|
ÖZET: Başvuran, Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olarak, 07/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen “Ceza Hukuku Özel Hükümler-2” dersi sınavına, İzmir Bölge İdare Mahkemesi tarafından bilirkişi olarak görevlendirilmesi nedeniyle katılamadığını belirtmiştir. Bu durumun, mazeret sınavı hakkı talebinin reddedilmesine neden olduğunu ifade eden başvuran, üniversitenin sınav tarihlerini geç duyurması ve eğitim süreçlerindeki belirsizlikler nedeniyle mazeret sınavına katılma talebinin kabul edilmesini istemiştir.
Yaşar Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın mazeret talebinin, üniversitenin eğitim-öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilen geçerli mazeretler arasında yer almadığını belirterek, talebi reddetmiştir. Rektörlük, bilirkişilik görevinin mazeret nedeni olarak kabul edilmesinin, diğer öğrenciler için benzer taleplerin artmasına ve eğitim düzeninin bozulmasına yol açabileceği değerlendirmesinde bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, idarenin kararında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine dair öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuş ve başvuru, ilgili gerekçelerle birlikte reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11873-S.23.18882
BAŞVURU NO : 2023/5406
KARAR TARİHİ : 19.09.2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YAŞAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın “Ceza Hukuku Özel Hükümler-2” dersi için tarafına mazeret sınav hakkı tanınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16.04.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olduğunu, 07/04/2023 tarihinde yapılan Ceza Hukuku Özel Hükümler-2 online ara sınavına İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı
İdari Dava Dairesi tarafından resen bilirkişi olarak atanarak aynı tarihte iki adet dosyanın keşfinde bulunması nedeniyle katılamadığını, söz konusu görevlendirmenin 01/03/2023 tarihinde yapıldığını ve bilirkişiliğe engel bir durumun varlığı halinde Mahkemece tarafına tanınan 7 günlük sürenin 08/03/2023 tarihinde dolduğunu, Kahramanmaraş merkezli deprem sonrasında, yükseköğretim kurumlarının eğitim süreçleriyle ilgili yaşanan değişikliklere bağlı olarak eğitime bir hafta ara verilmesi ve sınav tarihleri ile sınavların yapılma biçimi hakkında bütün eğitim kurumlarını bağlayan kesin bir karar verilmediğini, Üniversitesinde sınav tarihlerinin 13/03/2023 tarihinde, sınavın yapılış biçimi ise 21/03/2023 tarihinde ilan edildiğini, bu bakımdan bilirkişiliğe engel halini bildirilme süresinin geçmiş bulunduğunu, sınav tarihi ve hatta saatinde keşifte bulunması nedeniyle bahsi geçen sınava (online olmasına rağmen) katılım sağlayamadığını, durumunu bildiren ve mazeret sınavına katılma talebini içeren elektronik postasına fakülte tarafından reddedildiğini ifade ederek “Ceza Hukuku Özel Hükümler-2” dersi için tarafına mazeret sınav hakkı tanınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Yaşar Üniversitesi Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 18/05/2023 tarih Sayı : 2023/11873-S.23.18882 – – yazısı ve
eklerinden özetle; başvuruya konu sebebin Yaşar Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim ve
Sınav Yönetmeliğinin m. 33/1 sınırlı sayıda sayılan izin sebepleri arasında yer almaması gerekçesiyle
Yönetim Kurulunun sayı ve 13.04.2023 tarihli kararıyla mazeret talebinin reddine karar verdiği, Yönetmeliğin 33.maddesi bağlayıcı nitelikte bir düzenleme getirdiğinden Yönetim Kurulunun kıyas yapmak suretiyle burada yazılı izin nedenlerini genişletme imkânının hukuken bulunmadığı, ayrıca
Yükseköğretim kurumunda eğitim gören bir öğrencinin asli görevi eğitimine devam etmek olduğu, kaldı ki sınavların da Üniversitelerinde değil, çevrimiçi olarak uzaktan gerçekleştirildiği, söz konusu öğrencinin bir kurumda çalışmakta olup bu görevi nedeniyle bilirkişi olarak görevlendirildiği, sınav takvimindeki değişikliklerin YÖK talimatları çerçevesinde güncellendiğini ve bu tarihlerin ivedilikle ilan edildiği, bu hususta uygunluk kararı verilebilmesi için Fakülte Yönetim Kurullarına takdir yetkisinin verilmesi veya bir başka kurumda çalışma nedeniyle görevlendirme gibi nedenlerle mazeret hakkının kullanılabileceğine ilişkin mevzuat değişikliği yapılması gerektiği, kaldı ki eğer bu gerekçeyi mazeret nedeni olarak kabul edecek olunsa bile dışarda çalışan herkesin çalışma belgesine sunması halinde yeniden sınav hakkı vermek mecburiyeti içerisine girileceğini ki bunun da kaldırılamayacak kadar büyük bir iş yoğunluğuna ve düzensizliğine neden olacağını ve bunun normal düzende aranan %70 devam zorunluluğunun fiilen kaldırılması anlamına geleceği,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 3/11/2016 tarihli ve 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;… b) Bilirkişi: Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşünü sözlü veya yazılı olarak vermesi için başvurulan gerçek veya özel hukuk tüzel kişisini,…ifade eder.”
5.2. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…(4) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevi bizzat yerine getirmekle yükümlü olup, görevinin icrasını kısmen yahut tamamen başka bir kimseye devredemez”
5.3. “Bilirkişilik sicilinin ve listesinin tutulması ile bilirkişinin görevlendirilmesi” başlıklı 12 nci maddesinde; “…(7) Yüksek mahkemelerin ilk derece mahkemesi olarak baktıkları işlerde, tüm bölge kurulları bilirkişilik listelerinde kayıtlı bilirkişiler arasından görevlendirme yapılabilir.”
6. 3/08/2017 tarihli ve 30143 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bilirkişilik
Yönetmeliği’nin;
6.1. “Görevi kabul yükümlülüğü” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Sicile ve listeye kayıtlı olan bilirkişi kendisine verilen görevi kabulle yükümlüdür. (2) Bilirkişi, görevlendirildiği konuda uzmanlık bilgisi ve tecrübesinin yeterli olmadığını, konunun kendi uzmanlık alanına girmediğini, varsa görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini, görevlendirmeyi yapan mercie bildirmekle yükümlüdür.”
6.2. “Bilirkişi görevlendirilmesi ve sayısı” başlıklı 50 nci maddesinde; “(1) Bilirkişi, resen veya talep üzerine ilgili merci tarafından görevlendirilebilir.”
7. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
7.1. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek,…”
7.2. “Üniversite Yönetim Kurulu başlıklı 15 inci maddesinde; “…b. Görevleri: Üniversite yönetim kurulu idari faaliyetlerde rektöre yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Yükseköğretim üst kuruluşları ile senato kararlarının uygulanmasında, belirlenen plan ve programlar doğrultusunda rektöre yardım etmek, (2) Faaliyet plan ve programlarının uygulanmasını sağlamak; üniversiteye bağlı birimlerin önerilerini dikkate alarak yatırım programını, bütçe tasarısı taslağını incelemek ve kendi önerileri ile birlikte rektörlüğe, vakıf üniversitelerinde ise mütevelli heyetine sunmak,(1) (3) Üniversite yönetimi ile ilgili rektörün getireceği konularda karar almak, (4) Fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak, (5) Bu kanun ile verilen diğer görevleri yapmaktır.”
8. Yaşar Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin
8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Yaşar Üniversitesi ön lisans ve lisans öğrencilerinin kayıtları, eğitim-öğretim esasları, sınavları ve mezuniyet koşullarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir”
8.2. “Derslere devam, sınav ve değerlendirme” başlıklı 29 uncu maddesinde; “(6) Sınav çeşitleri aşağıda belirtilmiştir: … ç) Mazeret sınavı: Niteliğine uygun olması koşuluyla ara sınav veya dönem sonu sınavlarından birine girmeyen öğrencilerden 33 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen esaslar
doğrultusunda geçerli mazeretleri ilgili yönetim kurulunca kabul edilenlere mazeret sınav hakkı verilir.
Mazeret sınavına girmeyen öğrenciler bu haklarını kaybederler.”
8.3. “Mazeret ve izin” başlıklı 33 üncü maddesinde; “(1) Sınav izni, öğrencinin Tablo 1’de gösterilen mazeretlerle Üniversite tarafından ilan edilen akademik takvimde belirlenen gündeki sınava giremeyecek olması nedeni ile kendisine verilen yeniden sınava girme hakkıdır. Öğrenci; a) Mazeretli sayıldığı sürede herhangi bir sınava giremez, girdiği sınavlar geçersiz sayılır. b) Bir sınava katıldıktan sonra belirttiği mazeret girmiş olduğu sınav için kabul edilmez.
Tablo 1. Sınav izni nedenleri, başvuru ve izin süreleri.
İZİN TÜRLERİ İZİN NEDENLERİ BAŞVURU SÜRESİ İZİN
SÜRELERİ
Spor, kültürel etkinlikler ve sanatsal etkinlikler
Resmi Sağlık Raporu
Ailevi nedenler (üçüncü dereceye kadar kan ve
Sınav izni Mazeretin sona ermesinden İlgili sınav için sıhhi hısımlarının ölümü veya bunların ağır itibaren 3 iş günü içinde hastalığı halinde, bakacak başka kimsenin bulunmaması kaydıyla)
Doğal afet ve felaket
Gözaltı ve tutukluluk
(5) İzin dilekçesi, gerekli belgelerle beraber ilgili dekanlığa/müdürlüğe verilir, müracaat fakülte veya yüksekokul yönetim kurulunca karara bağlanır. Zamanında yapılmayan başvurular kabul edilmez.”
8.4. “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 38 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, ilgili diğer mevzuat hükümleri ile Mütevelli Heyeti, Senato ve ilgili birimlerin yönetim kurulu kararları uygulanır.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 07/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen Ceza Hukuku
Özel Hükümler-2 dersinin sınavına bilirkişilik görevi nedeniyle katılamaması nedeniyle kendisine mazeret sınavına katılma izni verilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
11. İdarenin açıklamaları ile ilgili mevzuatın değerlendirilmesinden; başvuranın Ceza Hukuku Özel
Hükümler-2 dersinin sınavının bilirkişilik göreviyle aynı tarihe denk gelmesi nedeniyle mazeret sınavına katılma talebinin Yaşar Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin m. 33/1 sınırlı sayıda sayılan izin sebepleri arasında yer almaması gerekçesiyle Yönetim Kurulunun sayı ve
13.04.2023 tarihli kararıyla mazeret talebinin reddine karar verdiği, söz konusu Yönetmeliğin 33.maddesi
bağlayıcı nitelikte bir düzenleme getirdiğinden Yönetim Kurulunun kıyas yapmak suretiyle burada yazılı izin nedenlerini genişletme imkânının hukuken bulunmadığı, YÖK talimatları doğrultusunda güncellenen sınav takvimindeki değişikliklerin ivedilikle öğrencilere duyurulduğu ve Üniversitede eğitim gören bir öğrencinin asli görevinin sınavlarına girmek ve eğitimine devam etmek olduğu, söz konusu sınavın çevrimiçi olarak uzaktan gerçekleştirildiği, neticede tüm öğrencilere uygulanan ve uyulmakla zorunlu olunan mevzuatta mazeret nedenlerinin sayıldığı ve başka bir kurumda çalışması nedeniyle bilirkişi olarak görevlendirilmenin bu sayılı nedenler arasında bulunmadığı, başvuranın sunduğu nedenin mazeret nedeni olarak kabul edilmesi halinde dışarda çalışan herkesin çalışma belgesini sunması halinde kendilerine yeni sınav hakkı vermek mecburiyeti içine girileceğini ve bu durumun üstesinden gelinemeyecek bir iş yüküne ve düzensizliğe neden olacağını ki yine bu durumun %70 devam zorunluluğunun fiilen kaldırılması anlamına geleceği huşunda değerlendirmelerde bulunulduğu görülmüştür.
12. Başvurana İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesinden gelen resen bilirkişi görevlendirme yazısında; bilirkişiliğe engel bir halinin olup olmadığının yazının kendisine tebliğ tarihinden itibaren 7 (yedi) gün içinde bildirilmesi aksi halde 07/04/2023 günü saat 09:30 da bilirkişilik yapmak üzere mahalde hazır bulunmasının 01/03/2023 tarihinde kendisine bildirildiği görülmüştür. Bu anlamda görevlendirme tarihinin 07/04/2023 saat 09:30 olduğu ve başvuranın aynı gün “Ceza Hukuku Özel
Hükümler-2” sınavının olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu görevlendirme yazısının 01/03/2023 tarihinde düzenlendiği ve başvuranın bilirkişiliğe engel halini en geç 08/03/2023 tarihinde bildirmesi gerektiği anlaşılmıştır. Her ne kadar Üniversitenin sınav tarihlerini 13/03/2023 tarihinde duyurulduğu görülmüş ve başvuran belirlenen tarihte bilirkişiliğe engel halinin bulunduğunu bilmeyecek durumda olduğunu belirtmiş olsa da Üniversite öğrencisi olarak asli görevi eğitimine ve sınavlarına devam etmek olan öğrencinin henüz sınav tarihleri belli olmaksızın söz konusu görevlendirmeyi geri çevirmemiş olmasının bu riski değerlendirmiş olabileceğini akla getirmektedir. Bilindiği üzere geçtiğimiz dönemde ülkemizde yaşanan
Kahramanmaraş merkezli doğal afet nedeniyle Akademik takvimde sınav tarihlerini belirlemenin son derece zor olduğu ve öğrencilerin yaşanan olumsuzluklardan en az şekilde etkilenmeleri için ilgili düzenlemeler el verdiği ölçüde Üniversiteler sınavları yüz yüze yahut online ortamda yerine getirmiştir. Bu doğrultuda Yaşar Üniversitesi’nin de YÖK tavsiyeleri doğrultusunda sınav takvimindeki değişiklikleri ve sınavın online ortamda uzaktan yerine getirileceğini öğrencilere duyurduğu anlaşılmıştır.
13. Her ne kadar Bilirkişilik Kanunu gereği bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevi bizzat yerine getirmekle yükümlü olsa da resen bilirkişi olarak görevlendirilen başvuranın Bilirkişilik Yönetmeliği’nin “Görevi kabul yükümlülüğü” başlıklı 11 inci maddesinde “… varsa görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini, görevlendirmeyi yapan mercie bildirmekle yükümlüdür.” düzenlemesi doğrultusunda başvuranın henüz net bir sınav takvimi bulunmaması nedeniyle süresi içerisinde bilirkişilik görevini reddedebilecekken bu durumu değerlendirmeği anlaşılmıştır.
14. Neticede kendisine tanınan düzenleme alanı içerisinde yetkili organları vasıtasıyla düzenleme yapan
Üniversite Senatosunca uygun görülerek yayımlanan Yaşar Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 33 üncü maddesinde yer alan sayılı izin nedenleri arasında bilirkişilik görevi alma durumunun yer almaması ve konunun değerlendirilmesi için toplanan Yönetim Kurulu’nun ilgili maddede sayılı mazeret nedenlerinin Yönetmelik hükümlerinin dışına çıkarak takdirle genişletemeyeceği hususunda karar alması nedenlerinin başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesine haklı gerekçeler olarak değerlendirilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın bilirkişilik görevi nedeniyle sınavına giremediği Ceza Hukuku Özel Hükümler-2 dersinin mazeret sınavına katılma izni verilmesi talebinin
İdarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana, YAŞAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi