|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Ege Üniversitesi’nde yüksek lisans programına kayıtlı olduğu dönemde not ortalamasının düşürülmesine itirazı ele alınmıştır. Başvuran, 2006 yılında 80.00 not ortalaması ile mezun olduğunu iddia etmekte, ancak 2015 yılında mezuniyetinin ardından not ortalamasının 77.9’a düştüğünü belirtmektedir. İtirazın gerekçesi, Bologna sürecine geçişle birlikte not sistemindeki değişikliklerdir.
İdare, başvuranın not ortalamasının düşmesinin, 2014 yılında yürürlüğe giren yeni yönetmelik çerçevesinde gerçekleştiğini ve bu durumun tüm öğrenciler için geçerli olduğunu açıklamıştır. Danıştay, başvurunun reddedilmesine karar vermiştir; çünkü başvuranın not ortalamasındaki değişiklik, yönetmelik değişiklikleri ve Bologna süreci gereği hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi, eğitim-öğretim sistemindeki değişikliklerin tüm öğrencileri kapsadığı ve kazanılmış hakların ihlal edilmediği gerekçesiyle hukuka uygun olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/81283-S.20.88374
BAŞVURU NO : 2020/7347
KARAR TARİHİ : 08/10/2020
RET KARARI
EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, not ortalamasının düşürülmesine itirazı ve düzeltilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 27.04.2020 tarihinde yapılan ekli başvuruda, ; 2006 yılında
öğrenci numarası ile Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo, Televizyon ve Sinema bölümüne kayıt yaptırdığını, 80.00 not ortalaması ile derslerini tamamlayarak tez aşamasına geçtiğini, ancak bu aşamada eğitimini yarıda bıraktığını, 2015 yılında öğrenci affından yararlanarak 22.07.2015 tarihinde mezun olduğunu, Yüksek Öğretim Kurulu’na, diploma notunun 80.00 olarak bildirildiğini, ayrıca 05.09.2017 tarihinde e-devlet üzerinden aldığı ve yine 13.11.2017 tarihinde Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden aldığı Öğrenci Not Durum
Belgesinde not ortalamasının 80.00 olarak yer aldığını, bu tarihlerden sonra Ege
Üniversitesi’nin Yöksis’e bildirdiği notunun (yüzlük sistemde) 77.9 (dörtlük sistemde) 2.79 olarak değiştirildiğini, değişikliğin sebebinin notların Bologna sürecinde teknik olarak düşmesi olarak gösterildiğini ifade etmekte ve not ortalamasının daha önce Yöksis’e bildirildiği gibi 80.00/3.00 olarak düzenlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 05.05.2020 tarihli ve sayılı yazısıyla Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı ile Ege Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi-belge talep edilmiş olup;
2.1) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının 20.05.2020
tarihli ve sayılı yazısında; “2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 20.04.2016 tarih 29690 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin
“Programlar, sınavlar ve değerlendirme” bölümü 34/4 maddesinde ‘Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.’ hükmü yer almaktadır.
Yükseköğretim kurumlarından bilgi aktarılan Kurulumuz YÖKSİS veri tabanında yapılan incelemeler neticesinde ’ün 13.06.2006 tarihinde Ege Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Radyo Televizyon ve Sinema (Tezli) yüksek lisans programına kayıt yaptırdığı ve 22.07.2015 tarihinde 2.79 not ortalaması ile mezun olduğu anlaşılmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 18/b-5 maddesi uyarınca, öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlar konusunda karar verme yetkisi yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurullarına, 15/b-4 maddesi uyarınca da fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurulu kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi de Üniversite Yönetim Kuruluna ait bulunmaktadır.”;
2.2) Ege Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı Eğitim-Öğretim
Hizmetleri Şube Müdürlüğü’nün 24.09.2020 tarihli ve sayılı yazısında; “Üniversitemiz Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı Tezli
Yüksek Lisans Programı öğrencisi ’ün 13.09.2006 tarihinde kayıtlanmış olduğu tezli yüksek lisans programından 07.08.2008’de kaydının silindiği, 09.02.2009 tarihinde 5806 sayılı Af Kanunu’ndan faydalanarak öğrenime devam ettiği, 26.03.2010 tarihinde tekrar kaydının silindiği ve 28.09.2011 tarihinde 6111 Sayılı Af Kanunu’ndan faydalanarak öğrenimine devam ettiği ve 22.07.2015 tarihinde mezun olduğu belirlenmiştir. Öğrencinin diploma ve diploma ekinde yer alan not ortalaması 2,79’dur.
17.02.2014 tarih ve 28916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği uyarınca lisansüstü öğrencilerimizin not ortalamaları 100’lük sistemden 4’lük sisteme geçmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın yükseköğretimde
“tüm yeterlilikler ve diğer öğrenme kazanımlarını açıklanabilir ve tutarlı bir şekilde birbiri ile ilişkilendirilebilme” ve “herhangi bir yükseköğretim derecesini başarı ile tamamlayan bir kişinin neleri bilebileceği, neleri yapabileceği ve nelere yetkin olacağını ifade edebilme” amacıyla bildirmiş olduğu Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikleri Çerçevesinde (http://tyyc.yok.gov.tr/) AKTS (Avrupa Kredi Transfer Sistemi) kredi sistemi de Yönetmelik’te yer almış, programlara ait eğitim planlamaları öğrencilerin iş yükleri dikkate alınarak yapılmış ve bu kapsamda transkriptler 4’lük sistemde alınan notlar ile AKTS kredisi dikkate alınarak hesaplanmaya başlamıştır. Söz konusu Yönetmeliğin 49. maddesinde yer alan “Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” hükmü dolayısıyla Yönetmelik, Üniversitemizde öğrenim görmekte olan tüm lisansüstü öğrencilerine uygulanmıştır.
Üniversitemiz öğrencilerinin transkriptleri, almış oldukları derslere ait son notları ve kredilerinin çarpımının toplam alınan krediye bölümü ile hesaplanmaktadır. Söz konusu öğrencimizin yeni yönetmelik ile birlikte ortalaması, almış olduğu derslerin 4’lü sistemde notları ile birlikte AKTS kredileri dikkate alınarak hesaplanmasıyla oluşmuştur.
Üniversitemiz Yönetmelik değişikliğinin tüm öğrencilere uygulanmamış olmasından dolayı
Üniversitemiz Diş Hekimliği Fakültesi öğrencilerinin aynı derslikte aynı eğitimi aldığı öğrencilerle farklı sistemlerde (bağıl ve mutlak sistem) değerlendiriliyor olmalarının
Anayasanın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğu ile ilgili hukuki süreçlerinde, yapılan yönetmelik değişikliklerinin tüm öğrencileri kapsayacak şekilde hazırlanması gerektiği yönünde mahkeme kararları gelmiştir.”
2.3) Ege Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı Eğitim-Öğretim
Hizmetleri Şube Müdürlüğünün 20.05.2020 tarihli yazısında; “İlgi sayılı yazınızda adı geçen öğrencinin durumu incelenmiş olup, öğrencinin de belirttiği gibi 2006 yılında tezli yüksek lisans programına kayıtlandığı daha sonra ilişiği kesildiği ve daha sonradan aftan yararlanarak 2015 yılında yeniden kayıtlanmış ve mezun olmuştur. Bu nedenle öğrenci kayıtlandığı yıla ait yönetmelik hükümlerine tabi olmuştur. 2014 yılında yapılan yönetmelik değişikliği sonrasında, Ege Üniversitesi lisansüstü öğrencilerinin Bologna sürecine geçişinin yapılması nedeniyle, aftan yararlanan öğrencinin derslerinin yerel kredilerin AKTS’ye çevrilmesi teknik olarak not ortalamalarında değişikliğe neden olmuştur. Bu nedenle daha önce
2006 yılında aldığı yerel kredi karşılığı olan AKTS dönüşümleri ve notlarında herhangi bir hata
söz konusu değildir.”
2.4) Başvurana CİMER aracılığıyla verilen cevapta; “ ’ün dilekçesinde; 2006
yılı itibariyle aldığı derslerin yerel kredi karşılığı notlarının, AKTS ye çevrilirken hatalı yapıldığını ve not ortalamasının da bu nedenle düşürüldüğünü belirtmektedir. Ancak sadece ege üniversitesi değil, Türkiye genelindeki tüm üniversitelerin not sistemlerinin Bologna sürecine geçiş inin yapılması gerektiğinden, yerel kredilerin AKTS ye çevrilmesi teknik olarak not ortalamalarında değişikliğe neden olmuştur. Adı geçen 2006 yılında tezli yüksek lisans programına kayıtlanmış, ancak normal süresi 3 yıl olan 2009 yılında mezun olmamış ve 9 yıl sonra yani 2015 yılında mezun olmuştur. Dolasıyla mezun olduğu yıla ait yönetmelik hükümlerine tabi olmuştur. Sayın ’ün daha önce 2006 yılında aldığı yerel kredi karşılığı olan AKTS dönüşümleri ve notlarında herhangi bir hata söz konusu değildir.” şeklinde cevaplar verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Enstitüler” “Organlar” başlıklı 19 uncu maddesinin e bendinde; “Enstitü kurulu ve
enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.” (“Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin b/5 bendinde; “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek,”)
5.2) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma
ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının … lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; … yüksek lisans …
alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir.
İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; …
diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…) (…)
eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…”
5.3) 13.2.2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun’un 173 maddesi ile eklenen Geçici 58 inci
maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler ile yurt dışındaki üniversitelerden yatay geçiş yaptıktan sonra yatay geçişleri iptal edilenler dâhil, terör suçundan hüküm giyenler hariç her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazandıkları halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş ay içinde ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2011- 2012 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler. 2010-2011 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi için bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içinde başvuranlardan durumu kurumlarınca uygun bulunanlar 2010-
2011 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde eğitim-öğretime başlayabilirler… Bu maddenin
uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.”
6) Mülga 1.07.1996 tarihli ve 22683 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim
ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Ders Sınavları ve Değerlendirme” başlıklı 7 nci maddesinde; “a) Bir lisansüstü dersin yarıyıl kredi değeri, bir yarıyıl devam eden bir dersin haftalık teorik ders saatinin tamamı ile haftalık uygulama veya laboratuvar saatinin yarısının toplamıdır. b) Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir. c) (Değişik bend: 06.02.2013 – 28551 S. R.G. Yön./2.
md.) Yükseköğretim kurumlarınca, öğrencinin herhangi bir yarıyıldan sonra programına devam edebilmesi için gerekli ek başarı koşulları belirlenebilir…”
7) Mülga 25.06.2004 tarihli ve 25503 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ege Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Ders sınavları ve değerlendirme” başlıklı
7 nci maddesinde; “a) Bir lisansüstü dersin yarıyıl kredi değeri, bir yarıyıl devam eden bir
dersin haftalık teorik ders saatinin tamamı ile bir haftalık uygulama veya laboratuvar saatinin yarısının toplamıdır. b) Yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik derslerinin sınavları,
100 tam not üzerinden değerlendirilir ve her ders için her yarıyılda en az bir ara sınav
yapılır. Öğrencinin yazıldığı bir dersin sınavına girebilmesi için o derse en az %70 oranında, uygulamalara ise en az %80 oranında devam etmesi gerekir. c) Bir yüksek lisans dersinin başarı notu, ara sınav not ortalamasının %40’ı ile yarıyılsonu veya yılsonu sınav notunun %60’ı toplamıdır. Öğrencinin ilgili dersten başarılı sayılabilmesi için, bu notun en az 70 olması gerekir. Öğrenci başarısız olduğu derslere, o derslerin açıldığı yarıyılda veya yaz döneminde tekrar kayıtlanabileceği gibi seçmeli dersler yerine danışmanının onayladığı başka lisansüstü dersler de alabilir. Öğrenci kayıtlı bulunduğu yüksek lisans programında zorunlu görülen toplam en az krediyi o programda belirtilen süre içinde tamamlamak zorundadır. Aksi halde öğrencinin ilgili öğretim programından kaydı silinir… e) Lisansüstü derslerin sınav notlarının 100 tam not üzerinden belirlenmesi esas olmakla beraber istenildiğinde bir öğrencinin öğrenim durumu belgesi, aşağıdaki eşdeğerlik çizelgesi dikkate alınarak harfli sisteme göre düzenlenebilir.
Tam Not 100 Esasına Göre Harfli Not Sistemine Göre Tam Puan 4,00 Esasına Göre
Kazanılan Not Karşılığı Katsayı
90-100 AA 4,00
85-89 BA 3,50
80-84 BB 3,00
75-79 CB 2,50
70-74 CC 2,00
65-69 DC 1,50
64-0 FF 0,00
Harfli sisteme göre belge düzenlenirken devamsızlık DZ, kredisiz ders, seminer ve tez çalışmalarında başarılı olma hali OL (olumlu), başarısızlık hali OZ (olumsuz), tezi tamamlayarak sınavında başarılı olma hali BŞ (başarılı) işaretiyle belirtilir.
8) Mülga 17.11.2008 tarihli ve 27057 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ege Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin “Ders sınavları ve değerlendirme” başlıklı
13 üncü maddesinde; “(1) Bir lisansüstü dersin yarıyıl kredi değeri, bir yarıyıl devam eden bir
dersin haftalık teorik ders saatinin tamamı ile bir haftalık uygulama veya laboratuar saatinin yarısının toplamıdır. (2) Yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik derslerinin sınavları
100 tam not üzerinden değerlendirilir ve her ders için her yarıyılda en az bir ara sınav yapılır.
Öğrencinin yazıldığı bir dersin sınavına girebilmesi için o derse en az %70 oranında, uygulamalara ise en az %80 oranında devam etmesi gerekir. (3) Bir yüksek lisans dersinin başarı notu, ara sınav not ortalamasının %40’ı ile yarıyıl sonu veya yılsonu sınav notunun
%60’ının toplamıdır. Öğrencinin ilgili dersten başarılı sayılabilmesi için bu notun en az 70 olması gerekir. (4) Öğrenci başarısız olduğu derslere, o derslerin açıldığı yarıyılda veya yaz döneminde tekrar kayıt yaptırabileceği gibi seçmeli dersler yerine danışmanının onayladığı başka lisansüstü dersler de alabilir. Öğrenci kayıtlı bulunduğu yüksek lisans programında zorunlu görülen toplam en az 21 kredilik dersi o programda belirtilen dört yarıyıl içinde tamamlamak zorundadır. Aksi halde öğrencinin ilgili öğretim programından kaydı silinir… (7)
Lisansüstü derslerin sınav notları, 100 tam not üzerinden belirlenir. Ancak, istenildiğinde bir öğrencinin öğrenim durumu belgesinin harfli not sistemine veya tam puan 4 esasına
göre eşdeğerliği aşağıdaki çizelgeye göre belirlenir:
(8) Harfli sisteme göre belge düzenlenirken DZ (devamsızlık), kredisiz ders, seminer ve tez çalışmalarında başarılı olma hali OL (olumlu), başarısızlık hali OZ (olumsuz), tezi tamamlayarak sınavında başarılı olma hali BŞ (başarılı) işaretiyle belirtilir.”
9) 17.02.2014 tarihli ve 28916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ege Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin;
9.1) “Sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 12 nci maddesinde; “(2) Lisansüstü derslerin
sınavları doğrudan değerlendirme yöntemi ile harf notu olarak değerlendirilir. Bir ders için geçme notu, o dersin ara sınav ve/veya varsa diğer yarıyıl/yıl içi değerlendirme amaçlı etkinliklerden alınmış olan notların ağırlıklı ortalaması ile final veya bütünleme notu kullanılarak hesaplanır. Dersin öğretim elemanı sınav ve değerlendirme amaçlı etkinliklerin geçme notuna katkı yüzdesini kayıt haftasından önce belirler ve en geç yarıyıl derslerinin ilk iki haftası içinde öğrencilere duyurur. Yarıyıl içi sınav ve değerlendirme amaçlı etkinliklerin geçme notuna katkısı % 40-70 aralığında, final veya bütünleme sınav notunun katkısının % 60-
30 aralığında olması gerekir… Not ortalaması hesaplamasına katılan harf notlarının
katsayısı ve puanı aşağıda belirtilmiştir.
(3) Aşağıdaki notlar ortalamaya katılmaz.
(4) Yüksek lisans programına kayıtlı bir öğrencinin bir dersten başarılı sayılabilmesi için ders başarı notunun 4.00 üzerinden en az 2.00 olması gerekir. Doktora veya sanatta yeterlik çalışmasına kayıtlı bir öğrencinin bir dersten başarılı sayılabilmesi için ders başarı notunun 4.00 üzerinden en az 2.50 olması gerekir. (5) Öğrencinin kayıtlandığı bir dersin final sınavına girebilmesi için teorik ders saatlerinin en az % 70’ine, tamamen veya kısmen uygulamalı ders saatlerinin ise % 80’ine devam etmesi gerekir. (6) Öğrenci başarısız olduğu derslere, o derslerin açıldığı yarıyılda veya yaz okulunda tekrar kayıt yaptırabileceği gibi, seçmeli dersler yerine danışmanının onayladığı başka lisansüstü derslere de kayıtlanabilir.”
9.2) “Yürürlük” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.”
10) Ege Üniversitesi Ölçme ve Değerlendirme Esasları Yönergesi’nin “Başarının
değerlendirilmesi, AGNO ve mezun olma şartları” başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1)
Öğrencilerin öğrenimlerine ilişkin genel durumları Üniversite öğrenci bilgi sistemi ile takip edilir. (2) Öğrencinin, Üniversitede öğrenim gördüğü süre içinde başarı durumunun ölçüsü olan AGNO, her yarıyıl/yıl ve yaz okulunun sonunda yeniden hesaplanır.”
11) YÖK Genel Kurulu’nun 07.07.2011 tarihli ve 2011.15.813 sayılı 6111 Sayılı
Kanun’un 171,172 ve 173. maddelerinin uygulanmasına ilişkin kararında; “… B) 2547
SAYILI KANUN MADDE 44 (6111 S.K./171. MD.) kapsamında; … 3) 6111 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce başarılı olduğu dersi kabul edip etmeme vb eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına, … 7) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinde yapılan değişiklikte yer alan ders kredilerinin hesaplanmasında, Türkiye
Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesinde her bir düzey için belirlenen ve program bazında öngörülen bilgi, beceri ve yetkinliklerin kazandırılmasına dayalı öğrenci iş yükü esas alınır.
Öğrenci iş yükü, ders saatlerinin yanı sıra laboratuar, atölye, klinik çalışması, ödev, uygulama, proje, seminer, sunum, sınava hazırlık, sınav, staj, iş yeri eğitimi, gibi eğitim-öğretim etkinliklerinde harcanan bütün zamanı ifade eder. 1 kredi, 25-30 saat arası öğrenci iş yüküne karşılık gelecek şekilde yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından tespit edilir.
Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesinde yer alan 5. Düzey (Ön Lisans) için 120
Kredi; 6. Düzey (Lisans) için 240 Kredi; 7. Düzey (Yüksek Lisans) için asgari 90 Kredi ve 8.
Düzey (Doktora) için asgari 180 Kredi esas alınır. Tıp Doktorluğu Programı 360 Kredi; Diş
Hekimliği, Eczacılık ve Veteriner Hekimlik ile Orta Öğretim Alan Öğretmenliği Programları
300 Kredi olup; bu programlar, yüksek lisans düzeyindeki bütünleşik programlardır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal kararlar ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Kurumumuza yapılan başvuruda, 2006 yılında Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Radyo, Televizyon ve Sinema bölümüne kayıt yaptıran ve 80.00 not ortalaması ile derslerini tamamlayarak tez aşamasına geçen, bu aşamada eğitimini yarıda bıraktıktan sonra öğrenci affından yararlanarak 22.07.2015 tarihinde mezun olan başvuranın, Yüksek Öğretim Kurulu’na diploma notunun 80.00 olarak bildirildiği, ayrıca 05.09.2017 tarihinde e-devlet üzerinden aldığı ve yine 13.11.2017 tarihinde Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden aldığı Öğrenci Not Durum
Belgesinde not ortalamasının 80.00 olarak yer aldığı iddialarıyla bu tarihlerden sonra notunun (yüzlük sistemde) 77.9 (dörtlük sistemde) 2.79 olarak değiştirilmesine itiraz ettiği ve not ortalamasının 80.00/3.00 olarak düzenlenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
14) Somut olaya bakıldığında; başvuranın 13.09.2006 tarihinde Ege Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Radyo, Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans
Programına kayıt olduğu, 2006-2007 Eğitim-Öğretim yılı Güz ve Bahar dönemlerinde toplam
7 dersi aldığı ve o tarihte ortalamasının 80.00/3.00 olarak oluştuğu, 07.08.2008’de kaydının
silindiği, 09.02.2009 tarihinde 5806 sayılı Af Kanunu’ndan faydalanarak öğrenime devam ettiği, 26.03.2010 tarihinde tekrar kaydının silindiği, 28.09.2011 tarihinde 6111 Sayılı Af
Kanunu’ndan faydalanarak öğrenimine devam ettiği ve 22.07.2015 tarihinde mezun olduğu;
2017 yılı içerisinde de e-devletten aldığı, hem de Ege Üniversitesinden aldığı belgede not
ortalamasının 80.00/3.00 olarak göründüğü, ancak son yaptığı sorgulamada not ortalamasının 77,9/2,79 olarak değiştirildiğini gördüğü, CİMER üzerinden yaptığı başvurusuna aldığı
15.04.2020 tarihli cevapta, başvuranın 2006 yılında kayıt yaptırdığı, normal süresinde mezun
olamadığı, ancak 9 yıl sonra 2015 yılında mezun olduğundan mezun olunan yıla ait yönetmelik hükümlerine tabi olduğu, böylelikle daha önce 2006 yılında aldığı yerel kredi karşılığı olan
AKTS dönüşümleri ve notlarında herhangi bir hatanın söz konusu olmadığı şeklinde açıklama yapıldığı, bu cevap üzerine başvuranın Kurumumuza başvurduğu tespit edilmiştir.
15) Kurumumuzca yapılan incelemede;
15.1) Uyuşmazlığın, 2006-2007 Eğitim-Öğretim yılında tüm derslerini tamamlayarak
80.00/3.00 ortalaması oluşan başvuranın iki kez eğitimini yarıda bırakması, nihayetinde 2011 yılında çıkarılan Af Kanunu’ndan yararlanarak kaydını yenilemesi ile 2015 yılında mezun olması sonrasında e-devlette yaptığı sorgulamada ve üniversitesinden aldığı belgede ortalaması 80.00/3.00 iken yakın zamanda yaptığı sorgulamada not ortalamasının 77.9/2.79’a düşürülmesinde düğümlendiği, her ne kadar başvuranın 2015 yılında mezun olduğu ve uyuşmazlığın bu tarihe dayandığı ve böylelikle süre şartını tam olarak karşılamadığı görülse de başvuranın yakın tarihli sorgulaması üzerine durumdan haberdar olduğu ve yaptığı itiraza karşılık 15.04.2020 tarihinde üniversiteden aldığı cevap dikkate alınarak inceleme yapılmıştır.
15.2) Konuyla ilgili YÖK Başkanlığının ve Ege Üniversitesinin açıklamalarına
bakıldığında; YÖK Başkanlığının, yükseköğretim kurumlarından kendilerine bilgi aktarıldığı, YÖKSİS veri tabanında yapılan incelemede başvuranın 22.07.2015 tarihinde 2.79 not ortalaması ile mezun olduğu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 18/b-5 maddesi uyarınca, öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlar konusunda karar verme yetkisinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurullarında olduğu hususlarını açıklandığı; Ege Üniversitesinin de Bologna sürecinde Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı’nın yükseköğretimde “tüm yeterlilikler ve diğer öğrenme kazanımlarını açıklanabilir ve tutarlı bir şekilde birbiri ile ilişkilendirilebilme” ve “herhangi bir yükseköğretim derecesini başarı ile tamamlayan bir kişinin neleri bilebileceği, neleri yapabileceği ve nelere yetkin olacağını ifade edebilme” amacıyla bildirdiği Türkiye
Yükseköğretim Yeterlilikleri Çerçevesinde AKTS (Avrupa Kredi Transfer Sistemi) kredi sistemine geçildiği ve bu kapsamda 17.02.2014 tarihli Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği, yeni Yönetmelik uyarınca lisansüstü öğrencilerin not ortalamalarının 100’lük sistemden 4’lük sisteme geçirildiği, böylelikle transkriptlerin 4’lük sistemde alınan notlar ile AKTS kredisi dikkate alınarak hesaplanmaya başladığı; başvuranın kayıtlandığı yıla ait yönetmelik hükümlerine tabi olduğu, ancak 2014 yılında yapılan yönetmelik değişikliği sonrasında, diğer lisansüstü öğrenciler gibi Bologna sürecine geçişinin yapılması nedeniyle, derslerin yerel kredilerin AKTS’ye çevrilmesi ile teknik olarak not ortalamasında değişikliğe neden olduğu, bu çerçevede daha önce 2006 yılında aldığı yerel kredi karşılığı olan AKTS dönüşümleri ve notlarında herhangi bir hatanın söz konusu olmadığı, söz konusu Yönetmelik değişikliğinin tüm öğrencilere uygulandığı şeklinde açıklama yaptığı görülmüştür.
15.3) Her ne kadar üniversitenin açıklamasından söz konusu not ortalamasının düşmesinin,
Bologna süreci nedeniyle 2014 yılında değiştirilen ve başvuranın da tabi olduğu Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştiği anlaşılsa da konuyla ilgili ilk cevaplanması gereken sorunun başvuranın mezuniyetinden sonra bile e-devlette yaptığı sorgulamada ya da üniversiteden aldığı belgede eski not ortalamasını görebilmesine ilişkin olduğu değerlendirilmiş ve bu hususa ilişkin yetkililerle yapılan şifahi görüşmelerde öğrenci takibinin yapılması için yeni sistemle birlikte eski sistemin de hala açık ve aktif olduğu ve başvuranın eski not ortalamasının bu sistemden alınmış olabileceği, ancak her hâlükârda yeni sistemin geçerli olduğu açıklanmıştır.
15.4) Başvuranın 05.09.2017 tarihinde e-devletten aldığı Mezun Belgesinde başvuranın ifade
ettiği üzere not ortalamasının 80.00/100.00 olduğu, ancak belgenin altında “Yukarıda yazılı bilgilere ilişkin tereddüt yaşanması halinde Ege Üniversitesi öğrenci işlerine başvurulması gerekmektedir.” şeklinde not olduğu görülmüştür.
15.5) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda
yükseköğretim kurumlarının lisansüstü programlarına kayıtlı öğrencilerin, bu Kanun’a göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde yüksek lisans diploması alacakları, ders kredilerinin de Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirleneceği, ayrıca kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısının Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği; şimdi mülga, ancak başvuranın mezun olduğu dönemde geçerli
YÖK’ün 1996 yılı Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğine göre lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esasların ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirleneceği ve yükseköğretim kurumlarınca, öğrencinin herhangi bir yarıyıldan sonra programa devam edebilmesi için gerekli ek başarı koşullarının belirlenebileceği; yine şimdi mülga, ancak başvuranın kayıtlı olduğu dönemlerde geçerli Ege Üniversitesi’nin Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliklerine bakıldığında, 2004 ve 2008 yılı Yönetmeliklerinde lisansüstü derslerin sınav notlarının 100 tam not üzerinden belirlendiği, sadece istenildiğinde bir öğrencinin öğrenim durum belgesinin harfli not sistemine veya tam puan 4 esasına göre belirlendiği, 2014 yılı Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle not ortalaması hesaplamasının harf notlarının katsayı ve puanı ile belirlenmeye başlandığı; Ege Üniversitesinin Ölçme ve
Değerlendirme Esasları Yönergesi’ne göre de öğrencinin, Üniversitede öğrenim gördüğü süre içinde başarı durumunun ölçüsü olan AGNO’nun, her yarıyıl/yıl ve yaz okulunun sonunda yeniden hesaplanacağı; 6111 sayılı Af Kanunu ile kayıt hakkı kazanan başvuranın bu
Kanun’un uygulanmasına ilişkin YÖK Genel Kurulu’nun aldığı karara göre de derse devam, daha önce başarılı olduğu derslerin kabul edilip edilmemesi gibi koşulların yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanacağı ve kredilerin de yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından tespit edileceği şeklinde düzenlemelerin olduğu görülmüştür.
16) Başvuruya emsal teşkil eden bir yargı kararına bakıldığında; Danıştay İdari Dava
Daireleri Genel Kurulunun 23.10.2008 tarihli ve E: 2005/1988, K: 2008/1826 sayılı kararında; “Trabzon İdare Mahkemesi 15.7.2004 günlü, E: 2004/437, K: 2004/751 sayılı kararıyla; dava konusu Yönetmelikle getirilen değişiklikleri belirttikten sonra, iptal istemine konu edilen Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitim-öğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD) notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar vermiştir. Anılan kararın temyizen incelenmesi sonucunda Danıştay Sekizinci Dairesi 21.3.2005 günlü, E: 2004/4041, K: 2005/1280 sayılı kararıyla; 2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuş ise de; Trabzon İdare
Mahkemesi bozma kararına uymayarak 15.6.2005 günlü, E: 2005/614, K: 2005/591 sayılı kararıyla ilk kararında ısrar etmiştir. Davalı idare, anılan kararı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. … 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44. maddesinin 3. fıkrasında, üniversite senatolarının ön lisans ve lisans düzeyi öğretimlerde sürdürülecek esasları, devam, ara sınav sayısı ve bunların başarı notuna katkısı, uygulama, sınav ve bütünleme gibi şartları yönetmeliklerle belirleyebilecekleri hükmü yer almakta ve davalı idare tarafından dava konusu
Yönetmeliğin eğitim ve öğretimin kalitesini artırmak amacıyla çıkarıldığı belirtilmektedir. …
Öte yandan, düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak yaratmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. Düzenleyici işlemlerin kişilere uygulanması suretiyle bireyselleşmesi halinde kazanılmış hak yaratacakları ve bu durumda da düzenleyici işlemlerde yapılacak değişikliklerde idari istikrarın ve/veya kazanılmış hakların korunması gerekeceği hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur. Davada kazanılmış hakların ihlali ile ilgili bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı gibi Fakülte 1. sınıfta tabi olunan Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmek de hukuken olanaklı değildir. Bu itibarla, Yönetmeliğin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.”
17) Başvuranın iddiaları, idarelerin cevapları, ilgili mevzuat ve emsal yargı kararları
birlikte değerlendirildiğinde; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim, sınav ve ders geçme sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman değişiklik yapabileceği, bu değişikliklerin tüm öğrencileri kapsayacağı ve hemen uygulanabileceği, böylelikle öğrencilikleri devam eden herkesin bu değişikliklere tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceği; bu çerçevede Bologna sürecinde yükseköğretim ders yeterlilik ve kazanımlarının yeniden belirlendiği ve tüm yükseköğretim kurumlarında AKTS kredi sistemine geçildiği, Ege Üniversitesi’nin de 2014 yılı yürürlüğe koyduğu Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği ile not ortalamalarını 4’lük sistemde alınan notlar ile AKTS kredisi dikkate alarak hesaplamaya başladığı, diğer bir ifadeyle 100’lük sistemde hesaplamalar yapılırken, 4’lük sistemdeki harf karşılıkları dikkate alınarak hesaplama yapılmaya başlandığı, bu nedenle başvuranın not ortalaması 80.00/100.00 karşılığı 3.00 iken doğrudan harf karşılıkları ile yapılan hesaplamayla 2.79 olarak oluştuğu, derslerini daha önce bitirmiş olsa da Üniversitenin Ölçme ve Değerlendirme Esasları Yönergesi’ne göre öğrencinin not ortalamasının her yarıyıl/yılın sonunda yeniden hesaplanması gerektiğinden 2014 yılında yeni Yönetmelik yürürlüğe girdiğinde öğrenciliği devam eden başvuranın da yeni düzenlemeye tabi olarak not ortalamasının yeniden hesaplandığı ve bütün öğrencilere aynı uygulamanın yapıldığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın not ortalamasının 80.00/3.00 olarak düzenlenmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; Ege Üniversitesi tarafından başvurana, süresinde ve gerekçeli cevaplar verildiği, böylelikle idarenin “kararların gecikmeksizin bildirilmesi” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca yeni not ortalaması sistemine geçilmiş olsa da eski sistemden belge verilebildiği görülmüş olup eski sistemin korunması anlaşılabilir olsa da bu sistemden alınan belgelerde yanlış anlaşılmaları önleyici gerekli uyarı ve açıklamaların yer alması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE, Kararın başvuran ile EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi