Bolu Belediyesi tarafından verilen tadilat ruhsatının iptali ve okul girişinin eski haline döndürülmesi talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/6814-S.10380

BAŞVURU NO : 2019/2638

KARAR TARİHİ : 05/08/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : BOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Şikayetçinin İlkokul karşısında bulunan iş yerine verilen

BAŞVURUNUN KONUSU :

tadilat ruhsatının iptali ile okul girişinin eski haline döndürülmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 07/02/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikayetçi özetle; Bolu ili merkez ilçesi Kürkçüler Mahallesinde bulunan … İlkokulu’nun 2007 yılından beri faaliyette bulunduğunu, 2007-2015 yılları arasında okul ana yolunun mahalle sakinlerinin kullanımının yanında, öğrenci ve öğretmenlerin okula erişimini sağladığını, mahallelerinde bulunan bir işletmenin tadilat ruhsatı almadan ticarethanenin okula bakan duvarlarına kapılar açtırdığını ve tır yükleme platformu kurduğunu, söz konusu ticarethaneyi kiralayanların Bolu Belediyesi üzerindeki nüfuzlarını kullanarak okulunun ana kapısı önüne duvar ördürmek suretiyle kullanıma kapattığını, okulun yolu ve müştemilatındaki park alanlarının ticari işletmenin keyfi kullanımına terk edildiğini, Bu tarihten sonra öğrenci/ öğretmen ve mahalle sakinlerinin bu yolu fiili olarak kullanmaz hale geldiğini, öğrencilerin okula erişimi için izinsiz bir şekilde okulun arka duvarı yıkılarak öğrencilerin bu uygun olmayan girişi kullanmalarının mecburi hale getirildiğini, konu hakkında Bolu Valiliği’nin ilgili belediye görevlileri hakkında soruşturma izni de verdiğini, Bolu Belediye Başkanlığı’nın encümen kararıyla konuyu kapattığını iddia ederek şikayete konu yolun vatandaşların ve öğrencilerin kullanımına tekrar açılarak yolun önceki haline getirilmesini ve şikayet konusu iş yerine verilen tadilat ruhsatının iptal edilmesini, talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca Bolu Belediye Başkanlığı’ndan 13/03/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bolu Belediye Başkanlığı’nın konuya ilişkin 09/05/2019 tarih ve …

sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Şikayetçinin Bolu İli Merkez İlçesi ,Kürkçüler Mahallesi, … İş Merkezinde 1 numaralı bağımsız bölümde bulunan iş yerinin doğu cephesinde tuğla duvarın kırılarak kapı açılmasıyla ilgili çeşitli mecralara şikayette bulunduğu,

2.2. Şikayet edilen iş yerinin imar planında iş merkezi olarak yer aldığı, Belediye

Başkanlığı tarafından iş merkezinin yola cephesi olan kısmında imar mevzuatına uygun iş yerinin kendi parsel sınırlan içerişinde tadilat ruhsatı verildiği, verilen tadilat ruhsatının yolu ve okul girişini etkilemediği, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ya da …

İlkokulu yetkililerinin yolun değiştirilmesi ile ilgili Belediye’den herhangi bir yazılı taleplerinin bulunmadığı, 2.3. Şikayetçinin iddia ettiği gibi yolun kullanımının şahsa münhasır olmayıp herkesin kullanımına açık olduğu, şikayete konu yolun hiçbir zaman kapatılmadığı ve kamusal kullanıma açık olduğu, anılan yolun herhangi bir özel işletmenin kullanımına tahsis edilmediği, yolun bulunduğu alanın güncel 1/1000 ölçekli uygulama İmar planının mevcut olduğu, yolun bulunduğu alanda herhangi bir imar planı değişikliğinin de yapılmadığı,

2.4. Şikayet dilekçesinde zikredilen işletmeye 07/08/2018 tarih … sayılı Encümen karan doğrultusunda 12/09/2018 tarih ve … sayılı tadilat ruhsatı verildiği, şikayetçinin söz konusu tadilat ruhsatının usulsüz verildiği gerekçesiyle Bolu Valiliği’ne şikayette bulunduğu ve

Belediye bünyesinde imar işlemleriyle yetkili Belediye Başkan Yardımcısı ve diğer 2 personel hakkında Bolu Valiliğince soruşturma izni verildiği, soruşturma sonucunun Kurumlarına henüz ulaştırılmadığı, ifade edilmiştir.

3. Diğer taraftan şikayet konusunun tam manasıyla açıklığa kavuşturulması adına konu hakkında … İlkokulu Müdürü’nün bilgisine başvurulmuş ve konu hakkındaki değerlendirmeleri telefon görüşmesi suretiyle sorulmuştur. Söz konusu görüşmede okul müdürü; “Şikayetçi … …’ın okullarında öğrenci velisi olmadığı, şikayet edilen işletmenin 2000’li yılların başından itibaren aynı yerde faaliyet gösterdiği, okul binasının ise 2007/2008 eğitim-öğretim yılında faaliyete geçtiği, şikayet edilen şirketin faaliyet alanı gereği gün içinde kamyon türü araçlara yüklemeler yaptığı, Bolu İl Milli Eğitim Müdürlüğü, okul yönetimi, öğretmenler ve Okul Aile Birliği olarak okul girişini, 2019 yılı Mart ayı içerisinde işletmenin bulunduğu alandan farklı bir alana taşıyarak öğrencilerin can güvenliğini korumak adına değişiklik yaptıkları, okul girişinin değiştirilmesinden sonra öğrenci velilerinin ve öğretmenlerinin memnuniyetinin arttığı, dolayısıyla şikayete konu edilen mevzuu da okul yönetimi ve velilerin şikayetçi olmadıkları” bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 3194 sayılı İmar Kanununun, 6.1. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar başlıklı 32 nci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır.

Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.” 7. 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Planlı Alanlar İmar

Yönetmeliği’nin;

7.1. Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesi 4 üncü fıkrası(i) bendinde; “Basit tamir ve tadil:

Yapılarda esaslı tadilat kapsamında olmayan, taşıyıcı sistemi, bağımsız bölümün dış cephesini, ıslak hacimlerin yerini ve sayısını değiştirmeyen; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı onarımı ve kiremit aktarılması gibi her türlü tamir ve tadil işlemlerini, (y) bendinde: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri (Esaslı tadilat, ruhsata tabidir.), 7.2. Yapı ruhsatı gerekmeyen inşai faaliyetler başlıklı 59 uncu maddesi 1 inci fıkrası; “ Basit tamir ve tadiller, balkonlarda yapılan açılır kapanır katlanır cam panel uygulamaları, korkuluk, pergola, çardak/kameriye ve benzerlerinin yapımı ile bölme duvar, bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı ve benzeri elemanların tamiri ve pencere değişimi ruhsata tabi değildir.

8. (Mülga) 02/11/1985 tarih ve mükerrer 18916 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Planlı

Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin; 8.1. Yapı düzenine ait tanımlar tanımlar başlıklı 16 ncı maddesi 23 üncü fıkrası; Basit tamir ve tadil: Yapılarda derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması işlemleridir.

8.2. 24 üncü fıkrası; Esaslı tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemlerdir. Esaslı tadil, ruhsata tabidir.” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Bolu Belediye

Başkanlığı’nın şikayet konusu hususta gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10.Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Bolu ili merkez ilçesi Kürkçüler

Mahallesinde bulunan … İlköğretim Okulu karşısında bulunan iş yerinin belediyeden tadilat ruhsatı alarak açmış olduğu kapı girişinin kapatılmasını ve … İlköğretim Okulu girişinin eski haline getirilmesini talep etmektedir.

11.Şikayet edilen Bolu Belediye Başkanlığı ise; şikayet edilen iş yerine mevzuata uygun şekilde tadilat ruhsatı verildiği, iş yerinin tadilat ruhsatı verilmeden de bu yolu kullandığı, yolun kullanımının tüm kamuya açık olduğu, dolayısıyla sadece iş yerinin kullanımında olmadığı, …

İlkokulu yöneticileri, öğretmenleri ya da öğrenci velilerinden konu hakkında bir talep gelmediği, iş yerine verilen tadilat ruhsatından önce de anılan işletmenin aynı merkezde aynı faaliyette bulunduğu, şikayetçinin kişiye özel uygulama iddialarının gerçek dışı olduğu belirtilmiştir.

12.Yine şikayetçinin başvurusunda mağdur edilen taraf olarak gösterdiği … İlkokulu yetkilileri de şikayet edilen iş yerinin, okulun eğitim-öğretim faaliyetlerine başlamadan çok önce aynı yerde faaliyet gösterdiği, okul girişinin değiştirilmesinin okul yönetimi, öğretmenler ve öğrenci velilerin almış oldukları karar doğrultusunda; tamamen öğrenci ve öğretmenleri olası kazalardan korumak amaçlı olarak gerçekleştiği, bilgisini vermişlerdir.

13.Dosya kapsamında idare ve şikâyetçi arasındaki uyuşmazlığın konusu şikayetçi tarafından; Bolu Belediye Başkanlığı’nca … İlkokulu karşısında bulunan ve gıda dağıtımı yapılan iş yerine verilen tadilat ruhsatının iptal edilmesi ve … İlkokulu okul girişinin değiştirilmesi olarak gösterilmektedir. Nitekim şikayetçinin bu durumu başta CİMER olmak üzere Bolu Valiliği’ne de şikayet ettiği görülmüştür. Bolu Valiliği’nce şikayetçinin iddialarının ciddi bulunduğu, Bolu

İl İdare Kurulu Başkanlığı’nca 06/09/2018 tarihli ve 30 sayılı kararla Bolu Belediyesi çalışanlarından Eski Belediye Başkan Yardımcısı …, Eski İmar ve Şehircilik Müdürü v. … ve

İnşaat Mühendisi … hakkında soruşturma izni verilerek konunun Bolu Cumhuriyet

Başsavcılığı’na intikal ettirildiği, Bolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan inceleme neticesinde; “Soruşturmaya konu olayın özünün … isimli vatandaşın, Bolu Belediyesi’ne kapı açtırmak ve tadilat işlemleri için başvurması ve Belediye tarafından söz konusu işleminin Planlı

Alanlar Tip Yönetmeliği’nin 16/23 maddesi kapsamında kaldığının değerlendirilerek Belediye gözetiminde tadilat yapabileceği yönünde karar vermesi, ancak söz konusu yapılan kapı açma ve tadilat işleminin ruhsata tabi olmasının gerektiği, Belediye görevlilerince de yanlış yorumlanarak ruhsatsız izin verilmesi noktasında toplandığı, söz konusu işlemlerin idari nitelikte olduğu, bu yönde yapılan değerlendirmelerde hataya düşülmesi, yanlış karar verilmesi hatta bu yönde verilen kararların açıkça hukuka aykırı olması gibi hallerde söz konusu kararın idari yönden itirazlara tabi olduğu bu nedenle verilen kararların itiraz yöntemiyle denetlenmesi imkanının bulunduğu, aynı zamanda kapı açma ve tadilat işlemleri için yapılan hatanın fark edilmesi üzerine ruhsatlandırma işleminin de yapılmış olduğu, şüpheliler tarafından verilen kararın kasten görevlerini ihmal etme düşüncesiyle verildiğine dair dosya kapsamında bir delilin bulunmadığı, görevi kötüye kullanma suçunun kasten işlenmesi gereken suçlardan olduğu bu nedenle söz konusu suç unsurlarının oluşmadığı anlaşıldığından” denilerek 16/05/2019 tarihinde Kamu Adına Kovuşturma Yapılmasına

Yer Olmadığına Kararı verildiği, anlaşılmıştır.

14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada; şikayetçinin … İlkokulu karşısında bulunan iş yeri sahibinin almış olduğu ruhsatın iptali edilmesi talebinin değerlendirilmesi neticesinde, işletme sahibinin Bolu Belediye Başkanlığına 03/01/2014 tarihli ve … sayılı dilekçe ile başvurduğu, Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü İmar ve Şehircilik

Müdürlüğü tarafından ilgili vatandaşa o dönemde yürürlükte olan Planlı Alanlar Tip

Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesi 24 üncü fıkrasında zikredilen Esaslı Tadilat hükmüne göre işlem yapılacakken sehven aynı yönetmeliğin 16 ncı maddesi 23 üncü fıkrasına göre işlem tesis edilmek üzere; 07/01/2014 tarih ve … sayılı yazı ile ruhsat gerektirmeden tadilatın Belediye kontrolünde yapılması uygundur cevabı verildiği ve tadilatın belediye gözetiminde yapıldığı, şikayetçi tarafından yapılan şikayet sonucunda anılan Belediye Başkanlığı’nın geçmiş idari işlemi tekrar değerlendirmeye alarak 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 nci maddesi gereği 30 (otuz) gün içerisinde tadilat ruhsatının alınması konusunda karar aldığı ve iş yeri sahibine 12/09/2018 tarihli ve 454 sayılı ruhsat numarasıyla tadilat ruhsatı verilerek geçmiş dönemde yapılan hatalı işlemin düzeltildiği tespit edilmiştir.

15. Diğer taraftan … İlkokulu girişinin değiştirilmesi ve eski haline talebiyle ilgili olarak yapılan inceleme ve araştırmada; okul girişinin değiştirilmesinin, komşu iş yeri sahibinin talebiyle değil tamamen okul yönetimi, öğretmenler ve öğrenci velilerince kararlaştırılarak muhtemel kazalara karşı oluşabilecek riskleri ortadan kaldırmak ve can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirildiği, söz konusu değişiklik yapılırken kamu kaynaklarının kullanılmadığı, giderlerin öğrenci velilerince karşılandığı, okul girişinin eski haline dönüştürülmesi durumunda öğrenci, öğretmen ve diğer personelin can ve mal güvenliğinin tehlikeye düşme ihtimalinin ortaya çıkabileceği, şikayete konu yolun tüm kamuya açık olduğu, ayrıca şikayetçinin de öğrenci velisi de olmadığı tespit edilmiştir.

16.Kurumumuzca yapılan nihai değerlendirmede; gerek şikâyetçinin iddiaları gerek idarenin göndermiş olduğu bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; şikâyetçinin talepleriyle ilgili olarak idare tarafından şikayetçiye yönelik tesis edilen iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idare tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bolu İdare

Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURANA ve BOLU BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,

Kararın bir örneğinin, “başvuruya konu işletmenin yükleme yapmak için kullandığı yolun kamuya açık bir şekilde kullanımını ve araç geçişlerinin engellenmemesini teminen gerekli denetimlerin yapılması için BOLU İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE”

GÖNDERİLMESİNE,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi