|
ÖZET: Başvuran, 6 Şubat 2023 depreminde hayatını kaybeden babasından miras kalan konutlar için hak sahipliği talep etmiştir. Ancak, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), başvuruyu, Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmelik’in 9. maddesi gereğince, birden fazla konutu zarar görenlerin yalnızca bir konut için hak sahibi olabileceği gerekçesiyle reddetmiştir. Başvuran vekili, bu durumun mağduriyet yarattığını belirterek, hak sahipliği başvurularının lehe yorumlanmasını talep etmiştir.
AFAD, başvurunun reddine ilişkin açıklamalarında, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’un hükümlerine atıfta bulunarak, hak sahipliği işlemlerinin belirli koşullara bağlı olduğunu belirtmiştir. Bu kapsamda, başvuranın yalnızca bir konut için hak sahibi kabul edilmesi, ilgili mevzuatın gereklilikleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, hukuka uygun bir şekilde reddedildiğine karar vermiştir. Başvuranın, başvurusunun reddi üzerine yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. Bu karar, başvuranın vekili ve AFAD’a tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12832-S.24.19373
BAŞVURU NO : 2024/7602
KARAR TARİHİ : 25.11.2024
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın depremde vefat eden babasından kendisine miras kalan konutlara ilişkin olarak hak sahipliği tanınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili özetle; müvekkilinin mirasbırakanının 6 Şubat 2023 depreminde hayatını kaybettiğini, müvekkili ve diğer kardeşinin mirasçı olarak bulunduğunu, müteveffanın (a) Sümerler Mah. 1691. Sok.
No: Defne-Hatay ve (b) Sümerler Mah. Harbiye Cad. Şükrü Güçlü Bulv. No: Defne-Hatay adreslerindeki tam hisseli taşınmazları ile (c) Kışla Saray Mah. İnönü Cad. No: Antakya-Hatay adresinde bulunan yarım hisseli taşınmazının anılan depremlerle ağır hasarlı hale geldiği ve yıkıldığını, anılan taşınmazlara ilişkin olarak müvekkili tarafından İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı’na (AFAD) 7269 sayılı Kanun uyarınca mirasçı sıfatıyla hak sahipliği müracaatı yapıldığını, müracaatlardan söz konusu taşınmazlar için başvurular gerçekleştirilmiş ise de başvurunun Afet Sebebiyle
Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde yer alan ”Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” düzenlemesi uyarınca kabul edilmediğini belirterek; müvekkil ve benzer durumda mağduriyet içerisinde bulunan vatandaşlar açısından hak sahipliği başvurularına dair değerlendirmelerde lehe yorumlamaya gidilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuran vekilinin başvurusuna ilişkin olarak Kurumumuzca bilgi ve belge talebinde bulunulması üzerine, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın 26/07/2024 tarih ve sayı ile Kurumumuz kayıtlarına giren cevabi yazısında özetle, 2.1. Sosyal devlet ilkesi gereğince; “afetzede” olan kişilerden hak sahibi kabul edilenlere yardımda bulunulmasını amaçlayan 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak
Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun uyarınca, tabii afetlere bağlı olarak “afetzede” olup kanuni sürede talep ve taahhütname vererek müracaatta bulunanlardan hak sahibi olanlara gerekli borçlandırma işlemlerini yapmaları durumunda yardımda bulunulmasını öngörmektedir. Hak sahipliği işlemleri, 7269 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesi ve bu maddeye göre çıkarılan “Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların
Tespiti Hakkında Yönetmelik” ile 4123 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmakta olduğu, 2.2. “Hak Sahibi”; Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tarif edilen şekliyle afetzedelerin, yıkılan veya ağır hasar gören binalar ile olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade etmekte olduğu, dolayısı ile hak sahibi olmanın şartları; Kanun uyarınca afetzede sayılmak, hasarlı gayrimenkul ile olan mülkiyet ilişkisini ispatlamak, talep ve taahütname vermek ve
Komisyonlarca belirlenen hak sahipleri listesinde yer almak olduğu, 2.3. 7269 sayılı Kanunun Geçici 27. maddesi; (Ek: 14/7/2023-7456/3 md.) “6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da bina yaptırılmasını isteyenlerin hak sahipliği başvurusunun yapılacağına dair duyuru, mahallinde mülki idare amirliğince ve Afet ve Acil Durum
Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ilan edildiği, duyuruda ilan tarihinden itibaren iki ay içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet kapısı üzerinden başvuru yapılabileceğinin belirtildiği, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı gerektiğinde başvurular için en fazla bir ay ek süre verebildiği, 2.4. Başvuru sonuçları, mahallinde mülki idare amirliğince, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ve e-Devlet Kapısı üzerinden ilan edildiği, bu fıkra uyarınca yapılacak ilanlar, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçtiği, hak sahibi kabul edilmeyenler, on beş gün içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden itiraz edebildiği, 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı fen heyetleri tarafından tespit edilmiş olan yıkık veya ağır hasarlı konut, işyeri ve ahır sahibi afetzedeler için bu Kanun hükümleri gereğince hak sahibi olmak ve borçlandırmaları yapılmak kaydıyla konut, işyeri, ahır ve her türlü altyapı ve sosyal donatıların inşası veya kredi desteği sağlanmasına ilişkin olarak 29 uncu maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen hususlar aranmaksızın işlem yapıldığı, 2.5. Ayrıca belirtilen işlemlerin yapılmasında aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kısıtlamalar da uygulanmayacağı, 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde orta hasarlı olarak tespit edilen ve güçlendirilmesi fen ve sanat kurallarına göre elverişli olmadığı için yıktırılan konut, işyeri ve ahırla ilgili 29 uncu maddenin üçüncü ve sekizinci fıkraları hariç olmak üzere ağır hasarlı konut, işyeri ve ahıra ilişkin hükümleri uygulanacağı, 2.6. Başvurucunun hak sahipliğine ilişkin Başkanlıkları Hasar Tespit ve Hak Sahipliği Dairesi
Başkanlığınca yapılan ”AYDES” incelemelerinde başvuranın ” ” başvuru numaralı tam hisseli 1 (bir) konut ve ” ” başvuru numaralı tam hisseli 1 (bir) işyeri hak sahipliği kabul edildiği tespit edilmiş olup konut ve işyeri için Mahalli Hak Sahipliği İnceleme Komisyon Kararları
yazıları ekinde 6698 sayılı Kanun uyarınca 3. kişilere ait bilgiler ihtiva ettiğinden maskelenmiş haliyle gönderildiği, 2.7. Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmeliğinin 9. maddesi; “Yukarıdaki maddelere göre, afetten doğrudan doğruya veya dolaylı olarak zarar gördükleri tespit edilen veya zarar görmeleri muhtemel bulunan kimselerden, kendisine veya eşine ait o yerde müstakil başka konutu veya dairesi bulunanlar hak sahibi sayılmazlar ve bu gibilere yeniden konut yapılmaz ve konut kredisi verilmez.
Bu tespitin yapılmasında, talep ve taahhütnamelerin incelenme tarihi esas alınır. Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” şeklinde düzenlendiği, 2.8. Yine Yönetmeliğin 10. maddesi ; “İşyerlerinin zarar görmesi halinde: Afet sebebiyle, dükkan ve fırın gibi işyerleri yıkılan, yanan veya kullanılmayacak derecede ağır hasar gören kimseler hak sahibi sayılabilir; bu kimselere yine aynı neviden işyeri yapmaları için inşaat kredisi verilebilir. İşyeri iştirakveya müşterek mülk halinde ise, hissedarlara yine aynı şekilde hisseli olmak üzere aynı neviden bir işyeri için inşaat kredisi verilebilir. O yerde kendisine veya eşine ait müstakil başka bir işyeri bulunanlar bu krediden faydalanamazlar.” şeklinde, 12. maddesi ise; “Konutu ve işyeri birlikte zarar görenler: Bir kimse, konut ve işyerinin birlikte zarar görmesi halinde, hem konut ve hem de işyeri için ayrı ayrı hak sahibi olabilir.” şeklinde düzenlenmiş olmakla birlikte başvurucunun işyerine ilişkin hak sahipliği kabulü işlemi bu doğrultuda tesis edildiği, 2.9. 7269 sayılı Kanun ile bu Kanun uyarınca çıkarılan Yönetmeliklerin amacı, tabii afet sebebiyle konutları veya işyerleri hasara uğrayan ilgililerin barınma (konut) ve işyeri ihtiyaçlarının, normal yaşantılarını sağlayacak şekilde karşılanmasını temin etmek yönünde “sosyal hukuk devleti” ilkesi gereğince ilgililere yardımda bulunulması olduğu, 2.10. 7269 sayılı Kanun ve yukarıda bahsi geçen Yönetmelik hükümleri gereğince 1 konut ve 1 işyerinden hak sahibi kabul edilen başvurucunun diğer hak sahipliği başvurularının hukuka ve mevzuata uygun olarak reddedildiği, Hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35’inci maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.2. “Konut hakkı” başlıklı 57’nci maddesinde, “Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, Denilmektedir.
5. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair Kanun’un; 5.1. “Afet bölgelerinde yapılacak teknik işler” başlıklı 13’üncü maddesinde, “(Değişik: 2/7/19681051/1 md.)
a) Yapılacak işlemlere esas olmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca kurulacak fen kurulları tarafından, afetin meydana geldiği arazinin durumu ile bütün yapılar ve kamu tesisleri incelenerek, hasar tespit raporu düzenlenir. …
(Ek fıkra: 29/5/2003-4864/1 md.) Yapılacak asıl işlemlere esas olmak üzere, fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir. Gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunludur. …”, 5.2. 29’uncu maddesinde, “Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan binalarla imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir. …
Kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemez. …”, 5.3. Geçici 27’nci maddesinde; “6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da bina yaptırılmasını isteyenlerin hak sahipliği başvurusunun yapılacağına dair duyuru, mahallinde mülki idare amirliğince ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ilan edilir. Duyuruda, ilan tarihinden itibaren iki ay içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden başvuru yapılabileceği belirtilir. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı gerektiğinde başvurular için en fazla bir ay ek süre verebilir. Başvuru sonuçları, mahallinde mülki idare amirliğince, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ve e-Devlet Kapısı üzerinden ilan edilir.
Bu fıkra uyarınca yapılacak ilanlar, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçer. Hak sahibi kabul edilmeyenler, onbeş gün içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden itiraz edebilirler.
6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı fen heyetleri tarafından tespit edilmiş olan yıkık veya ağır hasarlı konut, işyeri ve ahır sahibi afetzedeler için bu Kanun hükümleri gereğince hak sahibi olmak ve borçlandırmaları yapılmak kaydıyla konut, işyeri, ahır ve her türlü altyapı ve sosyal donatıların inşası veya kredi desteği sağlanmasına ilişkin olarak 29 uncu maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen hususlar aranmaksızın işlem yapılır. Ayrıca belirtilen işlemlerin yapılmasında aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kısıtlamalar da uygulanmaz. …”, 6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “I. Miras ortaklığı” başlıklı 640’ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler.” 7. 28/08/1968 tarih ve 12988 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların
Tespiti Hakkındaki Yönetmelik”in;
7.1. 3’üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte yer alan “Hak sahibi” deyimi, afetzedelerin, yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.”, 7.2. “Kendilerine ait konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 4’üncü maddesinde, “a) Afet sebebiyle, kendilerine ait bulunan konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar gören afetzede aileler, …
Hak sahibi sayılırlar ve bu ailelere yeniden konut yapılır veya konut kredisi verilir.”, 7.3. “Müşterek konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 7’nci maddesinde, “a) Afet sebebiyle, iştirak veya müşterek mülk halindeki konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar görenlere, …
Yine aynı şekilde hisseli olmak üzere sadece bir konut yapılır veya bir konut için kredi verilir.”, 7.4. “Başka konutu olanların durumu” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Yukarıdaki maddelere göre, afetten doğrudan doğruya veya dolaylı olarak zarar gördükleri tespit edilen veya zarar görmeleri muhtemel bulunan kimselerden, kendisine veya eşine ait o yerde müstakil başka konutu veya dairesi bulunanlar hak sahibi sayılmazlar ve bu gibilere yeniden konut yapılmaz ve konut kredisi verilmez.
Bu tespitin yapılmasında, talep ve taahhütnamelerin incelenme tarihi esas alınır.
Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” 7.5. “Ölen afetzedelerin durumu” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Ölen bir kimsenin afetzedeliğe ve hak sahipliğine ilişkin hakları mirasçılarına geçer. Mirasçılar birden fazla ise, kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmaksızın birlikte hak sahibi sayılırlar.
Mirasçılar birlikte borçlandırılır. Ancak; mirasçılar istekleri halinde bu haklarından feragat edebilirler.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran vekili, hak sahipliği başvurularına dair değerlendirmelerde lehe yorumlamaya gidilmesi gerekliliğinin kabulüyle, AFAD tarafından müvekkil başvurularının reddedilmesine itirazı hakkında
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. Somut olayda başvuranın müteveffa babasından kalan birden fazla konut için hak sahipliği talebinin, Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde yer alan
”Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” düzenlemesi uyarınca reddedildiği görülmektedir. Başvuru dilekçesinden başvuranın miras bırakanı müteveffa ’in 6 Şubat 2023 depreminde hayatını kaybettiği, başvuranın ve başvuranın kardeşi . .’ nün mirasçı olarak bulunduğu anlaşılmaktadır.
11. 7269 sayılı “Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara
Dair Kanun” un 29 uncu maddesinin ilk fıkrasında, ağır hasara uğrayan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılacağı veya kredi verileceği, kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemeyeceği
hüküm altına alınmıştır. Bu hükümden, sadece hasarlı binada oturan ailenin hak sahibi olabileceği, bir ailenin sadece oturduğu bina/daire için tek hak sahipliğinin söz konusu olacağı ve aileye tanınan bu tek hak sahipliğine dayanılarak da, bir ailenin konut yaptırma ya da kredi alma haklarından birini kullanabileceği anlaşılmaktadır. Ayrıca 7269 sayılı Kanunun geçici 27’nci maddesinde 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler sonrası bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da bina yaptırılmasını isteyenlerin hak sahipliği başvurusuna ilişkin sürece yer verildiği, buna göre başvuru sonuçlarının mahallinde mülki idare amirliğince, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ve e-Devlet Kapısı üzerinden ilan edileceği, bu fıkra uyarınca yapılacak ilanların 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçeceği, hak sahibi kabul edilmeyenlerin, onbeş gün içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden itiraz edebilecekleri, hususlarına hükmedildiği görülmektedir.
12. Diğer yandan 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “I. Miras ortaklığı” başlıklı 640 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, mirasçıların terekeye elbirliğiyle (iştirak halinde) sahip olacaklarına hükmedilmiştir.
Ayrıca Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin “Müşterek konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 7 nci maddesinde, afet sebebiyle, iştirak (elbirliğiyle) veya müşterek(paylı)
mülk halindeki konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar görenlere, yine aynı şekilde hisseli olmak üzere sadece bir konut yapılacağı veya bir konut için kredi verileceği; 9’uncu maddesinde birden fazla konutu zarar görenlerin sadece bir konut için hak sahibi olabilecekleri; yine aynı
Yönetmeliğin “Ölen afetzedelerin durumu” başlıklı 13 üncü maddesinde ise, ölen bir kimsenin afetzedeliğe ve hak sahipliğine ilişkin haklarının mirasçılarına geçeceği, mirasçılar birden fazla ise, kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmaksızın birlikte hak sahibi sayılacakları hususları düzenlenmiştir.
12.1. 7269 sayılı Kanunun 29’uncu maddesinde ağır hasara uğrayan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılacağı veya kredi verileceği, kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemeyeceği hususlarının hüküm altına alındığı dikkate alındığında, ilgili Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde belirtilen, mirasçıların birden fazla olması halinde, kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmaksızın mirasçıların birlikte hak sahibi sayılacakları yönündeki düzenlemenin bahsi geçen Kanun hükmüne uygun olduğu değerlendirilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; mevzuat hükümlerine göre bir ailenin sadece oturduğu bina/daire için tek hak sahipliğinin söz konusu olacağı, mirasçılar yönünden ise, ölen bir kimsenin afetzedeliğe ve hak sahipliğine ilişkin haklarının mirasçılarına geçeceği, mirasçıların tereke üzerinde elbirliği ile malik oldukları, bu sebeple de mirasçıların konut üzerinde birlikte hak sahibi sayılacakları, bu durumda mirasçıların deprem bölgesinde kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmayacağı ve ölen kimseyle aynı konutta ikamet etme zorunluluğunun da aranmayacağı hususları birlikte dikkate alındığında, başvuranın müteveffa babasından kalan birden fazla konut için hak sahipliği talebinin, Afet
Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin 9. Maddesinde yer alan ”Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” düzenlemesi uyarınca reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; İdare’den gönderilen yazının makul süre içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği incelenmiş olup, adı geçen İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme,
kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. . 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran Vekili ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi