|
ÖZET: Bu karar, Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından başvuranın bilirkişilik başvurusunun kısmen reddedilmesine ilişkindir. Başvuran, bilgisayar mühendisi olarak 17 yıl çalıştığını ve çeşitli alt uzmanlık alanlarında başvurduğunu belirtmiş, ancak başvurusu bazı alanlarda reddedilmiştir. İdare, başvuranın gerekli belgeleri sunmadığını ve bilirkişilik için aranan nitelikleri taşımadığını tespit etmiştir.
Bilirkişilik Kanunu ve Yönetmeliği gereği, bilirkişilerin belirli uzmanlık alanlarında en az beş yıl fiilen çalışmış olmaları ve gerekli belgeleri sunmaları beklenmektedir. Başvuranın sunduğu belgeler, aranan nitelikleri karşılamadığı için başvurusu reddedilmiştir. İdare, bu kararında takdir yetkisini kullanarak, kamu yararı ve hizmet gereklilikleri çerçevesinde hareket etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın bilirkişilik başvurusunun reddi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, başvuranın itirazı kabul edilmemiştir. Bu durum, bilirkişilik müessesesinin etkinliğini ve uzmanlık gerekliliğini sağlamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2933-S.23.4975
BAŞVURU NO : 2022/14373
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KAYSERİ BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, bilirkişilik başvurusunda reddedilen alt uzmanlık kodlarının kabul edilmesini ve bilirkişilik temel uzmanlık alanı bölümüne eklenmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 04/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C Kimlik Numaralı tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; Kayseri Adliyesi bünyesinde bilgisayar mühendisi olarak görev yaptığını, 2022 yılı bilirkişilik başvurusunda çeşitli uzmanlık alanlarında gerekli niteliklere haiz olmasına ve bu alanlarda daha önce bilirkişi raporları düzenlemesine rağmen başvurusunun Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından kısmen reddedildiğini iddia ederek 58-14 “Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi”, 58-
15 “Adli İletişim Tespiti(HTS)”, 19-06 “Gömülü Sistemler”, 19-20 “Konum Belirleme (GPS), Araç
Tanıma, Araç Takip Sistemleri, 19-34 “Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her Türlü Elektronik Cihaz
Gibi Menkul İşletme Tesisatının Değerlemesi” alanlarının ilgili alt uzmanlık bölümüne eklenmesi talebiyle
Kurumumuza başvurmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13.10.2022 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözümüne esas teşkil etmesi amacıyla Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından alınan 02.11.2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1 Başvuranın başvuru numarasıyla, 18.02 “Yazılım”, 18.07 “Sayısal Depolama Ünitelerinde ve
Cep Telefonlarında Veri Kurtarma ve Veri Analizi”, 18.06 “Görüntü, Ses, Sinyal, Grafik İşleme ve
Analizi”, 58.11 “Adli Bilişim Suçları”, 58.12 “Adli Görüntü İncelemeleri”, 19.06 “Gömülü Sistemler”,
19.34 “Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her Türlü Elektronik Cihaz Gibi Menkul İşletme Tesisatının
Değerlemesi”, 19.20 “Konum Belirleme (GPS), Araç Tanıma, Araç Takip Sistemleri”, 58.15 “Adli İletişim
Tespiti (HTS)” alt uzmanlık alanlarından 2022 yılı bilirkişilik yenileme başvurusunda bulunduğu,
2.2 Başvuranın başvuru formuna; Kayseri İdare Mahkemesinde “bilgisayar teknisyeni” unvanıyla 17 yıl 2
ay süreyle görev yaptığına dair görev belgesini, PGA Online Eğitim Kurumu tarafından tanzim edilen “Adli
Bilişim Veritabanı İnceleme Eğitimi” sertifikası, “Adli Bilişim Mobil İnceleme Eğitimi” sertifikası, “Adli
Bilişim Görüntü ve Ses İncelemeleri Eğitimi” sertifikası, İstanbul Gedik Üniversitesi Sürekli Eğitim
Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından verilen tanzim edilen “Adli Bilişim Uzmanlığı Eğitim” sertifikası belgelerini eklediği,
2.3 Başvuranın, 58.14 “Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi”, 58-15 “Adli İletişim
Tespiti” (HTS), 19-06 “Gömülü Sistemler”, 19-20 ‘’Konum Belirleme(GPS), Araç Tanıma, Araç Takip
Sistemleri, 19-34 “Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her Türlü Elektronik Cihaz Gibi Menkul İşletme
Tesisatının Değerlemesi” uzmanlık alanı için aranan niteliklere ilişkin; diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi, görev belgesi, sertifika, lisans veya benzeri belgelerin aslı veya onaylı suretinin, en az beş yıl fiilen çalıştığını veya bilirkişilik yaptığını gösterir bilgi ve belgeler (SGK kaydı, oda belgesi, ruhsat, vergi kaydı, uzmanlık belgesi, görev belgesi, hizmet belgesi, meslekte veya sanatta yeterlilik belgesi, mesleki birliklerden alınacak kayıt belgeleri, saha çalışmaları, yürütülen projeler, uzmanlık alanına ilişkin mesleki ve akademik çalışmalar, yazdığı örnek bilirkişi raporları vb.) belgelerinin eksik olduğu,
2.4 Başvurana, eksik olduğu tespit edilen belgelerini ilan tarihinden itibaren 15 günlük kesin süre içerisinde
UYAP Bilirkişi Portalı Bilgi Sistemi üzerinden tamamlaması gerektiğinin bildirildiği ancak belgelerin sunulmaması gerekçesiyle itirazının reddedildiğini ve bu red kararına karşı 30 gün içerisinde Kayseri
Bilirkişilik Bölge Kuruluna başvurabileceğinin bildirildiği,
2.5 Başvuranın, 16.07.2022 tarihinde UYAP sistemi üzerinden itiraz dilekçesi gönderdiği, dilekçesine;
Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığınca tanzim edilen “Bilgi Teknolojileri Uygulama” eğitimi katılım belgesi, mezkûr İdare tarafından düzenlenen 14.03.2008 tarihli “Teknik Eğitim” katılım belgesi, Adalet Bakanlığı Eğitim Daire Başkanlığınca düzenlenen “Taşra Teknik Ofis Eğitim Programı” katılım belgesi, mezkûr İdare tarafından tanzim edilen ödül belgesi, Limited Şirketi tarafından düzenlenen
“Temel Networking ve Swich Cihazlarındaki Uygulamaları” katılım belgesi, Anonim Şirketi tarafından düzenlenen “Audio and visual recording equipment” konulu eğitim katılım belgesi, Anonim Şirketi tarafından düzenlenen 19.10.2006 tarihli ve 2003-2004 yılları arasında bilgisayarlı raporlama alanında çalıştığına dair belge örneklerini sunduğu,
2.6 Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 16.09.2022 tarihli ve 2022/71 sayılı kararı ile itirazın kabulünü
gerektirir bir durum olmaması nedeniyle başvuranın itirazını reddettiği,
2.7 Başvuranın 30.06.2022 tarihinde UYAP sistemi üzerinden göndermiş olduğu itiraz dilekçesindeki
belgelerin, uzmanlık alanı için aranan nitelikler ile beş yıllık tecrübesini ispat açısından yeterli bulunmadığı, mezkûr belgelerin; elektrik-elektronik mühendisliği ve benzeri mühendislik alanlarındaki kişilerin alt uzmanlık alanı ile ilgili olduğu ve başvuranın bu alanda eğitimi olduğuna dair herhangi bir belgeyi itiraz dilekçesine eklemediği,
2.8 Belirtilen alanlarda başvuranın gerekli şartları taşımadığının Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunca tespit
edildiği ve bu sebeple yukarıda zikredilen alt uzmanlık alanlarındaki başvurusunun mezkûr Kurul tarafından kısmen reddedildiği,
2.9 Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde
belirtildiği şekilde en liyakatli olan kişileri seçme konusunda takdir yetkisinin olduğu, Değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesi birinci fıkrasında;
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 284 üncü maddesinde; “Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu anlamında kamu görevlisidir.’’, 6. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun; 6.1“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 nci maddesi birinci fıkrasında; “Bu Kanunun amacı; bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulmasıdır.”
6.2 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6 ncı maddesi ikinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek.”, (b) bendinde; “Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek.”, (g) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.”,
6.3 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8 inci maddesi birinci fıkrası (a) bendinde;
“Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.”, (b) bendinde; “Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.”, (c) bendinde; “Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.”,
6.4 “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10 uncu maddesi birinci fıkrası (g) bendinde; “Meslek
mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.”,
6.5 “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11 inci maddesi üçüncü fıkrasında;
“Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.”,
6.6 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15 inci maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ
veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 7. Bilirkişilik Yönetmeliği’nin;
7.1 “Yetkinlik ve mesleki özen” başlıklı 7 nci maddesi birinci fıkrasında; “Bilirkişi, adalete hizmet etme
bilinciyle, görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi, sunduğu hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.”,
7.2 “Bölge kurulunun görevleri’’ başlıklı 21 inci maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
7.3 “İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya
ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
7.4 “Temel Eğitim” başlıklı 30 uncu maddesi birinci fıkrasında ; “Bilirkişilik temel eğitimi, beş yıllık
meslekî kıdem kazanmış kişiler tarafından alınan ve bilirkişilik faaliyetinin yürütülmesi ile ilgili temel, teorik ve pratik bilgileri içeren eğitimi ifade eder.”, sekizinci fıkrasında; “Bilirkişilere, bilirkişilik eğitim izni verilen kuruluşlarca teorik ve uygulamalı, toplam altı saatten az olmamak üzere üç yılda bir defa yenileme eğitimi verilir. Bilirkişiler yenileme eğitimine sicile kaydedildiği tarihten itibaren üçüncü yılın içinde katılmak zorundadır. Yenileme eğitimine katılmayan bilirkişiler bu eğitimi almadıkça yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamaz.”,
7.5 “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38 inci maddesi (g) bendinde; “Meslek mensubu
olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.”, (ğ) bendinde; “Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.”,
7.6 “İlan” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca
göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
8. 58.14 Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi ve 58-15 Adli İletişim
Tespiti(HTS) alt uzmanlık alanları Bilirkişilik Temel ve Alt Uzmanlık Alanlarının gösterildiği Listede
58 Adli ve Kriminalistik İncelemeler temel uzmanlık alanı içerisinde gösterilmiştir.
Bilirkişilik Daire Başkanlığınca, 2022 yılı Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere ilgili alt uzmanlık alan için aranan nitelikler, Ek 2 Listenin 66-69 sayfaları arasında, “58 ADLİ VE KRİMİNALİSTİK
İNCELEMELER/Aranan Nitelikler” başlığı altında; “1. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak.
2. İlgili uzmanlık alanında hizmet veren resmi kurumlarda en az 5 yıl süreyle çalışmış olmak ve bu süre içerisinde uzman olarak sertifikalandırılmak veya uzman olarak yetkilendirilmiş olmak veya üniversitelerin lisans düzeyinde eğitim veren fakültelerinden mezun olmak şartıyla, TS/EN ISO/IEC 17025 standardına göre uzmanlık alanında akredite olmuş laboratuvar ve uzman kadrosuna sahip kuruluş veya üniversitelerin ilgili bölümlerinde en az 5 yıl süreyle çalışmış olmak ve bu süre içerisinde açılacak eğitim programlarını tamamlayıp uzman olarak sertifikalandırılmak, …
13. “Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi” alt uzmanlık alanında UYAP, SEGBİS eğitimi almış olanlar ile Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığının ilgili birimlerinde çalışanlar da bilirkişilik başvurusunda bulunabilir.
…
6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bölge kurulu karar
verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.” hükmü uyarınca başvuranlar arasından liyakatli olanların belirlenmesinde; …
• İlgili fakültelerin varsa alt uzmanlık alanı kapsamındaki uzmanlıklara uygun bölümünden mezun olanlar, • Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında veya adli bilimler alanında yüksek lisans veya doktora yapmış olanlar, • Uzmanlık alanında hizmet veren resmi kurumlarda en az 5 yıl süreyle çalışmış veya çalışmakta olup bu süre içerisinde uzman olarak sertifikalandırılmış veya uzman olarak yetkilendirilmiş olanlar, • Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimleri, mesleki ve akademik çalışmaları ile mesleki başarıları bulunanlar, dikkate alınarak değerlendirme yapılır.”
8.1 Bilirkişilik Daire Başkanlığınca, 2022 yılı Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere ilgili alt uzmanlık
alan için aranan nitelikler, EK 2 Listenin 22-23 sayfaları arasında, “19 ELEKTRİK-ELEKTRONİK/Aranan
Nitelikler” başlığı altında; “1. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak.
2. Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlıklara uygun üniversitelerin lisans eğitimi veren mühendislik fakültelerinin; elektrik mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrik-elektronik, elektronik ve haberleşme mühendisliği, kontrol mühendisliği, haberleşme mühendisliği, kontrol ve otomasyon mühendisliği, elektronik iletişim mühendisliği, elektro teknik mühendisliği, telekomünikasyon mühendisliği bölümlerinden mezun olmak.
…
6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Bölge kurulu karar verirken
sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer.” hükmü uyarınca başvuranlar arasından liyakatli olanların belirlenmesinde; İlgili fakültelerin varsa alt uzmanlık alanı kapsamındaki uzmanlıklara uygun bölümünden mezun olmak, Başvuruda bulunduğu alt uzmanlık alanlarında yüksek lisans veya doktora yapmış olmak, Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlık alanlarında mesleki gelişim faaliyetleri, meslek içi eğitimler, mesleki veya akademik çalışmalar ile mesleki başarılar, Özel sektörde çalışan elektrik-elektronik mühendislerinden TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası onaylı 1 kV altı ve 1 kV üstü Serbest Müşavir Mühendis belgesi sahibi olmak, dikkate alınarak değerlendirme yapılır.
Bilirkişilik bölge kurullarının yetki çevresinde, ilgili temel ve alt uzmanlık alanlarındaki bilirkişi ihtiyacına göre, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak kaydıyla ilgili uzmanlık alanında görev yapan teknik öğretmenler, tekniker ve teknisyenler, ön lisans mezunları, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında verilen ustalık belgesi veya 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamında verilen ustalık, esnaflık belgesi sahiplerinin başvuruları sicil ve listeye kayıt için ayrıca değerlendirilir. Bu başvurularda, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından verilen “Mesleki Yeterlilik Belgesine” sahip olanlar öncelikli olarak değerlendirilir.”
Şeklinde düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; Kayseri
Bilirkişilik Bölge Kurulunun verdiği red kararının iptal edilmesini ve belirtilen alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurusunun kabul edilerek temel uzmanlık bölümüne eklenmesini talep etmektedir.
11. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
11.1 Başvuranın 17 yıldan uzun bir süre boyunca “bilgisayar teknisyeni’’ unvanıyla görev yapmakta
olduğu,
11.2 Kayseri Bilirkişilik Bölge Kuruluna 729306 başvuru numarası ile 18.02 “Yazılım”, 18.07 “Sayısal
Depolama Ünitelerinde ve Cep Telefonlarında Veri Kurtarma ve Veri Analizi”, 18.06 “Görüntü, Ses,
Sinyal, Grafik İşleme ve Analizi”, 58.11 “Adli Bilişim Suçları”, 58.12 “Adli Görüntü İncelemeleri”, 19.06
“Gömülü Sistemler”, 19.34 “Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her Türlü Elektronik Cihaz Gibi
Menkul İşletme Tesisatının Değerlemesi”, 19.20 “Konum Belirleme (GPS), Araç Tanıma, Araç Takip
Sistemleri”, 58.15 “Adli İletişim Tespiti (HTS)” alt uzmanlık alanlarından başvuruda bulunduğu, 58-14
‘’Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi’’, 58-15 “Adli İletişim Tespiti(HTS)”, 19-06
“Gömülü Sistemler”, 19-20 “Konum Belirleme(GPS), Araç Tanıma, Araç Takip Sistemleri”, 19-34 ‘’
Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her Türlü Elektronik Cihaz Gibi Menkul İşletme Tesisatının
Değerlemesi’’ alanlarından başvurusunun reddedildiği, diğer alt uzmanlık alanlarından yaptığı başvurunun kabul edildiği,
11.3 Bu karar üzerine Kayseri Bilirkişilik Bölge Kuruluna itiraz ettiği, Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun
16.09.2022 tarih ve sayılı kararı ile “itiraz sebepleri yerinde görülmediğinden” itirazının
reddedildiği anlaşılmıştır.
12. Bilirkişilik müessesi çeşitli yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre “kamu görevi” olarak tanımlanmaktadır. Bilirkişilerin; görev ve yetkilerinin kanunla belirlenmesi, ceza yargılamalarında yemin etmekle mükellef olmaları, tanıklıktan çekinme ve sır saklama yükümlülüklerinin olması, görevlendirmelerinin adli makamlarca yapılmaları, devletle aralarında kamu hukukundan kaynaklanan bir bağın olması, bazı durumlarda bilirkişilik yapmaktan kaçınmalarının yasak olması, Türk Ceza Kanunu kapsamında belirli davranışlardan kaçınmakla yükümlü bulunmaları ve bu davranışları yaptıkları takdirde bilirkişilik görevi yapmaktan yasaklanmaları, yargısal ihtilafların çözümünde etkin olmaları özellikleri kamu görevlisi olarak sayılmasında örnek teşkil etmektedir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.284), Türk Ceza Kanunu (m.279.282), Ceza Muhakemeleri Kanunu (m. 68, 1/2; m.72,1) ve Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun 2015/621 tarihli kararında bilirkişilerin kamu görevlisi sayılması gerektiği belirtilmiştir.
13. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Genel hükümlerin yanında söz konusu maddede ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği vurgulanmıştır.
14. Bilirkişilik Kanununun 6 ncı maddesi ile Bilirkişilik Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde Bilirkişilik
Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir. Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de
Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
15. 25.01.2022 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan duyurunun “Başvuruya
Eklenecek Belgeler” başlıklı bölümün 1 inci maddesinin (e) bendinde; kişilerin başvuru sırasında bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösterir bilgi ve belgelerin (SGK kaydı, oda belgesi, ruhsat, vergi kaydı, uzmanlık belgesi, görev belgesi, hizmet belgesi, meslekte veya sanatta yeterlilik belgesi, mesleki birliklerden alınacak kayıt belgeleri, saha çalışmaları, yürütülen projeler, uzmanlık alanına ilişkin mesleki ve akademik çalışmalar vb.) başvuruya eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
16. Kurumumuza 02.11.2022 tarihinde Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından gönderilen cevabi yazıda; başvuranın süresi içinde 58.14 kodlu “Ses ve Görüntü Kayıtların Metin Haline
Dönüştürülmesi” alt uzmanlık alanında herhangi bir başvurusunun bulunmadığı belirtilmiştir. Başvuru sınırlaması nedeniyle başvuranın 58.14 “Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi” alt uzmanlık alanından başvuru yapması mümkün bulunmamaktadır. Başvuru ilanında, başvurucuların en fazla üç temel uzmanlık alanı ve seçilen her bir temel uzmanlık alanında en fazla üç alt uzmanlık alanı için başvuru yapılabileceği belirtilmiş olup (Başvuru sınırlaması), ilgili başvuru sınırlamasına ilişkin bu kural kapsamında UYAP sistemi üzerinden 3 farklı temel uzmanlık alanında 3’er adet alt uzmanlık alanı seçerek,
tüm seçme hakkını kullanmıştır. Bu sınırlamanın üzerinde olması nedeniyle 58.14 Ses ve Görüntü
Kayıtlarının Metin Haline Dönüştürülmesi uzmanlık alanından başvuru yapması mümkün değildir.
Başvuranın 27.04.2022 tarihli dilekçesinde 58.15 Adli İletişim Tespiti (HTS) uzmanlık alanından başvurusunun kabul edilmemesi halinde 58.14 Ses ve Görüntü Kayıtlarının Metin Haline dönüştürülmesi uzmanlık alanından kaydının yapılması talebinin de bu yönde bir düzenleme bulunmaması ve başvuru sürelerinin geçmiş olması gerekçesi ile kabul edilmesi mümkün görülmemiştir.
16.1 58.15 Adli İletişim Tespiti (HTS) uzmanlık alanında, Bilirkişilik Daire Başkanlığınca, 2022 yılı
Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere ilgili alt uzmanlık alan için aranan niteliklere ilişkin listenin 66-
69 sayfaları arasında, “58 ADLİ VE KRİMİNALİSTİK İNCELEMELER/Aranan Nitelikler” başlığı
altında, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımanın yanında genel şart olarak, ilgili uzmanlık alanında (58.15 Adli
İletişim Tespiti (HTS)) hizmet veren resmi kurumlarda en az 5 yıl süreyle çalışmış olmak ve bu süre içerisinde uzman olarak sertifikalandırılmak veya uzman olarak yetkilendirilmiş olmak veya üniversitelerin lisans düzeyinde eğitim veren fakültelerinden mezun olmak şartıyla, TS/EN ISO/IEC
17025 standardına göre uzmanlık alanında akredite olmuş laboratuvar ve uzman kadrosuna sahip
kuruluş veya üniversitelerin ilgili bölümlerinde en az 5 yıl süreyle çalışmış olmak ve bu süre içerisinde açılacak eğitim programlarını tamamlayıp uzman olarak sertifikalandırılmak şartı aranmasına rağmen, ilgilinin uzmanlık alanındaki bir kurumda çalıştığına, bu kurumdan uzmanlık aldığına dair, bu şartları taşıyan herhangi bir belge sunmadığı, eksiklik ilanının yapıldığı tarihten itibaren 15 günlük kesin süreye kadar göndermiş olduğu (PGA Online Eğitim (Kurumun yeterliliği, eğitim izni olup olmadığı, eğitimin içeriği bilinmemektedir.) tarafından verilen 21.10.2021-21.11.2021 dönemine ilişkin Adli Bilişim
Veritabanı İnceleme Eğitimi Sertifikası, PGA Online tarafından verilen, 21.10.2021-21.11.2021 dönemine ilişkin Adli Bilişim Mobil İnceleme Eğitimi Sertifikası, PGA Online tarafından verilen, 21.10.2021-
21.11.2021 dönemine ilişkin Adli Bilişim Görüntü ve Ses İncelemeleri Eğitimi Sertifikası, İstanbul Gedik
Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından verilen 15.11.2021 tanzim tarihli
Adli Bilişim Uzmanlığı Eğitim Sertifikası, bilgisayar teknisyeni unvanıyla Kayseri İdare Mahkemesinde
17 Yıl 2 Ay görev yaptığına ilişkin 24.02.2022 tarihli görev belgesi, Erciyes Üniversitesince tanzim edilmiş
26.04.2022 tarihli not döküm (Transcript) belgesi) belgelerinin ise bu hususları karşılamadığı idarece ifade
edilmiştir.
16.2 19-06 “Gömülü Sistemler”, 19-20 “Konum Belirleme(GPS), Araç Tanıma, Araç Takip
Sistemleri”, 19-34 “Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her Türlü Elektronik Cihaz Gibi
Menkul İşletme Tesisatının Değerlemesi’’ alt uzmanlık alanları Bilirkişilik Temel ve Alt Uzmanlık
Alanlarının gösterildiği listede, 19 Elektrik-Elektronik temel uzmanlık alanı içerisinde gösterilmiştir.
Bilirkişilik Daire Başkanlığınca, 2022 yılı Bilirkişilik Başvurusuna esas olmak üzere ilgili alt uzmanlık alan için aranan nitelikler, listenin 22-23 sayfaları arasında, “19 ELEKTRİK-ELEKTRONİK/Aranan
Nitelikler” başlığı altında Uzmanlık alanı kapsamındaki alt uzmanlıklara uygun üniversitelerin lisans eğitimi veren mühendislik fakültelerinin; elektrik mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrikelektronik, elektronik ve haberleşme mühendisliği, kontrol mühendisliği, haberleşme mühendisliği, kontrol ve otomasyon mühendisliği, elektronik iletişim mühendisliği, elektro teknik mühendisliği, telekomünikasyon mühendisliği bölümlerinden mezun olmak.” yer almaktadır. Başvuran ise her ne kadar ilgili alanda bazı dersler almış ise de bilgisayar mühendisliği mezunudur. Başvuranın eksiklik ilanının yapıldığı tarihten itibaren 15 günlük kesin süreye kadar göndermiş olduğu belgeler içerisinde elektrik mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrik-elektronik, elektronik ve haberleşme mühendisliği, kontrol mühendisliği, haberleşme mühendisliği, kontrol ve otomasyon mühendisliği, elektronik iletişim mühendisliği, elektro teknik mühendisliği, telekomünikasyon mühendisliği bölümlerinden mezun olduğuna dair herhangi bir belge sunmadığı idarece belirtilmiştir.
17. Başvuranın, itiraz dilekçesinde sunmuş olduğu; eğitim sertifikaları, not döküm belgesi ve Kayseri İdare
Mahkemesinde görev yaptığına dair belgelerin, Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı tarafından ilan edilen EK-2 listesinde, bilirkişilik başvurusunda bulunacak kişilerde yer alması gereken nitelikler yönünden yetersiz olduğu değerlendirilmiştir.
18. Anayasa Mahkemesinin 2018/152 esas numaralı ve 2020/11 sayılı kararında; “29. Kanun’un 1.
maddesinde Kanun’un, bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapının oluşturulması amacıyla çıkarıldığı ifade edilmiştir. Kanun uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşüne başvurulan bilirkişiler bu konuda temel eğitim almak, yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmak, alanlarında uzmanlıkları ve bilimsel yeterlilikleri bulunmak ve bilirkişilik yapması için
Kanun’da öngörülen diğer şartları taşımak kaydıyla başvuranlar arasından bölge bilirkişilik kurullarınca seçilerek sicile kaydedilirler. Böylece ülke genelinde bilirkişilerin seçimi ve bilirkişilik listelerinin oluşumu bakımından belli bir standart ve uyum sağlanmasının ayrıca bilirkişilerin görevleriyle ilgili tutum ve davranışları ile hazırladıkları raporların ilgili mevzuata uygunluğun bölge kurulları tarafından denetlenerek bilirkişilik kurumunun varlık amacına uygun olarak işlemesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır.” ifadeleriyle bilirkişilik müessesesinde etkin, kurumsal bir yapının oluşturulmasının ve bilirkişilik görevi yapılacak alanda var olması gereken mesleki tecrübenin önemine değinilmiştir.
19. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.10.2020 tarihli ve E:2019/1378, K:2020/1722 sayılı kararında; “Hukuki niteliği itibarıyla hâkimin yardımcısı ve danışmanı konumunda bulunan bilirkişinin, kendisine başvurulan özel veya teknik konuda yetkin ve uzman olması, tarafsız bir konumda bulunması, tarafsız bir tutum içinde görüş bildirmesi ve dürüst davranması gerektiği tartışmasızdır. Öte yandan, yargı yerince de, mesleki yeterlilik düzeyi itibarıyla hangi nitelikte ve inceleme alanı itibariyle hangi konuda bilirkişiye başvurulması gerektiğinin dikkatlice belirlenmesi ve bilirkişinin, güvenilir, dürüst ve tarafsız kişiliğinden emin olunması gerekmektedir. Özel ve teknik bilgiyi gerektiren konunun hangi uzmanlık alanına girdiğini, o uzmanlık alanında bulunan kimselerden hangilerinin mesleki yeterlilik bakımından o konuyu çözümlemeye en liyakatli, uzman kimse olduğunu belirlemek önemli olduğu kadar, konunun gerçekten uzmanı ve hâkimin tarafsız danışmanı olan bilirkişinin, görevi gereği doğruluktan ayrılmayan, bilgisini etki altında kalmadan yansıtan ve bu arada görevi gereği taraflardan hiçbir menfaat sağlamayan ve ahlaki olgunluk, tutarlılık ve dürüstlük içinde olduğunu belirlemek de önemlidir.” ifadelerinde de bilirkişilerin liyakatli ve tarafsız olması gerektiği, bilirkişilerin bu hasletlerini değerlendirme yetkisinin de bilirkişiyi tayin edecek yargı merciinde olduğu belirtilmiştir 20.İdare hukukunun genel ilkeleri, yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre, idarenin işlem tesis ederken takdir yetkisini kullanma hakkı vardır. Ancak bu yetkiyi kullanırken keyfi davranmamalı, eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı, hakkaniyet ölçüsüne dikkat etmelidir. Tüm bu ilkelerin yanı sıra idari işlemlerin tesis edilirken belirli ölçütler esas alınmalıdır.. Bu ölçütler; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri şeklinde belirtilebilir.
21. Çeşitli kanunlarda, yargı kararlarında ve bilimsel içtihatlarda kamu görevlisi olarak kabul edilen bilirkişilerin, belirli alanlarda ihtisasının olması ve ihtisas konusu alanlarda mesleki tecrübeye sahip olması, hukuki uyuşmazlıkların gereğince çözülebilmesi bakımından önem arz etmektedir. Adalet hizmetleri tam kamusal mal niteliğindedir. Bu nedenle hizmet sunumu sonucunda toplumun tamamını kapsayan kamusal fayda sağlarlar. Ayrıca iddia-tespit-müeyyide sürecinde hukuki uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulmasında görev alacak bilirkişilerin nitelikli ve yeterli mesleki tecrübeye sahip kişilerden oluşması, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 36 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını teminat altına alan bir husustur.
22. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı
bilirkişi başvurularında; 58-15 “Adli İletişim Tespiti(HTS)”, 19-06 “Gömülü Sistemler”, 19-20 “Konum
Belirleme(GPS), Araç Tanıma, Araç Takip Sistemleri”, 19-34 “Elektronik Haberleşme Cihazları Dâhil Her
Türlü Elektronik Cihaz Gibi Menkul İşletme Tesisatının Değerlemesi” alt uzmanlık alanındaki başvuruları; mesleki tecrübe, eğitim durumu ve bilirkişi dosyasında görev yapma tecrübesi yönünden değerlendirmeye tabi tutması, bilirkişilik müessesinde ihtisaslaşma ve bilirkişilerin niteliğinin artması amacına yönelik bir idari işlem olduğunu göstermektedir. Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulunun 2022 yılı bilirkişi listesini oluştururken bu hususta verdiği kararın, idarenin takdir yetkisini kullanırken esas alması gereken ölçütlerden; hukuka uygunluk, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklilikleri ilkelerine uygun olduğu değerlendirilmektedir. Başvuranın; bilgisayar mühendisi olması, başvuru konusu alanda gerekli nitelikleri ve mesleki tecrübeyi gösterir belgelere sahip olmaması, ilgili alt uzmanlık alanlarında yaptığı başvurunun kabul edilmemesinde makul bir gerekçe oluşturmaktadır. Belirtilen bu sebeplerle başvuranın, mezkûr alt uzmanlık alanlarındaki başvurusunun Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu tarafından reddedilmesi kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucu ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23.İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kayseri
Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve KAYSERİ BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi