari işlemlerin tesis edilirken belirli ölçütler esas alınmalıdır.. Bu ölçütler; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri şeklinde belirtilebilir.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Çeşitli kanunlarda, yargı kararlarında ve bilimsel içtihatlarda kamu görevlisi olarak kabul edilen bilirkişilerin, belirli alanlarda ihtisasının olması ve ihtisas konusu alanlarda mesleki tecrübeye sahip olması, hukuki uyuşmazlıkların gereğince çözülebilmesi bakımından önem arz etmektedir. İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi başvurularında;
43.01 “Genel Muhasebe”, 43.03 “Maliyet Muhasebesi” ve 43.05 “Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi”
alt uzmanlık alanlarında Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavir ruhsatına sahip kişilerin başvurularını değerlendirdiği ve bu ruhsata sahip kişilerde dahi, mesleki tecrübe, eğitim durumu ve bilirkişi dosyasında görev yapma tecrübesi yönünden değerlendirmeye tabi tutması, bilirkişilik müessesinde ihtisaslaşma ve bilirkişilerin niteliğinin artması amacına yönelik bir idari işlem olduğunu göstermektedir. İstanbul
Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi listesini oluştururken bu hususta verdiği kararın, idarenin
takdir yetkisini kullanırken esas alması gereken ölçütlerden; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri ilkelerine uygun bir idari işlem olduğu görülmektedir. Başvuranın; vergi müfettişi olması, Mali Müşavirlik ruhsatına sahip olmaması, daha önce bilirkişilik dosyasında görev almaması ve ilk kez bilirkişilik başvurusunda bulunması, ilgili alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurunun kabul edilmemesinde makul bir gerekçe oluşturmaktadır. Ayrıca yukarıda isimleri zikredilen Vergi
Müfettişlerinin; Mali Müşavirlik ruhsatına sahip olması ve daha önce bilirkişilik tecrübeleri olması, başvurandan farklı niteliklere sahip olduklarını göstermektedir. Bu kişilerin 43.01 “Genel Muhasebe”,
43.03 “Maliyet Muhasebesi” ve 43.05 “Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi” alt uzmanlık alanlarında
başvurularının kabul edilmesi İstanbul Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılında almış olduğu prensip kararına ve Bilirkişilik Kanunu 11 inci maddesi üçüncü fıkrasındaki hükümlere uygun olduğu değerlendirilmektedir. Nihai olarak başvuranın, 43.01 “Genel Muhasebe”, 43.03 “Maliyet Muhasebesi” ve
43.05 “Ticari İşletme ve Şirketler Muhasebesi” alt uzmanlık alanlarındaki başvurusunun İstanbul
Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedilmesi kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucu ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İstanbul
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, Ancak idarenin, aldığı prensip kararını gerektiği şekilde ve nedenleriyle birlikte başvurana bildirmediği, hesap verilebilirlik ve kararın gerekçeli olması ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi