|
ÖZET: Başvuran, “Emlakçılık (Gayrimenkul Alım-Satım-Kiralama)” uzmanlık alanında aktif bilirkişi olarak görev almak istemekte, ancak pasif duruma alındığını iddia etmektedir. İdare, başvuranın pasife alınmadığını ve hâlâ aktif olarak görev alabileceğini belirtmiştir. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu çerçevesinde, bilirkişi görevlendirmelerinin mahkeme hakimi, cumhuriyet savcısı veya icra dairesi tarafından yapıldığı ve bu süreçte bilirkişilik listesinde yer alan kişilerin uzmanlık alanlarının dikkate alındığı ifade edilmiştir.
Başvuranın, yalnızca emlakçı bilirkişisi olarak değil, yapı değerleme lisansı olan bilirkişilerin tercih edildiği dosyalarda yer almadığı belirtilmiştir. İdarenin açıklamaları ve mevcut mevzuat çerçevesinde, başvuranın iddialarının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, bilirkişilik sisteminin etkin ve düzenli bir şekilde yürütülmesi amacıyla yapılan düzenlemelerin geçerliliğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/145-S.206
BAŞVURU NO : 2019/12601
KARAR TARİHİ : 03/01/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
Başvuran, aktif bilirkişi olarak yeniden görevlendirilmesini
BAŞVURUNUN KONUSU :
talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 17/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza (T.C Kimlik No ) tarafından yapılmış olan şikayet başvurusunda özetle; Sicil No ile 2019 yılı Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu listesinde emlakçı bilirkişisi olarak yer aldığını, Ankara İcra Daireleri Tevzi Bürosu kanalı ile 30 ve 15. İcra Müdürlüğü tarafından 12 adet dosyada heyet içerisinde görevlendirildiğini ve söz konusu raporları gününden önce teslim ettiğini, uzun bir süre görevlendirme yapılmayınca
Ankara İcra Daireleri Tevzi Bürosunu aradığını, Tevzi Bürosunun cevaben artık yapı değerleme lisansı olan (spk lisansı) bilirkişilerin dosyalara atanacağını, bu doğrultuda listede pasife alındığını, bu nedenle dosyalara atamasının yapılmadığını söylediğini, alınan kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, icra dosyalarında heyet olarak atamalar yapıldığını ve mutlaka inşaat mühendisi ve fen bilirkişisinin yer aldığını, 3. kişilik heyet içerisinde emlak bilirkişisi yerine SPK Lisanslı bilirkişinin ikame edilmesinin keyfi bir tutum olduğunu belirterek; pasif değil aktif bilirkişi olarak yeniden görevlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24/08/2019 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen 06/09/2019 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın, Bilirkişilik Bölge kurulunun 04/10/2018 tarihli bilirkişilik başvurularına
yönelik ilan üzerine “Emlakçılık (Gayrimenkul Alım-Satım-Kiralama)” uzmanlık alanında bilirkişi olarak kaydedilmesi için başvuru yaptığı, yapılan inceleme neticesinde talep ettiği uzmanlık alanında şartları taşıdığı tespit edilerek 2019 yılı bilirkişi listesine eklendiği,
2.2 Başvuranın Kurul tarafından verilmiş bir karar neticesinde pasife alınmadığı, halen aktif
bilirkişi olarak listede kayıtlı olduğu ve istenildiği takdirde görevlendirilebilecek durumda olduğu,
2.3 Bilirkişi görevlendirmelerinde Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığının herhangi bir takdir
yetkisinin bulunmadığı, bilirkişi görevlendirmelerinin 6754 sayılı Kanun kapsamında dosyanın niteliğine göre mahkeme hakimi, cumhuriyet savcısı, icra dairesi tarafından yapıldığı,
2.4 Kurulun sadece bilirkişi listesinde bulunmayan bilirkişi görevlendirmelerinde, yine bilirkişi
görevlendirmeye yetkili makamların seçtiği bilirkişilerin görevlendirilmesinde rol oynadığı,
2.5 bilirkişi olarak atanmak istediği dosyaların hangi dosyalar olduğu
bilinmemekle birlikte, başvurudan anlaşıldığı kadarıyla “KENTSEL DÖNÜŞÜM (Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Uzmanları ile Lisanslı Değerleme Uzmanları)” uzmanlık alanında veya “GAYRİMENKUL GELİŞTİRME VE YÖNETİMİ” uzmanlık alanındaki dosyalarda görevlendirme talep ettiği, ancak EMLAKÇILIK uzmanlık alanı ile istenildiği anlaşılan yukarıda bahse konu iki uzmanlık alanının şartlarının birbirinden farklı olduğu,
2.6 Bilirkişi atamaya yetkili makamın (hakim, savcı, icra dairesi vs.) bakmakta olduğu dosyanın
niteliğine göre kayıtlı bilirkişilerden birini görevlendirmekte serbest olduğu,
2.7 Bilirkişiliğin başlı başına kazanç kaynağı bir iş olarak görülemeyeceği gibi kişinin
kendisini, evini veya ailesini geçindirecek bir meslek de olmadığı evrensel bir kural olduğu gibi, bu hususun 30/11/2018 tarih ve 30611 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa
Mahkemesinin 05/07/2018 tarih ve Sayılı kararında da belirtilmiş olup, bilirkişiye mutlaka dosya verilmesi gerektiği ve bunun bir hak olduğu şeklindeki bir iddianın doğruyu yansıtmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanun’un;
4.1 “Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve görevleri” başlıklı 6. maddesinde; “Bilirkişilik
hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulur. Daire Başkanlığı, bir daire başkanı ile yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur. Daire Başkanlığının görevleri şunlardır: a)
Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek. b) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemek. c)
Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek. ç) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek. d) Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esasları belirlemek, eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ile diğer kurumların niteliklerini belirlemek ve bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak. e)
Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak. f) Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek. g) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek…”,
4.2 “Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri” başlıklı 8. maddesinde; “Bölge kurullarının
görevleri şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilik listelerini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
4.3 “Bilirkişiliğe kabul şartları” başlıklı 10. maddesinde; “Bilirkişilik faaliyetinde bulunacak
gerçek kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.
b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.
c) Daha önce kendi isteği dışında bilirkişilik sicilinden çıkarılmamış olmak.
ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak.
d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini tamamlamak.
f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.
g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafından aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.
ğ) Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.
Özel hukuk tüzel kişilerinin bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişiler bakımından da birinci fıkradaki şartlar aranır ve düzenlenen raporlarda bu kişilerin adı ve soyadı ile imzası bulunur.
Daha önce yaptığı başvurusu mesleki olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamazlar.
Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelendirmediği takdirde, bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilemez.”,
4.4 “Bilirkişiliğe başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt” başlıklı 11. maddesinde;
“Bilirkişiliğe başvuru, ilgilinin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ilgili belgeler eklenmek suretiyle yapılır. Başvuru şekline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu belgelerin eksik olması hâlinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için on beş gün süre verilir. Eksik belgelerin tamamlanması hâlinde bölge kurulu tarafından başvuru hakkında karar verilir.
Bölge kurulu karar verirken sicile kayıt bakımından öncelikle başvuranın 10 uncu maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir ve şartları taşıyanlar arasından başvuranın mesleki tecrübesini, katıldığı meslek içi eğitimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatli olanları seçer. Bilirkişiliğe kabul edilenler, sicile üç yıl için kaydedilir.”,
4.5 “Bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkarılma” başlıklı 13. maddesinde; “Bilirkişiler,
aşağıdaki şartlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:
a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi.
b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi.
c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması.
ç) 3 üncü maddede belirtilen temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması.
d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması.
e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması.
f) Bilirkişinin sicilden çıkarılmayı talep etmesi. Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir.”,
4.6 “İtiraz ve dava hakkı” başlıklı 15. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın
tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir.
Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir.”, 5. Bilirkişilik Yönetmeliği’nin;
5.1 “Daire Başkanlığı” başlıklı 18. maddesinde; “Bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve
verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere Genel Müdürlük bünyesinde Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulmuştur. Daire Başkanlığı, bir daire başkanı, yeteri kadar tetkik hâkimi ve diğer personelden oluşur.”,
5.2 “Daire Başkanlığının görevleri” başlıklı 19. maddesinde; “Daire Başkanlığının görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanları ile temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri ve bilirkişilerin aylık bakacağı iş sayısını; ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile bu alandaki çalışmaları dikkate alarak tespit etmek.
b) Bilirkişilerin, görevlerini yürütürken uymaları gereken etik ilkeleri belirlemek.
c) Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeleri ve hazırlayacağı raporların standardını belirlemek.
ç) Bilirkişilik temel eğitimine ilişkin usul ve esaslar ile eğitim verecek eğitim ve öğretim kurumları ve diğer kurumların niteliklerini belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bunlara izin vermek, bu kurum ve kuruluşları listelemek ve elektronik ortamda yayımlamak.
d) Alanlarındaki uzmanlıkları ve bilimsel yeterliliklerini dikkate alarak bilirkişilik temel eğitiminden veya listeye kaydolmaktan muaf tutulacaklara ilişkin usul ve esasları belirlemek, gerektiğinde güncellemek, bu kişilerin listesini oluşturmak ve yayımlamak.
e) Bilirkişilerin denetimine ve performansına ilişkin usul ve esasları belirlemek.
f) Bilirkişiliğe kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek.
g) Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesini belirlemek ve her yıl güncellemek.
ğ) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin ve bu tüzel kişilik bünyesinde bilirkişi olarak çalışacak kişilerin taşıması gereken nitelikleri belirlemek.
h) Bilirkişi olarak hizmet verecek özel hukuk tüzel kişilerinin temel ve alt uzmanlık alanları ile yetki çevrelerini; ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri, bu alandaki çalışmaları dikkate alarak belirlemek.
ı) Bilirkişiliğe kabul şartları bakımından Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f)
bendinde aranan asgari çalışma süresini, temel ve alt uzmanlık alanlarına göre artırmak.
i) Bölge kurulları tarafından gönderilen yıllık faaliyet raporlarını değerlendirerek takip eden takvim yılı içinde faaliyet raporu ile faaliyet planını hazırlamak ve yayımlamak.
j) Görev alanına giren konularda bilim komisyonları veya çalışma grupları oluşturmak.
k) Danışma Kurulunun sekretarya hizmetini yürütmek.
l) Bilirkişilikle ilgili uygulamaları izlemek, sorunları tespit etmek ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmek.
m) Bilirkişilik alanında her türlü istatistikî veriyi Bakanlık Adli Sicil ve İstatistik Genel
Müdürlüğü ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile işbirliği içinde toplamak ve bu alana ilişkin planlamaları yapmak.
n) Bilirkişilik sicilini ve listesini tutmak.
o) Bilirkişilikle ilgili yayınlar ile bilimsel çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek.
ö) Bilirkişiliğe ilişkin ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum ve panel gibi bilimsel organizasyonlar düzenlemek veya desteklemek.
p) Görev alanıyla ilgili kamu veya özel kurum ya da kuruluşlar ile işbirliği yapmak.
r) Bilirkişilik listelerinden çıkarılanlar ile bilirkişilik yapmaktan yasaklananların listesini tutmak ve elektronik ortamda yayımlamak.
s) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
(2) Daire Başkanlığı, birinci fıkranın (a), (b), (c), (e), (f), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan görevlere ilişkin olarak gerektiğinde güncellemeleri yapar, elektronik ortamda yayımlar ve bölge kurullarına gönderir.”,
5.3 ‘‘Bölge kurulunun görevleri’’ başlıklı 21. maddesinde; “Bölge kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Bilirkişilik hizmetlerinin ilgili mevzuata ve belirlenen ilkelere uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak.
b) Bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicile ve listeye kaydedilmesine karar vermek.
c) Sicile kayıtlı bilirkişilerin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bölge listesini oluşturmak.
ç) Bilirkişilerin sicil ve bölge listesinden çıkarılmasına karar vermek.
d) İlgili mevzuat ve Bakanlığın düzenleyici işlemleri ile belirlediği ilkeler çerçevesinde bilirkişilerin denetimini yapmak ve performansını ölçmek.
e) Özel hukuk tüzel kişilerinin bilirkişilik faaliyetinde bulunmalarına izin vermek, izinlerini iptal etmek, bilirkişiliğe ilişkin faaliyet ve raporlarını denetlemek.
f) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”,
5.4 ”İtiraz ve Dava Hakkı” başlıklı 28. maddesinde; “Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın
tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir.
İtiraz üzerine bölge kurulu tarafından verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”,
5.5 “Bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları” başlıklı 38. maddesinde; “Bilirkişilik
başvurusunda bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.
b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.
c) Daha önce kendi isteği dışında sicilden ve listeden çıkarılmamış veya bilirkişilik yapmaktan yasaklanmamış olmak.
ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak.
d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini başarıyla tamamlamak.
f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da Daire
Başkanlığınca daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.
g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.
ğ) Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.
Özel hukuk tüzel kişilerinde birinci fıkradaki şartları taşıyan ve sicile kayıtlı gerçek kişilerin istihdam edilmesi gerekir. Daha önce yaptığı başvurusu, meslekî olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamazlar. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelendirmediği takdirde, sicile ve listeye kaydedilemez.
Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları ile taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar için, Kamulaştırma
Kanununun 15 inci maddesi gereğince sadece kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla, bilirkişiliğe kabul şartları bakımından fiilen beş yıl görev yapma şartı aranmaz.”,
5.6 “İlan” başlıklı 39. maddesinde; “ Bölge kurulu, bilirkişi listelerinin oluşturulması veya
ihtiyaca göre güncellenmesi amacıyla, bilirkişi sıfatıyla listeye kaydolmak isteyen ilgililerin yerleşim yerinin veya mesleki faaliyetlerini yürüttüğü yerin bağlı olduğu bölge kuruluna ya da ilk derece mahkemesi adli veya idari yargı adalet komisyonuna müracaat etmeleri hususunda her yıl Daire Başkanlığınca belirlenecek tarihe kadar ilân yapar. Bu hususu, yetki çevresinde gerekli gördüğü kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere yazıyla bildirir. İlân, Daire Başkanlığı, bölge kurulları ile bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin internet sitelerinde yayımlanır. İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul şartları için gerekli belgeler ile başvuru alınacak temel ve alt uzmanlık alanları gösterilir.”
5.7 “Sicil ve Listeden Çıkarılma” başlıklı 48. maddesinde; “Bilirkişiler, aşağıdaki şartlardan
birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:
a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi.
b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi.
c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması.
ç) Temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması.
d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması.
e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması.
f) Bilirkişinin sicilden ve listeden çıkarılmayı talep etmesi.
Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvurucu 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; “Emlakçılık” uzmanlık alanında bilirkişilik listesinde bulunmasına rağmen pasife alındığını belirterek; aktif bilirkişi olarak yeniden görevlendirilmesini talep etmektedir.
8. 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu ve bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Bilirkişilik Daire Başkanlığı oluşturulmadan önce bilirkişiler, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarınca oluşturulan listelerde yer alan bilirkişiler arasından seçilmekte, bu listelerde istenilen uzmanlık alanında bilirkişinin bulunmaması halinde gerekçesi belirtilmek suretiyle liste dışından da bilirkişi görevlendirilebilmekteydi, adalet komisyonları tarafından liste oluşturulması dışında kurumsal bir yapının bulunmaması, tüm yargı kollarını kapsayacak bir bilirkişilik sistemi kurulmaması, bilirkişilerin mesleki yeterlilik ve yetkinlik düzeylerinin belirlenmemesi, temel bilirkişilik eğitimi verilmemesi, liyakati bulunan bilirkişilerin sisteme yeterince dahil edilememesi ve sertifikasyonunun sağlanamaması, denetim mekanizması kurulmaması, bilirkişilik alanına ilişkin düzenleyici işlemler yapılmaması, bilirkişilerin ihtiyaç duyulan yetkinlikte ve yeterlilikte olmamaları, bilirkişiliği meslek olarak görmeleri gibi uygulama ve doktrinden bilirkişilik kurumuna, bilirkişilere ve bu konudaki yargı uygulamalarına yönelik eleştiriler üzerine, sorunların çözümü ve etkin işleyen bir sistemin kurulabilmesi için bilirkişilik hizmetlerinde temel ve alt uzmanlık alanlarını belirleyerek bu uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri ve uyacakları rehber ilkeleri tespit edecek, bilirkişilerin uymaları gereken etik kuralları belirleyecek, temel usul hükümleri ile rapor yazım teknikleri gibi bilirkişi yeterliliğine ilişkin hususlarda verilecek eğitimlerin usul ve esaslarını düzenleyecek, bilirkişi listelerinin oluşturulmasından denetimlerine kadar bütün bir süreç üzerinde düzenleyici bir rol üstlenecek ve müstakilen bu alanda faaliyet gösterecek bir kurumsal yapının oluşturulmasının zaruret haline gelmesi üzerine adli ve idari yargı alanında yürütülen her türlü bilirkişilik faaliyetinin yürütülmesinde bilirkişilerin nitelikleri, eğitimi, seçimi ve denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile bilirkişilik için etkin ve verimli bir kurumsal yapı oluşturulması amacıyla 2016 yılında Bilirkişilik
Kanunu ve akabinde bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde
Bilirkişilik Daire Başkanlığı kurulmuştur. (Bkz: 6754 sayılı Bilirkişi Kanunu Genel Gerekçe)
9. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 10. maddesinde bilirkişiliğe kabul şartları düzenleme altına alınmıştır. Genel hükümlerin yanında söz konusu maddede ayrıca bilirkişilik faaliyetinde bulunacak kişinin temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşıması gerektiği vurgulanmıştır.
10. Bilirkişilik Kanunu ile birlikte Bilirkişilik Kanunu’nun 6. maddesi ile Bilirkişilik
Yönetmeliği’nin 19. maddesinde ise söz konusu Daire Başkanlığının görevleri belirtilmiştir.
Bilirkişilik Daire Başkanlığının görevlerinden bir tanesi de Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin
r.
temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve Temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirlemektir.
11. Bu kapsamda 09/03/2018 tarihinde Bilirkişilik Daire Başkanlığının internet sitesinde yapılan ilanda gelen görüş ve öneriler ile resen yapılan araştırma ve değerlendirmeler sonucunda bilirkişilik uygulamalarında tespit edilen ihtiyaçların karşılanması amacıyla 29/11/2017 tarihli Bilirkişiliğe Kabule ve Bilirkişilik Başvuru Usul ve Esaslarına İlişkin
Duyuru ekinde yer alan temel ve alt uzmanlık alanları ile uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerde aranacak niteliklerde, bir kısım güncellemeler ve değişiklikler yapıldığı, Bu kapsamda; uygulamada kolaylık sağlanması bakımından kodlama sistemi ve isimlendirme basamakları değiştirilerek bazı alt uzmanlık alanları temel uzmanlık alanına dönüştürülmüş; ayrıca yeni temel ve alt uzmanlık alanları ihdas edilmiş, Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanları EK-
1 ile bilirkişilerde aranacak niteliklerde EK-2 yapılan güncellemeler ve değişiklikleri
duyurulmuştur.
(Bkz:http://bilirkisilik.adalet.gov.tr/sayfalar/ikincidonembilirkisilikbasvurularinailiskinduyuru
-2018.html Erişim tarihi: 17/06/2019)
12. Bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanları Ek-1’e göre; 33 ana kodunda Esnaflık ve
Küçük İmalatlar temel uzmanlık alanında 33.12 tam kodu ile Emlakçılık (Gayrimenkul
Alım-Satım, Kiralama) alt uzmanlık alanının bulunduğu,
12.1 Bilirkişilerde aranacak niteliklerin belirtildiği EK-2’de ise; Ormanlar temel uzmanlık
alanında aranan niteliklerde; 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 10 uncu ve Bilirkişilik
Yönetmeliğinin 38 inci maddesindeki bilirkişiliğe kabul şartlarını taşımak, üniversitelerin lisans eğitimi veren ilgili fakültelerin temel ve alt uzmanlık alanlarının uygun bölümünden mezun olmak veya ilgili fakültelerin temel ve alt uzmanlık alanında teknik öğretmen, tekniker ve teknisyen, ön lisans diploması, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında verilen ustalık belgesi veya 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu kapsamında verilen ustalık, esnaflık belgesi sahibi olmak, talep edilen uzmanlık alanında 5 yıl fiilen çalışmanın ispatının gerektiğinin düzenleme altına alındığı,
12.2 Somut olayda; Başvuranın, Bilirkişilik Bölge kurulunun 04/10/2018 tarihli
bilirkişilik başvurularına yönelik ilan üzerine “Emlakçılık (Gayrimenkul Alım-SatımKiralama)” uzmanlık alanında bilirkişi olarak kaydedilmesi için başvuru yaptığı, yapılan inceleme neticesinde talep ettiği uzmanlık alanında şartları taşıdığı tespit edilerek 2019 yılı bilirkişi listesine eklendiği anlaşılmaktadır.
13. Başvuranın; “uzun bir süre görevlendirme yapılmayınca Ankara İcra Daireleri Tevzi
Büroyu aradığı, kendisine bundan böyle yapı değerleme lisansı olan (spk lisansı)
bilirkişilerin dosyalara atanacağını, listede pasife alındığı, bu nedenle dosyalara atamasının yapılmadığının bildirildiği” iddiasına ilişkin olarak; yapılan yazışmalarda başvuranın Kurul tarafından verilmiş bir karar neticesinde pasife alınmadığı, halen aktif bilirkişi olarak listede kayıtlı olduğu ve istenildiği takdirde görevlendirilebilecek durumda olduğu anlaşılmıştır.
14. Başvuranın; “ Gerek icra dosyalarında gerekse diğer mahkeme dosyalarında heyet olarak atamaların yapıldığı ve mutlaka inşaat mühendisi, fen bilirkişisinin yer aldığı, 3 kişilik heyet içerisinde emlakçı bilirkişisi yerine Spk lisanslı bilirkişinin ikame edilmesinin keyfi bir tutum olduğu” iddiasına ilişkin olarak her ne kadar başvuranın bu iddiası net veriler ile ortaya konamamış olsa da, doğru kabul edilecek olsa dahi;
14.1 Hakkın, kişilere hukuk tarafından tanınan menfaat ve ondan yararlanma konusunda verilen
yetki olduğu dikkate alındığında; hakkın, anayasa ve kanun gibi hukuk kurallarına dayalı olması gerektiği ve dayandığı yasadaki değişikliklerden etkileneceği açıktır. Yasama organının ihtiyaç görmesi üzerine daha önce yasayla düzenlenmemiş bir konuda yasa çıkarılarak yeni haklar yaratılabileceği gibi, daha önce düzenlenmiş bir konu ve haklar da yeniden düzenlemeye tabi tutularak değiştirilebilir veya yasa tamamen yürürlükten kaldırılarak haklar sona da erdirilebilir.
Yasalar, ilke olarak yürürlüğe girmeleriyle birlikte derhal ve ileriye yönelik olarak uygulanır.
Eski yasa zamanında uygulaması başlayan ve devam etmekte olan işlerde, eski yasa hükümlerinin uygulanmasına devam edilebilmesi, yeni yasada bunu öngören açık bir düzenleme bulunmasına bağlıdır. Aksi takdirde genel kural olarak yeni yasanın ileriye yönelik etkisi uygulanacaktır. Anayasa Mahkemesi, önceki yasa yürürlükte iken başlamakla birlikte henüz sonuçlanmamış hukuksal ilişkilere yeni yasa kuralının uygulanmasını geriye yürüme olarak nitelendirmemektedir. Hakların, kazanılmış hak olarak korunmasının sınırları bulunmaktadır. Hakkın geleceğe yönelik kullanımının korunması kamu düzenini bozacak veya kamu hizmetini aksatacak veya kamu yararına aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise, böyle bir durumda geleceğe yönelik kazanılmış hak olamayacaktır. ( Yahya Şahin Danıştay Onuncu Dairesi Tetkik Hakimi, Yasa ve
Düzenleyici İdari İşlemlerin Değişmesinin Kazanılmış Haklar Yönünden İncelenmesi, Danıştay Dergisi, Sayı : 2020/145-S.206120, Yıl:2009 )
14.2 Davacı şirketin işlettiği sabun imalathanesi, kurulduğu zaman mevcut mevzuat uyarınca
gerekli olan ikinci sınıf gayrı sıhhi müessese ruhsatı alınmak suretiyle faaliyete başlamış, daha sonra idarece, günün değişen koşulları üzerine yeniden yapılan incelemede, tüm sabun ve deterjan imalathanelerinin çevreye verecekleri ve vermekte oldukları zararlar dikkate alınarak birinci sınıf gayrı sıhhi müessese olmaları gerektiği sonucuna varılarak yapılan Yönetmelik değişikliğinin kazanılmış hakkına müdahale olduğu yönünde açılan davada; Danıştay 10.
Dairesinin 30/09/1999 tarih ve 1999/4499 sayılı kararında; kamu sağlığının korunması alanında, yasal düzenlemelerle görevli ve sorumlu sayılıp, genel denetim yetkisi verildiği tartışmasız olan davalı Sağlık Bakanlığınca bu yetki kullanılmak suretiyle düzenlenen yönetmelikle, kamu sağlığının korunması amacıyla içme sularının en uygun şekilde kullanıma sunulabilmesi için bir takım koşulların öngörülmesinde ve söz konusu koşullara uygun olmayan işletmelerin faaliyetlerinin bir yıl süre tanındıktan sonra durdurulmasında kamu yararına aykırılık görülmediği, kaldı ki Valilikçe davacı adına düzenlenen işletme belgesinde Sağlık Bakanlığınca yapılacak yeni düzenlemeye kadar geçerli olacağı açıkça belirtilmiş olup, anılan belgeye dayanılarak kazanılmış haktan söz edilmesine de olanak bulunmadığı belirtilmiştir.
14.3 Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrencileri olan davacılar tarafından, 01/02/1989 tarih ve
20067 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karadeniz Teknik Üniversitesi
Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Sınav Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliğinin 3.
maddesinin 3. fıkrası ile 11., 12., 16., 18., 20., 21. ve 23. maddelerini değiştiren ve 17. ve 19.
maddelerini yürürlükten kaldıran 05/02/2004 tarih ve 25364 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans EğitimÖğretim, Sınav Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin
Değiştirilmesine ve Bir Ek Madde ile İki Geçici Madde Eklenmesine Dair Yönetmeliğin iptali istemi ile açılan davada Danıştay 8. Dairesinin 2004/4041Esas, 2005/1280 Karar sayılı ve 21/03/2005 tarihli Kararında özetle; Davalı idarece, 2547 sayılı Yasa ve ilgili
Yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapılacağının açık olduğu, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceğinin kuşkusuz olduğu, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceği belirtilmiştir.
14.4 Somut olayda; 2016 yılında Bilirkişilik Kanununun çıkarıldığı ve Bilirkişilik Daire
Başkanlığı kurulduğu, Kanunun ile söz konusu Daire Başkanlığına Bilirkişilik hizmetlerine ilişkin temel ve alt uzmanlık alanlarını tespit etmek ve temel ve alt uzmanlık alanlarına göre bilirkişilerin sahip olması gereken nitelikleri belirleme görevi verildiği bu kapsamda yapılan değişikliğin 2018 yılında Kurumun resmi internet sitesinde yapılan ilan ile duyurulduğu, yargı kararlarından da anlaşılacağı üzere hakların, kazanılmış hak olarak korunmasının sınırları bulunduğu, bunlardan hakkın geleceğe yönelik kullanımının korunması kamu düzenini bozacak veya kamu hizmetini aksatacak veya kamu yararına aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte olanların, böyle bir durumda geleceğe yönelik kazanılmış hak olamayacağı, yine objektif hukuk dünyasında meydana gelen ve hukuki statüde değişiklik yapan düzenlemelerin bilirkişilik hizmetlerinin etkin, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, kurumun saygınlığını korumak amacıyla yapıldığı gözetildiğinde kazanılmış hak doğurmadan eski düzenleme uyarınca statü kazanmış ve statüsü devam eden bireyleri de kapsayacağı anlaşılmıştır.
15. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuranın, “Emlakçılık (Gayrimenkul Alım-Satım-Kiralama)” uzmanlık alanında 2019 yılı bilirkişi listesine eklendiği ve Kurul tarafından verilmiş bir karar neticesinde pasife alınmadığı, halen aktif bilirkişi olarak listede kayıtlı olduğu ve istenildiği takdirde görevlendirilebilecek durumda olduğu anlaşılmış olup; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu Başkanlığı tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ANKARA BİLİRKİŞİLİK BÖLGE KURULU
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi