|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın emekli maaşından yapılan sağlık kesintilerinin iadesini talep etmesi üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) uygulamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan incelemeler sonucunda, başvurunun reddedilmesine karar verilmiştir. Başvuranın, boşandığı eşinin aktif sigortalı olması ve çocuklarının sağlık hizmetlerinden faydalandırılma durumunun, 2017/26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri Genelgesi’ne göre belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İlgili genelgeye göre, velayeti bulunan anne veya babanın sağlık sigortalılığı üzerinden çocukların sağlık hizmetlerinden yararlanması gerektiği, başvuranın bu durumu değiştirecek bir talepte bulunmadığı ve dolayısıyla SGK’nın mevcut uygulamasının hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın iddialarının hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmadığı, bu nedenle başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18092-18092 |sayi|94019529-101.07.05.99-E.94019529-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/1231 2018/ 1231
KARAR TARİHİ : 31/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, emekli maaşından yapılan sağlık kesintilerinin iadesini talep etmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2018 6.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan ( T.C. Kimlik No:
), sicil numarası ile emekli olduğunu, emekli olduğu tarihten bu yana sağlık sunucularından herhangi bir hizmet almadığını fakat emekli maaşından hizmet almışçasına tekerrür eden haksız sağlık kesintilerinin yapıldığını belirterek; haksız kesintilerin iadesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13/ 03// 2018 tarih ve . sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 25/ 05/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Konu ile ilgili olarak Süreyyapaşa Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinden alınan cevabi yazıda;
‘in emeklilik tarihinden itibaren maaşından yapılan kesintilerle ilgili bilgi almak amacıyla Merkez kayıtlarına alınan herhangi bir başvurusunun olmadığı, ayrıca söz konusu kişinin emeklilik tarihi olan 15/ 10/ 2016 tarihinden sonra Medula sisteminde yapılan incelemede, maaşından kesilen ilaç reçete ve muayene katılım paylarının bakmakla yükümlü olduğu çocuğu adına düzenlenen Sağlık Hizmet Sunucuları tarafından Kuruma fatura edilen reçetelerden olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir .
3. Kurumumuzun 13/ 07/ 2018 tarih ve . sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 06/ 08/ 2018 tarih ve
. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
1 / 73.1 Yapılan inceleme ve araştırmalar neticesinde ‘ in 02/ 11/ 1989 tarihinden itibaren,
27/ 12/ 2012 tarihinde boşandığı eşi ‘ in ise 27/ 09/ 2011 tarihinden itibaren aktif sigortalı olduğu, müşterek çocukları 04/ 12/ 2001 doğumlu ‘ in de ilk defa babası üzerinden sağlık hizmetlerinden faydalandırıldığı, ‘ in veya boşandığı eşinin, boşanma tarihinden sonra İl Müdürlüklerimize sağlık yardımı statü değişikliğine ilişkin herhangi bir başvuruda bulunmadıkları,
3.2 Bilindiği üzere 2017/ 26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri Genelgesinin
1.2. Bakmakla Yükümlü Olunan Çocuklar başlıklı bölümünün 1.2.1. 18 Yaşını Doldurmamış
Çocuklar alt başlığında “Anne ve babası ayrılmış çocukların sağlık aktivasyonları, velayeti bulunan anne ya da baba üzerinden yapılacaktır . Ancak, velayeti bulunan anne ya da babanın genel sağlık sigortalılığının bulunmaması veya yazılı olarak talep etmeleri halinde velayeti bulunmayan anne ya da babanın üzerinden de aktivasyonları yapılabilecektir .” hükümlerinin yer aldığı, ancak mahkeme ve velayet bilgilerinin Kurum tarafından alınacağı herhangi bir uygulama olmadığından ilgililerden talep beklendiği, talep olmadığı durumlarda ise genelge hükmü gereği ilk defa üzerinden sağlık hizmeti aldığı kişiden sağlık hizmetlerinin yürütülmesine devam edildiği,
3.3 ‘in Kamu Denetçiliği Kurumu’na yaptığı 13/ 07/ 2018 tarihli başvurusu talep
kabul edilerek ekinde yer alan mahkeme kararına istinaden ‘in sağlık hizmetlerinden 30/ 07/ 2018 tarihinden itibaren annesi üzerinden faydalandırılması sağlandığı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir . Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz”,
4.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 5. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3.
Maddesinde; “…10) Bakmakla yükümlü olduğu kişi : 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile
60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin ( 1), ( 2) ve ( 7) numaralı alt bentleri ile yedinci,
sekizinci ve onikinci fıkralarının dışında kalan genel sağlık sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan;( 1)( 2)
a) Eşini, b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/ 6/ 1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını, c) Geçiminin genel sağlık sigortalısı tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını…”,
5.1 “Sağlık hizmetleri ve diğer haklar ile bunlardan yararlanma” başlıklı 62. maddesinde, “Bu
Kanun gereğince genel sağlık sigortasından sağlanacak sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan yararlanmak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için bir hak, Kurum için ise bu hizmet ve hakların finansmanını sağlamak bir yükümlülüktür . Sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler yararlandırılır . Bu Kanun kapsamındaki kişilere sağlanacak sağlık hizmetleri ve diğer haklar ile kişilerden alınan primlerin tutarı arasında ilişki kurulamaz .”,
5.2 “Finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri ve süresi” başlıklı 63. maddesinde, “Genel sağlık
2 / 7sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde
sağlıklarını kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya
azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri şunlardır :
a) Kişilerin hastalanmalarına bakılmaksızın kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile insan sağlığına zararlı madde bağımlılığını önlemeye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri .
b) Kişilerin hastalanmaları halinde ayakta veya yatarak; hekim tarafından yapılacak muayene, hekimin göreceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik muayeneler, laboratuvar tetkik ve tahlilleri ile diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî müdahale ve tedaviler, hasta takibi ve rehabilitasyon hizmetleri, organ, doku ve kök hücre nakline ve hücre tedavilerine yönelik sağlık hizmetleri, acil sağlık hizmetleri, ilgili kanunları gereğince sağlık meslek mensubu sayılanların hekimlerin kararı üzerine yapacakları tıbbî bakım ve tedaviler…
f) Yukarıdaki bentler gereğince sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki tıbbî sarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti süresi sonrası bakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri .
Kurum, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile (f) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini, ödeme usul ve esaslarını
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir .
Ancak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünün alınması (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki araç ve gereçlerin miktarını, standartlarını, sağlanmasını, uygulanmasını, kullanma sürelerini ve garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesi hususlarını kapsar . Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliği yapabilir . Komisyonların çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir .
60 ıncı maddede sayılan genel sağlık sigortalısı sayılma şartlarının yitirilmesi halinde, devam
etmekte olan tedavi nedeniyle sağlanacak sağlık hizmetleri kişinin iyileşmesine kadar sürer…”, 6. 2017/ 26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri Genelgesinin “18 Yaşını
Doldurmamış Çocuklar ” başlıklı 1.2.1. maddesinde; “Kanunun 60 ıncı maddesi gereğince genel sağlık sigortalısı sayılanların çocukları, ana ya da babanın tescil edilmiş olmasına bakılmaksızın ve ayrıca bir işleme gerek olmaksızın 18 yaşını dolduruncaya kadar genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişisi olarak herhangi bir şart aranmaksızın sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan faydalandırılır .
Anne ve babası ayrılmış çocukların sağlık aktivasyonları, velayeti bulunan anne ya da baba üzerinden yapılacaktır . Ancak, velayeti bulunan anne ya da babanın genel sağlık sigortalığının bulunmaması veya yazılı olarak talep etmeleri halinde velayeti bulunmayan anne ya da babanın üzerinden de aktivasyonları yapılabilecektir .
Genel sağlık sigortalısının evlat edindiği veya nesebini tanıdığı 18 yaş altı çocukları için de yukarıda belirtilen hususlar uygulanacaktır . Evlat edinen kişinin genel sağlık sigortalılığı yoksa (bakılmakla yükümlü olunan kapsamında ise) ya da genel sağlık sigortalısı olmakla beraber bakmakla yükümlüsü olmayan kapsamında ise söz konusu çocuğun öz anne/babası üzerinden, onlar da yok ise Kanunun
60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin ( 1) numaralı alt bendinde belirtilen hususlara göre
işlem yapılacaktır .”, 7. Sağlık Uygulama Tebliğinin “Katılım payı” başlıklı 1.8. maddesinde; “Katılım payı; sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tutarı ifade eder .
Katılım payı uygulanacak sağlık hizmetleri aşağıda belirtilmiştir :
a) Sağlık Bakanlığı tarafından sözleşme imzalanmış, görevlendirilmiş veya yetkilendirilmiş aile hekimleri hariç olmak üzere ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı,
3 / 7b) Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar,
c) Vücut dışı protez ve ortezler ç) Yardımcı üreme yöntemi tedavileri…”,
7.1 “Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı” başlıklı 1.8.1. maddesinde;
“Birinci basamak sağlık hizmeti sunucularında yapılan hekim ve diş hekimi muayenesinden katılım payı alınmayacaktır . Diğer sağlık hizmeti sunucularında yapılan hekim ve diş hekimi muayenesi nedeniyle uygulanacak katılım payı tutarları aşağıda belirtilmiştir .
a) İkinci basamak resmi sağlık hizmeti sunucularında 6 (altı) TL b ) Üniversiteler ile ortak kullanılan Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastanelerinde 7 (yedi) TL c) Üniversite hastanelerine bağlı üçüncü basamak sağlık hizmeti sunucularında 8 (sekiz) TL ç) Özel sağlık hizmeti sunucularında 15 (onbeş) TL
İkinci ve üçüncü basamak resmi sağlık hizmeti sunucularında yapılan muayeneler için öngörülen katılım payı; a) Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler için gelir ve aylıklarından b) Diğer kişiler için eczanelerce kişilerden, Kurumumuzla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde eczanelerle sözleşme yapılıncaya kadar Kurumumuzla protokol/sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca kişilerden, tahsil edilir .”,
7.2 “Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için katılım payı” başlıklı 1.8.2. maddesinde; “ Kurumca
bedeli karşılanan ilaçlar için Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerden %10, diğer kişilerden %20 oranında katılım payı alınır .
Ayrıca her bir reçete için; a) 3 kutuya kadar (üç kutu dâhil) temin edilen ilaçlar için 3 (üç) TL, b) 3 kutuya ilave temin edilen her bir kutu ilaç için 1 (bir) TL, olmak üzere katılım payı alınır…
Bu maddede tanımlanan ilaçlar için katılım payları; a) Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile bakmakla yükümlü olduğu kişiler için gelir ve aylıklarından mahsup edilmek suretiyle, b) Diğer kişiler için ise Kurumla sözleşmeli eczaneler tarafından kişilerden, c) Yurt dışından temin edilen ilaçlar için; ilaçları temin eden kuruluş tarafından kişilerden, şahıslar tarafından temin edilmesi halinde Kurum tarafından kişilerden, tahsil edilir…” Düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvurucu 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; emekli maaşından yapılan sağlık kesintilerinin durdurulmasını ve yapılan kesintilerin iadesini talep etmektedir .
10. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve “Genel Sağlık Sigortası
İşlemleri Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde, sağlık yardımları Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanan ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve diğer kanunlardaki özel hükümler gereği genel sağlık sigortasından yararlandırılan kişilerin sağlıklı kalmalarını,
4 / 7hastalanmaları halinde sağlıklarını kazanmalarını, iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık
sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla, Kurumca finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri, yol, gündelik ve refakatçi giderlerinden yararlanma esas ve usulleri ile bu hizmetlere ilişkin Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen Kurumca ödenecek bedellerin bildirilmesi amacıyla Sağlık Uygulamaları Tebliği oluşturulmuştur .
11. Sağlık Uygulama tebliğinde , katılım payı; sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tutarı ifade eder şeklinde düzenlenmiş olup, Sağlık Bakanlığı tarafından sözleşme imzalanmış, görevlendirilmiş veya yetkilendirilmiş aile hekimleri hariç olmak üzere ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı, ayakta tedavide sağlanan ilaçlar, vücut dışı protez ve ortezler ve yardımcı üreme yöntemi tedavilerinden katılım payı alınacağı belirtilmiştir . Söz konusu katılım paylarının da
Kurumdan gelir ve aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler için gelir ve aylıklarından tahsil edileceği düzenlenmiştir .
12. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda; sigortalının 18 yaşını , lise ve dengi öğrenim veya 5/ 6/ 1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklar bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak düzenlenmiştir .
13. 2017/ 26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri Genelgesinde bakmakla yükümlü olunan çocuklar başlıklı bölümünün, 18 yaşını doldurmamış çocuklar alt başlığında; genel sağlık sigortalısı sayılanların çocuklarının, ana ya da babanın tescil edilmiş olmasına bakılmaksızın ve ayrıca bir işleme gerek olmaksızın 18 yaşını dolduruncaya kadar “genel sağlık sigortalısı” veya “genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişisi” olarak herhangi bir şart aranmaksızın sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan faydalandırılacağı hüküm altına alınmıştır . Bu kapsamda ’ in 02/ 11/ 1989 tarihinden itibaren aktif sigortalı olduğu dikkate alınarak müşterek çocukları 04/ 12/ 2001 doğumlu ’ in ilk defa babası üzerinden sağlık hizmetlerinden faydalandırıldığı anlaşılmıştır .
14. Ancak Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvuran ve eski eşinin 27/ 12/ 2012 tarihinde boşandığı ve söz konusu kararın 18/ 11/ 2013 tarihinde kesinleştiği, müşterek çocuklarının velayetinin annesine verildiği, başvuranın ise nafaka yükümlüsü olduğu anlaşılmıştır .
15. 2017/ 26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri Genelgesinde Anne ve babası ayrılmış çocukların sağlık aktivasyonlarının, velayeti bulunan anne ya da baba üzerinden yapılacağı, ancak, velayeti bulunan anne ya da babanın genel sağlık sigortalığının bulunmaması veya yazılı olarak talep etmeleri halinde velayeti bulunmayan anne ya da babanın üzerinden de aktivasyonlarının yapılabileceği düzenlenmiştir .
16. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 06/ 08/ 2018 tarih ve . sayılı yazıda; mahkeme ve velayet bilgilerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından alınacağı herhangi bir uygulamanın bulunmadığı, sağlık yardımı statüde herhangi bir değişik olduğunda değişikliğe ilişkin ilgililerden talep beklendiği, somut olayda ise tarafların boşanma tarihinden sonra doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına veya İl Müdürlüklerine sağlık yardımı statü değişikliğine ilişkin herhangi bir başvuruda bulunmadıkları, dolayısı ile talep olmadığı durumlarda genelge hükümleri gereği ilk defa üzerinden sağlık hizmeti aldığı kişiden sağlık hizmetlerinin yürütülmesine devam edildiği, ayrıca başvuranın, Kurumumuza yaptığı 13/ 07/ 2018 tarihli başvurusu, talep kabul edilerek ekinde yer alan mahkeme kararına istinaden müşterek çocuklarının, sağlık hizmetlerinden 30/ 07/ 2018 tarihinden itibaren annesi üzerinden faydalandırılması sağlandığı ifade edilmiştir .
17. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ nin 18. maddesi Çocuğun yetiştirilmesi
.
5 / 7ve geliştirilmesinde sorumluluğun öncelikle ana ve babada olduğunu belirtmiştir . T araf devletleri
de her şeyden önce çocuğun yüksek yararını göz önünde tutarak çocuğun yetiştirilmesinde ve gelişmesinin sağlanmasında ana-babanın birlikte sorumluluk taşıdıkları ilkesinin tanınması için her türlü çabayı göstermeleri konusunda ve çocuğun yetiştirilmesi konusundaki sorumluluklarını kullanmasında ana-babaya durumlarına uygun yardım yapmayı sağlama konusunda yükümlü kılmıştır .
18. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesinin Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 24.
Maddesinde düzenlenen çocuğun mümkün olan en yüksek sağlık standardına ulaşma hakkıyla ilgili 15 numaralı Genel Yorumunda; çocuğun yüksek yararını düzenleyen sözleşmenin 3.
Maddesinin 1. Paragrafının kamusal ve özel toplumsal refah kurumlarına, idari mercilere belirli bir yükümlülük getirdiğini, buna göre de çocukları ilgilendiren her durumda çocuğun yüksek yararının birincil mülahaza olarak dikkate alınması gerektiğini, tekil olarak her bir çocuğun yüksek yararının, fiziksel, duygusal, toplumsal ve eğitsel ihtiyaçlara, yaşa, cinsiyete, ana, baba ve bakıcılarla olan ilişkilere, ailesel ve toplumsal geçmişe ve duruma göre kendi görüşü alındıktan sonra belirlenmesi gerektiğini, çocukların yüksek yararının sağlanmasında devletlerin, onları, sağlığını ve gelişimini etkileyecek tüm kararların merkezine yerleştirmeleri gerektiğini, tüm çocuklar açısından onlara tedavi sağlanmasında, tedavinin bekletilmesinde ve sona erdirilmesinde verilecek her kararda temel olarak çocuğun yüksek yararının gözetilmesi gerektiğini, sağlık alanında çocuğun yüksek yararının değerlendirilmesinde sağlıkçılara rehberlik edecek usuller ve ölçütler geliştirilmesi gerektiğini, ana babaların ve çocuk için belirli bir yeri ve önemi olan diğer yetişkinlerin sağlığı ve sağlıkla ilgili davranışlarının çocuk sağlığı üzerinde de önemli etkilere sahip olduğunu vurgulamıştır .
19. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgil i açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuran ve eski eşinin 27/ 12/ 2012 tarihinde boşandığı ve söz konusu kararın 18/ 11/ 2013 tarihinde kesinleştiği, müşterek çocuklarının velayetinin annesine verildiği, başvuranın boşandığı eşinin ise 27/ 09/ 2011 tarihinden itibaren aktif sigortalı olduğu dolayısı ile boşanma sonrasında 2017/ 26 sayılı Genel Sağlık Sigortası Sağlık Aktivasyon İşlemleri
Genelgesi gereğince anne ve babası ayrılmış çocukların sağlık aktivasyonlarının, velayeti bulunan anne ya da baba üzerinden yapılacağı, ancak mahkeme ve velayet bilgilerinin Sosyal Güvenlik
Kurumu tarafından alınacağı herhangi bir uygulama olmadığından, değişikliğe ilişkin ilgililerden talep beklendiği, tarafların boşanma tarihinden sonra doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığına veya İl Müdürlüklerine “sağlık yardımı statü değişikliği”ne ilişkin herhangi bir başvuruda bulunmadıkları, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ nin 3. Maddesinde düzenlenen çocuğun yüksek yararı ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesinin Çocuk
Haklarına Dair Sözleşme’nin 24. Maddesinde düzenlenen çocuğun mümkün olan en yüksek sağlık standardına ulaşma hakkıyla ilgili 15 numaralı Genel Yorumunda vurgulanan çocukları ilgilendiren her durumda çocuğun yüksek yararının birincil mülahaza olarak dikkate alınması gerektiği dikkate alındığında; statü değişikliğine ilişkin bildirim yapılıncaya kadar idarenin müşterek çocuğu ilk defa sağlık hizmetlerinden faydalandırdığı kişi olan başvuran üzerinden faydalandırmaya devam etmesine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, bu ilkelere uyulması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca,
6 / 7bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren , ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi