Birim fiyat sözleşmelerde, ihale dokümanında tanımlı malzemenin yerine yerli muadili kullanılabilir mi (Yüksek Fen Kurulu)

Karar No: 2020/107

Karar Tarihi: 14/08/2020

YÜKSEK FEN KURULU KARARI

GİRİŞ

…, 4734 ve 4735 sayılı kanunlara göre … tarihinde ihale edilerek … tarihinde birim fiyat sözleşmeye bağlanan“…Yapım İşi ”ile ilgili Karar istemidir.

KONU

.; Sözleşme Tasarısının “İşin adı, yapılma yeri, niteliği, türü ve miktarı”başlıklı 3 üncü maddesinde 153, 154, 155 ve 156 ncı sıralarında, iş kalemi numarası, açıklaması, birimi ve miktarı ile birim fiyat tariflerinde tanım ve tariflerine yer verilen 0(125, 150, 200, 250) mm gövde ölçülerinde, iki yollu PN-40 flanşlı kelebek tip otomatik vana gövdelerinin yerlerine yerli muadil ürün kullanılmasının yüklenici tarafından talep edilmesi nedeniyle oluşan anlaşmazlığa ilişkin kurulumuz kararının bildirilmesi talep edilmektedir.

İNCELEME

Konu, gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatı çerçevesinde Kurulumuzca inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulmuş olup, sözleşme taraflarının uyuşmazlığa ilişkin görüş ve değerlendirmeleri özet olarak aşağıda belirtildiği şekildedir.

Talebe ilişkin konu hakkındaki,

Yüklenicinin görüş ve talebi;

Mekanik tesisat imalatlarında kullanılacak olan 0(125, 150, 200, 250) mm ölçülerinde, iki yollu PN-40 flanşlı kelebek tip otomatik vana gövdesinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birim fiyat kitabından 2017 yılından sonra kaldırıldığı, yurt içi üretimi olmadığından, iş artışı/eksilişi yapılarak yerlerine bu malzemelere yakın, farklı tip, işlevselliği ile örtüşebilecek yerli malı malzeme kullanılarak imalatın yapılması gerektiğine ilişkindir.

İdaresinin görüş ve değerlendirmesi ise;

İhale süreçlerinde isteklilerin ve yüklenicinin söz konusu malzemelerin temin edilemeyeceğine dair bir itirazlarının olmadığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyat kitabında sadece yerli ürünlerin fiyatlarının yer almadığı, yerli olmayan ürünlerin de yer aldığı, söz konusu ürünün 2017 yılından sonra kitaptan çıkarılmış olmasının, ürünün yerli üretimi yapılmamasından kaynaklandığı anlamı taşımayacağı, söz konusu ürünün kitapta yayımlanmamasını gerekçe göstererek ya da 13.12.2017 tarihli ve 30269 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan“yapım işi ihalelerinde yerli malı kullanım zorunluluğunun sağlanması”na yönelik ihale mevzuatındaki değişiklikler dayanak gösterilerek, bu tarihten önce ihale edilmiş işlerde yerli ürün kullanımını sağlamak için sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamayacağı, yüklenicinin teklif mektubunda;“ihale dokümanını oluşturan tüm belgeler tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Teklif

fiyata dahil olduğu belirtilen tüm masraflar ve teklif geçerlilik süresi de dahil olmak üzere ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak teklif verdiğimizi, … dokümanda yer alan yükümlülükleri yerine getirmememiz durumunda uygulanacak yaptırımları kabul ettiğimizi beyan ediyoruz.”taahhüdü ile bu malzemeleri nasıl, nereden, ne kadar sürede ve hangi bedel ile temin edebileceğini araştırmış ve buna göre teklifini sunmuş olduğu, sözleşme de belirtilen ürünler ile imalatı gerçekleştirmesi gerektiği yönündedir.

Tarafların görüş ve talebi bu şekilde belirtildikten sonra görüş sorulan konu ile sınırlı olmak üzere inceleme ve değerlendirmeye geçilmiştir.

İdaresi tarafından gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde;

“Atatürk Üniversitesi teshin Kanalları yapım projesi”nde teshin kanallarının, tesisatta kullanılacak cihaz ve malzemelerin, proje üzerinde yazılı“Yapım Teknik Şartnamesi”nde işin yapımına ilişkin açıklamaların yer aldığı,

İhale dokümanı“Tesisat Teknik Şartnamesi”içerisinde iş kalemlerinin“Birim Fiyat Poz Tarifleri”listesinin 21, 22, 23 ve 24 üncü sırasında,“359.205, 359.206, 359.207, 359.208” “Poz No” su,miktarları,“0125mm, 0150mm, 0200mm, 0250mm”gövde ölçüleri,“2 yollu, PN-40,kelebek tip otomatik vana gövdesi” “Tanım”ve“Gövdesi ve kelebeği paslanmaz çelik, 100 °C’ye kadar 40 atmosfer, 200 °C’ye kadar sıcaklıklarda en az 32 atmosfer işletme basıncına dayanıklı. En fazla kavs. Yüksek debili sıvı akışkan akışını ayarlayabilen, bir tahrik ünitesinden hareket alan, gövdesi pik döküm, kelebeği özel bronz alaşımlı, iki yollu kelebek tip otomatik vana gövdesinin işyerinde temini, yerine montajı. (Tahrik ünitesi fiyatın dışındadır.)” “Tarifi”ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımladığı“İnşaat ve Tesisat Birim Fiyat”kitabındaki poz numaralarıyla birlikte iş kalemlerinin tanım ve tariflerinin yer aldığı,

Yüklenicinin sunduğu,“Birim Fiyat Teklif Mektubu”eki“Birim Fiyat Teklif Cetveli”nde;

Sıra No:İş Kalemi No:İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması:2 yollu, PN-40, kelebek tip otomatik vana gövdesi 0125mm

2 yollu, PN-40, kelebek tip otomatik vana gövdesi 0150mm

2 yollu, PN-40, kelebek tip otomatik vana gövdesi 0200mm

2 yollu, PN-40, kelebek tip otomatik vana gövdesi 0200mm

Vana gövdelerinin açık olarak yer aldığı, yüklenici tarafından her birine ayrı, ayrı fiyat verildiği,

Görülmektedir.

İşe ait sözleşmenin “Sözleşmenin türü ve bedeli” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“6.1. Bu Sözleşme, birim fiyat sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan kesin projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, İdarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan (rakam ve yazıyla) bedel üzerinden akdedilmiştir.”

Hükmü yer almakta olup, birim fiyat sözleşmelerde; istekliler tekliflerini ihale dokümanında yer alan kesin projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak verdikleri, sözleşme bedelinin; idarece hazırlanmış cetveldeki her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemlerinin tariflerine dayalı olarak istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam tutar üzerinden sözleşmenin imzalandığı, bu nedenle yaptırılacak olan her bir iş kaleminin miktarı ile birlikte birim fiyat teklif cetvelinde yer verilmek suretiyle idarece hazırlanması ve özellikle teklifleri etkileyecek birim fiyat tarifleri ve imalatların yapım şartlarını detaylandıran teknik şartnamelerin, iş kapsamında yaptırılacak imalat kalemlerine ait girdileri ve yapım şartlarını tam olarak yansıtması gerekmekte olup, bu dokümanların ve dolayısıyla teklif cetvelindeki iş kalemlerinin işeözgü şartlar taşımasımevzuatın gereğidir.

İhale dokümanında yer alan“Atatürk Üniversitesi teshin kanalları projesi”nde; yapımı projelendirilen teshin kanallarının, besleyeceği mahaller, sistemin çalışma basıncı ve diğer şartları dikkate alınarak imalat için gerekli cihaz ve malzemelerin seçildiği, imalatta kullanılacak cihaz ve malzemelerin tanım, tarif gibi yapım şartlarına tesisat teknik şartnamesi içerisinde yer alan“Birim Fiyat Tarifleri”nde yer verildiği, projenin gerektirdiği imalat şartları, cihaz ve malzeme seçiminin işe özgü hale getirildiği anlaşılmaktadır.

İşe ait sözleşmenin“Sözleşmede değişiklik yapılması”başlıklı 24 üncü maddesinde;

“24.1.Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin aşılmaması ve İdare ile Yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla, aşağıda belirtilen hususlarda sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılabilir:

a) İşin yapılma yeri,

b) İşin süresinden önce yapılması kaydıyla işin süresi ve bu süreye uygun olarak ödeme şartları.”

Hükmü yer almakta olup, bu hükmün (a) ve (b) fıkralarında belirtilen hususların gerçekleşmesi halinde ancak sözleşmede değişiklik yapılabileceği, bunun dışında sözleşmede herhangi bir değişiklik yapılmasının mümkün olmadığı, teklif birim fiyatlı işlerde, teklif birim fiyatların sözleşmenin esasını oluşturduğu, dolayısıyla ihaleden sonra teklif cetvelinde yer alan iş kaleminin değiştirilmesi gibi bir durumun söz konusu olamayacağı, idarelerin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12 nci ve 21 inci maddesindeki şartların oluşması halinde proje değişikliği veya iş artışı/eksilişi kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer almayan iş kalemlerinin doğması halinde yeni birim fiyat tespiti yoluna gidebileceği, bu hususun da bir keyfiyet olarak kullanılmasının mümkün olmadığı, ihale aşamasındaki şartların sözleşme imzalandıktan sonra tarafları etkileyecek sonuçlar doğuracak şekilde dönüştürülmesinin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu, idarelerin ihale hazırlık aşamasında projelerin imalatında kullanılacak cihaz ve malzemelerin teknik yeterlilik ve projenin şartlarına uygunluğunu dikkate alarak yerli malı malzeme kullanımına özen göstermesinin yerinde olacağı, ancak sözleşme imzalandıktan sonra sözleşme hükümlerini ortadan kaldıracak şekilde değişiklik yapılamayacağı hususunda tereddüde mahal bir durum bulunmamaktadır.

Tüm bu hususlar birlikte dikkate alındığında; birim fiyat teklif alınarak sözleşmeye bağlanan bu işde;

Yüklenicinin teklifini ihale dokümanında yer alan kesin projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kalemini dikkate alarak verdiği, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan anlaşmazlığa konu 4 adet iş kaleminin de imalatını gerçekleştireceğini bildiği, bu malzemelerin temin şartlarını araştırdıktan sonra teklifini hazırlayıp idareye sunmuş olması gerektiği, dolayısıyla imalatı sözleşme, birim fiyat tarifleri ve birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleriyle birlikte tamamlaması gerektiği değerlendirilmektedir.

KARAR

Konu, ön bölümlerde belirtildiği üzere incelenmiş ve değerlendirilmiş olup, buna göre“…Yapım İşi”nde;

İmalatın sözleşme, birim fiyat tarifleri ve birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleriyle tamamlanması gerektiğine,

05/01/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun EK 1 ve EK 2 nci maddelerine istinaden, 14/08/2020 tarihinde yapılan toplantıda katılanların oy birliği ile karar verilmiştir.