Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Danıştay kararında, 2022-2023 yılı Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) sınavlarına 4. sınıf öğrencilerinin katılım hakkı talep edilmiştir. Başvurunun gerekçesi, Covid-19 pandemisi nedeniyle önceki yıllarda 4. sınıf öğrencilerinin tanıma ve yerleştirme süreçlerinden mahrum kalmasıdır. İdare, 2021-2022 eğitim öğretim yılında yalnızca bir defaya mahsus 4. sınıf öğrencilerine bu hakkı tanımış, ancak 2022-2023 yılı için herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Kararda, BİLSEM’lerin özel yetenekli öğrencilerin potansiyellerini geliştirmeye yönelik eğitim sağladığı ve bu süreçte 4. sınıf öğrencilerinin de yer almasının eğitimde fırsat eşitliği ilkesine uygun olacağı vurgulanmıştır. İdarenin 4. sınıf düzeyindeki öğrencileri sürece dahil etmemesi, eğitimde fırsat eşitliğine aykırı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, 4. sınıf öğrencilerinin BİLSEM sınav sürecine dahil edilmesi yönünde Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/2702-S.23.4597

BAŞVURU NO : 2022/19480

KARAR TARİHİ : 06/03/2023

TAVSİYE KARARI

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : BİLSEM sınavına katılma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 29/12/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran 2022-2023 yılı Bilsem Sınavlarına 4. Sınıflara da sınava girme hakkı verilmesini talep etmektedir. (Kurumumuza benzer talepli çok sayıda başvuru yapılmıştır.)

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 19/12/2022 tarih ve 2022/18780 Sayılı Gönderme Kararına Milli

Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 02/01/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle; 2.1. Kurumumuza yapılan 06.12.2022 tarihinde yayınlanmış olan 2022-2023 Yılı Bilim ve Sanat

Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunda sadece ilkokul 1, 2 ve 3. Sınıf seviyelerindeki öğrencilerin aday gösterileceğinin belirtildiği, Pandemiden dolayı 4. Sınıflara da Bilsem sınavına girme hakkı verilmesi talebine ilişkin başvurular hakkında verilen aşağıdaki Gönderme Kararlarının incelendiği;

16.12.2022 tarihli ve – sayılı yazı

19.12.2022 tarihli ve – sayılı yazı

2.2. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliğin 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasında “Özel yetenekli olarak BİLSEM’e aday gösterilen öğrencilerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması ile ilgili iş ve işlemler Bakanlıkça yayımlanan kılavuzda açıklanan takvim doğrultusunda yapılır.” ve Bilim ve Sanat

Merkezleri Yönergesinin 8 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen Bakanlıkça yürütülecek iş ve işlemler arasında yer alan “Sınıf düzeyini veya tanılama yaşını belirlemek” hükümlerinin yer aldığı, 2.3. Söz konusu yönetmelik ve yönerge hükümleri ile Bakanlığa bağlı bilim ve sanat merkezlerine alınacak özel yetenekli öğrencileri belirlemek üzere 2022-2023 eğitim öğretim yılında yapılacak olan tanılama ve yerleştirme sürecine ait 2022-2023 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu hazırlandığı, 2.4. 2020 yılı Mart ayında dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 salgını nedeniyle örgün eğitim süreci sekteye uğramış olup öğretmenlerin öğrencileri tanıma ve gözlemleme fırsatı da oluşmadığından 2020-2021 eğitim öğretim yılında yapılan bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin iş ve işlemler gerçekleştirilemediği, 2.5. Bu nedenle 2021-2022 eğitim öğretim yılı bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinde bir önceki sene 3. Sınıf olan öğrencilerin yüksek yararı düşünülerek 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin sürece dahil edildiği, 2.6. 2021 yılı Mayıs ayında başlayan normalleşme süreci ile birlikte okullarda yüzyüze eğitime geçilmiş olup Covid-19 salgınında yaşanan olumsuzlukların geride bırakılması ile alınan tedbirlerin kaldırılması ve

BİLSEM öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinde kullanılacak ölçme araçları, bilim ve sanat merkezlerinde uygulanan eğitim programları ve bilim ve sanat merkezleri öğrenci kontenjanları gibi hususlar da göz önüne alınarak kılavuzda 1,2 ve 3. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin aday gösterilebileceği, belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların

korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar. Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.”,

3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (…)

Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”

3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”

3.4. “Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye

Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.(…) Türk kanunlarına değişiklik getiren her türlü andlaşmaların yapılmasında birinci fıkra hükmü uygulanır. (…) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”

4. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilen Çocuk Hakları

Sözleşmesinin 1 inci maddesinde; “Bu Sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, onsekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.” 4.1. 2 nci maddesinde; “1. Taraf Devletler, bu Sözleşmede yazılı olan hakları kendi yetkileri altında bulunan her çocuğa, kendilerinin, ana babalarının veya yasal vasilerinin sahip oldukları, ırk, renk, cinsiyet, dil, siyasal ya da başka düşünceler, ulusal, etnik ve sosyal köken, mülkiyet, sakatlık, doğuş ve diğer statüler nedeniyle hiçbir ayrım gözetmeksizin tanır ve taahhüt ederler.” 4.2. 3 üncü maddesinde; “1. Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocuğun yararı temel düşüncedir.” Taraf Devletler, çocuğun ana–babasının, vasilerinin ya da kendisinden hukuken sorumlu olan diğer kişilerin hak ve ödevlerini de göz önünde tutarak, esenliği için gerekli bakım ve korumayı sağlamayı üstlenirler ve bu amaçla tüm uygun yasal ve idari önlemleri alırlar.” 4.3. 4 üncü maddesinde; “Taraf Devletler, bu Sözleşmede tanınan hakların uygulanması amacıyla gereken her türlü yasal, idari ve diğer önlemleri alırlar. Ekonomik, sosyal ve kültürel haklara ilişkin olarak, Taraf

Devletler eldeki kaynaklarını olabildiğince geniş tutarak, gerekirse Uluslararası işbirliği çerçevesinde bu tür önlemler alırlar.” 4.4. 28.Maddesinde; “Taraf Devletler, çocuğun eğitim hakkını kabul ederler ve bu hakkın fırsat eşitliği temeli üzerinde tedricen gerçekleştirilmesi görüşüyle özellikle:..” 5. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin;

5.1. 1 inci maddesinde; “Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler, birbirlerine karşı kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.

5.2. 2 nci maddesinde; “Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi başka bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile ilan olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir.

5.3. 26 ncı maddesinde; “1. Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır…

2. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır…” hükümleri yer almaktadır.

6. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde;

“…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… …Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”

7. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

8. 07.07.2018 tarihli ve 30471 sayılı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 7. maddesinin 8.

Fıkrasında; “Özel yetenekli olarak BİLSEM’e aday gösterilen öğrencilerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması ile ilgili iş ve işlemler Bakanlıkça yayımlanan kılavuzda açıklanan takvim doğrultusunda yapılır.”

9. 21.12.2021 tarihli ve 39811325 sayılı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nin üçüncü bölümünde; 8.Maddesinde; “(1) Bakanlıkça belirlenen tanılama yaşı veya sınıf seviyesi esas alınarak ve genel zihinsel yetenek, görsel sanatlar ile müzik alanlarında özel yetenekli olduğu düşünülen öğrencilerin BİLSEM’lere aday gösterilmesi ile ilgili iş ve işlemler, Bakanlıkça yayımlanan tanılama takvimi doğrultusunda yürütülür.

(2) Genel zihinsel yetenek alanında Bakanlıkça belirlenen tanılama yaşı veya sınıf seviyesi dışında aday gösterilen öğrenciler, rehberlik ve araştırma merkezlerince özel yetenekli olarak tanılananlar il özel eğitim hizmetleri kurulu kararı ile destek eğitim odası hizmetinden faydalanır. 4 (3) Görsel sanatlar ve müzik yetenek alanlarında Bakanlıkça belirlenen tanılama yaşı veya sınıf seviyesi dışında aday gösterilen öğrencilerin başvuruları, il tanılama sınav komisyonuna yapılır. İl tanılama sınav komisyonu tarafından görsel sanatlar ve müzik yetenek alanında özel yetenekli olarak tanılananlar, destek eğitim odalarından faydalanır.”

9.1. 9.Maddesinde; “ (1) BİLSEM’e kaydı yapılacak öğrencilerin tanılanmasına ilişkin iş ve işlemler

Bakanlığın yayımladığı kılavuz doğrultusunda Bakanlık, il tanılama sınav komisyonu, BİLSEM’ler ile rehberlik ve araştırma merkezlerince yürütülür. (2) Bu sürece ilişkin olarak Bakanlıkça yürütülecek iş ve işlemler şunlardır: a) Sınav ve tanılama takvimini belirlemek. b) Tanılama yaşı ve sınıf düzeyini belirlemek.

c) Gözlem formlarını değerlendirerek grup değerlendirmesine alınacak öğrencileri belirlemek. ç) Grup tarama ölçme araçları ve ölçütlerini belirlemek. d) Grup tarama testinin, aynı tarihte ve saatte uygulanarak merkezi sistemle yapılmasını sağlamak. e) Grup değerlendirilmesinde belirlenen ölçütte ya da üzerinde performans gösteren öğrencilerin, bireysel incelemeye alınmalarını sağlamak. f) Bireysel incelemede kullanılacak objektif ve standart testleri belirlemek ve uygulamayı yapacak uzman personelin yetiştirilmesini sağlamak. g) Görsel sanatlar ve müzik yetenek alanında değerlendirmeye alınacak öğrencilerin değerlendirme kriterlerini belirlemek. ğ) İl tanılama sınav komisyonu tarafından tanılama sonuçları bildirilen öğrencilerden BİLSEM’e yerleştirilmeye hak kazananları belirlemek. (3) Rehberlik ve araştırma merkezleri tarafından yürütülecek iş ve işlemler şunlardır: a) İl tanılama sınav komisyonunca verilen görevleri yapmak. b) Bireysel incelemeyi yapacak öğretmenleri il tanılama sınav komisyonuna önermek. c) Genel zihinsel yetenek alanında aday gösterilen öğrencilerin bireysel incelemesini yapmak.”

10. 1739 Sayılı Millî Eğ itim Temel Kanunu’nun;

10.1. 4 üncü maddesi “Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. …”

̇ 10.2. 7 nci maddesi “Ilköğretim gö rmek her Tü rk vatandasının hakkıdır…”

̆ 11. 573 Sayılı Ozel Egitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin;

11.1. 4 üncü maddesi; “(b) Özel eğitime erken başlamak esastır… “(d) Özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitsel performansları dikkate alınarak, amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak diğer bireylerle birlikte eğitilmelerine öncelik verilir.” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran 2022-2023 yılı Bilsem Sınavlarında 4. Sınıflara sınava girme hakkı verilmesini talep etmektedir.

14. Kurumumuza benzer talepli çok sayıda başvuru yapılmıştır. Pandemiden dolayı 4. Sınıflara da Bilsem sınavına girme hakkı verilmesi talebine ilişkin başvurular hakkında aşağıdaki Gönderme Kararları verilmiştir.

15. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından

Kurumumuzun Gönderme Kararlarına verilen cevapta; 15.1. 2020 yılı Mart ayında dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 salgını nedeniyle örgün eğitim süreci sekteye uğramış olup öğretmenlerin öğrencileri tanıma ve gözlemleme fırsatı da oluşmadığından 2020-2021 eğitim öğretim yılında yapılan bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin iş ve işlemler gerçekleştirilemediği, Bu nedenle 2021-2022 eğitim öğretim yılı bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinde bir önceki sene 3. Sınıf olan öğrencilerin yüksek yararı düşünülerek 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin sürece dahil edildiği,

2021 yılı Mayıs ayında başlayan normalleşme süreci ile birlikte okullarda yüzyüze eğitime geçilmiş olup

Covid-19 salgınında yaşanan olumsuzlukların geride bırakılması ile alınan tedbirlerin kaldırılması ve

16. İdare ile yapılan telefon görüşmesinde de; BİLSEM sınavına ilişkin iş ve işlemlerin ilgili Yönetmelik, Yönerge ve Kılavuza göre yürütüldüğü, sadece bir defaya mahsus 2021-2022 eğitim öğretim yılında 4.

sınıf düzeyindeki öğrencilerin sürece dahil edildiği, 2022-2023 yılı için 4.sınıflar için herhengi bir çalışmanın olmadığı bilgisi verilmiştir.

17. Başvuran çocuğun eğitim hakkı ve eğitmde fırsat eşitliği hakkı kapsamında Bilim ve Sanat Eğitim

Merkezlerinin önemini vurgulamak gerekirse; Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM); okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki özel yetenekli öğrencilerin (resim, müzik ve genel zihinsel yetenek) örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız özel eğitim kurumlarıdır.

18. BİLSEM’lerde eğitim, özel yetenekli öğrenciler için hazırlanmış Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları (BEP) temelinde sürüdürülmektedir. Öğrencilerin mevcut potansiyellerinin geliştirilmesinin yanında üst düzey düşünme becerilerinin kazandırılması, Türkçeyi kendini ifade edebilme amacıyla kurallarına uygun kullanma gibi hedef beceriler de yer almaktadır. BİLSEM’lere devam eden özel yetenekli öğrenciler aynı zamanda örgün eğitime (ilkokul, ortaokul ya da lise) devam ettiği için BİLSEM’lerdeki ders zamanları okullarıyla çakışmayacak şekilde hafta sonu ya da hafta içi akşam da dahil olmak üzere planlanır.

BİLSEM’lerde eğitim grup eğitimi olarak verildiği gibi bireysel eğitim de verilebilmektedir. Bu dersler öğrencilerin potansiyellerine uygun olacak şekilde yaratıcılıklarını geliştirici çalışmaları ya da proje tabanlı çalışmaları kapsayacak şekilde devam etmektedir. Özel yetenekli öğrenciler BİLSEM’lerde uyum, destek eğitimi, bireysel yeteneklerin farkında olma, proje yönetimi ve yetenekleri geliştirme olmak üzere 5 programa alınmaktadır. (Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Nisan 2019, 20 (Özel

Sayı), 175-202DOI: 10.17494/ogusbd.548321)

19. İdarece 4. sınıf düzeyindeki öğrencilerin BİLSEM sınavına dahil edilmediği sadece bir defa 2021-

2022 eğitim öğretim yılında 4.sınıf düzeyindeki öğrencilere bu hakkın verildiği brlirtilmiştir.

2021 yılı Mayıs ayında başlayan normalleşme süreci ile birlikte okullarda yüzyüze eğitime geçildiğinden

Covid-19 salgınında yaşanan olumsuzlukların geride bırakılması ile alınan tedbirlerin kaldırılması ve

BİLSEM öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinde kullanılacak ölçme araçları, bilim ve sanat merkezlerinde uygulanan eğitim programları ve bilim ve sanat merkezleri öğrenci kontenjanları gibi hususlar da göz önüne alınarak kılavuzda 1, 2 ve 3. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin aday gösterilebileceği düzenlenmiştir.

Oysa BİLSEM’ler öğrencilerdeki mevcut becerilerini geliştirmekte, yeteneklerini fark etmeye imkan sağlamakta ve öğrencilere, farklı bir çok gelişime yönelik çalışmalar ile farklı öğretim ilke ve teknikleri kazandırmaktadır.Özel yetenekli çocuklara yönelik eğitim programlarının değerlendirilmesi önemli bir gerekliliktir. Bu değerlendirme özel yetenekli bireylerin sahip olduğu potansiyeli doğru kullanabilme açısından önem taşımaktadır.

20. İdarece özel yetenekli öğrencilerin yeteneklerini geliştirmek için her türlü eğitim programıyla desteklenmesi, özel yetenekli öğrencilere yönelik kapsamlı eğitim ve destek programları yürüten bilim ve sanat merkezleri (BİLSEM) sayısının artması, altyapı ve imkanlarının iyileştirilmesi, patent, faydalı model, tasarım ve marka tesciline yönelik ürün geliştirme çalışmalarına önem verilmesi çin çalışmalara devam edilmekte ve süreç kamuoyu ile paylaşılmaktadır. (https://www.meb.gov.tr/meb-bilsem-sayisindahedefini-asti/haber/ )

Bu kapsamda idarenin özel yetenekli öğrencilerin yeteneklerini geliştirmek için yaptığı iş ve işlemler de dikkate alındığında Bilim ve Sanat Merkezleri 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin de sürece dahil edilerek beceri ve yetenekleri zamanında tespit edilmesi, uygun ve etkili bir program ile yönlendirilmesi gerekmektedir.

Neticede Bilim ve Sanat Merkezleri’nin çok yönlü bir eğitim anlayışına sahip olduğu düşünüldüğünde özel yetenekli bireylerin kendilerini tanıma, özelliklerini, yeteneklerini daha iyi keşfetme ve kendilerini gerçekleştirme şansına erişim açısından hiç bir ayrım gözetilmeksizin eşit bir biçimde 1, 2 ve 3. ve 4. Sınıf düzeyindeki tüm öğrencilerin sahip olması gerektiği açık olup 4.sınıf düzeyindeki öğrencilerin sürece dahil edilmemesi yönündeki uygulamanın eğitimde fırsat eşitliğine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

21. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler sonucunda; çocuğun üstün yararı dikkate alınarak eğitimde fırsat eşitliği kapsamında, ayrım yapılmaksızın 1, 2 ve 3. ve 4. Sınıf düzeyindeki tüm öğrencilere yeteneklerini en uygun biçimde geliştirme ve eğitim hizmetlerinden eşit ölçüde yararlanma hakkının verilmesi amacıyla 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin de BİLSEM sınav sürecine dahil edilmesi yönünde ilgili idareye Tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak

İdarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN

KABULÜNE,

Çocuğun üstün yararı dikkate alınarak eğitimde fırsat eşitliği kapsamında, ayrım yapılmaksızın 1, 2 ve 3.

ve 4. Sınıf düzeyindeki tüm öğrencilere yeteneklerini en uygun biçimde geliştirme ve eğitim hizmetlerinden eşit ölçüde yararlanma hakkının verilmesi amacıyla 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin de BİLSEM sınav

sürecine dahil edilmesi yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ

EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi