|
ÖZET: Başvuran, Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedilen “62-02 İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanındaki bilirkişilik başvurusunun kabul edilmesini talep etmiştir. Başvurunun reddedilme gerekçesi, başvuranın gerekli belgeleri zamanında sunmaması ve iş mahkemelerinde zabıt kâtibi olarak görev yapmasının bilirkişilik için yeterli tecrübe sağlamadığıdır. Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu, başvuranın itirazını değerlendirirken, bilirkişilik için aranan niteliklerin ve tecrübenin eksik olduğunu belirtmiştir.
Bilirkişilik Kanunu ve Yönetmeliği uyarınca, bilirkişilerin belirli alanlarda uzmanlık ve yeterlilik koşullarını taşımaları gerekmektedir. Başvuranın, ilgili alt uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösteren belgeleri sunmaması nedeniyle başvurusu reddedilmiştir. Bu durum, bilirkişilik müessesesinin etkinliğini sağlamak ve adaletin tecellisi için gerekli bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın bilirkişilik başvurusunun reddi hukuka uygun bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3807-S.23.6323
BAŞVURU NO : 2022/14733
KARAR TARİHİ : 27/03/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KAYSERİ BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, bilirkişilik başvurusunda reddedilen alt uzmanlık kodunun kabul edilmesini ve bilirkişilik temel uzmanlık alanı bölümüne eklenmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 10/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C Kimlik Numaralı tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; Kayseri Adliyesindeki İş Mahkemelerinde 9 yıldır zabıt kâtibi olarak çalışmakta olduğunu, 2022 yılı bilirkişilik başvurusunda 62-02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanında yaptığı başvurusunun Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedildiğini belirtmiştir. Başvuran bu alanda gerekli niteliklere ve yeterli mesleki tecrübeye sahip olduğunu belirterek 62-02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanındaki başvurusunun kabul edilerek bilirkişi listesine kaydının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 21.10.2022 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözümüne esas teşkil etmesi amacıyla Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından alınan 03.11.2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1 Başvuranı başvuru numarasıyla 62-02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt
uzmanlık alanından 2022 yılı bilirkişilik başvurusunda bulunduğu,
2.2 Başvuranın, başvuru formuna bilirkişilik eğitimi katılım belgesi, “İktisat” bölümü lisans diploması,
Adalet Bakanlığı Eğitim Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen “Hizmet İçi Eğitim” katılım belgesi, Erciyes Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezince tarafından düzenlenen “İş Hukukunda Nitelikli
Hesaplamalar Eğitimi” katılım belgesi, Kayseri Adliyesinde zabıt kâtibi olarak görev yaptığına dair görev
belgesi, 2013-2019 yılları arasında Kayseri 3.İş Mahkemesinde ve Kayseri 4.İş Mahkemesinde ve 2021 yılından bu yana Kayseri 9.İş Mahkemesinde zabıt kâtibi olarak görev yaptığına dair belgeleri eklediği,
2.3 Başvuranın, 62-02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanı için aranan
niteliklere ilişkin; diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi, görev belgesi, sertifika, lisans veya benzeri belgelerin aslı veya onaylı suretinin, en az beş yıl fiilen çalıştığını veya bilirkişilik yaptığını gösterir bilgi ve belgeler (SGK kaydı, oda belgesi, ruhsat, vergi kaydı, uzmanlık belgesi, görev belgesi, hizmet belgesi, meslekte veya sanatta yeterlilik belgesi, mesleki birliklerden alınacak kayıt belgeleri, saha çalışmaları, yürütülen projeler, uzmanlık alanına ilişkin mesleki ve akademik çalışmalar, yazdığı örnek bilirkişi raporları vb.) belgelerinin eksik olduğu,
2.4 Başvurana, eksik olduğu tespit edilen belgelerini ilan tarihinden itibaren 15 günlük kesin süre içerisinde
UYAP Bilirkişi Portalı Bilgi Sistemi üzerinden tamamlaması gerektiğinin bildirildiği ancak belgelerin sunulmaması gerekçesiyle itirazının reddedildiğini ve bu red kararına karşı 30 gün içerisinde Kayseri
Bilirkişilik Bölge Kuruluna başvurabileceğinin bildirildiği,
2.5 Başvuranın, 08.07.2022 tarihinde UYAP sistemi üzerinden itiraz dilekçesi gönderdiği, 62-02 “İş
Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanından yaptığı başvurusunun reddine itiraz ettiğini belirterek dilekçesine; İş Mahkemelerinde toplam 9 yıl zabıt kâtibi olarak görev yaptığına dair beyanı, daha önce bilirkişilik yapmadığını bu nedenle yazdığı bir bilirkişi raporu bulunmadığına dair beyanı, kendisi ile benzer durumda olan kişilerin bilirkişilik başvurularının; Ankara, İstanbul, Adana ve
Bursa Bilirkişilik Bölge Kurulları tarafından kabul edildiğine dair beyanını eklediği,
2.6 Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 16.09.2022 tarihli ve sayılı kararı ile itirazın kabulünü
gerektirir bir durum olmaması nedeniyle başvuranın itirazını reddettiği,
2.7 Başvuranın, başvuru şartlarını taşıdığına ilişkin tüm belgeleri başvuru süresi içerisinde ve en geç
eksiklik ilanının yapıldığı tarihten itibaren 15 gün kesin süre içerisinde (en son 10 Mayıs 2022 tarihine kadar) sunmaması nedeniyle başkaca inceleme yapılmaksızın başvurusunun reddedildiği,
2.8 Başvuranın, itiraz dilekçesine eklediği belgelerin, ilgili alt uzmanlık alanında en az beş yıl tecrübeye
sahip olduğunu göstermesi bakımından yeterli olmadığı,
2.9 Başvuranın, iş mahkemelerinde zabıt kâtibi olarak görev yapmasının bilirkişilik görevi için sahip
olunması gereken tecrübeye dayanak teşkil etmeyeceği,
2.10 Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde
belirtildiği şekilde en liyakatli olan kişileri seçme konusunda takdir yetkisinin olduğu, Değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesi birinci fıkrasında;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 284 üncü maddesinde; “Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu anlamında kamu görevlisidir.’’, 6. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun; 6.1“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 nci maddesi birinci fıkrasında; “Bu Kanunun amacı; bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulmasıdır.”
6.2 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6 ncı maddesi ikinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek.”, (b) bendinde; “Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek.”, (g) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.”,
6.3 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8 inci maddesi birinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.”, (b) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.”, (c) bendinde; “Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.”,
6.4 “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10 uncu maddesi birinci fıkrası (g) bendinde; “Meslek
mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.”,
6.5 “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11 inci maddesi üçüncü fıkrasında;
“Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.”,
6.6 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15 inci maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ
veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 7. Bilirkişilik Yönetmeliği’nin;
7.1 “Yetkinlik ve mesleki özen” başlıklı 7 nci maddesi birinci fıkrasında; “Bilirkişi, adalete hizmet etme
bilinciyle, görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi, sunduğu hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.”,
7.2 “Bölge kurulunun görevleri’’ başlıklı 21 inci maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
7.3 “İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
7.4 “Temel Eğitim” başlıklı 30 uncu maddesi birinci fıkrasında ; “Bilirkişilik temel eğitimi, beş yıllık
meslekî kıdem kazanmış kişiler tarafından alınan ve bilirkişilik faaliyetinin yürütülmesi ile ilgili temel, teorik ve pratik bilgileri içeren eğitimi ifade eder.”, sekizinci fıkrasında; “Bilirkişilere, bilirkişilik eğitim izni verilen kuruluşlarca teorik ve uygulamalı, toplam altı saatten az olmamak üzere üç yılda bir defa yenileme eğitimi verilir. Bilirkişiler yenileme eğitimine sicile kaydedildiği tarihten itibaren üçüncü yılın içinde katılmak zorundadır. Yenileme eğitimine katılmayan bilirkişiler bu eğitimi almadıkça yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamaz.”,
7.5 “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38 inci maddesi (g) bendinde; “Meslek mensubu
olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.”,
7.6 “İlan” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca
göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
8. Bilirkişilik Daire Başkanlığınca, 2022 yılı Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere “62.02 İş
Mevzuatından Kaynaklanan Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alan için aranan nitelikler, Ek 2 Listenin 74-75 sayfaları arasında, “62 NİTELİKLİ HESAPLAMALAR/Aranan Nitelikler” başlığı altında; “1. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddelerindeki bilirkişiliğe başvuru ve kabul koşullarını taşımak.
2. Üniversitelerin ön lisans veya lisans (hukuk öğrenimi görmüş kişiler dâhil) eğitimi veren bölümlerinden mezun olmak ve başvuruda bulunduğu nitelikli hesaplama uzmanlık alanında en az beş yıl süreyle mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemek.
…
6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bölge kurulu karar
verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi
eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.” hükmü uyarınca başvuranlar arasından liyakatli olanların belirlenmesinde; • Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olanlar, • Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimleri, mesleki ve akademik çalışmaları ile mesleki başarıları bulunanlar, …
Dikkate alınarak değerlendirme yapılır.” şeklinde belirlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Kayseri
Bilirkişilik Bölge Kurulunun verdiği red kararının iptal edilmesini ve belirtilen alt uzmanlık alanında yaptığı başvurusunun kabul edilerek temel uzmanlık bölümüne eklenmesini talep etmektedir.
11. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
11.1 Başvuranın, Kayseri 9. İş Mahkemesinde “zabıt kâtibi” unvanıyla görev yapmakta olduğu,
11.2 Kayseri Bilirkişilik Bölge Kuruluna başvuru numarası ile “62-02 İş Mevzuatından Kaynaklı
Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanından bilirkişilik başvurusunda bulunduğu ve başvurusu sonucunda mezkûr alt uzmanlık alanından başvurusunun reddedildiği,
11.3 Bu karar üzerine Kayseri Bilirkişilik Bölge Kuruluna itiraz ettiği, Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun
16.09.2022 tarihli ve sayılı sayılı kararı ile “itiraz sebepleri yerinde görülmediğinden” itirazının
reddedildiği anlaşılmıştır.
12. Bilirkişilik müessesi çeşitli yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre “kamu görevi” olarak tanımlanmaktadır. Bilirkişilerin; görev ve yetkilerinin kanunla belirlenmesi, ceza yargılamalarında yemin etmekle mükellef olmaları, tanıklıktan çekinme ve sır saklama yükümlülüklerinin olması, görevlendirmelerinin adli makamlarca yapılmaları, devletle aralarında kamu hukukundan kaynaklanan bir bağın olması, bazı durumlarda bilirkişilik yapmaktan kaçınmalarının yasak olması, Türk Ceza Kanunu kapsamında belirli davranışlardan kaçınmakla yükümlü bulunmaları ve bu davranışları yaptıkları takdirde bilirkişilik görevi yapmaktan yasaklanmaları, yargısal ihtilafların çözümünde etkin olmaları özellikleri kamu görevlisi olarak sayılmasında örnek teşkil etmektedir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.284), Türk Ceza Kanunu (m.279.282), Ceza Muhakemeleri Kanunu (m. 68, 1/2; m.72,1) ve Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun 2015/621 tarihli kararında bilirkişilerin kamu görevlisi sayılması gerektiği belirtilmiştir.
13. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Genel hükümlerin yanında söz konusu maddede ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği vurgulanmıştır.
14. Bilirkişilik Kanununun 6 ncı maddesi ile Bilirkişilik Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir. Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de
Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
15. 25.01.2022 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan duyurunun “Başvuruya
Eklenecek Belgeler” başlıklı bölümün 1 inci maddesinin (e) bendinde; kişilerin başvuru sırasında bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösterir bilgi ve belgelerin (SGK kaydı, oda belgesi, ruhsat, vergi kaydı, uzmanlık belgesi, görev belgesi, hizmet belgesi, meslekte veya sanatta yeterlilik belgesi, mesleki birliklerden alınacak kayıt belgeleri, saha çalışmaları, yürütülen projeler, uzmanlık alanına ilişkin mesleki ve akademik çalışmalar vb.) başvuruya eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
16. Kurumumuza 03.11.2022 tarihinde Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından gönderilen cevabi yazıda; Başvuranın 62-02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanında mezkûr duyuruda belirtilen belgelerin sunulmaması nedeniyle başvurusunun Kayseri Bilirkişilik Bölge
Kurulu tarafından kısmen reddedildiği,
16.1 Başvuranın, eksik belgelerini sunabileceği son tarih olan 10.05.2022 tarihine kadar ilgili alt uzmanlık
alanında en az beş yıl çalıştığını gösteren herhangi bir belge sunmadığı,
16.2 Başvuranın, hâlihazırdaki görevi olan zabıt kâtibi ile ilgili tecrübesinin 62-02 ‘’İş Mevzuatından
Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar’’ alt uzmanlık alanında bilirkişilik görevi yapabilmesi için sahip olunması gereken tecrübe şartı için dayanak teşkil etmediği ve bu sebeple başvurusunun Kayseri Bilirkişilik Bölge
Kurulunca kabul edilmediği anlaşılmıştır.
17. Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet adresinde açıkladığı ve bilirkişilerde aranan nitelikleri belirten EK-2 listesinde; “62 Nitelikli Hesaplamalar” temel uzmanlık alanında başvuran kişilerde aranan nitelikler: “1.6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddelerindeki bilirkişiliğe başvuru ve kabul koşullarını taşımak. 2. Üniversitelerin ön lisans veya lisans (hukuk öğrenimi görmüş kişiler dâhil) eğitimi veren bölümlerinden mezun olmak ve başvuruda bulunduğu nitelikli hesaplama uzmanlık alanında en az beş yıl süreyle mesleki faaliyette bulunduğunu veya bilirkişilik yaptığını belgelemek.” şeklinde belirtilmiştir. Bölge Kurulunun bu niteliklere sahip olan kişiler arasından liyakate göre değerlendirme yapacağı belirtilmiştir. Liyakatli olan kişinin belirlenmesinde; “Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olanlar, uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimleri, mesleki ve akademik çalışmaları ile mesleki başarıları bulunanlar.”, ölçütlerinin dikkate alındığı belirtilmiştir.
18. Konuyla alakalı olarak Anayasa Mahkemesinin 2018/152 esas numaralı ve 2020/11 sayılı kararında; “29. Kanun’un 1. maddesinde Kanun’un, bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapının oluşturulması amacıyla çıkarıldığı ifade edilmiştir. Kanun uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşüne başvurulan bilirkişiler bu konuda temel eğitim almak, yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmak, alanlarında uzmanlıkları ve bilimsel yeterlilikleri bulunmak ve bilirkişilik yapması için Kanun’da öngörülen diğer şartları taşımak kaydıyla başvuranlar arasından bölge bilirkişilik kurullarınca seçilerek sicile kaydedilirler. Böylece ülke genelinde bilirkişilerin seçimi ve bilirkişilik listelerinin oluşumu bakımından belli bir standart ve uyum sağlanmasının ayrıca bilirkişilerin görevleriyle ilgili tutum ve davranışları ile hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğun bölge kurulları tarafından denetlenerek bilirkişilik kurumunun varlık amacına uygun olarak işlemesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır.” ifadeleriyle bilirkişilik müessesesinde etkin, kurumsal bir yapının oluşturulmasının ve ilgili alandaki mesleki tecrübenin önemine değinilmiştir önemini belirtmiştir.
19. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.10.2020 tarihli ve E:2019/1378, K:2020/1722 sayılı kararında; “Hukuki niteliği itibarıyla hâkimin yardımcısı ve danışmanı konumunda bulunan bilirkişinin, kendisine başvurulan özel veya teknik konuda yetkin ve uzman olması, tarafsız bir konumda bulunması, tarafsız bir tutum içinde görüş bildirmesi ve dürüst davranması gerektiği tartışmasızdır. Öte yandan, yargı
yerince de, mesleki yeterlilik düzeyi itibarıyla hangi nitelikte ve inceleme alanı itibariyle hangi konuda bilirkişiye başvurulması gerektiğinin dikkatlice belirlenmesi ve bilirkişinin, güvenilir, dürüst ve tarafsız kişiliğinden emin olunması gerekmektedir. Özel ve teknik bilgiyi gerektiren konunun hangi uzmanlık alanına girdiğini, o uzmanlık alanında bulunan kimselerden hangilerinin mesleki yeterlilik bakımından o konuyu çözümlemeye en liyakatli, uzman kimse olduğunu belirlemek önemli olduğu kadar, konunun gerçekten uzmanı ve hâkimin tarafsız danışmanı olan bilirkişinin, görevi gereği doğruluktan ayrılmayan, bilgisini etki altında kalmadan yansıtan ve bu arada görevi gereği taraflardan hiçbir menfaat sağlamayan ve ahlaki olgunluk, tutarlılık ve dürüstlük içinde olduğunu belirlemek de önemlidir.” ifadelerinde de bilirkişilerin liyakatli ve tarafsız olması gerektiği, bilirkişilerin bu hasletlerini değerlendirme yetkisinin de bilirkişiyi tayin edecek yargı merciinde olduğu belirtilmiştir.
20. Başvuranın bu alanda gerekli niteliklere ve yeterli mesleki tecrübeye sahip olmayan kişilerin ilgili alt uzmanlık alanında başvurularının kabul edildiği iddiasına ilişkin olarak; Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu Kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda; başvuranın iddiasının genel ve soyut nitelikte olduğu, başvuranın iddiasına ilişkin bilgilerin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu kapsamında olması sebebiyle sadece Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulundaki yetkili kişilerin başvuran kişiler hakkındaki bilgilere erişebileceği, başvuranın iddia konusu bilgilere erişimi mümkün olmaması sebebiyle başvuruda bulunan diğer kişiler hakkında bir kanaate varmasının mümkün olmadığını, açıklanan bilirkişilik listelerinde aynı unvana sahip kişiler olmasına rağmen bu kişilerin mesleki tecrübesinin ve aldığı eğitimlerin farklı olduğunu, mezkûr nedenlerle bu kişilerin başvurularının kabul edildiğini, Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Adana Bilirkişilik Bölge Kurullarının bilirkişilik başvurularını bu minvalde değerlendirdiğini belirtmiş olup, bu açıklama Kurumumuzca da yeterli bulunmuştur.
21. İdare hukukunun genel ilkeleri, yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre, idarenin işlem tesis ederken takdir yetkisini kullanma hakkı vardır. Ancak bu yetkiyi kullanırken keyfi davranmamalı, eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı, hakkaniyet ölçüsüne dikkat etmelidir. Tüm bu ilkelerin yanı sıra idari işlemlerin tesis edilirken belirli ölçütler esas alınmalıdır. Bu ölçütler; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri şeklinde belirtilebilir.
22. Başvuranın İş Mahkemelerinde 9 yıl zabıt kâtibi olarak görev yapması sebebiyle ilgili uzmanlık alanı için en az 5 yıllık tecrübe şartını karşıladığını iddiasına yönelik olarak Kayseri Bilirkişilik Bölge
Kurulunun; sırf zabıt kâtibi olarak iş mahkemesinde görev yapmış olmanın kişiye bilirkişinin sahip olduğu nitelikleri sağlamayacağı, zira bilirkişinin icra ettiği görev ile zabıt kâtibi olarak ifa ettiği görevlerin farklı olduğu, her iki görev için farklı nitelikler ve tecrübe şartı arandığı, iş mahkemelerinde görev yapan zabıt kâtiplerinin görev ve sorumlulukların, 6 Ağustos 2015 tarih ve 29437 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Bölge Adliye Ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî Ve Yazı İşleri hizmetlerinin Yürütülmesine dair Yönetmelik’in 169 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında sayılmış olduğu, mahkeme kaleminin işleyişine ilişkin iş bu görevlerin “62.02 İş Mevzuatından Kaynaklanan Nitelikli
Hesaplamalar” uzmanlık alanı ile bir ilgisi olmadığı, bu görevlerin ilgiliye talep edilen uzmanlık alanındaki nitelikleri kazandırmayacağı açıklamaları ile ilgi yazı ekinde belirtilen Hukuk Mahkemesinde yirmi yıldan fazla hâkim olarak görev yapmış olmanın “aktüerya (62.01 iş göremezlik/destekten yoksun kalma)” uzmanlık alanındaki nitelikleri kazandırmayacağına ilişkin İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı
İdare Dava Dairesinin 05.01.2021 tarihli 2020/848 E. ve 2021/4 K. sayılı kararı ile uzmanlık alanında en az 5 yıl fiilen çalışma gerektiği ve Bölge Kurullarının başvuranlardan en liyakatli olanları seçme takdir yetkisi bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine ilişkin, İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 04.10.2019 tarihli, 2019/1230 E. ve 2019/1886 K. Sayılı kararı ile Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin 14.11.2019 tarihli 2019/478 E. Ve 2019/1078 K. sayılı kararları yerinde ve yeterli görülmüştür.
23. Çeşitli kanunlarda, yargı kararlarında ve bilimsel içtihatlarda kamu görevlisi olarak kabul edilen bilirkişilerin, belirli alanlarda ihtisasının olması ve ihtisas konusu alanlarda mesleki tecrübeye sahip olması, hukuki uyuşmazlıkların gereğince çözülebilmesi bakımından önem arz etmektedir. Adalet hizmetleri tam kamusal hizmet niteliğindedir. Bu nedenle hizmet sunumu sonucunda toplumun tamamını kapsayan kamusal fayda sağlarlar. Ayrıca iddia-tespit-müeyyide sürecinde hukuki uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulmasında görev alacak bilirkişilerin nitelikli ve yeterli mesleki tecrübeye sahip kişilerden oluşması, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 36 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını teminat altına alan bir husustur. Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi başvurularında; 62-
02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanındaki başvuruları; mesleki
tecrübe, eğitim durumu ve bilirkişi dosyasında görev yapma tecrübesi yönünden değerlendirmeye tabi tutması, bilirkişilik müessesinde ihtisaslaşma ve bilirkişilerin niteliğinin artması amacına yönelik bir idari işlem olduğunu göstermektedir.
24. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi listesini oluştururken bu hususta verdiği kararın, idarenin takdir yetkisini kullanırken esas alması gereken ölçütlerden; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri ilkelerine uygun olduğu görülmektedir. Başvuranın; başvuru konusu alanda gerekli nitelikleri ve mesleki tecrübeyi gösterir belgelere sahip olmaması ve daha önce ilgili alanda bilirkişilik dosyasında görev almaması, ilgili alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurunun kabul edilmemesinde makul bir gerekçe oluşturmaktadır.
Belirtilen bu sebeplerle başvuranın, 62-02 “İş Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplamalar” alt uzmanlık alanındaki başvurusunun Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedilmesi kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucu ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kayseri
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve KAYSERİ BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi