TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3028-S.4321
BAŞVURU NO : 2019/928
KARAR TARİHİ : 14/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TBMM GENEL SEKRETERLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Birinci dereceye yükseltilme talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ:
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı başvuruda özetle; 10.02.1984 tarihinde Hereke Sümerbank
Halı Fabrikasında dokumacı olarak çalışmaya başladığını,1995 yılında Sümerbank kapatıldıktan sonra 2018 Haziran ayına kadar TBMM Milli Saraylar Hereke Halı ve İpekli
Dokuma’da usta olarak görev yaptığını, şuanda TBMM Milli Saraylar Genel Sekreter
Yardımcılığına bağlı olan Yalova Termaldeki Atatürk Köşkünde görev yaptığını, derece ve kademesinin birinci dereceye düşürülmesini talep ettiğini, ancak TBMM Genel Sekreter
Yardımcılığı İdari ve Mali İşler Başkanlığınca dilekçesine cevap verilmediğini belirterek, kanun, yönetmelik ve TBMM Divan Kararlarına istinaden birinci dereceye yükseltilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.TBMM Başkanlığı İnsan Kaynakları Başkanlığının 10.04.2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle; 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri belirlenmiş olup lise mezunlarının 13/3 derece-kademeden göreve başlayacağı ve 3 üncü derecenin son kademesine kadar yükselebileceğinin hüküm altına alındığı, adı geçenin 657 sayılı yasaya göre öğrenim durumu itibariyle 3 üncü dereceye kadar yükselebilecek iken TBMM Başkanlığı İdari Teşkilatı
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması nedeniyle 2 nci dereceye kadar yükseltildiği, belirtilmiştir.
3. Devlet Personel Başkanlığının 12.04.2019 tarih ve … sayılı yazı cevabında özetle; TBMM
Milli Saraylar Genel Sekreter Yardımcılığına bağlı Yalova Termaldeki Atatürk Köşkünde genel idare hizmetleri sınıfı usta kadrosunda ikinci derecenin altıncı kademesinde kazanılmış hak aylığı ile çalışmakta olup, lise mezunu olan ilgilinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
36 ncı maddesinin (A) fıkrası kapsamında öğrenim durumu, hizmet sınıfı ve görev unvanı
itibariyle azami yükselebileceği derecenin dördüncü kademesinde bulunmaması sebebiyle, mezkur kanunun 37 nci maddesine istinaden ilave derece yükselmesinden yararlanamayacağı mütalaa edilmektedir.” şeklinde görüş bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri :
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü,
IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti
Madde 48 – Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.
IV. Kamu hizmetlerine girme hakkı
A. Hizmete girme
Madde 70 – Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.
D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler 1. Genel ilkeler
Madde 128 – Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve
yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle:
7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi
“başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri ,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili maddeleri:
Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme:
Madde 37 – (Yeniden düzenleme 29/11/1984 – KHK-243/2 md.) Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir.
İstisnai memurluklara atanmada aranacak şartlar:
Madde 60 – (Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.) İstisnai Devlet memurluklarına 48 inci maddede yazılı genel şartları taşıyan kimselerden atanmalar yapılabilir.
Kuruluş kanunlarındaki veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeki özel hükümler saklıdır.
Ancak, Devlet sanatçılarında aranacak nitelikler bir yönetmelikle belirtilir. Dışişleri Bakanlığı
Hukuk Müşavirliğine atanabilmek için ise, bir yabancı dili çok iyi bilmek ve özel yönetmeliğinde belirtilecek diğer nitelikleri taşımak şarttır.
İstisnai memurluklara atananlara bu Kanunun uygulanacak hükümleri:
Madde 61 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen Kabul: 15/5/1975-1897/1 md.) 60 ıncı madde gereğince istisnai memurluklara atananlar hakkında bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi dışında kalan bütün hükümleri uygulanır.
Ancak istisnai bir memuriyet kadrosuna atananlar, atandıkları kadronun derece aylığının ilk kademesini kazanılmış hak olarak elde ettikleri tarihten itibaren, haklarında bu kanunun kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine dair hükümleri uygulanır.
Şu kadar ki, (…)(2) Bakanlıklar özel kalem müdürlüklerine, valiliklere, büyükelçiliklere, elçiliklere, daimi temsilciliklere atananların, atandıkları derecelerde geçirdikleri süreler, kazanılmış hak sayılmamak şartiyle, kademe ilerlemesinde (üst dereceye atanmaları halinde
161 inci maddenin A bendi uyarınca) değerlendirilir.
7. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Görevde Yükselme Ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliğinin 19.maddesi:
(1) Kurum personelinin yükselebileceği en üst dereceler aşağıda gösterilmiştir:
a) Yardımcı Hizmetler Sınıfı dışındaki hizmet sınıflarına ait kadrolarda bulunan personelden;
1) Yükseköğrenim mezunları 1 inci dereceye,
2) Lise ve dengi mesleki veya teknik öğrenim mezunları 2 nci dereceye,
3) Ortaokul ve dengi okullardan mezun olanlar 3 üncü dereceye,
4) İlkokul mezunları 4 üncü dereceye,
b) Yardımcı Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden;
1) Yükseköğrenim mezunları 2 nci dereceye,
2) Lise ve dengi mesleki veya teknik öğrenim mezunları 3 üncü dereceye,
3) Ortaokul ve dengi okullardan mezun olanlarla ilkokul mezunu olup zanaatkar olarak görev
yapanlar 4 üncü dereceye,
4) İlkokul mezunları 5 inci dereceye, kadar yükselebilir.
(2) Kurum personelinin kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi 657 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre yapılır. Ancak, personelin derece yükselmesinin yapılabilmesi için emeklilik keseneğine esas aylık derecesinin 3 üncü kademesinde bulunması veya yıl içinde 3 üncü kademeye yükselmeye hak kazanacak olması gerekir. Derece yükselmeleri, emeklilik keseneğine esas aylık derecesinin bir üstüne yapılabilir.
(3) Kurum personelinden 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında 1/10/2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı sayılanların derece yükselmelerinde kazanılmış hak aylık derecesi esas alınır.
Engellilerin (Mülga ibare:RG-27/11/2013-28834) (…) sınavı
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ:
8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
9. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden başvuranın ikinci derecenin altıncı kademesinde olduğu, başvuru tarihi itibariyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Sekreterliğine bağlı İdari ve Mali İşler Başkanlığında usta olarak çalıştığı anlaşılmaktadır.
10. 657 sayılı Kanunun 36/A maddesinde, lise ve dengi okulu bitirenlerin on üçüncü derecenin üçüncü kademesinden, lise dengi mesleki veya teknik öğrenimi bitirenlerin on ikinci derecenin ikinci kademesi ile göreve başlayacağı ve en son üçüncü dereceye kadar, lise veya dengi okullar üstü 2 yıl veya; ortaokul üstü en az 5 yıllık mesleki veya teknik öğrenimi bitirenlerin onuncu derecenin birinci kademesinden başlatılıp, en son ikinci dereceye kadar yükselebilecekleri, aynı maddenin 36/B-2 maddesinde: (A) bendinin 12. fıkrasının (a) şıkkında gösterilenlerin üçüncü derecenin son kademesine kadar yükselebileceği, hüküm altına alınmıştır. Aynı yasanın 37.maddesinde “Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir.” Hükmü düzenlenmiştir.
11. Konuyla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığından görüş istenmiş, gelen 12.04.2019 tarihli yazıda, “…TBMM Milli Saraylar Genel Sekreter Yardımcılığına bağlı Yalova Termaldeki
Atatürk Köşkünde genel idare hizmetleri sınıfı usta kadrosunda ikinci derecenin altıncı kademesinde kazanılmış hak aylığı ile çalışmakta olup, lise mezunu olan ilgilinin, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin (A) fıkrası kapsamında öğrenim durumu, hizmet sınıfı ve görev unvanı itibariyle azami yükselebileceği derecenin dördüncü kademesinde bulunmaması sebebiyle, mezkur kanunun 37 nci maddesinde istinaden ilave derece yükselmesinden yararlanamayacağı mütalaa edilmektedir.” şeklinde görüş bildirildiği anlaşılmaktadır. Başvuranın lise mezunu olduğu, 657 sayılı yasanın 36.maddesi gereğince azami yükselebileceği derecenin üçüncü derece olduğu (657 sayılı Kanun’un 37. maddesinden yararlandığı takdirde ikinci derece) anlaşılmaktadır.
12. Başvuru dosyası ve içindeki bilgi ve belgelerin incelemesinden; başvuran her ne kadar birinci dereceye yükseltilmesi gerektiğini iddia etmekte ise de, 657 sayılı Kanunun ilgili hükümleri gereğince ilave derece yükselmesinden yararlanamayacağı anlaşılmaktadır.
Dosyadaki Devlet Personel Başkanlığının görüşü de bu yöndedir. Sonuç olarak; belirtilen nedenlerle talebin haklı olmadığı kanaatiyle reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının ilgiliye tebliğinden itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR :
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE, Kararın Başvurana ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliğine tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi